1. Tại sao các đền thờ Hồi giáo lại bốc cháy ở Tehran?

Diễn ra vài ngày sau Giáng Sinh năm 2025, các cuộc biểu tình bùng phát ở Iran đã khiến phần lớn thế giới phương Tây bất ngờ. Tất nhiên, Iran đã từng có những cuộc biểu tình lớn trước đây (2009-2010, 2011, 2019-2020, 2022-2023), thường bị lực lượng an ninh của Cộng hòa Hồi giáo đàn áp dã man.

Tuy nhiên, lần này, các cuộc biểu tình dường như còn lớn hơn và số người chết nhiều hơn bao giờ hết.

Nhà vua chưa bao giờ giết nhiều người đến vậy. Số người chết được ước tính cho đến nay vào khoảng từ 2,000 đến 12,000 người, hầu hết bị giết bởi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, gọi tắt là IRGC, lực lượng bán quân sự Basij và cảnh sát của chế độ. Đây có thể là vụ thảm sát dân thường tồi tệ nhất trong lịch sử Iran hiện đại.

Các quan chức của chế độ đã đáp trả rằng vài trăm (200-300) thành viên lực lượng an ninh đã bị người biểu tình giết chết, và có nhiều trường hợp phá hoại và đốt phá, bao gồm - theo Sở Cứu hỏa Tehran - ít nhất 34 đền thờ Hồi giáo bị đốt cháy ở thủ đô Iran. Các nguồn truyền thông xã hội ủng hộ chế độ đã nhấn mạnh các vụ đốt phá đền thờ Hồi giáo và cũng cho thấy điều được tường trình một người đối lập ném bom xăng vào bên trong một đền thờ Hồi giáo khóa cửa ở Isfahan.

Tại sao người Iran - phần lớn được tường trình người Hồi giáo (98% theo nhiều nguồn tin) - lại đốt phá đền thờ Hồi giáo?

Mặc dù chủ nghĩa cực đoan tồn tại ở khắp mọi nơi, nhưng việc tấn công vào các nơi thờ phượng thường được coi là điều cấm kỵ. Điều đó chắc chắn là đúng, ở phương Đông hay phương Tây. Tuy nhiên, trong thời đại của chúng ta, chúng ta đã chứng kiến hơn 120 nhà thờ bị phá hủy ở Canada, chủ yếu là do đốt phá, hậu quả của cơn cuồng loạn chống giáo sĩ được kích hoạt bởi những tuyên bố sai sự thật, gây hiểu nhầm hoặc chưa được chứng minh về “mộ tập thể” trẻ em.

Trong trường hợp của Iran, câu trả lời rất phức tạp. Luôn có khả năng các đền thờ Hồi giáo đang bị đốt bởi “những kẻ kích động” của chính chế độ Iran - một chế độ có lịch sử lâu dài về nói dối và tung tin sai lệch. Cũng phải thừa nhận rằng, có một kiểu tính cách hư vô thích phá hủy mọi thứ, một tư duy được bất tử hóa trong bộ phim siêu anh hùng Batman năm 2008 The Dark Knight: “Một số người chỉ muốn nhìn thế giới bốc cháy” (một câu nói sau này trở thành meme trên mạng xã hội).

Nhưng có một vài yếu tố bổ sung, đặc thù hơn của Iran, có thể làm sáng tỏ những vụ đốt phá đền thờ Hồi giáo này. Một số nhà phân tích đã lưu ý đến việc sử dụng một số đền thờ Hồi giáo làm trung tâm tuyển mộ và huấn luyện cho lực lượng bán quân sự Basij. Lực lượng Basij là một lực lượng dân quân khét tiếng của chế độ, được chính Ayatollah Khomeini thành lập năm 1979 như một lực lượng bổ sung hoặc đối trọng với quân đội chính quy, nhằm bảo vệ Cách mạng Hồi giáo.

Lực lượng Basij đã được sử dụng như bia đỡ đạn trong các cuộc tấn công ồ ạt trong Chiến tranh Iran-Iraq. Kể từ đó, họ được sử dụng như những người thi hành luật tình nguyện giá rẻ và là tác nhân đàn áp. Họ được tuyển chọn từ “một thiểu số nhỏ” của đất nước vẫn còn tin tưởng — những thanh niên và thiếu niên “được trang bị vũ khí, bị tẩy não về mặt tư tưởng và dễ dàng bị huy động”.

Một lý do khác để tấn công vào các đền thờ Hồi giáo nằm ở cốt lõi của chế độ và lý do tồn tại của nó: đây rõ ràng là Cộng hòa Hồi giáo Iran. Mọi thứ mà chế độ làm — mọi lời bào chữa hay giải thích — đều được khoác lên mình chiếc áo choàng tôn giáo. Và tôn giáo với quyền lực chính trị tuyệt đối đôi khi có thể làm mất uy tín chính tôn giáo.

Tôi lần đầu tiên đến thăm Tây Ban Nha ngay sau cái chết của Francisco Franco, nhà độc tài cai trị lâu năm của đất nước, người đã mạnh mẽ thực thi đạo đức Công Giáo. Thời kỳ ngay sau khi Franco rời nhiệm sở được gọi là el destape (sự vén màn bí mật), và đó là thời kỳ phản kháng mạnh mẽ chống lại đạo đức và tôn giáo. Mọi thứ đều được phép; dường như tất cả đều được chấp nhận, táo bạo và gây sốc hết mức có thể.

Một học giả người Mỹ gốc Iran đã nói với tôi nhiều năm trước rằng “Iran là nước Cộng hòa Hồi giáo đầu tiên và sẽ là nước Cộng hòa hậu Hồi giáo đầu tiên”, có nghĩa là sự cứng ngắc của chế độ, sự tham nhũng và sai lầm của hàng thập niên cai trị gần như tuyệt đối, và sự đạo đức giả của những người cai trị và giáo sĩ sẽ không chỉ làm mất uy tín của chế độ mà còn cả tôn giáo mà nó đã sử dụng như một vũ khí để biện minh cho sự cai trị của mình. Bị gọi là kẻ đạo đức giả trong đạo Hồi — một munafiq — là một cáo buộc gây tranh cãi. Một munafiq có thể bị coi là tệ hơn cả một kẻ ngoại đạo vì sự dối trá.

Trong những năm qua, tôi đã ngồi với những người Iran, những người thích thú kể những câu chuyện và trò đùa tai tiếng về các giáo sĩ Hồi giáo. Hậu quả cay đắng của điều này là các video và câu chuyện về những đứa con đạo đức giả của giới tinh hoa giáo sĩ - từ những bộ váy cưới hở hang đến việc uống rượu, tiệc tùng và tiêu xài phung phí. Làn sóng biểu tình hiện tại được châm ngòi bởi sự bất ổn kinh tế và lạm phát liên quan đến một cuộc khủng hoảng ngân hàng, trong đó các ngân hàng tham nhũng trợ cấp cho giới tinh hoa cầm quyền “Hồi giáo” gian lận đã trở nên mất khả năng thanh toán.

Một yếu tố cuối cùng đặt ra câu hỏi về các vụ đốt phá đền thờ Hồi giáo là chúng ta đơn giản không biết tỷ lệ phần trăm dân số Iran vẫn còn sùng đạo hoặc thậm chí thực hành hay tự nhận mình là người theo tôn giáo của họ. Tuyên bố quen thuộc rằng Iran “98% là người Hồi giáo” — hầu hết là người Hồi giáo Shia Twelver, tín hữu của tôn giáo nhà nước chính thức — đáng được xem xét kỹ lưỡng.

Một nghiên cứu đáng lưu ý vào tháng 8 năm 2020 từ Hòa Lan của các học giả Ammar Maleki và Pooyan Tamimi Arab đã kết luận rằng chỉ một phần ba người Iran vẫn tự nhận mình là người Hồi giáo Shia (32.2%). Đứng thứ hai là những người Iran “không theo tôn giáo nào” với 22.2%, tiếp theo là những người vô thần ở mức 8.8%. Tiếp theo là những người tự nhận mình là người Zoroastrian, tín hữu của tôn giáo cổ đại tiền Hồi giáo của Iran, ở mức 7.7%. (Số liệu chính thức về tín hữu Zoroastrian ở Iran cho thấy họ chiếm chưa đến 1%, thậm chí còn ít hơn cả dân số Kitô giáo của nước này.) Mặc dù không phải là trọng tâm của nghiên cứu, nhưng dường như cũng rõ ràng rằng dân số Kitô giáo nhỏ bé của Iran — một số hoạt động bí mật trong các “nhà thờ tư gia” — lớn hơn so với số liệu thống kê chính thức.

Có lẽ những kẻ phá hoại và đốt phá giận dữ nhắm vào các đền thờ Hồi giáo của chế độ xuất phát từ phần lớn người dân Iran hiện nay: những người quá phẫn nộ và hoàn toàn bất mãn với gần 50 năm cai trị Hồi giáo tham nhũng và đẫm máu đến mức họ sẵn sàng làm hầu hết mọi thứ để thấy nó sụp đổ. Và sự sụp đổ đó có thể sẽ rất khó khăn.

Source:National Catholic Register

2. Đức Giáo Hoàng Lêô XIV gặp gỡ lãnh đạo phe đối lập Venezuela, María Corina Machado

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã gặp gỡ lãnh đạo phe đối lập Venezuela, bà María Corina Machado, tại Vatican, trong một buổi tiếp kiến không nằm trong lịch trình chính thức của ngày hôm đó.

Cuộc gặp đã được thêm vào chương trình nghị sự của Giáo hoàng trong bản tin thời sự lúc 12 giờ trưa của Tòa Thánh. Vatican chưa công bố bất kỳ chi tiết nào về buổi tiếp kiến này.

Machado, một trong những nhân vật hàng đầu của phe đối lập Venezuela, đã lên tiếng mạnh mẽ lên án cuộc khủng hoảng về thể chế, kinh tế và nhân đạo mà đất nước đang phải đối mặt.

Vị chính trị gia người Venezuela, người đã nhận giải Nobel Hòa bình hồi tháng 12, cũng đã gặp Tổng thống Donald Trump trong tuần này.

Nicolás Maduro đang bị giam giữ trong một nhà tù ở New York sau khi ra hầu tòa trước thẩm phán liên bang về nhiều cáo buộc liên quan đến buôn bán ma túy và khủng bố, sau khi bị quân đội Mỹ bắt giữ vào rạng sáng ngày 3 tháng Giêng.

Delcy Rodríguez, cựu phó tổng thống Venezuela, đã đảm nhiệm chức vụ tổng thống lâm thời của đất nước sau khi Maduro bị bắt giữ.

Trong bài huấn đức buổi đọc kinh Truyền Tin trưa Chúa Nhật, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV kêu gọi tôn trọng đầy đủ chủ quyền quốc gia và các quyền con người cũng như quyền công dân của người dân.

Đức Giáo Hoàng nói: “Tôi vô cùng lo ngại khi theo dõi những diễn biến ở Venezuela”, đồng thời nhấn mạnh rằng “lợi ích của người dân Venezuela yêu quý phải được ưu tiên hơn mọi sự cân nhắc khác”.

Đức Giáo Hoàng kêu gọi hợp tác để “xây dựng một tương lai hòa bình dựa trên sự hợp tác, ổn định và hài hòa” và nhấn mạnh rằng nỗ lực này phải được thực hiện “với sự quan tâm đặc biệt đến những người nghèo nhất, những người đang phải chịu đựng vì tình hình kinh tế khó khăn”.

Trong bài phát biểu trước đoàn ngoại giao ngày 9 tháng Giêng, Leo nhắc lại lời kêu gọi tôn trọng “ý chí của người dân Venezuela” và nỗ lực “bảo vệ nhân quyền và quyền công dân của tất cả mọi người, bảo đảm một tương lai ổn định và hòa hợp”.

Source:Independent Catholic News

3. Số liệu về việc đàn áp Kitô giáo ở Nigeria gia tăng.

Theo một báo cáo mới từ tổ chức vận động Kitô giáo phi đảng phái Open Doors, Nigeria là một trong những quốc gia nguy hiểm nhất thế giới đối với Kitô hữu.

Quốc gia này đứng thứ bảy trong Danh sách Theo dõi Thế giới năm 2026 của Open Doors, một bảng xếp hạng thường niên gồm 50 quốc gia nơi người Kitô hữu phải đối mặt với sự bức hại nhiều nhất.

Tổ chức này chấm điểm tổng thể cho mỗi quốc gia dựa trên mức độ đàn áp và bạo lực mà người Kitô hữu phải đối mặt. Năm nay, Nigeria đạt 89 điểm trên thang điểm 100, tăng từ 88 điểm năm 2025. Quốc gia này xếp thứ 12 trong danh sách năm 2020 với 80 điểm, nhưng đã leo lên thứ hạng cao hơn kể từ đó. Nigeria cũng xếp thứ bảy vào năm 2024 và 2025.

Bắc Hàn đứng đầu danh sách, tiếp theo là Somalia, Yemen, Sudan và Eritrea.

Những phát hiện trong báo cáo được đưa ra sau khi Hoa Kỳ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các chiến binh Nhà nước Hồi giáo ở bang Sokoto phía tây bắc Nigeria vào ngày Giáng Sinh, sau nhiều tuần Tổng thống Trump và những người khác chỉ trích chính phủ nước này vì đã không kiềm chế được việc tấn công vào người Kitô giáo.

Khu vực này đã chứng kiến bạo lực gia tăng trong những tháng gần đây, các nhà phân tích cho rằng nó ảnh hưởng đến cả Kitô hữu, chiếm đa số ở miền nam, và người Hồi giáo, chiếm đa số ở miền bắc. Chính phủ Nigeria trước đây đã tuyên bố rằng người dân thuộc nhiều tín ngưỡng, không chỉ riêng người Kitô giáo, đã phải chịu các cuộc tấn công từ các nhóm cực đoan trong nước.

Theo báo cáo, Nigeria đang “bị bao vây bởi sự kết hợp nghiêm trọng giữa xung đột sắc tộc-tôn giáo, chủ nghĩa cực đoan Hồi giáo, quản trị yếu kém và tội phạm có tổ chức.”

Báo cáo cho biết trong số 4.849 người Kitô hữu bị giết vì lý do liên quan đến tôn giáo trong khoảng thời gian từ ngày 1 tháng 10 năm 2024 đến ngày 20 tháng 9 năm 2025, giai đoạn mà tổ chức Open Doors đã phân tích, có 3.490 người ở Nigeria - tăng so với 3.100 người của năm trước đó.

Báo cáo dẫn chứng vụ thảm sát hơn 200 người hồi tháng 6 do các phần tử cực đoan gây ra tại một cộng đồng nông dân theo đạo Kitô.

“Trong một sự việc duy nhất vào tháng 6 năm 2025, cộng đồng nông dân theo đạo Kitô ở Yelwata thuộc bang Benue đã bị các phần tử cực đoan người Fulani tấn công suốt bốn giờ,” báo cáo cho biết.

“Họ đã bắn hoặc thiêu sống hơn 200 người, chủ yếu là phụ nữ và trẻ em. Quân đội hầu như không có phản ứng gì.”

Theo tổ chức Open Doors, sự bức hại Kitô giáo diễn ra nghiêm trọng nhất ở miền bắc Nigeria, nơi mà tổ chức này cho rằng “các phần tử Hồi giáo cực đoan hoạt động mà không bị trừng phạt”. Kitô hữu, đặc biệt là những người cải đạo từ đạo Hồi, sống ở các bang do luật Hồi giáo cai trị, đang đối mặt với nguy cơ rất lớn, tổ chức này cho biết.

Tuy nhiên, các chuyên gia và cư dân đã nói với hãng tin AP rằng, mặc dù một số vụ tấn công ở khu vực đó nhắm vào Kitô hữu, nhưng bất cứ ai cũng có thể trở thành nạn nhân bất kể tín ngưỡng hay xuất thân của họ.

Trong khi đó, dữ liệu từ hai nguồn phi đảng phái, Dự án Dữ liệu Sự kiện và Địa điểm Xung đột Vũ trang, gọi tắt là ACED có trụ sở tại Mỹ và Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, cho thấy rằng Kitô hữu thường là mục tiêu trong một tỷ lệ nhỏ các vụ tấn công có vẻ như xuất phát từ tôn giáo ở một số bang phía bắc, theo AP đưa tin. Nhưng các số liệu và phân tích cũng chỉ ra rằng hầu hết nạn nhân của bạo lực nói chung trên khắp miền bắc là người Hồi giáo.

Mặc dù chính phủ Nigeria không phủ nhận việc người Kitô hữu bị giết hại, nhưng họ đã bác bỏ những cáo buộc cho rằng các phần tử cực đoan đang tấn công một cách có hệ thống vào người Kitô hữu, gọi đó là “sự xuyên tạc nghiêm trọng thực tế”.

Chính phủ tuyên bố rằng “những kẻ khủng bố tấn công tất cả những ai bác bỏ ý thức hệ giết người của chúng.”

Source:Newsweek