Tường thuật buổi cầu nguyện cho hòa bình tại Đền Thờ Thánh Phêrô tối Thứ Bẩy, 11 Tháng Tư

“Đủ rồi cái kiểu tôn thờ bản thân và tiền bạc!” Đức Giáo Hoàng nói. “Đủ rồi cái kiểu phô trương quyền lực! Đủ rồi chiến tranh!”

Hôm thứ Bảy, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã dùng những lời lẽ mạnh mẽ nhất để lên án “ảo tưởng về quyền năng tuyệt đối” đang thúc đẩy cuộc chiến giữa Mỹ và Israel ở Iran, đồng thời yêu cầu các nhà lãnh đạo chính trị ngừng cuộc chiến và đàm phán hòa bình.

Vào cùng ngày Hoa Kỳ và Iran bắt đầu các cuộc đàm phán trực tiếp tại Pakistan, trong bối cảnh một thỏa thuận ngừng bắn mong manh vẫn được duy trì, Đức Giáo Hoàng Lêô đã chủ sự một buổi lễ cầu nguyện tối tại Đền Thờ Thánh Phêrô.

Vị Giáo hoàng đầu tiên sinh ra tại Mỹ trong lịch sử đã không nhắc đến Hoa Kỳ hay Tổng thống Trump trong lời cầu nguyện của mình, vốn được lên kế hoạch trước khi các cuộc đàm phán được công bố. Nhưng giọng điệu và thông điệp của Đức Giáo Hoàng Lêô rõ ràng nhắm vào Tổng thống Trump và các quan chức Mỹ, những người đã khoe khoang về ưu thế quân sự của Mỹ và biện minh cho cuộc chiến bằng lý lẽ tôn giáo.

“Đủ rồi cái kiểu tôn thờ bản thân và tiền bạc!” Đức Lêô nói. “Đủ rồi cái kiểu phô trương quyền lực! Đủ rồi chiến tranh!”

Đức Thánh Cha cũng nhấn mạnh rằng “Giáo hội tiến bước không chút do dự, ngay cả khi việc bác bỏ luận lý học chiến tranh có thể dẫn đến hiểu lầm và khinh miệt.”

Cụm từ “Đủ rồi cái kiểu phô trương quyền lực!” và lời cảnh báo rằng “việc bác bỏ luận lý học chiến tranh có thể dẫn đến hiểu lầm và khinh miệt” được nhiều người xem là phản ứng trực tiếp nhất của Đức Giáo Hoàng trước một diễn biến được mô tả trong một báo cáo của tờ Free Press. Theo tờ báo này, vào ngày 22 Tháng Giêng, Bộ Chiến Tranh Hoa Kỳ, đã triệu tập Sứ thần Tòa Thánh, lúc bấy giờ là Đức Hồng Y Christophe Pierre, để đưa ra một “lời khiển trách gay gắt” về diễn từ của Đức Thánh Cha Lêô XIV trước ngoại giao đoàn cạnh Tòa Thánh. Cuộc họp kín được các giới chức Tòa Thánh mô tả là căng thẳng, trong đó Thứ trưởng Quốc phòng Elbridge Colby đã nói với Đức Hồng Y Pierre rằng “Hoa Kỳ có sức mạnh quân sự để làm bất cứ điều gì chúng tôi muốn trên thế giới”, và nói thêm: “Giáo Hội Công Giáo tốt hơn hết nên đứng về phía chúng tôi”. Cuộc gặp gỡ tai hại đó đã dẫn đến việc Tòa Thánh hủy bỏ vô thời hạn chuyến tông du của Đức Thánh Cha Lêô XIV, được dự trù diễn ra vào ngày 4 Tháng Bẩy, nhân kỷ niện 250 năm ngày Độc Lập của Hoa Kỳ.

Trong các hàng ghế tại Đền Thờ Thánh Phêrô, người ta thấy sự hiện diện của Đức Tổng Giám Mục Tehran, Đức Hồng Y Dominique Joseph Mathieu người Bỉ. Đại sứ quán Mỹ cho biết, phái đoàn ngoại giao Mỹ được đại diện bởi bà Laura Hochla, Phó Trưởng phái đoàn của Mỹ.

Trong những tuần đầu tiên của cuộc chiến, Đức Lêô, người sinh ra ở Chicago, đã công khai lên án bạo lực và đưa ra những lời kêu gọi ôn hòa về hòa bình và đối thoại một cách tổng quát như các vị Giáo Hoàng khác vẫn thường làm. Nhưng Đức Lêô đã tăng cường chỉ trích một cách trực tiếp và rõ ràng hơn vào chính quyền Trump bắt đầu từ Chúa Nhật Lễ Lá. Và tuần này, nêu đích danh Tổng thống Trump, ngài nói rằng lời đe dọa của Tổng thống Trump về việc tiêu diệt nền văn minh Iran là “thực sự không thể chấp nhận được” và kêu gọi đối thoại phải được ưu tiên.

Hôm thứ Bảy, Đức Giáo Hoàng Lêô kêu gọi tất cả những người thiện chí cầu nguyện cho hòa bình và yêu cầu các nhà lãnh đạo chính trị chấm dứt chiến tranh. Buổi canh thức tối ở Rôma, với các bài đọc Kinh Thánh và việc lần chuỗi Mân Côi, diễn ra đồng thời với các buổi cầu nguyện địa phương được tổ chức ở Hoa Kỳ và nhiều nơi khác.

Đức Lêô nói rằng cầu nguyện cho hòa bình là một cách để “phá vỡ vòng luẩn quẩn của cái ác” nhằm xây dựng Vương quốc của Thiên Chúa, nơi không có gươm đao, máy bay điều khiển từ xa hay “lợi nhuận bất chính”.

“Chính ở đây chúng ta tìm thấy một bức tường thành chống lại ảo tưởng về quyền năng tuyệt đối đang bao vây chúng ta và ngày càng trở nên khó lường và hung hăng hơn,” ngài nói. “Ngay cả Danh Thánh của Chúa, Chúa của sự sống, cũng đang bị lôi kéo vào những cuộc tranh luận về cái chết.”

Các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ đã sử dụng tôn giáo để biện minh cho hành động của họ trong chiến tranh. Các quan chức Mỹ, đặc biệt là Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, đã viện dẫn đức tin Kitô giáo của họ để khắc họa hình ảnh nước Mỹ như một quốc gia Kitô giáo đang cố gắng đánh bại kẻ thù.

Trước đó một ngày, hôm Thứ Sáu, 10 Tháng Tư, Đức Lêô nói rằng Chúa không ban phước cho bất kỳ cuộc chiến nào, và chắc chắn không phải cho những kẻ ném bom.

Đức Lêô chủ trì buổi lễ, ngồi bên cạnh bàn thờ trên một chiếc ngai trắng, mặc áo choàng đỏ trang trọng và khăn choàng phụng vụ, tay cầm tràng hạt Mân Côi cầu nguyện.

Nói chuyện với các phóng viên báo chí sau buổi cầu nguyện, Đức Hồng Y Pietro Parolin, Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh cho biết Vatican cũng đặc biệt lo ngại về việc cuộc chiến của Israel chống lại Hezbollah lan sang Li Băng, xét đến hoàn cảnh khó khăn của các cộng đồng Kitô giáo ở miền nam.

Xin kính mời quý vị và anh chị em theo dõi bản dịch sang Việt Ngữ toàn văn diễn từ của Đức Thánh Cha qua phần trình bày của Thụy Khanh.

Anh chị em thân mến,

Lời cầu nguyện của anh chị em là biểu thức của đức tin mà, theo lời Chúa Giêsu, có thể dời núi dời non (xem Mt 17:20). Cảm ơn anh chị em đã chấp nhận lời mời này để cùng nhau quy tụ tại mộ Thánh Phêrô và ở rất nhiều nơi khác trên thế giới để cầu nguyện cho hòa bình. Chiến tranh chia rẽ; hy vọng kết nối. Sự kiêu ngạo chà đạp lên người khác; tình yêu nâng đỡ. Thói tôn thờ ngẫu tượng làm chúng ta mù quáng; Thiên Chúa hằng sống soi sáng. Hỡi những người anh chị em thân yêu nhất của tôi, tất cả những gì cần chỉ là một chút đức tin, một “mảnh vụn” đức tin, để cùng nhau đối diện với giờ phút đầy kịch tính này trong lịch sử — với tư cách là nhân loại và cùng với nhân loại. Cầu nguyện không phải là nơi ẩn náu để trốn tránh trách nhiệm, cũng không phải là thuốc tê để làm dịu nỗi đau do quá nhiều bất công gây ra. Trái lại, đó là phản ứng vị tha nhất, phổ quát nhất và mang tính biến đổi nhất đối với cái chết: chúng ta là một dân tộc đã sống lại! Bên trong mỗi chúng ta, bên trong mỗi con người, Người Thầy nội tâm dạy chúng ta về sự bình an, thúc giục chúng ta hướng đến sự gặp gỡ và truyền cảm hứng cho chúng ta cầu nguyện. Hãy trỗi dậy từ đống đổ nát! Không gì có thể giam cầm chúng ta trong một số phận đã được định trước, ngay cả trong thế giới này, nơi dường như không bao giờ có đủ mồ mả, bởi vì con người vẫn tiếp tục đóng đinh lẫn nhau và tước đoạt sự sống, không màng đến công lý và lòng thương xót.

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng chiến tranh Iraq năm 2003, Thánh Gioan Phaolô II, một người không mệt mỏi ủng hộ hòa bình, đã nói với sự xúc động sâu sắc: “Tôi thuộc thế hệ đã sống qua Thế chiến II và, tạ ơn Chúa, đã sống sót. Tôi có bổn phận phải nói với tất cả những người trẻ tuổi, với những người trẻ hơn tôi, những người chưa từng trải qua kinh nghiệm này: “Đừng chiến tranh nữa”, như Đức Phaolô Đệ Lục đã nói trong chuyến thăm đầu tiên của ngài tới Liên Hiệp Quốc. Chúng ta phải làm mọi điều có thể. Chúng ta biết rõ rằng hòa bình không thể đạt được bằng mọi giá. Nhưng tất cả chúng ta đều biết trách nhiệm này lớn lao đến mức nào” (Kinh Truyền Tin, ngày 16 tháng 3 năm 2003). Tối nay, tôi cũng muốn lặp lại lời kêu gọi của ngài, bởi vì nó vẫn còn phù hợp cho đến ngày nay.

Cầu nguyện dạy chúng ta cách hành động. Trong lời cầu nguyện, những khả năng hữu hạn của con người được kết hợp với những khả năng vô hạn của Thiên Chúa. Suy nghĩ, lời nói và hành động sau đó phá vỡ vòng luẩn quẩn của ma quỷ và được đặt vào phục vụ cho Vương quốc của Thiên Chúa. Một Vương quốc không có gươm đao, không có máy bay điều khiển từ xa, không có sự trả thù, không có sự coi thường cái ác, không có lợi nhuận bất chính, mà chỉ có phẩm giá, sự hiểu biết và sự tha thứ. Chính tại đây, chúng ta tìm thấy một bức tường thành chống lại ảo tưởng về quyền năng tuyệt đối đang bao vây chúng ta và ngày càng trở nên khó lường và hung hăng. Sự cân bằng trong gia đình nhân loại đã bị phá vỡ nghiêm trọng. Ngay cả Danh thánh của Thiên Chúa, Thiên Chúa của sự sống, cũng đang bị lôi kéo vào những lời lẽ về cái chết. Một thế giới của tình bạn với một Cha trên trời biến mất, như trong một cơn ác mộng, nhường chỗ cho một thực tại đầy rẫy kẻ thù. Chúng ta gặp phải những lời đe dọa, thay vì lời mời gọi lắng nghe và đến với nhau. Thưa anh chị em, những người cầu nguyện đều ý thức được những giới hạn của chính mình; họ không giết người hay đe dọa bằng cái chết. Thay vào đó, cái chết nô dịch những người đã quay lưng lại với Thiên Chúa hằng sống, biến bản thân và quyền lực của mình thành một thần tượng câm, mù và điếc (xem Thánh Vịnh 115:4-8), mà họ hy sinh mọi giá trị, đòi hỏi cả thế giới phải quỳ gối trước mặt họ.

Đủ rồi thói thờ những ngẫu tượng bản thân và tiền bạc! Đủ rồi sự phô trương quyền lực! Đủ rồi chiến tranh! Sức mạnh đích thực được thể hiện ở việc phục vụ sự sống. Với sự giản dị đậm chất Tin Mừng, Thánh Gioan XXIII đã từng viết: “Lợi ích của hòa bình sẽ được cảm nhận ở khắp mọi nơi, bởi mỗi cá nhân, bởi gia đình, bởi các quốc gia, bởi toàn thể nhân loại.” Và vang vọng những lời sắc bén của Đức Giáo Hoàng Piô XII, khi ngài nói thêm rằng: “Hòa bình không có gì để mất; chiến tranh có thể khiến chúng ta mất tất cả” (Thông điệp Pacem in Terris, 116).

Vì vậy, chúng ta hãy hiệp nhất sức mạnh đạo đức và tinh thần của hàng triệu, hàng tỷ người, già trẻ lớn bé, những người ngày nay chọn tin vào hòa bình, chăm sóc những vết thương và sửa chữa những thiệt hại do sự điên rồ của chiến tranh gây ra. Tôi nhận được vô số thư từ trẻ em ở các khu vực xung đột. Khi đọc chúng, qua lăng kính ngây thơ, người ta nhận thấy tất cả sự kinh hoàng và vô nhân đạo của những hành động mà một số người lớn lại tự hào khoe khoang. Chúng ta hãy lắng nghe tiếng nói của trẻ em!

Thưa anh chị em, chắc chắn có những trách nhiệm ràng buộc đặt lên vai các nhà lãnh đạo quốc gia. Chúng ta kêu lên với họ: Dừng lại! Đã đến lúc phải có hòa bình! Hãy ngồi vào bàn đối thoại và hòa giải, chứ không phải bàn nơi lên kế hoạch tái vũ trang và quyết định những hành động chết người! Tuy nhiên, có một trách nhiệm không kém phần quan trọng thuộc về tất cả chúng ta — nam giới và nữ giới từ khắp nơi trên thế giới. Chúng ta là một tập thể khổng lồ phản đối chiến tranh không chỉ bằng lời nói mà còn bằng hành động. Lời cầu nguyện kêu gọi chúng ta bỏ lại phía sau bất cứ bạo lực nào còn sót lại trong trái tim và tâm trí mình. Chúng ta hãy hướng đến một Vương quốc hòa bình được xây dựng từng ngày — trong gia đình, trường học, khu phố và các mối quan hệ dân sự và cộng đồng của chúng ta. Các cộng đồng tôn giáo. Một Vương quốc chống lại sự tranh luận và sự cam chịu thông qua tình huynh đệ và một nền văn hóa gặp gỡ. Chúng ta hãy tin tưởng một lần nữa vào tình yêu thương, sự ôn hòa và nền chính trị tốt đẹp. Chúng ta phải tự rèn luyện bản thân và tham gia vào công việc một cách cá vị, mỗi người theo đuổi ơn gọi của riêng mình. Mỗi người đều có một vị trí trong bức tranh hòa bình!

Kinh Mân Côi, giống như các hình thức cầu nguyện cổ xưa khác, đã kết nối chúng ta tối nay trong nhịp điệu đều đặn được xây dựng trên sự lặp lại. Hòa bình cũng được vun đắp theo cách tương tự: từng lời nói, từng việc làm, giống như một tảng đá được khoét rỗng từng giọt, hay một tấm vải được dệt từng mũi kim. Đó là những nhịp điệu chậm rãi của cuộc sống, một dấu hiệu của sự kiên nhẫn của Chúa. Chúng ta không được để bản thân bị choáng ngợp bởi nhịp độ của một thế giới không biết mình đang theo đuổi điều gì. Thay vào đó, chúng ta phải trở lại phục vụ nhịp điệu của cuộc sống, sự hài hòa của tạo hóa và chữa lành những vết thương của nó. Như Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã dạy chúng ta, “Cũng cần có những người kiến tạo hòa bình, những người nam và nữ sẵn sàng làm việc một cách mạnh dạn và sáng tạo để khởi xướng các quá trình chữa lành và gặp gỡ mới” (Thông điệp Fratelli Tutti, 225). Thật vậy, có một “kiến trúc” hòa bình, mà các thể chế khác nhau trong xã hội đóng góp vào, mỗi thể chế theo lĩnh vực chuyên môn của mình, nhưng cũng có một “nghệ thuật” hòa bình liên quan đến chúng ta” (ibid., 231).

Anh chị em thân mến, chúng ta hãy trở về nhà với cam kết cầu nguyện không ngừng và không mệt mỏi, một cam kết hướng đến sự hoán cải sâu sắc trong tâm hồn. Giáo hội là một dân tộc vĩ đại phục vụ cho sự hòa giải và hòa bình. Giáo hội tiến bước không chút do dự, ngay cả khi việc bác bỏ luận lý học chiến tranh có thể dẫn đến hiểu lầm và khinh miệt. Giáo hội rao giảng Tin Mừng hòa bình và gieo rắc sự vâng phục Thiên Chúa hơn là bất cứ quyền lực nào của con người, đặc biệt khi phẩm giá vốn có của con người bị đe dọa bởi những vi phạm liên tục luật pháp quốc tế. “Trên khắp thế giới, chúng ta hy vọng rằng mỗi cộng đồng sẽ trở thành một ‘ngôi nhà hòa bình’, nơi người ta học cách hóa giải thù địch thông qua đối thoại, nơi công lý được thực hành và sự tha thứ được trân trọng. Giờ đây hơn bao giờ hết, chúng ta phải cho thấy rằng hòa bình không phải là một điều không tưởng” (Thông điệp nhân Ngày Hòa bình Thế giới lần thứ 49, ngày 1 Tháng Giêng năm 2026).

Anh chị em thuộc mọi ngôn ngữ, dân tộc và quốc gia thân mến, chúng ta là một gia đình cùng khóc, cùng hy vọng và cùng đứng dậy. “Đừng chiến tranh, đó là một cuộc hành trình không có đường trở về; đừng chiến tranh, đó là một vòng luẩn quẩn của đau khổ và bạo lực;” (Thánh Gioan Phaolô II, Lời cầu nguyện cho hòa bình, ngày 2 tháng 2 năm 1991).

Anh chị em thân mến, bình an ở cùng tất cả anh chị em! Đó là bình an của Chúa Kitô Phục Sinh, hoa trái của sự hy sinh tình yêu của Người trên thập tự giá. Vì lý do này, chúng ta dâng lời cầu nguyện lên Người:

Lạy Chúa Giêsu,

Chúa đã chiến thắng sự chết mà không cần vũ khí hay bạo lực:

Chúa đã đập tan quyền lực của nó bằng sức mạnh của hòa bình.

Xin ban cho chúng con sự bình an của Chúa,

như Chúa đã ban cho những người phụ nữ đầy nghi ngờ vào sáng Phục Sinh,

như Chúa đã ban cho các môn đệ đang trốn tránh trong sợ hãi.

Xin sai Thánh Linh của Chúa đến,

hơi thở ban sự sống và hòa giải,

biến những kẻ thù thành anh chị em.

Xin soi sáng trong chúng con để tin tưởng vào Đức Mẹ Maria, Mẹ của Chúa,

người đã đứng dưới chân thập giá của Chúa với trái tim tan vỡ,

vững vàng trong đức tin rằng Chúa sẽ sống lại.

Xin cho sự điên cuồng của chiến tranh chấm dứt

và trái đất được chăm sóc và vun trồng bởi những người vẫn còn

biết cách sinh sôi nảy nở, bảo vệ và yêu thương sự sống.

Xin lắng nghe chúng con, lạy Chúa của sự sống!