Andrea Gagliarducci, trong bảnn tin ngày 5 tháng 5 năm 2026 của tạp chí National Catholic Register, nhận định rằng: Mục tiêu lớn lao của triều đại Giáo hoàng Leo XIV là khôi phục sự hiệp nhất trong Giáo hội. Tuy nhiên, nhiệm vụ này đặc biệt khó khăn. Nói tóm lại, đó là điều nói thì dễ hơn làm.
Những bình luận của Đức Giáo Hoàng với các nhà báo trên đường cùng ngài trở về Rome từ châu Phi đã minh họa điều này.
Đức Leo đã trả lời một câu hỏi liên quan đến quyết định của Hồng Y Reinhard Marx về việc chính thức chúc phúc cho các cặp đôi đồng tính, và câu trả lời của ngài đã gây ra nhiều phản ứng khác nhau, cả trong nước Đức và trên toàn thế giới. Tuy nhiên, câu trả lời đến từ người đứng đầu hàng giáo phẩm Đức lại rất đáng chú ý.
Đức Giám Mục Georg Bätzing của Limburg, người sắp kết thúc nhiệm kỳ chủ tịch Hội đồng Giám mục Đức, chỉ đơn giản tuyên bố rằng ngài sẽ tiếp tục thực hành mục vụ này vì ngài không tin rằng nó tạo ra sự chia rẽ trong Giáo hội.
Đó có thể là lời nói cuối cùng của một người sắp rời nhiệm sở và không mấy quan tâm, hoặc cũng có thể là Đức cha Bätzing đang thách thức Đức Giáo Hoàng ngăn cản ngài.
Chúng ta hãy chờ xem.
Một thách thức khác đối với sự hiệp nhất đang hiện hữu, đến từ thế giới truyền thống.
Hội Linh mục Thánh Piô X (SSPX) đang chuẩn bị tổ chức lễ tấn phong giám mục đầu tiên kể từ năm 1988.
Các lễ tấn phong này sẽ hợp lệ nhưng không hợp pháp vì chúng không có sự ủy quyền của Đức Giáo Hoàng. Người nào tấn phong giám mục mà không có sự cho phép của Giáo hoàng sẽ bị vạ tuyệt thông tự động.
Đó là điều đã xảy ra với Tổng Giám mục Marcel Lefebvre và các giám mục mà ông phong chức vào năm 1988, sau đó một sắc lệnh vạ tuyệt thông chính thức đã được soạn thảo và công bố.
Hiện nay, có tin đồn rằng một văn bản tương tự đã được chuẩn bị sẵn trong trường hợp Hội Thánh Piô X quyết định tiếp tục với các lễ phong chức đã được lên kế hoạch.
Trên thực tế, những loại sắc lệnh này là tiêu chuẩn, vì vậy không chắc chắn rằng nó chưa được chuẩn bị từ lâu, bất kể các cuộc thảo luận trong Hội Thánh Piô X diễn ra như thế nào.
Về phần mình, Hội Thánh Piô X tin rằng vạ tuyệt thông thực sự không áp dụng cho hội, lập luận rằng luật giáo hội không cho phép áp đặt hình phạt nếu hành vi dẫn đến vạ tuyệt thông được thực hiện để đáp lại mối nguy hiểm nghiêm trọng đối với Giáo hội, hoặc nếu người ta tin rằng mình đang hành động với thiện chí.
Về mặt kỹ thuật, điều đó là đúng, nhưng đó cũng là lý lẽ mà Tổng Giám mục Lefebvre đã sử dụng vào năm 1988, khi một sắc lệnh của Giáo hoàng tuyên bố rằng các lễ phong chức đã dẫn đến vạ tuyệt thông, một sự thật không thể chối cãi.
Trong những tuần gần đây, Hội Thánh Piô X cũng đã công bố một cuộc phỏng vấn dài với bề trên của mình, Cha Davide Pagliarani, người đã nhắc lại cảm giác cấp bách của hội và nhu cầu phong chức giám mục mới để đảm bảo sự tồn tại của hội.
Trên thực tế, Hội Thánh Piô X thiếu một mong muốn thực sự để thậm chí tham gia đối thoại với Tòa Thánh. Trong các thông báo trước đây, người ta đã nói rõ rằng họ coi nhiều quyết định hoặc cách tiếp cận của Tòa Thánh là gần như dị giáo, và do đó, không thể có đối thoại.
Tóm lại, Đức Leo XIV thấy mình bị mắc kẹt giữa hai phe, cả hai đều đặc biệt cứng đầu.
Một mặt, có những người muốn giáo lý phát triển đến mức thích ứng với xã hội bởi vì nếu không, họ tin - và đây là một cụm từ thường xuyên được lặp lại - Giáo hội sẽ không còn phù hợp nữa. Mặt khác, có những người tin rằng Giáo hội đã phát triển quá nhiều, đến mức coi bất cứ điều gì xuất phát từ Tòa Thánh là không phù hợp, đặc biệt là về mặt giáo lý.
Câu hỏi cần đặt ra đơn giản là: Đức Leo XIV đứng về phía nào?
Ví dụ, năm ngoái, thật bất ngờ khi Đức Giáo Hoàng Leo XIV gửi lời chúc mừng tới cuộc hành hương Paris-Chartres, thu hút hàng ngàn người tham dự, chủ yếu là giới trẻ, tất cả đều gắn bó với nghi lễ truyền thống, và Đức Giáo Hoàng nói rằng ngài đang cầu nguyện cho những người tham gia. Sau đó, Sứ thần Tòa Thánh tại Anh, Tổng Giám mục Miguel Maury Buendía, thông báo rằng Đức Leo đã yêu cầu được phép ngoại lệ, cho phép các giám mục kéo dài việc cử hành Thánh lễ Latinh truyền thống trong giáo phận của họ theo yêu cầu.
Tóm lại, Đức Leo XIV đã chìa tay với thế giới truyền thống, cố gắng vượt qua thái độ khép kín rõ ràng đã đặc trưng cho những năm cuối triều đại của Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô.
Thái độ này cũng ảnh hưởng đến các hội dòng được coi là truyền thống, chẳng hạn như Dòng Sứ giả Tin Mừng, một tổ chức được thành lập ở Brazil và sau đó lan rộng ra toàn thế giới. Trong nhiều năm, việc phong chức linh mục mới cho Dòng Sứ giả Tin Mừng đã bị đình chỉ. Họ bị đặt dưới sự xem xét hành chính đặc biệt — người đứng đầu là Hồng Y Raymundo Damasceno Assis — vì những cáo buộc lạm dụng chưa bao giờ được xác minh đầy đủ và tất cả các vụ kiện dân sự cuối cùng đều kết thúc có lợi cho họ.
Tuy nhiên, sau nhiều năm bế tắc, cuối cùng nhóm này đã được cấp phép phong chức cho 26 linh mục mới vào tháng Tư vừa qua.
Dòng Sứ giả Tin Mừng chỉ là một ví dụ về các nhóm được coi là Quá truyền thống và do đó trở thành mục tiêu dưới thời Giáo hoàng Phanxicô. Trong một số trường hợp, đó là những nhóm rất nhỏ, do đó không thể tạo được sức ảnh hưởng.
Trong những trường hợp khác, đã có một cơn bão thực sự, như trường hợp của Sodalitium Christianae Vitae — mà khi còn là Tổng giám mục, Đức Prevost biết rất rõ — nơi những cáo buộc lạm dụng chống lại người sáng lập đã không dẫn đến một cuộc cải cách (như đã xảy ra với Dòng Hiệp sĩ Chúa Kitô), mà dẫn đến việc đàn áp thực sự dòng tu này.
Phải nói rằng triều đại của Giáo hoàng Phanxicô cũng bị ảnh hưởng bởi một loại “cuộc nội chiến Mỹ Latinh” đã nảy sinh trong những năm sau Công đồng Vatican II, nơi căng thẳng giữa thần học giải phóng và các phong trào truyền thống hơn đã trở nên gần như không thể chịu đựng được.
Đức Leo XIV không bị ảnh hưởng bởi những căng thẳng đó, mặc dù ngài đã trải nghiệm chúng với tư cách là một linh mục truyền giáo và giám mục ở Peru. Vì lý do này, Đức Leo được kêu gọi tìm ra sự cân bằng khó khăn giữa những yêu cầu của những người muốn một Giáo hội hiện diện và năng động hơn về các vấn đề xã hội và nhu cầu truyền giáo, mang lại ơn gọi mới và thúc đẩy sự phát triển của Giáo hội.
Đây là thách thức lớn mà Đức Giáo Hoàng phải đối diện trong việc quản lý các nhóm truyền thống.
Những người theo chủ nghĩa truyền thống biết điều đó, và họ đang lan truyền luận điệu về một Tòa Thánh không sẵn lòng lắng nghe, lập luận rằng không nên đạt được thỏa thuận nào. Hội Thánh Piô X tin rằng Đức Leo XIV nên để họ tiếp tục theo ý muốn của họ, mà không cần đe dọa vạ tuyệt thông.
Tuy nhiên, hình phạt vạ tuyệt thông là cần thiết để Đức Giáo Hoàng chứng minh thẩm quyền của ngài trong Giáo hội. Đó là lý do tại sao có vạ tuyệt thông latae sentantiae, có nghĩa là nó được áp dụng tự động khi đã phạm một hành vi đáng bị vạ tuyệt thông.
Trong khi đó, ý tưởng cho rằng Giáo hoàng phải chấp nhận bất cứ điều gì nhân danh nguyên tắc lòng thương xót không rõ ràng là một lập luận không thể đứng vững, mặc dù nó đã được đưa ra nhiều lần kể từ Công đồng Vatican II.
Chắc chắn rằng chủ đề này sẽ lặp đi lặp lại trong suốt triều đại giáo hoàng của Đức Leo XIV. Theo thời gian, điều sẽ rõ ràng là liệu Đức Giáo Hoàng có muốn thẩm thấu cuộc khủng hoảng hay giải quyết nó, loại bỏ những trở ngại tạo ra sự chia rẽ và lý luận, vì lợi ích của sự hiệp nhất trong Giáo hội.