Theo tin Tòa Thánh, chính Đức Leo XIV đã đích thân chủ tọa buổi giới thiệu và công bố Thông điệp Magnifica Humanitas mà theo bản tiếng Anh có nghĩa là Sự Vĩ Đại Của Nhân Loại [Grandeur of Humanity] tại Hội trường Thượng Hội đồng, Thứ Hai, ngày 25 tháng 5 năm 2026. Nhân dịp này, ngài đã có diễn từ sau đây:

Anh chị em thân mến,

Tôi muốn cảm ơn tất cả anh chị em đã có mặt ở đây hôm nay, vì sự quan tâm của anh chị em. Tôi chân thành cảm ơn những người đã tổ chức cuộc gặp gỡ này hôm nay, và đặc biệt là những người đã chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm của mình trong những suy tư khác nhau mà chúng ta đã được lắng nghe.

Tôi đặc biệt muốn cảm ơn ông Olah vì đã nhận lời mời của chúng tôi. Đổi lại, nhân danh Giáo hội, tôi chấp nhận lời mời của anh chị em cùng nhau bước đi, lắng nghe và nói chuyện, và cùng nhau tìm ra con đường cho nhân loại, trong thời đại trí tuệ nhân tạo này.

Thật là một dấu hiệu tuyệt vời của niềm hy vọng rằng, dù có những khác biệt, chúng ta vẫn có thể lắng nghe lẫn nhau. Sự trao đổi này thể hiện rõ tầm quan trọng của thời điểm hiện tại, cũng như niềm tin rằng, cùng nhau, chúng ta có thể nhận ra những câu hỏi lớn của thời đại chúng ta, và do đó, tương lai của nhân loại.

Vào những thời điểm quan trọng trong lịch sử, Giáo hội được kêu gọi giải mã những “điều mới mẻ” dưới ánh sáng của Tin Mừng và phẩm giá con người. 135 năm trước, vị tiền nhiệm đáng kính của tôi, Đức Giáo Hoàng Leo XIII, đã chứng kiến tình cảnh của công nhân nhà máy, gia đình họ bị ly tán và những hình thức nghèo đói mới nảy sinh do sự chuyển đổi kỹ nghệ nhanh chóng. Ngài hiểu rằng Giáo hội không thể đứng ngoài cuộc. Trong một bước ngoặt mang tính thời đại đe dọa phẩm giá con người, thông điệp Rerum Novarum đã nói lên tiếng nói Tin Mừng và xã hội của mình về những “điều mới mẻ” đang diễn ra.

Ngày nay, chúng ta thấy mình đang đối diện với một sự chuyển đổi có tầm vóc tương tự, thậm chí có thể với những hậu quả lớn hơn. Trí tuệ nhân tạo đã chạm đến nhiều lĩnh vực trong cuộc sống của chúng ta và ảnh hưởng đến các quyết định định hình sự chung sống của con người. Nó cũng đang thay đổi mạnh mẽ cách thức tiến hành chiến tranh.

Giống như vị “Leo” tiền nhiệm, tôi cảm thấy mình được giao phó nhiệm vụ nhìn nhận một sự chuyển đổi to lớn khác bằng con mắt đức tin, bằng sự sáng suốt của lý trí, bằng sự cởi mở với mầu nhiệm, và với tiếng kêu than của người nghèo và trái đất vang vọng trong trái tim tôi.

Thông điệp Magnifica Humanitas ra đời từ việc lắng nghe như Đức Giáo Hoàng Leo XIII đã làm. Tôi đã lắng nghe các nhà khoa học và kỹ sư, những người làm việc với lòng nhiệt thành chân thành về các kỹ thuật có khả năng giảm bớt nỗi đau khổ tột cùng; các nhà lãnh đạo chính trị và quan chức nhà nước, những người kiên trì tìm kiếm những luật lệ công bằng; các bậc cha mẹ và giáo viên, những người vô cùng lo lắng cho tương lai của các thế hệ trẻ.

Những tiếng nói đáng lo ngại khác cũng đến với tôi về các hệ thống vũ khí tự động ngày càng phát triển, hầu như nằm ngoài tầm kiểm soát hữu hiệu của con người. Tôi nghe thấy những câu chuyện rất đáng lo ngại về các thuật toán có thể chặn quyền tiếp cận chăm sóc sức khỏe, việc làm và an ninh dựa trên dữ liệu bị ảnh hưởng bởi định kiến và bất công. Và tôi đã nghe thấy sự im lặng của những người không có tiếng nói khi các quyết định được đưa ra – những quyết định có khả năng tạo ra những hình thức loại trừ và đau khổ mới.

Từ những lắng nghe này, một niềm tin đáng lo ngại đã hình thành, được thể hiện trong thông điệp Magnifica Humanitas: trí tuệ nhân tạo cần phải được giải giáp. Tôi biết từ này rất mạnh, nhưng tôi đã lựa chọn nó một cách có chủ ý vì thời điểm này cần những từ ngữ có khả năng thu hút sự chú ý, đánh thức lương tâm và chỉ ra con đường tiến lên phía trước cho nhân loại.

Giáo hội từ lâu đã nỗ lực vì giải trừ vũ khí hạt nhân, nhận thức rằng mọi sức mạnh kỹ thuật vĩ đại đều có thể ảnh hưởng đến cuộc sống của con người và do đó phải đi kèm với sự phân định đạo đức thích đáng và sự kiểm soát của công chúng. Giải trừ vũ khí hạt nhân vẫn là một sự phục vụ cho hòa bình và phẩm giá của gia đình nhân loại.

Tương tự như vậy, trí tuệ nhân tạo hiện nay đòi hỏi phải được “giải trừ vũ khí”, được giải phóng khỏi những luận lý học biến nó thành công cụ thống trị, loại trừ và chết chóc. Giống như năng lượng hạt nhân, nó phải phục vụ cho tất cả mọi người và vì lợi ích chung. Các quyết định về kỹ thuật không bao giờ được tách rời khỏi lương tâm và trách nhiệm. “Chúng ta đừng ngủ như những người khác”, Thánh Tông đồ Phaolô khuyên, “nhưng hãy tỉnh thức” (1 Tê-xa-lô-ni-ca 5:6). Sự tỉnh thức như vậy là cần thiết ngày nay. Hòa bình, không chỉ đơn thuần là sự vắng mặt của chiến tranh, là công lý đang được thực thi. Nhưng khi kỹ thuật làm suy yếu khả năng phê phán của chúng ta, chính hòa bình cũng gặp nguy hiểm.

Tuy nhiên, giải trừ vũ khí là chưa đủ. Chúng ta phải xây dựng.

Từ “xây dựng” gợi nhớ đến những năm tháng tôi làm nhà truyền giáo ở Peru. Năm 2017, những trận mưa xối xả và lũ lụt đã tàn phá miền bắc đất nước: nhiều gia đình chứng kiến nhà cửa và nhiều con đường bị vùi lấp trong bùn. Ở đó, tôi nhận ra rằng việc xây dựng lại không chỉ đơn giản là thay thế những gì đã bị phá hủy. Nó có nghĩa là hàn gắn các mối quan hệ, khôi phục niềm tin và khơi dậy hy vọng vào tương lai. Hơn nữa, không ai xây dựng lại một mình.

Trong Magnifica Humanitas, tôi nhớ đến nhà tiên tri Nơ-khe-mi-a trong Kinh Thánh. Trước những bức tường đổ nát của Giêrusalem, ông tập hợp những người nản lòng để mang lại sự tái sinh. Hình ảnh những bức tường không hợp thức hóa sự khép kín hay chia rẽ, mà mời gọi mỗi người cùng chung tay góp sức. Từng viên gạch một, một sự chung sống công bằng hơn dần hình thành, có khả năng bảo vệ phẩm giá của tất cả mọi người. Nỗ lực của Nơ-khe-mi-a vẫn còn ý nghĩa trong thời đại chúng ta. Trí tuệ nhân tạo có thể là một công trường xây dựng lịch sử từ bên trong một chân trời của sự giao thoa. Trong đó, tiến bộ kỹ thuật học cách phục vụ cuộc sống con người.

“Mỗi người thợ xây hãy cẩn thận lựa chọn cách xây dựng” (1 Cô-rinh-tô 3:10), Thánh Phaolô cảnh báo. Ngài không sợ công trường; trái lại, ngài cảnh báo chống lại việc xây dựng mà không có nền móng vững chắc. Chúng ta đừng sợ trí tuệ nhân tạo, nhưng hãy luôn giữ vấn đề con người trong tâm trí. Chúng ta không thể bất cẩn với những công cụ kỹ thuật mạnh mẽ nhất của mình.

Sự phát triển đích thực, theo Thánh Phaolô VI, luôn liên quan đến “mỗi người và toàn thể con người”. “Mỗi người” có nghĩa là không ai có thể bị bỏ lại bên lề của quá trình chuyển đổi kỹ thuật số. “Toàn thể” có nghĩa là không ai có thể bị thu hẹp thành năng suất, hiệu suất nhận thức, hay chỉ là dữ liệu đơn thuần. Con người mang trong mình một sự tự do, một nội tâm và một ơn gọi yêu thương và thờ phượng mà không một cỗ máy nào có thể thay thế hoặc ngăn chặn.

Chỉ với một tầm nhìn toàn diện như vậy, trí tuệ nhân tạo mới có thể được hướng tới lợi ích chung. Chỉ khi cùng nhau – những người thiết kế hệ thống và những người bị ảnh hưởng bởi chúng, các quốc gia giàu có và nghèo khó, các định chế và cá nhân, các trung tâm quyền lực và vùng ngoại vi – chúng ta mới có thể xây dựng một tương lai, không phải cho một số ít người được đặc quyền, mà cho toàn thể gia đình nhân loại.

Đây là nền văn minh của tình yêu mà Thánh Phaolô VI đã nói đến và Thánh Gioan Phaolô II đã mạnh mẽ tuyên bố như một chân trời mà chúng ta cùng nhau tìm kiếm. Đó không phải là một giấc mơ ngây thơ. Đó là một hướng đi. Đó là con đường mà Chúa Giêsu Kitô đã mở ra trong lịch sử.

Vì lý do này, Giáo hội mong muốn, với lòng khiêm nhường và thẳng thắn, được tham gia vào các cuộc đối thoại về trí tuệ nhân tạo. Chúng tôi không có câu trả lời về mặt kỹ thuật, cũng không tìm cách thay thế chúng bằng chuyên môn. Nhưng chúng tôi mang đến một sự khôn ngoan về con người mà thời đại hiện nay đang rất cần: mỗi người là duy nhất và không thể thay thế, một chủ thể tự do và thông minh với lương tâm, có khả năng tìm kiếm Chúa, phục vụ lẫn nhau, chăm sóc ngôi nhà chung của chúng ta.

Vì vậy, tôi mời gọi tất cả các thành viên của Giáo hội và gia đình nhân loại: chúng ta hãy học cách lắng nghe lẫn nhau, can đảm đối diện với những thách thức hiện tại và cùng nhau hợp tác xây dựng một xã hội nhân bản và huynh đệ hơn.

Từ sự ra mắt của Magnifica Humanitas này, xin hãy mang theo trong mình cam kết tỉnh thức và, với tư cách là “những người thợ xây của hy vọng”, tiếp tục xây dựng công trình của thời đại chúng ta. Xin cho Chúa Giêsu Phục Sinh nâng đỡ công việc chung của chúng ta.

Tôi phó thác mỗi người trong anh chị em cho Mẹ Maria. Magnificat của Mẹ ca ngợi sự vĩ đại của Thiên Chúa, Đấng nâng đỡ những người thấp hèn. Xin Mẹ dạy chúng ta nhận ra sự vĩ đại đích thực của mỗi người nam và mỗi người nữ trong tình yêu thương và phục vụ. Xin cho Chúa làm cho công trình vĩ đại mà hôm nay chúng ta phó thác cho ân sủng của Người được đơm hoa kết trái, để nền văn minh tình yêu được trưởng thành trong lịch sử.

Tôi hết lòng cầu xin Chúa ban phước lành cho tất cả anh chị em.

Chúc lành.

Cảm ơn rất nhiều.