(Vatican 1/7/2004). Trong buổi cơm trưa trước khi từ giã Đức Thánh Cha, kết thúc chuyến thăm 4 ngày Rôma, Đức Thượng Phụ Barthôlômêô I, Thượng Phụ Chính Thống Giáo thành Constantinople, cũng là Thượng Phụ danh dự của thế giới Hồi Giáo, đã đưa ra lời mời Đức Thánh Cha sang thăm Tòa Thượng Phụ của ngài tại Fanar, Thổ Nhĩ Kỳ.

Đức Thánh Cha đã vui vẻ nhận lời. Tin tức này đã được nhanh chóng truyền đi qua Radio Vatican và nhiều phương tiện truyền thông trên thế giới.

Trước đó, hai vị đã ký một tuyên ngôn chung cảm tạ Thiên Chúa vì những tiến triển đã đạt được trong 40 năm đối thoại đại kết và tái lập lại cam kết dấn thân của cả hai Giáo Hội nhằm tha thứ cho nhau, và giải quyết các khó khăn còn lại trên con đường tiến đến sự hiệp nhất trọn vẹn.

Tuyên ngôn có đoạn viết: “Ý thức rằng thế giới Kitô từ nhiều thế kỷ qua đã chịu nhiều khổ đau vì thảm cảnh chia rẽ, các vị tiền nhiệm của chúng tôi và chính chúng tôi đã kiên trì tiếp tục cuộc đối thoại bác ái, hướng nhìn về ngày tươi sáng và hồng phúc khi có thể cùng nhau hiệp thông trong cùng một chén của Mình và Máu Thánh Chúa.

Nhiều biến cố trong 40 năm qua đã xây nền cho tình bác ái huynh đệ, một tình bác ái sẵn sàng tha thứ và nhớ đến sự thiện hơn là điều ác và trên hết là nhằm trở nên đồng hình, đồng dạng với Chúa Cứu Thế, và để cho Ngài lôi cuốn biến đổi.”

Sau khi nhắc đến các tiến triển mà Ủy Ban Thần Học Hỗn Hợp Công Giáo và Chính Thống Giáo đạt được, hai vị khẳng định:

“Cuộc gặp gỡ tại Rôma ngày hôm nay cho phép chúng tôi đương đầu với vài vấn đề và hiểu lầm mới xảy ra trong tình huynh đệ. Thói quen đối thoại trong tình bác ái giúp chúng tôi duyệt xét các khó khăn với sự thanh thản và không làm trì trệ, hay ngăn cản con đường dẫn đến sự hiệp nhất trọn vẹn trong Chúa Kitô.

Trước một thế giới đang khổ đau vì mọi loại chia rẽ và mất thăng bằng, cuộc gặp gỡ này ngày hôm nay muốn nhắc nhở một cách cụ thể và mạnh mẽ tầm quan trọng của việc các Kitô hữu và các Giáo Hội phải sống trong an bình và hài hòa với nhau để có thể cùng nhau làm chứng cho sứ điệp của Tin Mừng một cách hữu hình và có sức thuyết phục. Có biết bao thách đố mà chúng ta phải cùng nhau đương đầu để góp phần vào thiện ích của xã hội, lấy tình thương chữa lành tệ nạn khủng bố, trao ban niềm hy vọng hòa bình, góp phần vào việc chữa lành biết bao xung khắc đau thương, trả lại cho Âu Châu các ý thức về căn cội Kitô Giáo của mình, xây dựng một cuộc đối thoại đích thật với Hồi Giáo. Bởi vì, từ sự thờ ơ và không hiểu biết lẫn nhau có thể nảy sinh ra sự nghi kỵ và cả thù hận nữa.”

Buổi sáng ngày 1/7/2004, cộng đồng Chính Thống Giáo Hy Lạp tại Rôma đã vui mừng khánh thành một nhà thờ dưới sự chủ tọa của Đức Thượng Phụ Barthôlômêô I. Nhà thờ Thánh Theodore trên đồi Palatine đã được Đức Thánh Cha trao tặng cho cộng đồng Chính Thống Giáo tại đây vào dịp kỷ niệm năm thánh 2000.

Cùng tham dự lễ khánh thành còn có Đức Giám Mục trưởng Gennadios của Chính Thống Giáo Ý Đại Lợi. Trong bài giảng Đức Thượng Phụ ghi nhận rằng con đường tiến đến hiệp nhất trọn vẹn giữa hai Giáo Hội còn dài. Tuy nhiên, ”chúng ta hãy tiến bước thông qua con đường đối thoại bác ái và sự thật cho dù phải trải qua vô vàn khó khăn”.

Đức Hồng Y Walter Kasper, chủ tịch Ủy Ban Tòa Thánh Cổ Võ Hiệp Nhất Kitô Giáo; Đức Hồng Y Camillo Ruini, giám quản tông tòa Rôma, chủ tịch Hội Đồng Giám Mục Ý; và Đức Tổng Giám Mục Leonardo Sandri thay mặt cho Đức Hồng Y Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh đã tham dự lễ khánh thành này.

Hôm thứ Tư 30/6/2004, Đức Thượng Phụ Barthôlômêô đã có cuộc gặp gỡ với cộng đoàn Sant'Egidio ở đền thờ Thánh Barthôlômêô trên đảo Tiber. Đây là nhà thờ mà vào năm 2000, Đức Thánh Cha đã cung hiến để tưởng niệm các vị tử đạo trong thế kỷ 20.

Trong thông báo đưa ra sau đó, cộng đoàn Sant'Egidio nhận xét rằng thật là xứng hợp khi “Đền các vị tử đạo trong thế kỷ vừa qua - thế kỷ với con số các vị tử đạo vì đức tin đông đảo nhất trong lịch sử nhân loại - đã trở thành địa điểm gặp gỡ và không gian cầu nguyện cho sự hiệp nhất giữa các Kitô hữu”.