Năm Thánh thánh Phanxicô: 'Ân xá là cuộc gặp gỡ với Thiên Chúa, chứ không phải là con đường tắt tâm linh'

Cha Marek Weresa, Viện trưởng Tòa Ân xá Tòa Thánh, bình luận về sắc lệnh được công bố hôm thứ Sáu (16/1/2026) trước thông báo về các ơn xá toàn phần trong Năm Thánh đặc biệt do Đức Giáo Hoàng Lêô XIV tuyên bố nhân dịp kỷ niệm 800 năm ngày Thánh Phanxicô qua đời, đã nhấn mạnh: “Năm Thánh Phanxicô không được trở thành một chương khác về những hiệu quả tâm linh đặc biệt, mà là một sự chuyển tiếp thầm lặng từ sự nhiệt tình đến sự trưởng thành sâu sắc, từ lễ hội phô trương đến sự noi gương thánh nhân trong cuộc sống hằng ngày.”

(Tin Vatican - Lm Marek Weresa)

Năm Thánh đặc biệt Thánh Phanxicô do Đức Giáo Hoàng Leo XIV tuyên bố sẽ diễn ra từ ngày 10 tháng 1 năm 2026 đến ngày 10 tháng 1 năm 2027, nhân dịp kỷ niệm 800 năm ngày Thánh Phanxicô Assisi qua đời.

Trong một cuộc phỏng vấn với đài Vatican, Giám mục Krzysztof Nykiel, chủ tịch Tòa Ân xá Tông tòa, cho biết chúng ta không nên lo sợ rằng thời gian thiêng liêng của Năm Thánh sẽ trở nên “tầm thường”.

Vào ngày mà Sắc lệnh của Tòa Ân xá công bố các ơn toàn xá trong Năm đặc biệt này được ban hành, Giám mục Nykiel nói về lòng thương xót vượt quá giới hạn của công lý con người và nhấn mạnh rằng ơn toàn xá không phải chỉ là “để ban phát ân sủng”.

Tòa Ân xá Tông tòa đã ban hành Sắc lệnh ban ơn toàn xá trong Năm Thánh Phanxicô nhân dịp kỷ niệm 800 năm ngày mất của ngài. Vậy điều kiện hưởng ơn toàn xá là gì và dành cho ai?

Theo ý muốn của Đức Giáo Hoàng Leo XIV, Tòa Ân xá Tông tòa đã ban hành Sắc lệnh ban ơn toàn xá cho các tín hữu trong Năm Thánh Phanxicô, nhân dịp kỷ niệm 800 năm ngày mất của vị Thánh Assisi. Cuộc đời của Người nghèo khổ Assisi cho thấy lòng thương xót của Thiên Chúa cũng hoạt động trong lịch sử thông qua những người đã mở lòng đón nhận sự tác động của Ngài.

Nhìn vào gương mẫu của ngài, chúng ta thấy rằng ân sủng của Thiên Chúa có thể biến đổi ngay cả những yếu đuối nhất. Chính ơn toàn xá giúp giải thoát tâm hồn khỏi gánh nặng tội lỗi, vì đó là sự tha thứ của Thiên Chúa đối với hình phạt tạm thời cho những tội lỗi đã được tha thứ trong bí tích sám hối và hòa giải, để người ta có thể thực hiện sự đền bù tương xứng trong sự tự do trọn vẹn.

Vì vậy, Năm Thánh này... là cơ hội để các tín hữu khơi dậy đức tin, củng cố mối quan hệ với Thiên Chúa và với cộng đồng Giáo Hội.

Để được hưởng ơn toàn xá trong Năm Thánh Phanxicô, cần phải đáp ứng một số điều kiện cụ thể do Giáo Hội quy định: xưng tội, rước lễ, cầu nguyện theo ý muốn của Đức Giáo Hoàng, từ bỏ tội lỗi trong lòng, và thực hiện một số việc, chẳng hạn như hành hương đến các nhà thờ của Dòng Phanxicô, tham gia các lễ kỷ niệm Năm Thánh, cầu nguyện và suy niệm theo tinh thần thánh Phanxicô, cũng như các hành động bác ái và khiêm nhường hằng ngày thể hiện linh đạo của Thánh Phanxicô.

Tôi muốn nhấn mạnh rằng một yếu tố quan trọng của văn kiện này là sự quan tâm dành cho người bệnh và người già không thể bị tách rời; họ có thể hiệp nhất về mặt tinh thần với việc cử hành Năm Thánh Phanxicô bằng cách dâng lên Thiên Chúa những lời cầu nguyện, những đau khổ và những khó khăn hằng ngày trong cuộc sống, và bằng cách cam kết thực hiện các điều kiện thông thường ngay khi có thể.

Trải nghiệm tâm linh tuyệt vời của Năm Thánh 2025 đã qua. Giờ đây chúng ta đối diện với một thời điểm đặc biệt khác: Năm Thánh Phanxicô. Làm thế nào để tránh sự “mệt mỏi” về mặt tinh thần do những sự kiện đặc biệt gây ra? Chúng ta có thể làm gì để ngăn chặn thời gian này trở nên nhàm chán?

Đây là một câu hỏi rất xác đáng. Sau những trải nghiệm tâm linh mãnh liệt và tuyệt vời của Đại Năm Thánh, chúng ta thực sự có thể bị đe dọa bởi điều mà người ta có thể gọi là “sự thổi phồng thánh thiện”, xảy ra khi những sự kiện đặc biệt mất đi khả năng lay động trái tim. Nhưng trong đời sống đức tin, đó không phải là vấn đề của sự “nhiều hơn” liên tục, mà là của sự “sâu sắc hơn”. Năm Thánh Hy Vọng là thời gian của ân sủng; Giáo Hội đã mở rộng cửa đón chào. Giờ đây, điều thiết yếu là chúng ta tự hỏi: điều gì đã xảy ra với tôi kể từ đó? Nếu không dừng lại và suy ngẫm những trải nghiệm, ngay cả những khoảnh khắc thiêng liêng nhất cũng chỉ dừng lại ở mức cảm xúc.

Có thể hữu ích khi xem lại những ghi chép, bài giảng và các buổi tĩnh tâm trong Năm Thánh. Xác định và chọn lọc một kết quả cụ thể nào đó đã đọng lại trong tôi (ví dụ: lòng tin lớn hơn, sự hòa giải, một cách cầu nguyện mới), và biến nó thành điểm khởi đầu chứ không phải là mục đích tự thân. Hình tượng Thánh Phanxicô đặc biệt có giá trị trong bối cảnh mệt mỏi về mặt tâm linh. Ngài không đề xuất “nhiều thực hành hơn”, mà là sự giản dị và chân thành: trở lại với việc đọc Tin Mừng cá nhân, niềm vui trong những điều nhỏ bé, một đức tin được sống trong các mối quan hệ, không chỉ trong các sự kiện.

Năm Thánh Phanxicô có thể là lời mời gọi đơn giản hóa việc cầu nguyện bằng cách đào sâu nó, thay vì nhân rộng nó; sống Tin Mừng một cách cụ thể thay vì chỉ nói về nó. Chúng ta không nên sợ rằng các thời điểm thánh thiêng của các Năm Thánh trở nên “tầm thường”. Chúng không nhằm mục đích làm chúng ta kinh ngạc liên tục, mà để định hướng đúng đắn cho tâm hồn. Năm Thánh thánh Phanxicô không được trở thành một chương khác đầy những hiệu ứng thiêng liêng đặc biệt, mà là một sự chuyển tiếp thầm lặng từ nhiệt huyết đến sự trưởng thành sâu sắc, từ lễ hội phô trương đến sự bắt chước Ngài trong cuộc sống hằng ngày.

Trong văn kiện của Tòa Ân xá Tông đồ, chúng ta đọc được những lời này: “Năm Thánh Phanxicô này khuyến khích tất cả chúng ta, mỗi người tùy theo khả năng của mình, noi gương VỊ thánh nghèo của thành Assisi.” Cuộc đời của Thánh Phanxicô mang lại thông điệp gì cho con người hiện đại?

Tiểu sử của Thánh Phanxicô cho thấy rằng sự noi gương Chúa Kitô đích thực không dựa trên những tuyên bố hay ý tưởng, mà dựa trên một lối sống cụ thể và thực tế bắt nguồn từ Tin Mừng. Ngài nhắc nhở chúng ta về giá trị vĩnh cửu của sự nghèo khó và giản dị. Bằng cách từ bỏ của cải và địa vị xã hội, Phanxicô đã cho thấy rằng sự tự do trong tâm hồn được sinh ra từ sự buông bỏ của cải vật chất. Đối với con người ngày nay, sống trong một thế giới tiêu dùng, đây là lời mời gọi vô cùng hợp thời về sự tiết chế, sử dụng của cải một cách có trách nhiệm, và đặt Chúa và tha nhân lên trên của cải vật chất: đó là vấn đề “sống” hơn là “sở hữu”.

Trong thời đại chúng ta, khi đức tin thường hời hợt hoặc bị thu hẹp lại thành cảm xúc và kinh nghiệm, thái độ của ngài cũng khuyến khích sự nhất quán giữa đức tin và cuộc sống hằng ngày, và chứng nhân được thể hiện qua hành động hơn là lời nói hay cảm xúc. Thánh Phanxicô dạy về tình yêu thương tích cực và huynh đệ, đặc biệt là đối với những người yếu đuối nhất, người nghèo và những người bị gạt ra ngoài lề xã hội. Cuộc đời của ngài là một phản ứng trước sự thờ ơ và đôi khi là sự ích kỷ – những vấn đề vẫn còn rõ ràng ngày nay, khi các mối quan hệ giữa người với người có xu hướng trở nên phẳng lặng và “thế giới ảo thắng thế thực tại”.

D9iểm khác không kém phần quan trọng, Thánh Phanxicô cũng cho thấy rằng hòa bình được sinh ra từ một trái tim được hoán cải, chứ không phải từ những tuyên bố vị kỷ hay những thỏa hiệp thiếu chân lý. Trong một thế giới đầy xung đột, bạo lực xã hội và bất an, cuộc đời của ngài là lời kêu gọi xây dựng hòa bình dựa trên Tin Mừng của Chúa Kitô, Đấng Cứu Chuộc duy nhất của nhân loại!

Sắc lệnh nói về sự cần thiết phải “từ bỏ tội lỗi” để được hưởng ơn xá tội. Yêu cầu này nên được hiểu cụ thể như thế nào?

Yêu cầu “từ bỏ mọi tội lỗi” được đề cập trong sắc lệnh có vẻ là một trong những yếu tố khó hiểu nhất của thần học về ơn xá tội. Từ góc độ mục vụ, đáng để xem xét nó không phải là một lý tưởng chỉ dành cho một số ít người, mà là một thái độ của tấm lòng mà mỗi Kitô hữu thực sự được kêu gọi. Từ quan điểm thần học, nó không chỉ là việc phạm tội, mà là sự chấp nhận tội trong lòng, niềm vui giả dối mà nó mang lại, hoặc sự sẵn sàng không phạm tội nữa.

Một người có thể xưng tội và đồng thời giữ trong lòng suy nghĩ: “Tôi biết điều đó là sai, là không tốt, nhưng tôi không muốn ngừng làm điều đó.” Thái độ như vậy là sự gắn bó với tội lỗi làm vô hiệu hóa ân sủng. Ngược lại, sự từ bỏ tội lỗi được yêu cầu không phải là cảm giác thanh khiết về mặt cảm xúc, mà là một hành động của ý chí xác quyết rằng: “Lạy Chúa, con không muốn phạm tội nữa, dù là tội nhỏ nhất.”

Trước hết, đó không phải là trạng thái không có tội lỗi. Một người có thể có những yếu điểm, những tội nhẹ tái diễn, và thậm chí có thể trải qua những sa ngã đau đớn. Điều quan trọng là ý định và định hướng của tấm lòng: quyết định chân thành đoạn tuyệt với tội lỗi ngay tại đây và bây giờ. Nếu ai đó nói với Chúa: “Con không muốn phạm tội, con ghét bỏ tội lỗi, mặc dù con biết con yếu đuối,” thì người đó không còn vướng mắc với tội lỗi nữa.

Hoa trái đích thực của ơn xá xuất hiện khi một người ý thức mở lòng đón nhận quyền năng biến đổi của Chúa, cho phép Ngài hành động trong lòng mình, hàn gắn các mối quan hệ, tha thứ và được hoán cải. Vì vậy, ơn xá không phải là “phép thuật tôn giáo” hay, như đã nêu trong câu hỏi, “người ban phát ân sủng”, mà là lời mời gọi đến một mối quan hệ sống động với Chúa, trong đó con người chấp nhận món quà của lòng thương xót thay vì cố gắng chinh phục nó. Thiên Chúa hoạt động; con người đáp lại bằng sự quảng đại và đức tin.

Nếu các linh mục giúp các tín hữu nhận thức ơn xá tội như một giai đoạn trên con đường hoán cải, chứ không phải là một lối tắt tâm linh, thì ơn xá tội quả thật sẽ trở thành một công cụ giúp trưởng thành và đào sâu đức tin - và đây, là mục tiêu chính của Năm Thánh Phanxicô.