Jonah McKeown Vatican, của tạp chí National Catholic Register, ngày 26 tháng 5 năm 2026, cho biết: Những người Công Giáo tham gia vào cuộc thảo luận về trí tuệ nhân tạo (AI) bày tỏ sự đánh giá cao của họ đối với thông điệp đầu tiên của Đức Giáo Hoàng Leo XIV, Magnifica Humanitas, trong đó ngài cảnh báo chống lại một hướng đi “phản nhân loại” của kỹ thuật, thay vào đó kêu gọi một cách tiếp cận bắt nguồn từ lợi ích chung và sự thừa nhận công trình sáng tạo nhân loại của Thiên Chúa.
Các chuyên gia đã ca ngợi thông điệp của Đức Giáo Hoàng Leo cả về cách diễn đạt rộng rãi hơn về mối quan hệ đúng đắn giữa nhân loại và kỹ thuật, cũng như về việc đánh giá việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong các lĩnh vực như giáo dục, lao động và thậm chí cả chiến tranh bằng cách sử dụng các nguyên tắc xã hội Công Giáo như nguyên tắc phụ đới, liên đới và lợi ích chung.
Matthew Harvey Sanders, kiến trúc sư của một số sản phẩm AI Công Giáo, bao gồm cả Magisterium AI, nói với tờ Register rằng bằng cách thiết lập một nền tảng Công Giáo cho sự thịnh vượng thực sự của con người - được đo bằng sự quan tâm đến người khác chứ không phải bằng việc tối ưu hóa khả năng – Đức Giáo Hoàng Leo đã cung cấp cho những người xây dựng AI một thước đo tốt hơn cho sự tiến bộ của nền văn minh so với chỉ đơn thuần là sản lượng và một tầm nhìn về con người phải "đi trước bất cứ công việc nghiêm túc nào về kỹ thuật sẽ định hình lại cuộc sống hàng ngày."
Sanders cũng cho biết điều quan trọng là Đức Giáo Hoàng Leo đã chỉ trích trực tiếp một số khía cạnh cấu trúc của nền kinh tế kỹ thuật và AI, bao gồm cả sự kiện này là "các nền tảng và dịch vụ thường được thiết kế để chiếm lấy thời gian và sự chú ý của người dùng, khai thác tính dễ bị thương tổn của họ và làm suy yếu tự do nội tâm của họ."
Sanders nói rằng những người Công Giáo làm việc trong lĩnh vực AI nên ghi nhớ lời của Đức Giáo Hoàng Leo và tiếp tục xây dựng các hệ thống phản ánh một tầm nhìn chân thực về nhân loại.
“Đối với những người Công Giáo đang xây dựng trong lĩnh vực này, ý nghĩa thực tiễn khá rõ ràng. Chúng ta không cần phải chờ đợi các cơ quan quản lý hạn chế những hệ thống mà chúng ta không tham gia thiết kế. Chúng ta cần phải tự xây dựng hệ thống của riêng mình,” Sanders nói. “Những người sở hữu cơ sở hạ tầng trí tuệ sẽ định hình sự thịnh vượng cho tất cả mọi người ở phía cuối dòng. Nếu bạn biết mục đích của con người là gì, bạn có nghĩa vụ phải xây dựng hướng tới điều đó.”
Tham gia, không bác bỏ
Sanders đã có mặt tại Vatican nhân dịp công bố thông điệp, cùng với Chris Olah, một trong những người sáng lập công ty trí tuệ nhân tạo Anthropic của Mỹ, và Amanda Askell, một nhà triết học chuyên nghiên cứu định hình “các nhân cách” mà các sản phẩm trí tuệ nhân tạo của Anthropic trình bầy.
Một số nhà quan sát Công Giáo đã chỉ trích sự xuất hiện của Olah tại buổi ra mắt thông điệp, cho rằng Vatican không nghiêm túc trong việc đối diện với ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo và những khía cạnh tiêu cực của nó; chẳng hạn, Matthew Walther, viết trên tờ The New York Times, đã mô tả sự hiện diện của Olah giống như việc Đức Giáo Hoàng Leo XIII mời “John D. Rockefeller đến nghe ngài nói về phẩm giá của lao động.” Về phần mình, Sanders cho biết ông không coi sự hiện diện của Anthropic là sự ủng hộ của Vatican, mà là một cơ hội để đối thoại tôn trọng về những điểm đồng thuận và bất đồng.
“Tòa Thánh không lựa chọn đối tác ưu tiên nào từ ngành công nghiệp AI,” Sanders nói. “Tòa Thánh đang hợp tác với tất cả các đối tác, theo các điều khoản riêng của mình, với khuôn khổ riêng của mình về những gì đang bị đe dọa. Đó là lập trường đúng đắn, và đó là điều mà ngành kỹ nghệ nên xem xét nghiêm túc.”
Cha Robert Spitzer, một linh mục dòng Tên, người đã dành nhiều thập niên để nói và viết về sự hài hòa giữa đức tin và khoa học, bày tỏ sự đánh giá cao việc Đức Giáo Hoàng Leo khuyến khích sự phân định rõ ràng hơn về AI thay vì bác bỏ nó.
“Đức Giáo Hoàng Leo khẳng định rằng việc phớt lờ, sợ hãi và bác bỏ AI là không thực tế bởi vì AI là một phần của thực tại chúng ta và đang ngày càng phổ biến trong hầu hết mọi khía cạnh của cuộc sống,” Cha Spitzer nói với tờ Register. “Do đó, chúng ta phải tìm cách tích hợp AI vào cuộc sống cá nhân và cộng đồng của mình theo cách sẽ dẫn đến phẩm giá và sự thịnh vượng của con người hơn là sự suy thoái và giảm sút.”
Lời Kêu Gọi Trách Nhiệm
Paolo Carozza, giáo sư luật tại Đại học Notre Dame và chuyên gia về nhân quyền, đồng chủ tịch Hội đồng Giám sát của Meta - cơ quan kiểm tra độc lập các quyết định kiểm duyệt nội dung của gã khổng lồ kỹ thuật - cũng đánh giá Magnifica Humanitas không phải là "một văn kiện chống kỹ thuật ", mà là một văn kiện "kêu gọi mỗi chúng ta tự xem xét mối quan hệ cá nhân của mình với dự án kỹ thuật đang biến đổi thế giới xung quanh chúng ta".
Carozza cho rằng điểm mấu chốt thực sự của thông điệp không phải là phán xét xem trí tuệ nhân tạo (AI) tự thân là tốt hay xấu, mà là khẩn thiết kêu gọi tất cả mọi người - đặc biệt là những người có quyền lực đối với cách thức phát triển và triển khai AI - hãy xem xét liệu nó có giúp ích cho cá nhân và cộng đồng hay không. Liệu nó có trở nên nhân bản, công bằng và có sự tham gia hơn, hay thay vào đó lại thúc đẩy sự loại trừ, kiểm soát và bất bình đẳng?
“Cuối cùng, đây là một văn bản rất lạc quan, chứ không phải là một văn bản bi quan. [Đức Leo] khẳng định rằng tiến bộ đạo đức ở đây là có thể, và những hậu quả tiêu cực của kỹ thuật AI là không thể tránh khỏi về lâu về dài,” Carozza nói. “Ngài kêu gọi chúng ta lấy lại quyền tự chủ đạo đức của mình trước những thách thức. Nhưng chúng ta chỉ có thể làm được điều đó nếu chúng ta nghiêm túc nhìn nhận kịch tính và tính nghiêm trọng của câu hỏi đang cấp bách ở trước mắt: Chúng ta đang xây dựng một thế giới như thế nào? Một thế giới của sự kiêu ngạo, sùng bái thần tượng, luận lý học của quyền lực, bóc lột và nô dịch? Hay một thế giới của sự hợp tác, chăm sóc lẫn nhau, phụ thuộc lẫn nhau và tình yêu thương?”
Mô tả Magnifica Humanitas là “một Nova Rerum Novarum” (một Tân sự mới), triết gia Steven Umbrello nói với tờ Register rằng ông thấy thông điệp này có sự tiếp nối sâu sắc và có chủ ý với Đức Giáo Hoàng Phanxicô trong việc bác bỏ “mô hình kỹ trị” — một thế giới quan “tìm cách giản lược mọi thứ thành đối tượng để thống trị” — mà người tiền nhiệm của Đức Giáo Hoàng Leo đã chỉ ra trong thông điệp Laudato Si’ năm 2015.
Umbrello, giám đốc điều hành của Viện Đạo đức và Kỹ thuật mới nổi tại Đại học Turin, cho biết ông rất ngạc nhiên và vui mừng khi thấy Đức Giáo Hoàng Leo bày tỏ sự quan tâm đến nhiều người lao động được trả lương thấp, những người phải làm công việc mệt mỏi cần thiết để đào tạo và duy trì các mô hình AI. Theo Umbrello, hầu hết những người làm công việc gắn nhãn dữ liệu và kiểm duyệt nội dung cho chatbot ở Thung lũng Silicon là “những người trẻ tuổi, chủ yếu là phụ nữ, phần lớn ở các nước đang phát triển”.
Họ phải xem những tài liệu gây khó chịu trong nhiều giờ, thường chỉ với vài xu, để mô hình trong bản demo sản phẩm nghe có vẻ thân thiện”, Umbrello nói. Ông nói rằng “đối với những độc giả Công Giáo giàu có ở phương Tây, những người sử dụng các công cụ này mà không nghĩ đến việc ai đã tạo ra chúng”, việc thông điệp của Đức Giáo Hoàng thừa nhận sự bóc lột lao động trong ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (Đoạn 173) “nên khiến họ trăn trở suốt đêm”.
Đóng góp độc đáo nhất của văn kiện này, theo Umbrello, là đánh giá của Đức Giáo Hoàng Leo về nỗ lực của một số người trong giới thế tục nhằm “điều chỉnh” trí tuệ nhân tạo cho phù hợp với các giá trị nhân bản, điều mà Đức Giáo Hoàng cảnh báo sẽ không hữu hiệu nếu đạo đức bị chi phối bởi tầm nhìn đạo đức của một vài cá nhân và công ty, từ đó tạo ra một “cơ sở hạ tầng vô hình”. Đức Giáo Hoàng Leo nhận ra rằng bất cứ tiêu chuẩn đạo đức nào được tích hợp vào trí tuệ nhân tạo đều phải được thảo luận công khai và tuân theo các tiêu chuẩn công bằng xã hội, Umbrello nói.
Con người vĩ đại hơn máy móc
Cha Umbrellalo, người gần đây đã nói chuyện với tờ Register về hy vọng rằng Cha Bernard Lonergan thuộc dòng Tên có thể được trích dẫn trong thông điệp của Giáo hoàng — điều này đã không xảy ra — tuy nhiên vẫn đánh giá cao nhận định của Đức Giáo Hoàng Leo về sự khác biệt giữa trí tuệ con người và hệ thống trí tuệ nhân tạo, cụ thể là hệ thống trí tuệ nhân tạo “không hiểu những gì chúng tạo ra, vì chúng thiếu góc nhìn về tình cảm, mối quan hệ và tâm linh mà qua đó con người trưởng thành trong sự khôn ngoan.”
Thông điệp có một phần về khái niệm siêu nhân bản — ý tưởng cho rằng bản chất con người có thể được vượt qua hoặc hoàn thiện bởi các can thiệp kỹ thuật khác nhau. Cảnh báo rằng việc cố gắng tối ưu hóa nhân tính thông qua kỹ thuật sẽ bỏ lại những người dễ bị tổn thương phía sau, thay vào đó, Đức Giáo Hoàng đã suy gẫm về sự kiện này là tính hữu hạn và yếu đuối của các tạo vật cho phép chúng ta “nắm bắt khả năng vượt lên chính mình thông qua ân sủng của Thiên Chúa.”
Cha Michael Baggot thuộc dòng Đạo Binh (Legionaries), phó giáo sư đạo đức sinh học tại Học viện Giáo hoàng Regina Apostolorum ở Rome, cho biết ngài rất vui khi thấy khái niệm này được đề cập trong thông điệp. Cha Baggot, người đã viết rất nhiều về chủ nghĩa siêu nhân bản, cho biết nó ảnh hưởng đến cách một số nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn trong thế giới kỹ thuật suy nghĩ và định hình các kỹ thuật mới nổi, bao gồm cả trí tuệ nhân tạo (AI), với một số nhà lãnh đạo tiếp tục đề xuất rằng con người nên hòa nhập sâu hơn với các hệ thống AI.
Chủ nghĩa siêu nhân bản xuất hiện trong Magnifica Humanitas không phải theo cách hoàn toàn bác bỏ ý tưởng này và những khát vọng cao cả của nó, nhưng Đức Giáo Hoàng vẫn dạy rõ ràng rằng chủ nghĩa siêu nhân bản thế tục bằng lòng với quá ít, cha nói tiếp.
Thay vào đó, Cha Baggot nói rằng Đức Giáo Hoàng Leo đưa ra “một đề xuất phản biện rất tích cực”: tham gia vào bản chất thiêng liêng của Chúa chứ không chỉ đơn thuần là sự kéo dài vô thời hạn của cuộc sống trần thế, nhận ra rằng “chúng ta là những sinh vật có thân xác thực sự phát triển mạnh mẽ, không phải bất chấp, mà là trong và thông qua những điểm yếu của chúng ta.” Thân thể con người không phải là trở ngại cho sự tiến bộ của chúng ta, mà là một phần thiết yếu trong cách Chúa tạo ra chúng ta,cha nói tiếp.
“Những điểm yếu của con người, kinh nghiệm về giới hạn, về sự yếu đuối của chúng ta, thường là cơ hội để trưởng thành trong nhân đức,” vị linh mục nói, chẳng hạn như khi chúng ta học được từ kinh nghiệm đau khổ để quay trở lại với Chúa, hoặc thể hiện lòng thương xót đối với một người đang cần giúp đỡ.