Theo truyền thống Công Giáo, Đức Mẹ đã hiện ra vào năm 1798 với những người Công Giáo đang lẩn trốn khỏi sự bách hại trong rừng La Vang ở miền Trung Việt Nam.

Alex Hòang, trong bản tin của UCANews ngày 17 tháng 8 năm 2026, cho hay: Tại Thánh lễ khai mạc cuộc hành hương toàn quốc tại La Vang ở miền Trung Việt Nam vào ngày 13 tháng 8, một dàn hợp xướng từ Tổng Giáo phận Hà Nội đã hát Bài ca La Vang, một bài thánh ca quen thuộc của Việt Nam có thể dịch là “Dưới bầu trời La Vang”.

Cách đó hơn 12,000 km (7,456.45 dặm), bài hát tương tự có thể được nghe thấy giữa những người Công Giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ. Bầu trời đã khác. La Vang thì không.

Từ ngày 13 đến 15 tháng 8, hàng ngàn người Công Giáo Việt Nam đã tập trung tại San Jose, California, để tham dự Lễ hội Đức Mẹ La Vang lần thứ ba, gần như trùng với thời điểm các tín hữu hành hương từ khắp Việt Nam tập trung tại đền thờ Đức Mẹ quốc gia ở tỉnh Quảng Trị.

Tại trung tâm Thung lũng Silicon, các tín hữu Công Giáo Việt Nam đã cầu nguyện bằng tiếng mẹ đẻ, hát những bài thánh ca quen thuộc, dâng hoa và rước kiệu theo sau tượng Đức Mẹ mang dáng vẻ châu Á trong trang phục truyền thống Việt Nam.

Nhiều người chưa từng đến La Vang. Một số người sinh ra ở Mỹ và chỉ biết đến đền thờ này qua cha mẹ, những bài hát hoặc bức tượng tại nhà thờ của họ.

Tuy nhiên, trong vài ngày đó, một La Vang khác dường như hiện ra ở phía bên kia Thái Bình Dương.

Họ mang Đức Mẹ theo mình.

Theo truyền thống Công Giáo, Đức Mẹ đã hiện ra vào năm 1798 với những người Công Giáo đang lẩn trốn khỏi sự bức hại trong rừng La Vang. Hơn hai thế kỷ qua, hình ảnh Đức Mẹ mặc áo dài và khăn đội đầu truyền thống, bế Chúa Hài đồng đã trở thành một trong những biểu tượng dễ nhận biết nhất của Công Giáo Việt Nam. Sau khi Chiến tranh Việt Nam kết thúc năm 1975, một lượng lớn người Việt Nam đã rời bỏ quê hương, trong đó có nhiều người Công Giáo.

Khi định cư tại Hoa Kỳ, Úc, Canada, Pháp và các nơi khác, họ mang theo ngôn ngữ, phong tục và ký ức của mình.

Họ cũng mang theo Đức Mẹ La Vang.

Tượng Mẹ xuất hiện trong các nhà thờ. Các giáo xứ và trung tâm Công Giáo được đặt theo tên Mẹ. Các bài thánh ca kính Đức Mẹ, kinh Mân Côi, các cuộc rước kiệu và lễ dâng hoa truyền thống của người Việt vẫn tiếp tục được duy trì ở nước ngoài.

Họ không chỉ đơn thuần mang theo một bức tượng. Họ đã xây dựng lại một thế giới tôn giáo xung quanh người Mẹ mà họ đã mang theo.

Từ ký ức đến di sản

San Jose, nơi có cộng đồng người Việt lớn nhất trong các thành phố của Hoa Kỳ, là một ví dụ nổi bật.

Ngày hội Đức Mẹ năm nay bao gồm các Thánh lễ bằng tiếng Việt, xưng tội, dâng hoa, rước kiệu và các chương trình dành cho gia đình và giới trẻ. Tiếp theo đó là một lễ hội giáo xứ với ẩm thực, âm nhạc và các hoạt động văn hóa Việt Nam.

Đối với người Công Giáo Việt Nam ở đó, việc gìn giữ đời sống tôn giáo và bản sắc văn hóa thường đi đôi với nhau. Theresa Nguyễn Phương Trang, một người Công Giáo gốc Việt sống tại San Jose, đã chuyển đến Hoa Kỳ vào năm 2018 và chưa trở về Việt Nam kể từ đó.

“Nhưng mỗi năm tôi đều đưa các con đến đây vì tôi muốn chúng lớn lên với bản sắc Công Giáo Việt Nam,” bà Trang nói.

“Một ngày nào đó, các con tôi chắc chắn sẽ trở về Việt Nam và viếng thăm đền La Vang. Khi đó chúng sẽ hiểu rằng chúng là người Việt Nam chính hiệu.”

Câu chuyện của bà minh họa cách La Vang đang thay đổi trong cộng đồng người Việt hải ngoại.

Đối với những người từng sống ở Việt Nam, La Vang có thể là một ký ức về quê hương. Đối với những đứa trẻ sinh ra ở California, đó là một di sản được nhận trước cả khi chúng đến thăm nơi này.

Chúng không có một La Vang để nhớ. Chúng có một La Vang để thừa kế.

Thông qua các Thánh lễ tiếng Việt, thánh ca, dâng hoa và các cuộc hành hương, Giáo hội do đó truyền lại nhiều hơn là đức tin. Nó cũng trở thành một nơi mà các thế hệ trẻ tìm thấy cội nguồn Việt Nam của mình.

Liệu La Vang có thể tồn tại thêm một thế hệ nữa?

Câu hỏi này trở nên rõ ràng hơn ở Carthage, Missouri. Từ ngày 6 đến ngày 9 tháng 8, hàng ngàn người Công Giáo Việt Nam đã quy tụ tại đây để tham dự Đại hội Đức Mẹ lần thứ 47 do Dòng Mẹ Cứu Thế tổ chức.

Truyền thống này đã tồn tại gần nửa thế kỷ, gần bằng thời gian tồn tại của cộng đồng Công Giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ sau năm 1975.

Những người sáng lập ra các buổi gặp gỡ ban đầu coi Việt Nam là quê hương của họ. Con cháu họ ngày càng hòa nhập vào xã hội Mỹ.

Vì vậy, thách thức đã thay đổi.

Trong những thập niên đầu, người Công Giáo Việt Nam phải xây dựng lại các giáo xứ, cộng đồng và đời sống tu viện ở một đất nước mới. Ngày nay, họ phải tìm cách truyền lại những điều đó.

Đại hội Đức Mẹ ở San Jose bao gồm các chương trình dành cho thanh thiếu niên và gia đình, thậm chí cả một cuộc thi nghệ thuật tập trung vào Đức Mẹ La Vang.

Những nỗ lực như vậy rất quan trọng bởi vì sự kế thừa văn hóa không phải là tự nhiên. Ngôn ngữ có thể phai nhạt, và những ký ức trực tiếp về Việt Nam cuối cùng sẽ biến mất cùng với các thế hệ đầu tiên.

Để Đức Mẹ La Vang trường tồn, nó phải có ý nghĩa đối với mọi người. Những người chưa từng biết quê hương của ông bà mình.

Một Giáo Hội xuyên biên giới

Đồng thời, mối quan hệ giữa Giáo Hội tại Việt Nam và cộng đồng người Việt hải ngoại không còn chỉ diễn ra theo một chiều.

Năm 1975, người Công Giáo Việt Nam mang truyền thống của mình ra nước ngoài. Ngày nay, con người và đời sống tôn giáo di chuyển giữa hai thế giới.

Giám mục Joseph Đỗ Quang Khang của Bắc Ninh đã từ Việt Nam đến tham dự buổi gặp gỡ San Jose năm nay, trong khi người Công Giáo Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục trở về Việt Nam hành hương và thăm gia đình.

Do đó, La Vang không chỉ kết nối những người di cư với đất nước mà họ đã rời bỏ. Nó giúp tạo ra một cộng đồng Công Giáo Việt Nam xuyên biên giới quốc gia.

Là người Công Giáo và là người Việt Nam không nhất thiết phải là những bản sắc riêng biệt. Chúng có thể được truyền lại cùng nhau.

Dưới một bầu trời La Vang khác

Một đứa trẻ sinh ra ở California không cần phải đến Quảng Trị để đi sau bức tượng Đức Mẹ La Vang.

Tiếng Việt của em có thể yếu hơn tiếng Việt của ông bà. Bản thân Việt Nam có thể tồn tại chủ yếu thông qua những câu chuyện gia đình.

Thế nhưng, cô bé vẫn có thể hát cùng một bài thánh ca kính Đức Mẹ đang được hát ở Việt Nam, dâng hoa trước tượng Đức Mẹ mặc áo dài, và gọi Mẹ bằng cùng một từ: Mẹ.

Một ngày nào đó, như Trang hy vọng, những đứa trẻ ấy có thể tìm thấy La Vang ở Việt Nam.

Nhưng trước khi điều đó xảy ra, cha mẹ chúng đã trao cho chúng một La Vang ở Mỹ rồi.

Có lẽ “Một bầu trời La Vang” giờ đây mang một ý nghĩa mới đối với cộng đồng Công Giáo Việt Nam đang lan rộng ra ngoài quê hương.

La Vang không còn chỉ tồn tại dưới một bầu trời duy nhất nữa.

Gần nửa thế kỷ trước, người Công Giáo Việt Nam đã tản lạc khắp thế giới. Họ không thể mang theo đền thờ ở Quảng Trị.

Nhưng họ đã mang theo Đức Mẹ của mình.

Và dưới những bầu trời khác nhau, họ tiếp tục xây dựng những La Vang của riêng mình.