Theo Elise Ann Allen, trong bản tin ngày 12 tháng 2 năm 2026 của Crux, trong nỗ lực ngăn chặn các thành viên của một hội truyền thống ly khai bị vạ tuyệt thông thông qua việc phong chức giám mục bất hợp pháp, Vatican đã đưa ra một hướng đi dựa trên đối thoại thần học.
Một thông cáo ngày 12 tháng 2 được công bố bởi Bộ Giáo lý Đức tin của Vatican và được ký bởi bộ trưởng, Đức Hồng Y người Argentina Victor Fernandez, cho biết một cuộc gặp giữa ĐHY Fernandez và Bề trên Tổng quyền của Hội Linh mục Thánh Piô X, Cha Davide Pagliarani, đã diễn ra vào đầu ngày hôm đó. Trong cuộc gặp gỡ ấy, được tổ chức với sự chấp thuận của Đức Giáo Hoàng Leo XIV, ĐHY Fernandez đã làm rõ “một số điểm” được đề cập trong thư từ trao đổi trước đó giữa Hội Linh mục Thánh Piô X và Bộ Giáo lý Đức tin từ năm 2017-2019.
Tổng giám mục Marcel Lefebvre thành lập Hội Linh mục Thánh Piô X năm 1970 để đào tạo linh mục nhằm đáp trả những gì ông mô tả là những sai lầm đã nảy sinh trong Giáo hội sau Công đồng Vatican II. Mối quan hệ của Hội Linh mục Thánh Piô X với Tòa Thánh càng trở nên căng thẳng hơn vào năm 1988 khi Lefebvre và Giám mục Antonio de Castro Mayer tấn phong bốn giám mục mà không có sự cho phép của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II.
Việc tấn phong bất hợp pháp này đã dẫn đến việc sáu giám mục bị vạ tuyệt thông. Việc vạ tuyệt thông đối với các giám mục còn sống sót đã được Đức Giáo Hoàng Benedict XVI dỡ bỏ vào năm 2009 trong bối cảnh các cuộc đàm phán đang diễn ra nhằm khôi phục sự hiệp thông. Tuy nhiên, ngài cũng làm rõ rằng các vấn đề giáo lý vẫn còn tồn tại và cho đến khi chúng được giải quyết, Hội Linh mục Thánh Piô X không có tư cách pháp lý trong Giáo hội và các thừa tác viên của tổ chức này không thể thực hiện bất cứ thừa tác vụ nào một cách hợp pháp.
Trong một dấu hiệu thiện chí, Đức Giáo Hoàng Phanxicô trong Năm Thánh Lòng Thương Xót đã trao cho các linh mục của Hội Linh mục Thánh Piô X quyền giải tội và tha tội cho những người sám hối một cách hợp lệ. Sau đó, ngài đã gia hạn quyền này cho đến khi có thông báo mới.
Theo thông cáo của Bộ Giáo lý, trong số các chủ đề được thảo luận trong cuộc họp hôm thứ Năm có “vấn đề ý muốn của Thiên Chúa liên quan đến sự đa dạng của các tôn giáo”.
ĐHY Fernandez cũng đề xuất với Hội Linh mục Thánh Piô X một cuộc đối thoại thần học có cấu trúc, “với một phương pháp luận rất chính xác”, sẽ đi sâu vào các chủ đề “chưa được làm rõ đầy đủ”, đặc biệt là những chủ đề liên quan đến Công đồng Vatican II.
Các chủ đề này bao gồm “sự khác biệt giữa một hành động đức tin và ‘sự phục tùng tôn giáo về tâm trí và ý chí’” (obsequium religiosum), và “các mức độ tuân thủ khác nhau được yêu cầu bởi các văn bản khác nhau của Công đồng Vatican II và sự giải thích của nó”.
ĐHY Fernandez cũng đề nghị thảo luận về “một loạt các chủ đề” do Hội Linh mục Thánh Piô X nêu ra trong một bức thư ngày 17 tháng 1 năm 2019.
Mục đích của cuộc đối thoại này, theo Bộ Giáo lý Đức tin, là để xác định “các yêu cầu tối thiểu cần thiết để hiệp thông trọn vẹn với Giáo Hội Công Giáo” và để xác định một cấu trúc giáo luật cho Hội Linh mục Thánh Piô X nếu họ được đưa trở lại hiệp thông với Giáo Hội Công Giáo.
Trước đây, đã có những đề xuất và thậm chí cả tin đồn về một sắc lệnh để trao cho họ địa vị của một giám hạt tòng nhân – một cấu trúc được xác định bởi các đặc điểm mục vụ và truyền giáo cụ thể chứ không phải địa lý, như trường hợp của một giáo phận, với ví dụ hiện tại duy nhất là Opus Dei.
Tuy nhiên, Opus Dei gần đây đã cải cách điều lệ của mình sau khi được Giáo hoàng Phanxicô yêu cầu, người dường như không còn mặn mà với ý tưởng về một giámm hạt trong suốt triều đại của ngài.
Theo thông cáo, ĐHY Fernandez đã nhắc nhở Pagliarani trong cuộc gặp gỡ của họ rằng việc phong chức giám mục mà không có sự chấp thuận của Giáo hoàng “sẽ dẫn đến sự đứt đoạn quyết định trong sự hiệp thông Giáo hội, với những hậu quả nghiêm trọng đối với toàn thể Hội”.
Hình phạt theo luật giáo hội đối với việc phong chức giám mục bất hợp pháp là bị vạ tuyệt thông tự động.
Bộ Giáo lý Đức tin cho biết: “Do đó, khả năng tiến hành cuộc đối thoại này đòi hỏi Hội phải tạm dừng quyết định liên quan đến các lễ phong chức giám mục đã được công bố”.
Cảnh báo này từ Vatican được đưa ra sau khi Hội Linh mục Thánh Piô X tuyên bố vào ngày 2 tháng 2 về ý định tiến hành phong chức giám mục mới mà không cần sự chấp thuận của Đức Giáo Hoàng Leo, sau khi Vatican từ chối đáp ứng một số yêu cầu mà Hội đưa ra liên quan đến “nhu cầu đặc biệt của Hội để đảm bảo sự tiếp tục sứ vụ của các giám mục”.
Cha Pagliarani sẽ trình bày đề xuất đối thoại của ĐHY Fernandez lên Hội đồng Tối cao của Hội Linh mục Thánh Piô X, trước khi đưa ra câu trả lời.
“Trong trường hợp nhận được phản hồi tích cực, các bước, giai đoạn và thủ tục cần tuân theo sẽ được thiết lập bằng thỏa thuận chung,” Bộ Giáo lý Đức tin cho biết, và yêu cầu Giáo hội cầu nguyện cho quá trình này trong tinh thần “hiệp thông Giáo hội đích thực.”