Theo tin Tòa Thánh, trước thềm Mùa Chay, Đức Giáo Hoàng Leo XIV mời gọi các tín hữu Công Giáo mở lòng lắng nghe, ăn chay và hiệp thông, kêu gọi chúng ta kiêng những lời nói thù hận để dành chỗ cho những lời nói hy vọng và hòa bình.

Ngài nói: “Tôi muốn mời gọi anh chị em thực hành hình thức kiêng cữ rất thiết thực và thường bị đánh giá thấp: đó là kiêng những lời nói xúc phạm và làm tổn thương người lân cận.”

Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã đưa ra lời mời gọi đó trong thông điệp Mùa Chay 2026 của ngài, được công bố vào thứ Sáu. Khi Mùa Chay bắt đầu vào Thứ Tư Lễ Tro, ngày 18 tháng 2, Đức Giáo Hoàng nói rằng mùa phụng vụ này mang đến cho các Kitô hữu cơ hội để đặt mầu nhiệm Thiên Chúa trở lại trung tâm cuộc sống của chúng ta.

Sau đây là nguyên văn thông điệp của ngài, dựa vào bản tiếng Anh của Tòa Thánh:

Anh chị em thân mến,

Mùa Chay là thời gian ttrong đó, Giáo Hội, được hướng dẫn bởi lòng thương xót của người mẹ, mời gọi chúng ta đặt mầu nhiệm Thiên Chúa trở lại trung tâm cuộc sống của mình, để tìm thấy sự đổi mới trong đức tin và giữ cho tâm hồn chúng ta không bị nhấn chìm bởi những lo lắng và xao lãng của cuộc sống hằng ngày.

Mọi con đường dẫn đến sự hoán cải đều bắt đầu bằng việc để cho Lời Chúa chạm đến trái tim chúng ta và đón nhận Lời ấy với một tinh thần ngoan ngoãn. Có một mối liên hệ giữa Lời Chúa, sự đón nhận Lời Chúa của chúng ta và sự biến đổi được Lời Chúa mang lại. Vì lý do này, hành trình Mùa Chay là một cơ hội đáng hoan nghênh để lắng nghe tiếng Chúa và đổi mới cam kết của chúng ta trong việc theo Chúa Kitô, cùng đồng hành với Người trên đường đến Giê-ru-sa-lem, nơi mầu nhiệm về cuộc khổ nạn, cái chết và sự phục sinh của Người sẽ được hoàn thành.

Lắng nghe

Năm nay, trước hết tôi muốn xem xét tầm quan trọng của việc dành chỗ cho Lời Chúa thông qua việc lắng nghe. Sự sẵn lòng lắng nghe là cách đầu tiên chúng ta thể hiện mong muốn thiết lập mối quan hệ với người khác.

Khi hiện ra với Mô-sê trong bụi cây cháy, chính Thiên Chúa dạy chúng ta rằng lắng nghe là một trong những đặc tính nổi bật của Người: “Ta đã thấy sự khốn khổ của dân Ta ở Ai Cập; Ta đã nghe tiếng kêu than của chúng” (Xh 3:7). Nghe tiếng kêu than của người bị áp bức là khởi đầu của một câu chuyện giải phóng, trong đó Chúa gọi Mô-sê, sai ông đi mở đường cứu rỗi cho con cái Người, những người đã bị đẩy vào cảnh nô lệ.

Thiên Chúa của chúng ta là Đấng luôn tìm cách kết nối với chúng ta. Ngay cả ngày nay, Người vẫn chia sẻ với chúng ta những gì trong lòng Người. Vì vậy, việc lắng nghe Lời Chúa trong Phụng vụ dạy chúng ta lắng nghe chân lý của thực tại. Giữa vô vàn tiếng nói hiện diện trong cuộc sống bản thân và xã hội, Kinh Thánh giúp chúng ta nhận ra và đáp lại tiếng kêu than của những người đang đau khổ và thống khổ. Để nuôi dưỡng sự cởi mở nội tâm này đối với việc lắng nghe, chúng ta phải để Thiên Chúa dạy chúng ta cách lắng nghe như Người. Chúng ta phải nhận ra rằng “tình trạng của người nghèo là một tiếng kêu than, xuyên suốt lịch sử loài người, liên tục thách thức cuộc sống, xã hội, hệ thống chính trị và kinh tế của chúng ta, và, không kém phần quan trọng, Giáo hội.” [1]

Ăn chay

Nếu Mùa Chay là thời gian để lắng nghe, thì ăn chay là một cách cụ thể để chuẩn bị cho bản thân đón nhận lời Chúa. Kiêng ăn là một thực hành khổ hạnh cổ xưa, rất cần thiết trên con đường hoán cải. Chính vì nó liên quan đến thân thể, nên ăn chay giúp chúng ta dễ dàng nhận ra mình “đói” gì và mình cho điều gì là cần thiết cho sự sống còn của mình. Hơn nữa, nó giúp chúng ta xác định và sắp xếp “khát vọng” của mình, giữ cho khát khao công lý luôn sống động và giải thoát chúng ta khỏi sự tự mãn. Do đó, nó dạy chúng ta cầu nguyện và hành động có trách nhiệm đối với người lân cận.

Với sự hiểu biết tâm linh, Thánh Augustinô giúp chúng ta hiểu được sự căng thẳng giữa khoảnh khắc hiện tại và sự viên mãn trong tương lai, điều đặc trưng cho việc gìn giữ trái tim này. Ngài nhận xét rằng: “Trong suốt cuộc đời trần gian, con người có bổn phận phải đói khát công lý, nhưng sự thỏa mãn thuộc về kiếp sau. Các thiên thần được thỏa mãn với bánh này, thức ăn này. Mặt khác, loài người lại khao khát nó; tất cả chúng ta đều bị thu hút bởi nó trong mong muốn của mình. Sự vươn tới trong mong muốn này mở rộng tâm hồn và tăng khả năng của nó.” [2] Hiểu theo cách này, ăn chay không chỉ cho phép chúng ta kiểm soát ham muốn của mình, thanh lọc nó và làm cho nó tự do hơn, mà còn mở rộng nó, để nó hướng về Chúa và làm điều thiện.

Tuy nhiên, để thực hành ăn chay phù hợp với đặc tính Tin Mừng của nó và tránh cám dỗ dẫn đến kiêu ngạo, nó phải được sống trong đức tin và sự khiêm nhường. Nó phải được đặt nền tảng trong sự hiệp thông với Chúa, bởi vì “những người không thể nuôi dưỡng mình bằng lời Chúa thì không ăn chay đúng cách.” [3] Là dấu hiệu hữu hình của cam kết bên trong chúng ta để từ bỏ tội lỗi và điều ác với sự trợ giúp của ân sủng, việc ăn chay cũng phải bao gồm các hình thức tự kiềm chế khác nhằm giúp chúng ta có được một lối sống tiết độ hơn, vì “chỉ có sự khắc khổ mới làm cho đời sống Kitô giáo trở nên mạnh mẽ và chân thực.” [4]

Về phương diện này, tôi muốn mời anh chị em thực hành một hình thức kiêng cữ rất thiết thực và thường bị đánh giá thấp: đó là kiêng những lời nói xúc phạm và làm tổn thương người lân cận. Chúng ta hãy bắt đầu bằng việc làm dịu lời nói của mình, tránh những lời lẽ gay gắt và phán xét vội vàng, kiềm chế việc vu khống và nói xấu những người không có mặt và không thể tự bảo vệ mình. Thay vào đó, chúng ta hãy cố gắng cân nhắc lời nói và vun đắp lòng tốt và sự tôn trọng trong gia đình, giữa bạn bè, nơi làm việc, trên mạng xã hội, trong các cuộc tranh luận chính trị, trên các phương tiện truyền thông và trong cộng đồng Kitô giáo. Bằng cách này, những lời lẽ thù hận sẽ nhường chỗ cho những lời lẽ hy vọng và hòa bình.

Với nhau

Cuối cùng, Mùa Chay nhấn mạnh khía cạnh cộng đồng của việc lắng nghe Lời Chúa và ăn chay. Chính Kinh Thánh cũng nhấn mạnh chiều kích này theo nhiều cách. Ví dụ, sách Nơ-khe-mi-a thuật lại cách dân chúng tụ họp để nghe đọc Luật công khai, chuẩn bị tuyên xưng đức tin và thờ phượng bằng cách ăn chay, để đổi mới giao ước với Thiên Chúa (xem 9:1-3).

Tương tự như vậy, các giáo xứ, gia đình, nhóm giáo hội và cộng đồng tôn giáo của chúng ta được mời gọi cùng nhau thực hiện một hành trình chung trong Mùa Chay, trong đó việc lắng nghe Lời Chúa, cũng như tiếng kêu than của người nghèo và của thế gian, trở thành một phần của đời sống cộng đồng, và việc ăn chay trở thành nền tảng cho sự sám hối chân thành. Trong bối cảnh này, sự hoán cải không chỉ đề cập đến lương tâm của một người, mà còn đến chất lượng các mối quan hệ và đối thoại của chúng ta. Điều đó có nghĩa là cho phép bản thân được thử thách bởi thực tại và nhận ra điều gì thực sự hướng dẫn những ước muốn của chúng ta — cả trong cộng đồng giáo hội của chúng ta lẫn liên quan đến khát vọng công lý và hòa giải của nhân loại.

Các bạn thân mến, chúng ta hãy cầu xin ơn Mùa Chay dẫn dắt chúng ta đến sự chú tâm hơn với Chúa và với những người bé nhỏ nhất trong chúng ta. Chúng ta hãy cầu xin sức mạnh đến từ kiểu ăn chay cũng mở rộng đến việc sử dụng ngôn từ của chúng ta, để những lời nói gây tổn thương có thể giảm bớt và nhường chỗ cho tiếng nói của người khác. Chúng ta hãy nỗ lực biến cộng đồng của chúng ta thành những nơi mà tiếng kêu than của những người đau khổ được chào đón, và việc lắng nghe mở ra những con đường dẫn đến sự giải thoát, khiến chúng ta sẵn sàng và háo hức đóng góp vào việc xây dựng một nền văn minh tình yêu thương. Tôi ban phước lành chân thành nhất cho tất cả anh chị em và hành trình Mùa Chay của anh chị em.

Từ Vatican, ngày 5 tháng 2 năm 2026, Lễ kính nhớ Thánh Agatha, Trinh nữ và Tử đạo

LEO PP. XIV

____________________________________________________

[1] Tông huấn Dilexi Te (ngày 4 tháng 10 năm 2025), 9.

[2] Augustinô, Sự hữu ích của việc ăn chay, 1, 1.

[3] Benedict XVI, Giáo lý (ngày 9 tháng 3 năm 2011).

[4] Paul VI, Giáo lý (ngày 8 tháng 2 năm 1978).