1. Tổng thống Trump tuyên bố có lệnh ngừng bắn 3 ngày trong cuộc chiến Nga-Ukraine.
Tổng thống Trump hôm thứ Sáu cho biết Nga và Ukraine đã đồng ý ngừng bắn ba ngày và trao đổi tù binh dưới sự trung gian của Hoa Kỳ, diễn biến mới nhất trong cuộc xung đột kéo dài nhiều năm, vốn chứng kiến các thỏa thuận ngừng bắn khác nhanh chóng đổ vỡ.
Tổng thống Trump cho biết trên mạng xã hội rằng lệnh ngừng bắn tạm thời sẽ kéo dài từ thứ Bảy đến thứ Hai để tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển giao 2.000 tù binh chiến tranh người Nga và Ukraine. Nhiều người cho rằng thực ra lệnh ngừng bắn này là để tạo điều kiện cho Nga tổ chức các cuộc diễn binh.
Trong suốt ngày Thứ Sáu, 08 Tháng Năm, quân Ukraine đã tấn công dữ dội vào Thủ đô Mạc Tư Khoa, uy hiếp cuộc diễn binh ngày 9 Tháng Năm tại Quảng Trường Đỏ. Hàng loạt các phi trường phải đóng cửa, trong khi các địa phương lần lượt hủy bỏ các cuộc diễn binh vì các hệ thống phòng không bị kéo về Mạc Tư Khoa bảo vệ cho cuộc diễn binh với sự tham dự của Putin.
Tổng thống Zelenskiy đã cảnh cáo rằng Ukraine có thể tấn công vào các cuộc diễn binh của Nga và khuyến cáo các nước còn giữ quan hệ ngoại giao với Nga không nên cử đại diện đến tham dự ở Quảng Trường Đỏ. Đáp lại những bình luận của Tổng thống Zelenskiy, phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết vào ngày 6 tháng 5 rằng Mạc Tư Khoa đã khuyến cáo các phái đoàn ngoại giao được công nhận tại Nga hãy rút nhân viên khỏi Kyiv vì điều mà bà mô tả là “cuộc tấn công trả đũa không thể tránh khỏi” của lực lượng Nga. Không có Đại Sứ quán nào đã di tản vì lời hăm dọa của bà ta.
Đại Tá Janek Kesselmann, phó chỉ huy Trung tâm Tình báo Quân sự Estonia, nhận định rằng Nga suy bụng ta ra bụng người nên lo sợ quân Ukraine sẽ tấn công vào các cuộc diễn binh. Theo ông, người Ukraine sẽ không làm như vậy. Họ đe dọa các cuộc diễn binh nhưng chắc chắn sẽ không tấn công vào các cuộc diễn binh vì đó là tội ác chiến tranh khi tấn công vào thường dân. Ông cho rằng người Ukraine đang dùng kế dương đông kích tây. Nga vốn trọng mặt mũi sẽ dồn các hệ thống phòng không bảo vệ các cuộc diễn binh. Trong khi đó, quân Ukraine sẽ tấn công các nhà máy lọc dầu Nga và các các cơ sở hạ tầng quân sự. Vụ tấn công vào nhà máy lọc dầu Yaroslavl đêm Thứ Sáu, 08 Tháng Năm là một ví dụ.
Có lẽ Tổng thống Trump đã nhận được một cú điện thoại nào đó từ Điện Cẩm Linh trước khi tuyên bố một lệnh ngừng bắn từ Thứ Bẩy, 09 Tháng Năm đến thứ Hai 11 Tháng Năm.
Không thể làm khác hơn, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy nhanh chóng thể hiện sự ủng hộ của mình, cảm ơn Tổng thống Trump vì đã giúp phối hợp thỏa thuận và nói rằng ông hy vọng Tổng thống Trump sẽ bảo đảm Putin tuân thủ lệnh ngừng bắn.
“Tôi cảm ơn Tổng thống Hoa Kỳ và nhóm của ông ấy vì sự tham gia ngoại giao hiệu quả,” Tổng thống Zelenskiy nói. “Chúng tôi kỳ vọng Hoa Kỳ sẽ bảo đảm phía Nga thực hiện đầy đủ các thỏa thuận này.”
Tổng thống Trump đã ăn mừng thông báo về lệnh ngừng bắn và bày tỏ hy vọng rằng thỏa thuận ngừng bắn tạm thời này là một bước tiến hướng tới chấm dứt vĩnh viễn cuộc chiến kéo dài bốn năm.
“ Các cuộc đàm phán về việc chấm dứt cuộc xung đột lớn này, lớn nhất kể từ Thế chiến II, vẫn đang tiếp diễn và chúng ta đang ngày càng tiến gần hơn đến mục tiêu đó”, Tổng thống Trump nói trên Truth Social.
Cả Nga và Ukraine đều nhiều lần cáo buộc nhau vi phạm các thỏa thuận ngừng bắn trước đó. Nga đã tuyên bố một lệnh ngừng bắn ngắn hạn để kỷ niệm Lễ Phục Sinh Chính Thống giáo vào tháng Tư, cho phép hai nước trao đổi 175 tù binh chiến tranh. Nhưng cả hai bên đều cho rằng bên kia đã tiến hành các cuộc tấn công trong thời gian ngừng bắn.
Hôm thứ Ba, Tổng thống Zelenskiy tuyên bố ngừng bắn đơn phương, nhưng cho biết Nga đã phát động các cuộc tấn công trên không và trên bộ vào cùng ngày. Đáp lại, Tổng thống Zelenskiy nói rằng ông không còn cảm thấy cần thiết phải tôn trọng lệnh ngừng bắn đơn phương do Nga tuyên bố trước cuộc duyệt binh Ngày Chiến thắng vào thứ Bảy, nhằm kỷ niệm vai trò của Liên Xô trong việc đánh bại phát xít Đức trong Thế chiến II.
Bộ quốc phòng Nga cho biết nước này đã đe dọa sẽ phát động một cuộc tấn công hỏa tiễn trả đũa quy mô lớn vào Kyiv nếu Ukraine tấn công Nga trong ngày lễ thứ Bảy.
Trong tuyên bố của mình, Tổng thống Trump nói rằng yêu cầu ngừng bắn xuất phát từ ông - một dấu hiệu cho thấy tổng thống vẫn tiếp tục gây ảnh hưởng đến cuộc chiến ngay cả khi ông chưa đạt được thỏa thuận lâu dài để chấm dứt cuộc chiến mà ông hằng mong muốn.
Theo thông tin từ POLITICO hồi đầu tuần, Ukraine mới đây đã cử nhà đàm phán hàng đầu của mình đến Hoa Kỳ để hội đàm với Steve Witkoff và Jared Kushner.
[Politico: Trump says there will be 3-day ceasefire in Russia-Ukraine war]
2. Tổng thống Trump gọi các cuộc tấn công trả đũa nhằm vào Iran là “những cái tát yêu”, đồng thời khẳng định thỏa thuận ngừng bắn vẫn còn hiệu lực.
Tổng thống Trump đã bác bỏ những lo ngại về việc leo thang căng thẳng giữa Mỹ và Iran sau vụ đấu súng giữa lực lượng hai nước tại eo biển Hormuz.
Tổng thống nói với phóng viên Rachel Scott của ABC News tại Tòa Bạch Ốc rằng vụ việc chỉ là “một cái tát yêu” và không hề gây nguy hại đến thỏa thuận ngừng bắn đang diễn ra khi hai bên đang xem xét đề xuất về một nền hòa bình lâu dài.
“Thỏa thuận ngừng bắn đang có hiệu lực,” Tổng thống Trump nói. “Nó đã được thực thi.”
Hôm thứ Năm, Mỹ và Iran đều báo cáo về việc lực lượng của hai nước đã nổ súng vào nhau tại eo biển Hormuz, trong đó Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ, gọi tắt là CENTCOM cáo buộc Tehran tiến hành các cuộc tấn công “vô cớ”.
“Lực lượng Mỹ đã chặn đứng các cuộc tấn công vô cớ của Iran và đáp trả bằng các cuộc tấn công tự vệ khi các tàu khu trục mang hỏa tiễn dẫn đường của Hải quân Mỹ di chuyển qua eo biển Hormuz đến Vịnh Oman vào ngày 7 tháng 5”, CENTCOM viết trong một bài đăng trên X.
Bài đăng cho biết: “Lực lượng Iran đã phóng nhiều hỏa tiễn, máy bay điều khiển từ xa và tàu nhỏ khi tàu USS Truxtun (DDG 103), USS Rafael Peralta (DDG 115) và USS Mason (DDG 87) đi qua tuyến đường biển quốc tế. Không có tài sản nào của Mỹ bị tấn công.”
CENTCOM cho biết lực lượng Mỹ đã đáp trả bằng cách tấn công vào các cơ sở quân sự của Iran chịu trách nhiệm tấn công lực lượng Mỹ, bao gồm các địa điểm phóng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa, cũng như các địa điểm chỉ huy và kiểm soát và các trung tâm tình báo, giám sát và trinh sát.
“CENTCOM không tìm cách leo thang căng thẳng nhưng vẫn duy trì vị trí và sẵn sàng bảo vệ lực lượng Mỹ”, bài đăng cho biết thêm.
Các cuộc tấn công diễn ra trong bối cảnh Washington và Tehran đang xem xét đề xuất chấm dứt xung đột, một số nhà phân tích đặt câu hỏi liệu cuộc trao đổi này có thể dẫn đến sự đổ vỡ hoàn toàn của thỏa thuận ngừng bắn hiện tại hay không.
Theo Reuters, truyền thông nhà nước Iran cho biết Mỹ đã nổ súng vào một tàu chở dầu của Iran và các tàu Mỹ buộc phải rút lui sau khi các cuộc tấn công của Iran gây thiệt hại.
Trước đó, đã có báo cáo về các vụ nổ trên khắp khu vực xung quanh, bao gồm cả trên đảo Qeshm, mà truyền thông nhà nước Iran đưa tin là cuộc đấu súng giữa lực lượng Iran và “kẻ thù”.
Hôm thứ Năm, Tổng thống Trump cũng đăng tải trên Truth Social rằng lực lượng Iran đã chịu “thiệt hại nặng nề”.
“Ba tàu khu trục hạng nhất của Mỹ vừa di chuyển rất thành công ra khỏi eo biển Hormuz, dưới làn đạn. Ba tàu khu trục không bị hư hại gì, nhưng lực lượng tấn công của Iran đã chịu thiệt hại nặng nề. Chúng bị phá hủy hoàn toàn cùng với nhiều tàu nhỏ, vốn đang được sử dụng để thay thế cho lực lượng hải quân bị suy yếu nghiêm trọng của Iran.”
“Những chiếc tàu này đã chìm xuống đáy biển một cách nhanh chóng và hiệu quả. Hỏa tiễn đã được bắn vào các tàu khu trục của chúng ta và dễ dàng bị bắn hạ. Tương tự, máy bay điều khiển từ xa cũng bị thiêu rụi trên không. Chúng rơi xuống đại dương một cách đẹp đẽ, giống như một con bướm rơi xuống nấm mồ của mình! Một quốc gia bình thường sẽ cho phép những tàu khu trục này đi qua, nhưng Iran không phải là một quốc gia bình thường. Chúng được lãnh đạo bởi những kẻ điên rồ, và nếu chúng có cơ hội sử dụng vũ khí hạt nhân, chúng sẽ làm điều đó mà không chút do dự — Nhưng chúng sẽ không bao giờ có cơ hội đó và, giống như chúng ta đã đánh bại chúng một lần nữa hôm nay, chúng ta sẽ đánh bại chúng mạnh hơn và dữ dội hơn nhiều trong tương lai, nếu chúng không ký kết thỏa thuận của mình, NHANH CHÓNG! Ba tàu khu trục của chúng ta, với thủy thủ đoàn tuyệt vời, giờ đây sẽ tham gia lại vào cuộc phong tỏa hải quân của chúng ta, thực sự là một 'Bức tường thép'. Tổng thống DONALD J. TRUMP.”
Các cuộc tấn công đã khiến bà Marjorie Taylor Greene, người chỉ trích Tổng thống Trump và là cựu nữ Dân biểu đảng Cộng hòa, lên tiếng chỉ trích chính quyền, nói trên mạng xã hội rằng: “Thỏa thuận ngừng bắn đã kết thúc và Mỹ lại tấn công Iran. Một lần nữa. Giá xăng ở Georgia hiện nay là 4,45 đô la. Không phải là ‘Nước Mỹ trên hết’.”
Một cựu Dân biểu đảng Cộng hòa khác, Adam Kinzinger, cũng phản ứng trên mạng xã hội trước việc Tổng thống Trump gọi các cuộc tấn công là “một cái tát yêu”, nói rằng, “Ông ta bị điên rồi.”
Các thành viên Đảng Cộng hòa khác ủng hộ những nỗ lực của chính quyền đối với Iran. Thượng Nghị Sĩ Florida Rick Scott phát biểu cuối tháng trước: “Cuối cùng chúng ta cũng có một vị Tổng thống đủ can đảm để KHÔNG nhượng bộ Iran, và các đảng viên Dân chủ thì tức giận. Tại sao mọi người lại đặt câu hỏi về hành động của ông ấy nhằm CỨU MẠNG SỐNG NGƯỜI MỸ khỏi một chế độ độc ác đã giết hại chúng ta trong nhiều thập niên?”
Trong một cuộc họp báo tuần này về Iran, Ngoại trưởng Marco Rubio cũng phát biểu: “Họ thực sự không nên thử thách ý chí của Hoa Kỳ, ít nhất là dưới thời Tổng thống Trump. Ông ấy đã chứng minh hết lần này đến lần khác rằng ông ấy sẽ thực hiện những gì mình nói – và nếu họ thử thách ông ấy, cuối cùng họ sẽ thất bại.”
[Newsweek: Trump Calls Retaliatory Strikes on Iran ‘Love Tap,’ Says Ceasefire Remains]
3. Ông Rubio ủng hộ NATO tại Rôma trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Ý leo thang.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố mình là “người ủng hộ mạnh mẽ NATO” sau cuộc hội đàm với Thủ tướng Ý Giorgia Meloni hôm thứ Sáu, trong bối cảnh căng thẳng chính trị giữa hai đồng minh đang gia tăng.
Lãnh đạo Ý mô tả cuộc gặp với Rubio với các phóng viên là một cuộc thảo luận “hiệu quả” và “thẳng thắn” “giữa hai quốc gia đều hiểu rõ tầm quan trọng của việc bảo vệ lợi ích quốc gia của mình”, đồng thời ám chỉ những bất đồng về một số vấn đề.
Các ký giả có mặt tại Palazzo Chigi thì cho rằng cuộc gặp gỡ diễn ra nhạt nhẽo trong bối cảnh dư luận tại Ý tỏ ra xem thường Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio vì tuy là người Công Giáo ông không dám lên tiếng bảo vệ Đức Giáo Hoàng trước các cuộc tấn công liên tiếp của Tổng thống Trump.
Tờ Corriere della Sera, nghĩa là Tin Chiều quan sát rằng trong khi người tiền nhiệm của ông, Antony Blinken, đã đến Trung Đông ít nhất mỗi tháng một lần sau khi khu vực này chìm trong hỗn loạn sau vụ tấn công ngày 7 tháng 10 vào Israel, thì Rubio chỉ đến Israel ba lần trong 16 tháng qua. Trong khi cựu Ngoại trưởng Henry Kissinger đã dành nhiều tuần ở khu vực này, nỗ lực dàn xếp một thỏa thuận giữa Israel và các nước láng giềng sau chiến tranh năm 1973, thì Rubio đã không đến thăm khu vực này trong hơn sáu tháng và bán cái mọi sự cho “Kushkoff”, những người chỉ có kinh nghiệm mua bán địa ốc, không có kinh nghiệm đàm phán chiến tranh và hòa bình.
Kushkoff là ai? Thưa: đó là từ có ý miệt thị để chỉ 2 nhà tài phiệt địa ốc Mỹ là Steve Witkoff và con rể của Trump là Jared Kushner.
Cũng theo tờ Corriere della Sera, Rubio cho đến nay chỉ thực hiện 18 chuyến đi với tư cách là Ngoại trưởng, dành khoảng 75 ngày trên đường thăm 31 quốc gia. Để so sánh, trong 16 tháng đầu tiên tại chức, Hillary Clinton đã thực hiện 28 chuyến đi, dành 130 ngày trên đường thăm hơn 60 quốc gia.
Các cuộc gặp của Ngoại trưởng với Thủ tướng và Ngoại trưởng Antonio Tajani diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Rôma và Washington sau khi Tổng thống Donald Trump đe dọa Liên Hiệp Âu Châu bằng việc áp thuế cao hơn và ám chỉ việc rút quân Mỹ khỏi Ý và Tây Ban Nha vì ông cho rằng Âu Châu không đủ ủng hộ cuộc chiến ở Iran.
Theo truyền thông Ý, Rubio cho biết ông không trực tiếp nêu vấn đề rút quân với Meloni, nhưng nói thêm rằng “một số quốc gia Âu Châu… đã từ chối cho phép chúng tôi sử dụng các căn cứ đó trong tình huống khẩn cấp rất nghiêm trọng”, điều này “đã tạo ra một số rủi ro không cần thiết” cho Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, cuối cùng, việc rút quân Mỹ khỏi các căn cứ ở Âu Châu là “quyết định mà tổng thống phải đưa ra”, ông kết luận.
Ông Tajani nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì sự hiện diện mạnh mẽ của Mỹ tại Âu Châu. Ông nói: “Đối với chúng tôi, sự hiện diện của Mỹ tại Âu Châu rất quan trọng để củng cố NATO”, đồng thời cho biết thêm rằng “ sự cam kết mạnh mẽ từ phía người Âu Châu cũng rất quan trọng từ góc độ này, là điều mà người Âu Châu đã và đang làm “.
Không khí trong chuyến thăm Bộ Ngoại Giao Ý có khá hơn so với cuộc gặp gỡ tại Palazzo Chigi với Thủ tướng Ý. Rubio đã nói một phần bằng tiếng Tây Ban Nha trong các cuộc gặp, và nói đùa rằng ngôn ngữ này “rất giống” tiếng Ý. Ông cũng cho biết mình đang cố gắng học tiếng Ý, nhưng gói ghi danh ứng dụng học ngôn ngữ Babbel của ông đã hết hạn.
Trong nỗ lực xoa dịu chính quyền Mỹ, Tajani đã nhắc lại cam kết của Ý về việc ủng hộ một sứ mệnh hải quân tại eo biển Hormuz một khi lệnh ngừng bắn lâu dài giữa Hoa Kỳ và Iran được thiết lập. Ông sẽ cùng Bộ trưởng Quốc phòng Guido Crosetto báo cáo trước Quốc hội Ý vào tuần tới về vấn đề này — các nhà lập pháp phải phê duyệt bất kỳ việc triển khai nào trước khi các tàu hải quân Ý có thể rời cảng.
Tòa Bạch Ốc đã gây áp lực lên các đồng minh Âu Châu để họ ủng hộ mạnh mẽ hơn cuộc xung đột Iran, trong khi Thủ tướng Meloni tiếp tục mô tả cuộc chiến là “bất hợp pháp”.
Thủ tướng cần duy trì mối quan hệ chiến lược của đất nước với Washington trong khi phải đối phó với sự phản đối ngày càng tăng trong nước đối với cả cuộc xung đột và bản thân Tổng thống Trump, đặc biệt là khi giá năng lượng tăng cao và lạm phát bắt đầu gây áp lực lên các gia cư Ý.
[Politico: Rubio backs NATO in Rome as US-Italy tensions simmer]
4. Ông Donald Trump so sánh thời gian “chuyến lãng du Iran” với các cuộc chiến tranh của Mỹ.
Tổng thống Trump đã mô tả cuộc chiến tranh Iran là một “cuộc phiêu lưu” trong một bài đăng trên Truth Social, so sánh thời gian diễn ra cuộc xung đột này với các cuộc xung đột trước đây có sự tham gia của lực lượng Mỹ.
Bài đăng của Tổng thống Trump hiển thị một biểu đồ về bảy cuộc xung đột trọng tâm trong lịch sử nước Mỹ trong hai thế kỷ qua, nhấn mạnh rằng các cuộc xung đột ở Iran chỉ kéo dài sáu tuần — so với 543 tuần của cuộc xung đột dài nhất, là Chiến tranh Afghanistan.
“Tuyệt vời. Hãy nghiên cứu biểu đồ này!” bài đăng của Tổng thống Trump viết, đồng thời mô tả cuộc xung đột ở Iran là một “cuộc phiêu lưu”, lặp lại những bình luận trước đó của ông cho thấy sự can thiệp của ông mang tính quyết đoán hơn là hoàn toàn không có kế hoạch cụ thể nào như những người chỉ trích phê bình ông.
“Ở đây, ông ta dường như đang giảm thiểu tác động của cuộc chiến mà ông ta lựa chọn, trong khi hành động của ông ta tiếp tục gây nguy hiểm đến tính mạng người Mỹ và đẩy thế giới đến bờ vực khủng hoảng kinh tế”, Michael Clarke, Giáo sư thỉnh giảng về Nghiên cứu Quốc phòng tại King's College Luân Đôn nói với Sky News/
“Tổng thống Trump sử dụng ngôn từ để tạo hiệu ứng, các thông điệp của chiến dịch Truth Social của ông ta nhằm mục đích gây ấn tượng nhưng ông ta lại sử dụng ngôn từ một cách tùy tiện và không có sự chọn lọc.”
Mỹ và Israel đã phát động các cuộc tấn công vào Cộng hòa Hồi giáo Iran vào ngày 28 tháng 2, tính đến thứ Tư khi Tổng thống Trump đăng tải thông điệp của mình, tức là đã 67 ngày, hay chín tuần rưỡi trôi qua - chứ không phải sáu tuần như tổng thống đã tuyên bố.
Tuyên bố sáu tuần dường như phản ánh thời điểm bắt đầu lệnh ngừng bắn hai tuần mà ông tuyên bố vào ngày 7 tháng 4, sau đó được gia hạn khi các cuộc đàm phán tiếp tục. Iran đã hạn chế các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn vào các nước vùng Vịnh nhưng vẫn chặn các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy quan trọng mà trước chiến tranh, một phần năm năng lượng của thế giới đã đi qua.
Ngoài cuộc chiến tranh Afghanistan, Tổng thống Trump còn liệt kê thời lượng của cuộc chiến tranh Iraq (457 tuần) và chiến tranh Việt Nam (439 tuần), đồng thời quay ngược lại lịch sử để lưu ý rằng cuộc Nội chiến Hoa Kỳ kéo dài 209 tuần.
Bài đăng nói rằng đối với Mỹ, Thế chiến II kéo dài 196 tuần, mặc dù điều này chỉ liên quan đến sự tham gia của Mỹ vào cuộc xung đột do cuộc tấn công của Nhật Bản vào Trân Châu Cảng gây ra, chứ không phải toàn bộ cuộc chiến. Bài đăng cũng nói rằng Chiến tranh Bắc Hàn (1950-1953) kéo dài 161 tuần và Chiến tranh năm 1812 chống lại Vương quốc Anh kéo dài 139 tuần.
Trong một bức thư gửi Quốc hội Mỹ ngày 1 tháng 5, Tổng thống Trump nói rằng thỏa thuận ngừng bắn đã “chấm dứt” các hành động thù địch, viện dẫn việc không có giao tranh nào kể từ ngày 7 tháng 4, và lập luận rằng ông không cần sự cho phép của các nhà lập pháp để tiếp tục cuộc xung đột.
Điều này được quy định trong Nghị quyết về Quyền lực Chiến tranh năm 1973, trong đó nêu rõ tổng thống Mỹ chỉ được phép tiến hành hành động quân sự trong 60 ngày trước khi phải xin phép Quốc hội hoặc xin gia hạn thêm 30 ngày vì “sự cần thiết quân sự không thể tránh khỏi”.
Trong chiến dịch tranh cử, Tổng thống Trump đã kịch liệt lên án “các cuộc chiến tranh trường kỳ” của những người tiền nhiệm và do đó, các hành động của ông ở Trung Đông trong nhiệm kỳ thứ hai đã trở thành điểm gây tranh cãi đối với những người ủng hộ MAGA, những người lo ngại về sự can thiệp của nước ngoài.
[Newsweek: Donald Trump Compares Length of ‘Iran Excursion’ To US Wars]
5. Nhà máy lọc dầu và trung tâm công nghệ quốc phòng của Nga bị tấn công trong các cuộc tấn công đêm qua ở Ukraine.
Theo các kênh truyền thông Telegram của Nga, lực lượng Ukraine được tường trình đã phát động một cuộc tấn công vào các địa điểm công nghiệp quân sự trọng yếu của Nga vào đêm 8 tháng 5, nhắm vào một nhà máy lọc dầu cũng như chi nhánh của một trung tâm công nghệ quốc phòng.
Các bức ảnh và video do người dân địa phương đăng tải lên mạng xã hội được tường trình ghi lại cảnh lửa bốc lên từ nhà máy lọc dầu Slavneft-YANOS ở thành phố Yaroslavl trong lúc vụ tấn công đang diễn ra.
Nhà máy lọc dầu Slavneft-YANOS là một trong năm nhà máy lớn nhất của Nga và có khả năng sản xuất hơn 15 triệu tấn mỗi năm.
Vào cuối buổi sáng, nhiều tiếng nổ lớn đã được nghe thấy ở Rostov-on-Don, nơi quân đội Ukraine cũng được tường trình đã tiến hành một cuộc tấn công vào khu công nghiệp của thành phố.
Các vụ cháy đã được báo cáo tại cơ sở sản xuất sơn phủ Empils cũng như một chi nhánh của Trung tâm Khoa học và Kỹ thuật Radar - một công ty nghiên cứu và công nghệ quốc phòng trực thuộc Bộ Quốc phòng Nga, tập trung vào phát triển các hệ thống radar tiên tiến.
Mặc dù loại vũ khí được sử dụng trong vụ tấn công chưa được xác định rõ, nhưng Ukraine thường xuyên tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa nhằm vào các cơ sở quân sự và công nghiệp ở Nga, bao gồm cả cơ sở hạ tầng dầu mỏ được sử dụng để tiếp nhiên liệu cho cuộc xâm lược Ukraine của Nga.
Cả nhà máy lọc dầu Slavneft-YANOS và khu công nghiệp phía tây xung quanh Trung tâm Khoa học và Kỹ thuật Radar đều từng là mục tiêu của các cuộc tấn công từ phía Ukraine.
Yaroslavl nằm cách biên giới Ukraine với Nga khoảng 700 km và cách Mạc Tư Khoa khoảng 230 km về phía đông bắc, trong khi Rostov-on-Don nằm ở miền nam nước Nga, cách tiền tuyến ở Ukraine khoảng 230 km.
Quân đội Ukraine vẫn chưa bình luận về các vụ tấn công được báo cáo, và mức độ thiệt hại đầy đủ vẫn chưa được xác định rõ.
Tại các khu vực bị Nga tạm chiếm, một đám cháy đã được phát hiện tại một trạm biến điện lớn ở thành phố Krasnoperekopsk thuộc Crimea, theo kênh Telegram Crimea Wind.
Hệ thống thông tin về cháy rừng của NASA, FIRMS, dường như cũng cho thấy một đám cháy đang bùng phát tại nhà máy hóa chất PJSC BROM gần đó, mặc dù chưa có video hay hình ảnh nào được công bố để xác nhận đám cháy. Nhà máy này chuyên sản xuất brom.
[Kyiv Independent: Russian oil refinery, defense technology center struck in Ukraine's overnight attacks]
6. Nga tạm dừng các chuyến bay tại 13 phi trường sau khi máy bay điều khiển từ xa tấn công trung tâm điều hướng hàng không.
Bộ Giao thông vận tải Nga cho biết, hoạt động hàng không tại 13 phi trường ở miền nam nước Nga đã bị đình chỉ sau khi máy bay điều khiển từ xa tấn công một tòa nhà tại trung tâm điều hướng hàng không địa phương ở Rostov-on-Don.
Cuộc tấn công dẫn đến việc đình chỉ các chuyến bay đến và đi từ các phi trường ở Astrakhan, Vladikavkaz, Volgograd, Gelendzhik, Grozny, Krasnodar, Makhachkala, Magas, Mineralnye Vody, Nalchik, Sochi, Stavropol và Elista.
Trong một bài đăng trên kênh Telegram chính thức, Bộ này cho biết: “Trung tâm kiểm soát không lưu khu vực ở Rostov-on-Don, nơi quản lý giao thông hàng không ở miền nam nước Nga, đã tạm thời được điều chỉnh do vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine... nhân viên an toàn, và thiết bị đang được đánh giá” để xác định xem liệu nó có thể được khôi phục hay không.
Bộ này cho biết thêm, chính phủ Nga và Cơ quan Vận tải Hàng không Liên bang, cùng với các hãng hàng không và phi trường, đang điều chỉnh lịch trình.
Theo hãng thông tấn Tass của Nga, hãng hàng không quốc gia Aeroflot đang hoãn các chuyến bay và chuyển hướng hoặc hủy các chuyến bay do sự gián đoạn này. Hãng hàng không cho biết các chuyến bay quốc tế từ các phi trường khác vẫn tiếp tục hoạt động.
Cũng có thông tin về các vụ nổ xảy ra vào thứ Sáu tại một nhà máy lọc dầu ở Yaroslavl, phía đông bắc Mạc Tư Khoa, và tại thủ đô.
Các cuộc tấn công diễn ra sau tuyên bố của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy rằng Kyiv không còn coi mình bị ràng buộc bởi thỏa thuận ngừng bắn đơn phương do Nga tuyên bố trước cuộc duyệt binh Ngày Chiến thắng vào thứ Bảy, sau khi cáo buộc Điện Cẩm Linh vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Theo báo Ukrainska Pravda, Tổng thống Zelenskiy đã xác nhận vụ tấn công mới nhất của Ukraine vào nhà máy lọc dầu Yaroslavl, mà ông mô tả là “các biện pháp trừng phạt tầm xa”.
[Politico: Russia halts flights at 13 airports after drones hit air navigation center]
7. Thông điệp mâu thuẫn trong các cuộc đàm phán hòa bình
Tổng thống Trump nói rằng cuộc chiến ở Iran sẽ “kết thúc nhanh chóng”, trong bối cảnh cả hai phía đều đưa ra những thông điệp trái chiều về khả năng chấm dứt xung đột.
Tổng thống cảnh báo rằng nếu Iran không đồng ý với một thỏa thuận, “việc ném bom sẽ bắt đầu, và thật đáng buồn là nó sẽ ở mức độ và cường độ cao hơn nhiều so với trước đây.”
Theo Axios, Tòa Bạch Ốc tin rằng họ có thể sắp đạt được một bản ghi nhớ gồm 14 điểm, có thể dẫn đến các cuộc đàm phán chi tiết hơn về chương trình hạt nhân của Iran mà Tổng thống Trump muốn kiềm chế.
Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Iran, Esmail Baghaei, cho biết với hãng thông tấn nhà nước ISNA rằng một đề xuất của Mỹ nhằm chấm dứt xung đột đang được xem xét.
Washington cũng áp đặt lệnh phong tỏa riêng đối với các cảng của Iran và Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ hôm thứ Tư cho biết họ đã bắn vào và làm vô hiệu hóa một tàu chở dầu treo cờ Iran ở Vịnh Oman.
Tuy nhiên, Ebrahim Rezaei, phát ngôn nhân của ủy ban an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại của quốc hội Iran, đã đăng trên X rằng Mỹ “sẽ không thu được gì trong một cuộc chiến mà họ đang thua nếu không đạt được điều đó thông qua các cuộc đàm phán trực tiếp”.
Ông Rezaei cũng cảnh báo rằng nếu Mỹ không “đầu hàng và nhượng bộ những điều cần thiết”, Iran sẽ đáp trả “mạnh mẽ”.
“Để một thỏa thuận hòa bình có hiệu quả, cả hai bên đều phải chấp nhận mất mát một điều gì đó,” Nick Berg, tác giả gốc Iran của cuốn sách Bóng tối Tehran, nói với Newsweek. “Vấn đề lớn nhất đối với Mỹ là quá trình làm giàu uranium và lượng uranium đã được làm giàu dự trữ.”
Ông Berg nói: “Nếu Cộng hòa Hồi giáo Iran từ bỏ những điểm này, cũng như việc hỗ trợ các tổ chức khủng bố, Mỹ sẽ sẵn lòng bỏ qua việc hạn chế khả năng hỏa tiễn, thả các tài sản của Iran và nới lỏng các lệnh trừng phạt. Tôi cho rằng một thỏa thuận hòa bình khó có thể đạt được vào thời điểm này – cả hai bên đều có quá nhiều lằn ranh đỏ.”
[Newsweek: Donald Trump Compares Length of ‘Iran Excursion’ To US Wars]
8. “Chúng tôi không khuyến nghị” — Tổng thống Zelenskiy cảnh báo các quan chức nước ngoài không nên tham dự lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng của Nga.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy cho biết Ukraine “không khuyến nghị” các đại diện nước ngoài tham dự cuộc duyệt binh ngày 9 tháng 5 tại Mạc Tư Khoa, sau khi Nga đe dọa trả đũa nếu lệnh ngừng bắn đơn phương của họ bị vi phạm.
Bộ Quốc phòng Nga ngày 7 tháng 5 xác nhận thông báo của nhà độc tài Vladimir Putin về lệnh ngừng bắn đơn phương từ nửa đêm 8 tháng 5 đến ngày 10 tháng 5. Theo bộ này, trong thời gian đó, “tất cả các đơn vị quân đội Nga sẽ hoàn toàn ngừng các hoạt động chiến đấu”.
Bộ Quốc phòng Nga cảnh báo rằng bất kỳ hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn nào của Ukraine hoặc các nỗ lực tấn công vào các cơ sở của Nga sẽ bị đáp trả bằng “phản ứng thích đáng”. Nga cũng đe dọa sẽ phát động một cuộc tấn công quy mô lớn vào trung tâm Kyiv nếu Ukraine tìm cách phá hoại cuộc duyệt binh ngày 9 tháng 5 ở Mạc Tư Khoa.
Ukraine liên tục kêu gọi Nga ngừng bắn vô điều kiện, điều mà Mạc Tư Khoa đã bác bỏ.
Sau khi Putin tuyên bố “lệnh ngừng bắn Ngày Chiến thắng”, Tổng thống Zelenskiy nói vào ngày 4 tháng 5 rằng Ukraine sẽ thực hiện lệnh ngừng bắn vào ngày 6 tháng 5. Sau đó, ông nói rằng tính đến 10 giờ sáng giờ địa phương ngày đầu tiên, Nga đã vi phạm lệnh ngừng bắn 1.820 lần.
“Họ muốn được Ukraine cho phép tổ chức cuộc diễn hành, để họ có thể an toàn diễn hành vào quảng trường trong một giờ mỗi năm một lần, rồi sau đó quay lại giết hại người dân của chúng ta và gây chiến tranh một lần nữa”, Tổng thống Zelenskiy nói trong bài phát biểu tối ngày 7 tháng 5.
Theo tổng thống Ukraine, một số quốc gia thân Nga đã liên hệ với Ukraine về kế hoạch tham dự cuộc duyệt binh ngày 9 tháng 5 tại Mạc Tư Khoa của các quan chức nước này.
“Một mong muốn kỳ lạ… trong thời buổi này. Chúng tôi không khuyến khích điều đó,” ông nói thêm.
Trong những phát ngôn bóng gió tương tự, trước đó Tổng thống Zelenskiy cho biết số phận của cuộc duyệt binh ngày 9 tháng 5 của Nga “phụ thuộc” vào quân đội Ukraine, trong bối cảnh Mạc Tư Khoa ngày càng lo ngại về các cuộc tấn công có thể xảy ra trong sự kiện này.
Cố vấn Điện Cẩm Linh Yuri Ushakov khẳng định rằng Nga không mời các lãnh đạo nước ngoài tham dự lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng năm nay.
“ Chúng tôi cố tình không mời khách nước ngoài đến dự lễ kỷ niệm, khác với năm ngoái”, ông nói với hãng thông tấn nhà nước Nga RIA Novosti.
Mặc dù Thủ tướng Slovakia Robert Fico dự định sẽ đến Mạc Tư Khoa nhân dịp này, giống như năm 2025, nhưng năm nay ông dự định sẽ không tham dự lễ duyệt binh. Thứ trưởng Ngoại giao Slovakia Rastislav Chovanec xác nhận rằng ông Fico sẽ không tham dự lễ duyệt binh và cho biết ông có thể sẽ nhân cơ hội này để chuyển lời nhắn từ Tổng thống Zelenskiy tới Putin.
“Chuyến đi Mạc Tư Khoa của thủ tướng chủ yếu tập trung vào việc kỷ niệm kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ hai. Ông ấy sẽ không tham dự lễ duyệt binh và chỉ đặt hoa tại Lăng Chiến sĩ Vô danh”, ông Chovanec phát biểu tại cuộc họp của Ủy ban Âu Châu ngày 7 tháng 5.
“Nhưng đúng vậy, bên cạnh đó, ông ấy cũng sẽ gặp tổng thống Nga, người mà ông ấy có thể chuyển lời nhắn từ tổng thống Ukraine mà ông ấy đã gặp hai lần trong tuần qua. Thủ tướng cũng có thể thu thập được thông tin quý giá từ tổng thống Nga về quan điểm của Putin đối với những nỗ lực chấm dứt chiến tranh.”
Mặc dù trước đây Fico có mối quan hệ không mấy tốt đẹp với Tổng thống Zelenskiy, nhưng giọng điệu của ông về vấn đề Ukraine đã dịu đi đáng kể trong những ngày gần đây sau khi Thủ tướng Hung Gia Lợi Viktor Orban bị lật đổ. Fico đã gặp Tổng thống Zelenskiy vào ngày 4 tháng 5 và tái khẳng định sự ủng hộ đối với việc Ukraine gia nhập Liên Hiệp Âu Châu.
Tuy nhiên, Fico là nhà lãnh đạo Liên Hiệp Âu Châu duy nhất đến thăm Mạc Tư Khoa trong Ngày Chiến thắng, trong khi các quốc gia Baltic là Lithuania, Latvia và Estonia đã cấm rõ ràng nhà lãnh đạo Slovakia sử dụng không phận của họ để đến Nga nhân dịp này.
Một quan chức cao cấp của Ukraine nói với tờ Kyiv Independent ngày 6 tháng 5 rằng Kyiv không thấy lý do gì để tuân thủ lệnh ngừng bắn do Mạc Tư Khoa đề xuất cho lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng.
Các thỏa thuận ngừng bắn tạm thời được công bố trong suốt cuộc chiến, thường gắn liền với các ngày lễ tôn giáo hoặc kỷ niệm, đã liên tục thất bại. Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết Nga đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn nhân dịp Lễ Phục Sinh của Chính thống giáo 10.721 lần trong vòng 32 giờ vào tháng Tư.
Chỉ vài ngày trước khi lệnh ngừng bắn hai ngày được công bố vào tháng 5, Nga đã tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn vào ban ngày tại các thành phố phía đông và phía nam của Ukraine, khiến ít nhất 17 người thiệt mạng.
[Kyiv Independent: 'We don't recommend' — Zelensky warns foreign officials against attending Russia's Victory Day parade]
9. Mỹ kêu gọi Iran trả tự do cho người đoạt giải Nobel Hòa bình đang ốm yếu.
Hôm thứ Năm, Mỹ đã kêu gọi Iran trả tự do cho người đoạt giải Nobel Hòa bình Narges Mohammadi đang bị giam giữ, sau khi những người ủng hộ bà cảnh báo rằng bà có nguy cơ tử vong trong trại giam.
Theo những người ủng hộ bà Mohammadi, một nhà hoạt động nhân quyền 54 tuổi, người đã dành phần lớn hai thập niên qua trong tù, được tường trình đã bị hai cơn đau tim trong những tuần gần đây.
“Hiện bà ấy đang trong tình trạng nguy kịch và nhận được sự chăm sóc hoàn toàn không đầy đủ,” Riley Barnes, trợ lý ngoại trưởng Mỹ phụ trách nhân quyền, nói. “Chúng tôi kêu gọi chính quyền Iran thả cô ấy ngay lập tức và cung cấp cho cô ấy sự chăm sóc cần thiết. Cả thế giới đang theo dõi.”
Mohammadi bị bắt lại vào tháng 12 sau khi lên án Cộng hòa Hồi giáo tại một đám tang luật sư.
Bên cạnh đó, Mỹ cũng đưa ra tuyên bố trừng phạt các quan chức và các công ty Iraq vì quan hệ với Iran.
Bộ Tài chính Mỹ vừa công bố các lệnh trừng phạt mới đối với một quan chức dầu mỏ Iraq, một số công ty Iraq và các lãnh đạo của các nhóm dân quân được Iran hậu thuẫn, bị cáo buộc giúp Iran né tránh các lệnh trừng phạt của Mỹ và tài trợ cho các phần tử khủng bố.
Bộ Tài chính Mỹ cáo buộc Thứ trưởng Bộ Dầu mỏ Iraq, Ali Maarij Al-Bahadly, đã giúp chuyển hướng dầu mỏ của Iraq và làm giả giấy tờ để dầu của Iran có thể được bán dưới danh nghĩa dầu của Iraq, mang lại lợi ích cho Iran và các nhóm dân quân đồng minh. Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài của Bộ Tài chính cũng cho biết họ đang chỉ định ba thủ lĩnh cao cấp của các nhóm dân quân khủng bố liên kết với Iran là Kata'ib Sayyid Al-Shuhada và Asa'ib Ahl Al-Haq để cắt đứt quyền tiếp cận của họ với các tổ chức tài chính.
“Giống như một băng đảng tội phạm, chế độ Iran đang cướp bóc các nguồn tài nguyên thuộc về người dân Iraq một cách hợp pháp”, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent tuyên bố. “Bộ Tài chính sẽ không khoanh tay đứng nhìn khi quân đội Iran lợi dụng dầu mỏ của Iraq để tài trợ cho hoạt động khủng bố chống lại Hoa Kỳ và các đối tác của chúng ta. “
[CBSNews: U.S. urges Iran to free ailing Nobel Peace Prize winner]
10. Ukraine được tường trình đã phóng hàng chục máy bay điều khiển từ xa về phía Mạc Tư Khoa trước thềm lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng.
Thị trưởng Mạc Tư Khoa Sergey Sobyanin tuyên bố rằng quân đội Ukraine đã phóng hàng chục máy bay điều khiển từ xa về phía thủ đô Nga suốt đêm 8 tháng 5, chỉ một ngày trước khi Mạc Tư Khoa tổ chức cuộc duyệt binh Ngày Chiến thắng thường niên.
Sobyanin đưa tin ba chiếc máy bay điều khiển từ xa đầu tiên bị bắn rơi đang tiếp cận Mạc Tư Khoa ngay sau nửa đêm, nâng tổng số máy bay điều khiển từ xa bị bắn rơi trong suốt đêm lên 26 chiếc. Các hạn chế bay tạm thời đã được áp dụng tại các phi trường Vnukovo và Domodedovo của Mạc Tư Khoa sau khi có báo cáo về các vụ bắn phá bằng máy bay điều khiển từ xa.
Hiện chưa có thông tin nào về việc có thiệt hại nào xảy ra do vụ tấn công hay không. Ông Sobyanin cho biết các đội cấp cứu đang làm việc tại khu vực các máy bay điều khiển từ xa bị bắn rơi.
Vụ tấn công xảy ra một ngày trước khi Nga kỷ niệm Ngày Chiến thắng 9 tháng 5, ngày kỷ niệm Liên Xô đánh bại Đức Quốc xã trong Thế chiến II. Nga thường sử dụng dịp này để phô trương sức mạnh quân sự bằng các cuộc duyệt binh quy mô lớn ở Mạc Tư Khoa và các cuộc biểu tình trên khắp đất nước. Trong những năm gần đây, các lễ kỷ niệm này đã trở thành cơ hội để tuyên truyền nhằm biện minh cho cuộc xâm lược toàn diện của Nga vào Ukraine.
Tuy nhiên, năm nay, các lễ kỷ niệm của Nga đã được thu hẹp quy mô - một phần do khả năng tấn công tầm xa được tăng cường của Ukraine. Điện Cẩm Linh cho biết họ sẽ không trưng bày thiết bị quân sự tại sự kiện năm nay.
Việc thiếu vắng xe tăng và các thiết bị hạng nặng khác — thường là tâm điểm của cuộc diễn hành — đánh dấu một sự thay đổi đáng chú ý đối với một sự kiện mà thông thường các khí tài quân sự được trưng bày đầy đủ.
Bất chấp sự thay đổi, Bộ Quốc phòng cho biết cuộc duyệt binh sẽ bao gồm một đội bộ binh gồm các quân nhân từ các học viện quân sự đại diện cho nhiều binh chủng khác nhau của quân đội Nga, cùng với một phần trình diễn trên không.
Vụ tấn công mới nhất vào thủ đô Mạc Tư Khoa của Nga diễn ra chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Volodymyr Zelenskiy tuyên bố vào ngày 6 tháng 5 rằng số phận của cuộc duyệt binh ngày 9 tháng 5 của Nga “phụ thuộc” vào quân đội Ukraine, trong bối cảnh Mạc Tư Khoa lo ngại về các cuộc tấn công có thể xảy ra trong sự kiện này.
Đáp lại những bình luận của Tổng thống Zelenskiy, phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết vào ngày 6 tháng 5 rằng Mạc Tư Khoa đã khuyến cáo các phái đoàn ngoại giao được công nhận tại Nga rút nhân viên khỏi Kyiv vì điều mà bà mô tả là “cuộc tấn công trả đũa không thể tránh khỏi” của lực lượng Nga.
Trước đó, Nga đã tuyên bố ngừng bắn vào ngày 8-9 tháng 5, trước thềm lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng thường niên ở Mạc Tư Khoa. Ukraine đã đáp trả bằng cách đề xuất lệnh ngừng bắn riêng của mình bắt đầu từ nửa đêm 6 tháng 5. Sau đó, Tổng thống Zelenskiy cho biết Nga đã vi phạm lệnh ngừng bắn do Ukraine đề xuất 1.820 lần tính đến sáng ngày 6 tháng 5, chỉ vài giờ sau khi lệnh có hiệu lực.
[Kyiv Independent: Ukraine reportedly launches dozens of drones at Moscow ahead of Victory Day Parade]