BÀI ĐỌC 1 Gr 20:10-13
Bài trích sách ngôn sứ Giê-rê-mi-a.
Ngôn sứ Giê-rê-mi-a nói: Lạy Đức Chúa, con nghe biết bao người vu cáo: “Kìa, lão ‘Tứ phía kinh hoàng!’, hãy tố cáo, hãy tố cáo nó đi!” Tất cả những bạn bè thân thích đều rình xem con vấp ngã. Họ nói: “Biết đâu nó chẳng mắc lừa, rồi chúng ta sẽ thắng và trả thù được nó!” Nhưng Đức Chúa hằng ở bên con như một trang chiến sĩ oai hùng. Vì thế những kẻ từng hại con sẽ thất điên bát đảo, sẽ không thắng nổi con. Chúng sẽ phải thất bại, và nhục nhã ê chề: đó là một nỗi nhục muôn đời không thể quên. Lạy Đức Chúa các đạo binh, Đấng dò xét người công chính, Đấng thấu suốt tâm can, con sẽ thấy Ngài trị tội chúng đích đáng, vì con đã giãi bày cơ sự cùng Ngài. Hãy ca tụng Đức Chúa, hãy ngợi khen Đức Chúa, vì Người đã giải thoát kẻ cơ bần khỏi tay phường hung bạo.
Đó là Lời Chúa.

BÀI ĐỌC 2 Rm 5:12-15
Bài trích thư của thánh Phao-lô tông đồ gửi tín hữu Rô-ma.
Thưa anh em, vì một người duy nhất, mà tội lỗi đã xâm nhập trần gian, và tội lỗi gây nên sự chết; như thế, sự chết đã lan tràn tới mọi người, bởi vì mọi người đã phạm tội. Trước khi có Lề Luật, đã có tội lỗi ở trần gian. Nhưng nếu
không có Luật, thì tội không bị kể là tội. Thế mà, từ thời A-đam đến thời Mô-sê, sự chết đã thống trị cả những người đã không phạm tội bất tuân lệnh Thiên Chúa như A-đam đã phạm. A-đam là hình ảnh Đấng sẽ tới.
Nhưng sự sa ngã của A-đam không thể nào sánh được với ân huệ của Thiên Chúa. Thật vậy, nếu vì một người duy nhất đã sa ngã, mà muôn người phải chết, thì ân sủng của Thiên Chúa ban nhờ một người duy nhất là Đức Giê-su Ki- tô, còn dồi dào hơn biết mấy cho muôn người.
Đó là Lời Chúa.

TUNG HÔ TIN MỪNG Ga15:26-27
Alleluia. Alleluia.
Chúa nói: Thần khí sự thật sẽ làm chứng về Thầy.
Cả anh em nữa, anh em cũng làm chứng về Thầy.
Alleluia.

TIN MỪNG Mt 10:26-33
Tin mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu.
Khi ấy, Đức Giê-su nói với các môn đệ rằng: “Anh em đừng sợ người ta. Thật ra, không có gì che giấu mà sẽ không được tỏ lộ, không có gì bí mật, mà người ta sẽ không biết. Điều Thầy nói với anh em lúc đêm hôm, thì hãy nói ra giữa ban ngày; và điều anh em nghe rỉ tai, thì hãy lên mái nhà rao giảng.
“Anh em đừng sợ những kẻ giết thân xác mà không giết được linh hồn. Đúng hơn, anh em hãy sợ Đấng có thể tiêu diệt cả hồn lẫn xác trong hoả ngục. Hai con chim sẻ chỉ bán được một hào phải không? Thế mà, không một con nào rơi xuống đất ngoài ý của Cha anh em. Thì đối với anh em cũng vậy, ngay đến tóc trên đầu anh em, Người cũng đếm cả rồi. Vậy anh em đừng sợ, anh em còn quý giá hơn muôn vàn chim sẻ. “Phàm ai tuyên bố nhận Thầy trước mặt thiên hạ, thì Thầy cũng sẽ tuyên bố nhận người ấy trước mặt Cha Thầy, Đấng ngự trên trời. Còn ai chối Thầy trước mặt thiên hạ, thì Thầy cũng sẽ chối người ấy trước mặt Cha Thầy, Đấng ngự trên trời.”
Đó là Lời Chúa.

 

Cha Antonio Spadaro, dòng Tên, ngày 19 tháng 6 năm 2026, viết trên bản tin Global Catholic. Cha cho biết: Các Hồng Y từ khắp nơi trên thế giới sẽ quy tụ tại Rome, dưới sự chủ trì của Đức Giáo Hoàng Leo XIV, cho một công nghị bất thường từ ngày 26 đến 29 tháng 6.

Đây có lẽ là sự kiện quan trọng nhất trong lịch trình của Giáo hội trong những tháng tới, và nó thậm chí còn liên quan đến cả những người không tin: chương trình nghị sự bao gồm chiến tranh và hòa bình, trí tuệ nhân tạo, và chính quá trình mà Giáo hội đưa ra các quyết định của mình.

Các ngài đến từ mọi châu lục, mang theo những lịch sử và những vấn đề cấp bách khác nhau. Các ngài sẽ ngồi trong Hội trường Tiếp kiến Paul VI và Hội trường Thượng hội đồng để lắng nghe lẫn nhau.

Đức Hồng Y Giovanni Battista Re, trưởng đoàn Hồng Y, đã yêu cầu các ngài tạo ra một bầu không khí “lắng nghe, tự do và thẳng thắn”. Thẳng thắn: từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là nói lên sự thật mà không sợ hãi.

Câu hỏi đầu tiên rất đơn giản nhưng cũng thật khủng khiếp: Những đau khổ nào đang đè nặng lên các dân tộc trên thế giới ngày nay, và đâu là dấu hiệu của hy vọng?

Sẽ có những cuộc thảo luận về hòa bình, về những cuộc chiến tranh không bao giờ kết thúc, về lòng can đảm để vượt qua lý thuyết cũ về “chiến tranh chính nghĩa”. Hòa bình như một “thử thách cho sự trưởng thành của các dân tộc”.

Rồi đến thông điệp Magnifica Humanitas, được ký cách đây một tháng: bảo vệ con người trong thời đại trí tuệ nhân tạo. Tháp Baben hay Giêrusalem—ngọn tháp san bằng mọi thứ thành sự đồng nhất, hay thành phố bị tổn thương nhưng lại trỗi dậy vì ai đó đã quay trở lại xây dựng cùng nhau. Máy móc có thể sử dụng ngôn ngữ của chúng ta, thậm chí cả ngôn ngữ của đức tin. Nhưng nó không cầu nguyện, nó không yêu thương, nó không sống.

Và có một sợi chỉ xuyên suốt tất cả: tính hiệp hành. Phiên họp cuối cùng hướng tới con đường đến các kỳ họp năm 2027 và 2028—các giai đoạn, tiêu chuẩn, công cụ—và mở ra một cuộc trao đổi tự do với Đức Giáo Hoàng, mỗi người ba phút.

Đây là điểm mấu chốt: công nghị Hồng Y đưa tinh thần tập thể vào thực tiễn.

Hồi tháng Giêng, Đức Giáo Hoàng Leo đã gọi đó là “một quá trình hướng tới sứ mệnh, chứ không phải bảo tồn cấu trúc”, một điều có khả năng thay đổi chính cách thức thực thi quyền lực.

Chính Đức Giáo Hoàng Leo gọi đó là “hình ảnh báo trước về con đường phía trước”, và ngài muốn có một công nghị như vậy mỗi năm – một Giáo hội học cách lắng nghe chính mình một lần nữa.

Và chính ở đây, một cuộc tranh luận đã nổ ra: làm thế nào để tận dụng tốt nhất phương pháp nhóm bàn tròn và “đối thoại trong Thánh Linh” để các Hồng Y có thể thẳng thắn cố vấn cho Đức Giáo Hoàng. Ngược lại, cám dỗ là lùi lại một bước.

Câu hỏi đặt ra là liệu việc lắng nghe lẫn nhau có thể cùng tồn tại với một định hướng rõ ràng hay không, hay nó sẽ chỉ là một hình thức bề ngoài. Một số người thúc đẩy việc này trở thành một thông lệ quản trị thường xuyên; những người khác lo sợ nó sẽ làm suy yếu quyền lực.

Đây là lý do tại sao nhiều người gọi đó là thử thách thực sự đầu tiên không chỉ đối với tinh thần tập thể mà còn đối với tinh thần hiệp hành dưới thời Đức Giáo Hoàng Leo XIV. Tính hiệp hành – điều thu hút toàn thể dân Chúa vào đời sống của Giáo hội – mới là chủ đề thực sự.

Ngày 29, tại nhà thờ Thánh Phêrô, Thánh lễ kính Thánh Phêrô và Thánh Phaolô sẽ kết thúc chuỗi sự kiện, với việc trao dây pallium cho các tân tổng giám mục.

Thử thách thực sự sẽ đến sau đó: liệu việc lắng nghe giữa các Giáo hội này có trở thành một phương pháp quản trị ổn định hay chỉ là bối cảnh cho một dịp nào đó.

Hành trình hiệp hành trong những năm qua là một kho báu vẫn cần được phát huy đến độ chín muồi.

 

Daniel Esparza, trong bản tin ngày 20 tháng 6, 2026 của Aleteia, cho biết: Ngày Tị nạn Thế giới năm nay rơi vào dịp kỷ niệm 75 năm Công ước về Người tị nạn. Truyền thống Công Giáo chưa bao giờ cần đến một quy ước để biết người ta nợ gì nơi người xa lạ.

Hôm nay là Ngày Tị nạn Thế giới, và năm nay ngày này có tầm quan trọng đặc biệt. Ngày 20 tháng 6 năm 2026 đánh dấu kỷ niệm 75 năm Công ước Người tị nạn năm 1951 - thỏa thuận quốc tế mang tính bước ngoặt quy định rằng bất cứ ai bị buộc phải chạy trốn đều có quyền tìm kiếm sự an toàn và xây dựng lại cuộc sống của mình. Chủ đề của Cơ quan Tị nạn Liên hiệp quốc (UNHCR) cho năm 2026 là “Cho đến khi mọi người được an toàn” - một lời nhắc nhở, tại thời điểm mà quyền xin tị nạn đang chịu áp lực ngày càng tăng ở nhiều nơi trên thế giới, về nguyên tắc lâu dài cốt lõi của bảo vệ quốc tế: quyền được an toàn mở rộng cho tất cả chúng ta.

Giáo Hội Công Giáo không cần phải có hội nghị để đi đến kết luận này. Nó có được nhờ Kinh thánh, qua nhiều thế kỷ suy tư thần học, và qua kinh nghiệm khó khăn của một dân tộc biết ý nghĩa của việc trở thành người lạ ở nơi đất khách quê người.

Học thuyết xã hội của Giáo hội về vấn đề di cư dựa trên nền tảng có trước quốc gia-dân tộc hiện đại hàng thiên niên kỷ. Trong sách Lê-vi, mệnh lệnh rất rõ ràng: “Người ngoại quốc sống giữa các ngươi, đối với các ngươi, sẽ như người sinh ra giữa các ngươi, và các ngươi phải yêu người ấy như chính mình, vì các ngươi đã là khách lạ ở đất Ai Cập.” Trong Mát-thêu 25, Chúa Kitô đồng hóa mình với người xa lạ, người đói khát, người trần truồng, người bị cầm tù - và coi việc chào đón hay từ chối mỗi người là tiêu chuẩn của sự phán xét cuối cùng. “Ta là người xa lạ và các ngươi đã chào đón ta.” Lời nói của Người khiến chúng ta cũng nghĩ đến trải nghiệm của chính Người khi còn nhỏ. Luận lý này không mang tính cảm tính mà mang tính hữu thể học: Những gì được thực hiện cho những người dễ bị tổn thương nhất là được thực hiện cho chính Chúa Kitô.

Sách Giáo lý của Giáo Hội Công Giáo dạy rằng các quốc gia thịnh vượng hơn có nghĩa vụ, trong chừng mực có thể, chào đón người nước ngoài tìm kiếm an ninh và phương tiện sinh kế mà họ không thể tìm thấy ở quê hương của họ (GLCG 2241).

Gaudium et Spes nhắc nhở chúng ta rằng mỗi người đều mang một phẩm giá bất khả xâm phạm mà không hoàn cảnh chính trị nào có thể tước bỏ được. Và Laudato Si’ đã vạch ra ranh giới rõ ràng giữa sự tàn phá sinh thái và việc buộc phải di dời: sự tàn phá trái đất và việc nhổ tận gốc rễ người nghèo không phải là những cuộc khủng hoảng riêng biệt mà là cùng một cuộc khủng hoảng, được nhìn từ những góc độ khác nhau.

Những con số đằng sau việc kỷ niệm năm nay không phải là điều trừu tượng. Hàng chục triệu người hiện đang phải di dời trên khắp thế giới - bởi chiến tranh, bởi đàn áp, bởi thảm họa khí hậu, bởi sự sụp đổ của các điều kiện giúp cuộc sống bình thường của con người trở nên khả thi. Hầu hết chúng được tổ chức không phải bởi các quốc gia phương Tây giàu có mà bởi các nước láng giềng cũng nghèo. Trên thực tế, sự hào phóng dễ thấy nhất trong hệ thống tị nạn toàn cầu là sự hào phóng của Nam Bán Cầu.

Khi những người chạy trốn nguy hiểm không được bảo vệ, tình trạng bất an càng sâu sắc hơn: các gia đình bị đẩy vào những con đường nguy hiểm, trẻ em mất nhiều năm học tập, phụ nữ và trẻ em gái phải đối mặt với bạo lực nhiều hơn. Việc từ chối bảo vệ không phải là một hành động trung lập. Nó tạo ra những hậu quả nặng nề nhất đối với những người vốn đã dễ bị tổn thương nhất.

“Cho đến khi mọi người được an toàn” là chủ đề của năm nay. Nói cách khác, đó cũng là luận lý của Tin Mừng. Người Samaritanô nhân hậu không yêu cầu giấy tờ của người đàn ông sống dở chết dở trên đường. Anh ta băng bó vết thương, trả tiền cho chủ quán và hứa sẽ quay lại. Giáo hội đã lặp lại câu chuyện đó trong hai nghìn năm - không phải như một lời khuyên về sự hoàn hảo cho người anh hùng, mà như một mô tả về yêu cầu tối thiểu đối với bất cứ ai tuyên bố theo Chúa Kitô.

Hôm nay là ngày để tưởng nhớ những khuôn mặt đằng sau các nhân vật. Và hãy thành thật hỏi xem nền chính trị, giáo xứ và những lựa chọn cá nhân của chúng ta có phản ánh những gì chúng ta nói rằng chúng ta tin hay không.

 

Solène Tadié World, trong bản tin ngày 19 tháng 6 năm 2026 của National Catholic Register cho hay: Khi thông điệp mới về trí tuệ nhân tạo của Đức Giáo Hoàng Leo XIV bắt đầu gây tiếng vang trong thế giới kỹ thuật, một nhà đầu tư và doanh nhân kỹ thuật Công Giáo có trụ sở tại Washington và có mối liên hệ với Thung lũng Silicon cho biết nhiều người đang xây dựng trí tuệ nhân tạo sẵn sàng hơn bao giờ hết để tham gia vào tầm nhìn đạo đức của Giáo hội. Artur Kluz đã tận mắt chứng kiến bằng chứng về sự thay đổi đó. Năm ngoái, thông qua tờ Register, ông đã khởi xướng ý tưởng đầy tham vọng về việc thành lập một hội “hiệp sĩ” Kitô giáo mới, được tuyển chọn từ các lĩnh vực kỹ thuật, tài chính và kinh doanh, sẵn sàng giúp Giáo hội vượt qua những thách thức và nắm bắt cơ hội văn minh do các kỹ thuật đột phá mang lại, bao gồm trí tuệ nhân tạo và khám phá vũ trụ.

Điều ông không ngờ tới là những người đã liên lạc lại với ông. Các nhà sáng lập, kỹ sư và nhà đầu tư mạo hiểm – từ Thung lũng Silicon đến Brussels đến Rome, bao gồm cả một số người không theo Công Giáo – đã liên hệ với ông sau khi đọc lời kêu gọi của ông và thúc giục ông hành động nhanh hơn.

Đối với Kluz, người được Vatican mời phát biểu tại Liên Hợp Quốc vào ngày 8 tháng 7 về chủ đề hòa bình và trí tuệ nhân tạo, phản hồi này cho thấy sự quan tâm bất ngờ của những người xây dựng kỹ thuật đối với các cuộc thảo luận về các vấn đề đạo đức và nhân học do AI đặt ra.

“Câu hỏi sâu sắc hơn không chỉ đơn giản là ai biết nhiều hơn về AI; mà là chúng ta tin tưởng ai để dẫn dắt nhân loại vượt qua thời đại kỹ thuật này,” ông nói với tờ Register.

Sự xích lại gần nhau ngày càng tăng giữa thế giới kỹ thuật và Giáo hội gần đây đã được xác nhận bởi một cựu giám đốc điều hành Thung lũng Silicon, người đã trở thành linh mục. Cha Brendan McGuire, linh mục quản xứ nhà thờ St. Simon ở Los Altos, California, nói với chương trình EWTN News Nightly rằng Anthropic đã tham gia vào các cuộc đối thoại hàng tháng với các chuyên gia của Giáo hội một cách sâu sắc hơn trong năm qua, đồng thời cho biết thêm rằng các nhà lãnh đạo kỹ thuật đang tích cực tìm kiếm sự khôn ngoan khi họ đối mặt với hậu quả của những công cụ mà họ đang xây dựng.

Chính trong bối cảnh đó, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã ban hành Magnifica Humanitas vào ngày 25 tháng 5, văn kiện quan trọng đầu tiên của Giáo hoàng dành riêng cho trí tuệ nhân tạo và những tác động của nó đối với nhân loại.

Kỹ thuật như một tấm gương

Đối với Kluz, Magnifica Humanitas không đại diện cho một hướng đi mới mà là sự xác nhận về mặt định chế đối với những câu hỏi mà ông tin rằng Giáo hội luôn có khả năng trả lời. “Những câu hỏi có thể mới, nhưng khuôn khổ đạo đức cơ bản vẫn giữ nguyên. Phẩm giá con người, lợi ích chung, tình liên đới, nguyên tắc phụ đới, công lý và hòa bình vẫn là nền tảng của giáo huấn xã hội Công Giáo.”

Điểm mấu chốt trong cách hiểu của ông về thông điệp này là việc nó đề cập đến chân lý như một lợi ích chung — và sự nhấn mạnh rằng kỹ thuật không bao giờ trung lập về mặt đạo đức. “Trí tuệ nhân tạo, giống như bất cứ kỹ thuật nào khác, cuối cùng là hệ quả của bản chất con người chúng ta. Kỹ thuật và các ứng dụng của nó phản ánh văn hóa, giá trị và điều kiện đạo đức của những người thiết kế, xây dựng và sử dụng chúng.”

Đó chính là lý do tại sao, ông lập luận, tiếng nói của Giáo hội có trọng lượng trong những căn phòng nơi các kỹ sư và nhà đầu tư đưa ra các quyết định sẽ định hình nền văn minh. “Tôi thấy khó có thể tưởng tượng rằng những người này có thể xây dựng các hệ thống trí tuệ nhân tạo thực sự lấy con người làm trung tâm dựa trên các nguyên tắc đạo đức nếu chính họ không cố gắng sống theo những đức tính đó.

Kỹ thuật là tấm gương phản chiếu những người tạo ra nó”.

Điều mà thời điểm hiện tại đòi hỏi, ông nói, vượt ra ngoài chuyên môn và cần nhiều “trí tuệ tâm linh” hơn, nói cách khác, khả năng “tạo ra không gian nơi sự tĩnh lặng, chiêm niệm, cầu nguyện và suy tư có thể diễn ra. Chính trong không gian này mà đức khôn ngoan xuất hiện.”

Khơi gợi những câu hỏi sâu sắc nhất

Nghịch lý thay, Kluz tin rằng trí tuệ nhân tạo và kỹ thuật càng mạnh mẽ, thì dường như càng nhiều người nhận ra giới hạn của nó, thúc đẩy sự cởi mở mới đối với các vấn đề tôn giáo trong một số lĩnh vực của thế giới kỹ thuật. Ba năm trước, ông nói, các cuộc thảo luận về Thiên Chúa, linh hồn và ý thức tương đối hiếm gặp trong lĩnh vực kỹ thuật, đặc biệt là ở Thung lũng Silicon. Ngày nay, những cuộc trò chuyện như vậy không còn bị giới hạn ở bên lề nữa bởi vì, theo quan điểm của ông, bối cảnh toàn cầu ngày càng biến động đang buộc nhiều người phải đối diện với những câu hỏi mà kỹ thuật không thể tự trả lời.

Ông cũng lưu ý rằng một số nhà thờ Công Giáo ở trung tâm kỹ thuật của Vùng Vịnh đã chứng kiến sự gia tăng số lượng người tham dự trong số các nhân viên kỹ thuật và các chuyên gia AI trong những năm gần đây.

“Ý thức là gì? Làm người có nghĩa là gì? Chúng ta có linh hồn không? Tại sao chúng ta ở đây? Điều gì làm cho con người trở nên độc đáo?”, ông nói, tất cả đều là những câu hỏi đang một lần nữa được đặt ra, trong một thế giới đã gạt bỏ Thiên Chúa và mọi khái niệm về sự siêu việt từ nhiều thập niên trước. “Kỹ thuật có thể xử lý thông tin, nhưng nó không thể thay thế đức khôn ngoan. Nó có thể tạo ra câu trả lời, nhưng nó không thể trả lời những câu hỏi sâu sắc nhất của trái tim con người.”

Pat Dunford, quản lý cộng đồng của mạng lưới đầu tư mạo hiểm dựa trên đức tin SENT Ventures, cũng nhận thấy sự thay đổi tương tự. “Chúng ta đều đã thấy những tin tức gần đây trên truyền thông về sự thức tỉnh của Ki-tô giáo ở Thung lũng Silicon, hoặc ít nhất là việc giảm bớt điều cấm kỵ xung quanh việc tự nhận mình là người Ki-tô giáo trong giới khởi nghiệp và kỹ thuật,” ông nói với tờ Register. Ông tin rằng sự nhấn mạnh của Kluz vào việc hình thành đạo đức đáp ứng một nhu cầu thực sự, bởi vì sự tiến bộ kỹ thuật, theo lời ông, “chỉ có thể cung cấp cho chúng ta ‘cái gì’ chứ không phải ‘tại sao’.”

Từ Nguyên tắc đến Cấu trúc

Nếu Magnifica Humanitas đưa ra các nguyên tắc đạo đức, Kluz tin rằng thách thức tiếp theo là xây dựng các thể chế có khả năng hiện thực hóa chúng. Thông qua Giải thưởng Kluz về Kỹ thuật Hòa bình, ông đã xây dựng một trong số ít các cơ chế có hệ thống để xác định kỹ thuật thực sự hướng tới phẩm giá và sự thịnh vượng của con người. Giải thưởng đã thu hút hơn 350 đơn đăng ký từ 82 quốc gia. Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập sẽ được tổ chức tại New York vào tháng 9, trong tuần diễn ra Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

Trong số các kỹ thuật được Giải thưởng Kluz công nhận năm 2025 có Common Space, đang phát triển một sứ mệnh vệ tinh độc lập phục vụ xây dựng hòa bình và hoạt động nhân đạo, và Aerobotics7, với các máy bay không người lái được trang bị trí tuệ nhân tạo giúp phát hiện và vô hiệu hóa mìn ở các khu vực xung đột, bao gồm cả Ukraine.

“Một trong những bài học quan trọng nhất của kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo là thông tin đáng tin cậy vô cùng quan trọng. Hệ thống trí tuệ nhân tạo chỉ tốt khi chất lượng thông tin mà chúng được xây dựng dựa trên đó tốt.”

Đối với Dunford, các sáng kiến như Giải thưởng Kluz là bằng chứng cho thấy các doanh nhân Công Giáo không còn làm việc riêng lẻ nữa. Ông nói: “Các doanh nhân Công Giáo đang bắt đầu đoàn kết trên quy mô lớn”, đồng thời chỉ ra lời kêu gọi của Đức Giáo Hoàng đối với các doanh nhân hãy đảm nhận “phần tường riêng của mình” trong việc xây dựng vì lợi ích chung — một cụm từ mà mạng lưới của ông đã sử dụng để mô tả những người mà họ gọi là “Những người xây dựng thánh thiện”.

Chuẩn bị các cố vấn tương lai cho Giáo hội

Về việc thành lập nhóm các nhà kỹ thuật Kitô giáo mà ông kêu gọi vào tháng 11 năm ngoái, Kluz đang xây dựng nó với sự thận trọng tương tự như cách ông làm với mọi việc khác. Một cuộc gặp gỡ chính thức đầu tiên được lên kế hoạch vào cuối năm nay. Nhóm mà ông hình dung sẽ quy tụ các doanh nhân, nhà sáng lập kỹ thuật, kỹ sư, nhà đầu tư, học giả, nhà hoạch định chính sách, triết gia và nhà thần học — được lựa chọn không phải vì sự giàu có hay danh tiếng trước công chúng mà vì niềm tin, phẩm chất và chuyên môn của họ.

Sáng kiến này và triết lý “Kỹ thuật Nhân đức [VirtueTech]” của ông đã nhận được sự ủng hộ từ SENT Ventures và The David Network, một tổ chức phi lợi nhuận khác có nguồn gốc từ đức tin hoạt động trong lĩnh vực kỹ thuật Mỹ.

Kluz cho biết gần đây ông đã tham dự một bữa tối ở San Francisco với các chuyên gia trẻ Kitô giáo làm việc cho một số công ty kỹ thuật chuyển đổi và trí tuệ nhân tạo có ảnh hưởng nhất — một cuộc gặp gỡ mà ông mô tả là cơ hội để đánh giá tâm trạng thực tế và lắng nghe một thế hệ đang định hình tương lai. “Thật thú vị khi thấy rằng nhiều nhà xây dựng kỹ thuật trẻ không còn chỉ quan tâm đến việc thảo luận về một ‘Thiên Chúa triết học’ như một khái niệm trừu tượng. Họ bày tỏ mong muốn chân thành được gặp gỡ và biết Thiên Chúa hằng sống.” Việc đào tạo là tham vọng lâu dài của ông. Hiện tại, ông đang hỗ trợ một nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Rome nghiên cứu về thần học và vật lý lượng tử, và dự định cấp học bổng cho các tu sĩ, linh mục, nữ tu và giáo dân — bao gồm cả những người sáng lập kỹ thuật, kỹ sư và lập trình viên — đang làm việc ở giao điểm giữa tư tưởng Công Giáo và các kỹ thuật mới nổi. Mục tiêu là tạo cơ hội cho tất cả họ được học tập tại các trường đại học Công Giáo ở Rome.

“Điều tôi ngày càng nhận thấy là nhiều người khao khát trở thành chuyên gia về giáo lý Công Giáo, trí tuệ nhân tạo hoặc kỹ thuật mà không hiểu sâu sắc cả hai lĩnh vực. Điều này rất rủi ro — đặc biệt là vì những người đó một ngày nào đó có thể trở thành cố vấn cho Đức Giáo Hoàng.”

Cuối cùng, Kluz tin chắc rằng thách thức sâu sắc nhất mà thông điệp của Giáo hoàng đặt ra không phải là nhắm vào Thung lũng Silicon, mà là chính Giáo hội, vốn được kêu gọi giáo dục những người đủ khôn ngoan để hướng dẫn một nền văn minh tạo ra các công cụ nhanh hơn khả năng sử dụng chúng. Ông kết luận: “Cuộc đua thực sự trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo sẽ không phải giữa các công ty hay quốc gia, mà là giữa đức khôn ngoan và quyền lực.”

 

Đức Giáo Hoàng Lêô phát biểu khi viếng thăm: Sứ mệnh của Thánh Cabrini đối với người di cư vẫn cấp thiết trong thời đại ngày nay

Trong chuyến thăm quê hương của Thánh nữ Frances Xavier Cabrini, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV nhắc lại lòng sùng kính của nữ thánh đối với Thánh Tâm Chúa và nhấn mạnh rằng sự phục vụ của sơ đối với người di cư vẫn là một mẫu gương cho Giáo hội trong thế giới ngày nay.

(Tin Vatican)

Trở về quê hương của một trong những nhà truyền giáo nổi tiếng của Giáo hội, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã bày tỏ lòng kính trọng đối với nữ thánh Frances Xavier Cabrini vào thứ Bảy (20/6/2026), ĐTC trình bày cuộc đời và di sản của nữ thánh như một mẫu gương để giải quyết một trong những thách đố lớn nhất của thế giới hiện đại: vấn đề di cư.

Chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng đến Sant'Angelo Lodigiano, một thị trấn nhỏ ở Lombardy phía nam Milan, là một phần trong chuyến hành trình mục vụ của ngài đến cảng Pavia gần đó. Chuyến viếng thăm này mang ý nghĩa biểu tượng đặc biệt. Chính tại đây, vào năm 1850, nữ thánh Francesca Cabrini được sinh ra trước khi bắt đầu cuộc đời truyền giáo đưa sơ vượt Đại Tây Dương và cuối cùng đến Chicago, nơi sơ qua đời năm 1917. Sơ được phong thánh năm 1946, trở thành vị thánh đầu tiên của Hoa Kỳ và sau này được đặt tên là Thánh bổn mạng của những người di cư.

Trong một khoảnh khắc Chầu Thánh Thể và tôn kính thánh tích trái tim của nữ thánh Cabrini tại Nhà thờ Thánh Antonio Abate và Thánh Francesca Cabrini, Đức Giáo Hoàng Lêô đã suy ngẫm về tầm quan trọng lâu dài của vị thánh đối với Giáo hội ngày nay.

"Tôi đến đây để bày tỏ lòng kính trọng đối với Mẹ Cabrini," Đức Giáo Hoàng nói với các tín hữu quy tụ trong nhà thờ, chào thăm các nhà chức trách dân sự và tôn giáo địa phương, bao gồm cả Đức Giám Mục Maurizio Malvestiti của Lodi.

Mối liên hệ với Chicago


Thánh Cabrini đã trải qua những năm cuối đời ở Chicago, thành phố nơi Đức Giáo Hoàng Lêô XIV sinh ra và lớn lên. Nhắc lại mối liên hệ này, ĐTC cảm ơn người dân Sant'Angelo Lodigiano vì sự đón tiếp nồng hậu và ca ngợi tình cảm sâu sắc mà Giáo hội địa phương luôn dành cho Người kế vị Thánh Phêrô – một tình cảm mà chính Sơ Cabrini đã thể hiện qua điều ĐTC mô tả là lòng tận tụy và vâng phục đặc biệt của sơ đối với Đức Giáo Hoàng.

Khi còn là một nữ tu trẻ, Sơ Cabrini đã mơ ước trở thành một nhà truyền giáo ở Trung Quốc, một ơn gọi được truyền cảm hứng bởi Thánh Phanxicô Xaviê. Tuy nhiên, khi sơ tìm kiếm sự hướng dẫn từ Đức Giáo Hoàng Lêô XIII về hướng đi tương lai của Dòng Nữ tu Truyền giáo Thánh Tâm Chúa Giêsu, câu trả lời lại bất ngờ. Thay vì gửi sơ về phương đông, Đức Giáo Hoàng đã chỉ thị sơ hãy đi "không phải về hướng Đông, mà là về hướng Tây".

Vào thời điểm đó, hàng triệu người Ý đang rời bỏ quê hương để tìm kiếm một tương lai tốt đẹp hơn ở nước ngoài, đặc biệt là ở châu Mỹ. Được khích lệ bởi Đức Lêô XIII và Thánh Gioan Tẩy giả Scalabrini, một vị tông đồ vĩ đại khác của những người di cư, Sơ Cabrini đã nhận ra trong phong trào di cư này một trong những thách đố mục vụ lớn lao của thời đại.

Đọc dấu chỉ thời đại

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV mô tả quyết định này như một ví dụ sâu sắc về việc đọc hiểu "dấu chỉ thời đại". Mẹ Cabrini hiểu rằng khát vọng truyền giáo của sơ cần được thực hiện không phải ở nơi sơ từng hình dung, mà ở nơi có nhu cầu lớn nhất.

Chuyển sự chú ý sang bối cảnh hiện tại, Đức Giáo Hoàng lưu ý rằng vấn đề di cư vẫn là một trong những thực tế cấp bách nhất mà xã hội và Giáo hội phải đối diện, mặc dù ở một hình thức phức tạp hơn nhiều so với thời của mẹ Cabrini.

"Nếu Mẹ Frances còn sống ngày nay," ngài hỏi, "tâm hồn truyền giáo của mẹ sẽ ra sao? Trái Tim Chúa Kitô sẽ nói gì với trái tim của sơ?"

Câu trả lời, ngài tiếp tục, nằm ở nguồn mạch thiêng liêng đã thúc đẩy mọi khía cạnh trong cuộc đời của mẹ Cabrini: tình yêu của Chúa Kitô được tỏ lộ trong Trái Tim Thánh Tâm của Ngài.

Đức Giáo Hoàng nhắc lại rằng Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã dành thông điệp cuối cùng của mình, “Ngài đã yêu thương chúng ta” (Dilexit Nos), cho tình yêu nhân loại và thần thánh được biểu lộ trong Trái Tim Chúa Giêsu. Chính lòng sùng kính đó, ngài nói, là động lực thúc đẩy hoạt động truyền giáo phi thường của mẹ Cabrini. Những chuyến đi, trường học, bệnh viện, trại mồ côi và các tổ chức từ thiện vô số kể của mẹ không chỉ đơn thuần là công tác xã hội mà còn là biểu hiện của một cuộc gặp gỡ sâu sắc với tình yêu của Chúa Kitô.

Trái Tim Chúa Giêsu

Đức Giáo Hoàng cũng nhắc đến tông huấn Dilexi Te của chính mình, trong đó ngài nhấn mạnh chứng nhân của mẹ Cabrini bên cạnh chứng nhân của Thánh Gioan Tẩy Giả Scalabrini. Trích dẫn lời của chính vị thánh, ngài nhắc lại niềm tin của mẹ rằng "không việc gì là quá khó khăn, không vùng đất nào là quá xa xôi, và không người nào là quá tổn thương" vì tình yêu của Trái Tim Chúa Giêsu.

Đứng trước thánh tích trái tim của Mẹ Cabrini, được mang về từ nhà mẹ của dòng ở Codogno gần đó, Đức Giáo Hoàng cho rằng đặc sủng của Mẹ vẫn còn rất phù hợp trong thời đại được đánh dấu bởi làn sóng di dân, sự phân mảnh xã hội và các hình thức nghèo đói mới.

ĐTC hỏi: "Có còn hợp thời cho một đặc sủng truyền giáo dành riêng cho việc phục vụ người di cư không?"

Lời kêu gọi giới trẻ

Đức Giáo Hoàng cũng gửi lời kêu gọi đặc biệt đến giới trẻ, khuyến khích họ khám phá về Mẹ Cabrini thông qua các tác phẩm, thư từ và nhật ký hành trình của Mẹ. Đức Giáo Hoàng Lêô XIV nói, những ai biết đến câu chuyện của mẹ đều không khỏi bị cuốn hút bởi một người phụ nữ đã kết hợp giữa chiêm niệm và hành động một cách phi thường.

Được bén rễ sâu trong đức tin và đắm chìm trong tình yêu của Chúa Kitô, mẹ Cabrini đã phát triển một năng lực làm việc và sự kiên trì vô song. Cuộc đời mẹ, như Đức Giáo Hoàng Lêô XIV nhận xét, phản ánh tinh thần của Thánh Phaolô.

Được bén rễ sâu trong cầu nguyện và đắm mình trong tình yêu của Chúa Kitô, Mẹ Cabrini đã phát triển một năng lực làm việc và sự kiên trì vô song. Đức Giáo Hoàng Lêô XIV nhận xét rằng cuộc đời của mẹ phản ánh phương châm của Thánh Phaolô mà Hội dòng tu của mẹ đã chọn: "Tôi có thể làm được mọi sự nhờ Đấng ban sức mạnh cho tôi".

Chứng nhân bền bỉ của Mẹ Cabrini

Hướng đến Giáo hội địa phương Lodi, Đức Giáo Hoàng bày tỏ hy vọng rằng Giáo hội sẽ tiếp tục phản ánh các đức tính được thể hiện bởi người nữ tỳ nổi tiếng nhất của mình: tình yêu đối với Chúa Kitô, lòng nhiệt thành truyền giáo, quảng đại đối với người nghèo và trung thành với Tin Mừng.

Ngài cũng liên kết chứng nhân của Mẹ Cabrini với cam kết của Giáo hội đối với tính hiệp nhất, khuyến khích các tín hữu cùng nhau bước đi trong sự hiệp nhất đồng thời tận dụng những ân điển và sứ vụ đa dạng hiện có trong cộng đồng.

Khi kết thúc bài diễn văn của mình, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã cầu nguyện cho các Nữ tu Truyền giáo Thánh Tâm Chúa Giêsu, dòng tu do Mẹ Cabrini thành lập năm 1880 và hiện đang hoạt động trên toàn thế giới. Ngài kêu gọi toàn thể Giáo hội hãy noi gương vị thánh này về cách phục vụ Nước Thiên Chúa giữa dòng lịch sử ngày nay.

Hơn một thế kỷ sau khi bà qua đời, Đức Giáo Hoàng gợi ý rằng thông điệp của Mẹ Cabrini vẫn không thay đổi. Trong một thế giới vẫn còn nhuốm màu của sự di cư, bất ổn và đau khổ của con người, phản ứng của Giáo hội phải tiếp tục bắt đầu từ nơi mà Mẹ đã bắt đầu: trong tình yêu biến đổi của Trái Tim Chúa Kitô.

 

1. Ngày thứ hai liên tiếp, Mạc Tư Khoa bị máy bay điều khiển từ xa của Ukraine tấn công.

Theo các quan chức Nga và các báo cáo truyền thông, Mạc Tư Khoa đã trở thành mục tiêu tấn công của máy bay điều khiển từ xa Ukraine ngày thứ hai liên tiếp vào thứ Sáu, ngày 19 tháng 6.

Thị trưởng Mạc Tư Khoa Sergei Sobyanin cho biết hệ thống phòng không Nga đã bắn hạ ít nhất 35 máy bay điều khiển từ xa đang tiếp cận thủ đô Nga trong ngày. Ông không báo cáo về thương vong hay thiệt hại đáng kể nào.

Vụ tấn công này diễn ra sau một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa quy mô lớn hơn vào hôm thứ Năm mà chính quyền Nga cho biết có khoảng 200 máy bay điều khiển từ xa tấn công vào Mạc Tư Khoa và khu vực xung quanh.

Nhà máy lọc dầu Mạc Tư Khoa nằm trong số các mục tiêu gần đây.

Theo các báo cáo của truyền thông Nga, cuộc tấn công trước đó nhắm vào Nhà máy lọc dầu Mạc Tư Khoa, trong khi máy bay điều khiển từ xa hoặc mảnh vỡ cũng tấn công chợ Sadovod và trung tâm mua sắm Mega Belaya Dacha.

Giới chức Nga cho biết 17 người bị thương và một bé gái thiệt mạng trong các vụ tấn công ngày 18 tháng 6.

Ukraine chưa đưa ra bình luận chính thức nào về các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa được báo cáo hôm thứ Sáu.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy hôm thứ Năm xác nhận rằng lực lượng Ukraine đã tấn công Nhà máy lọc dầu Mạc Tư Khoa lần thứ hai trong vòng một tuần, gọi đó là hành động đáp trả các cuộc tấn công của Nga vào các thành phố của Ukraine.

Putin vẫn im lặng sau các vụ tấn công

Putin vẫn chưa đưa ra bình luận công khai nào về các vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa bất chấp sự đưa tin rộng rãi của truyền thông trong nước Nga.

Theo tờ The Moscow Times, vào ngày xảy ra vụ tấn công hôm thứ Năm, Putin đã tham dự các cuộc họp tại hội nghị thượng đỉnh Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, gọi tắt là ASEAN ở Kazan, nơi ông thảo luận về thương mại, du lịch và quan hệ quốc tế nhưng không đề cập đến các cuộc tấn công vào Mạc Tư Khoa.

Theo các nguồn tin, nhà lãnh đạo Nga cũng đã tránh thảo luận về các vụ tấn công trong cuộc họp Hội đồng An ninh hôm thứ Sáu.

Nhà phân tích chính trị Abbas Gallyamov nói với tờ The Moscow Times rằng Điện Cẩm Linh có thể đang cố gắng thể hiện sự bình tĩnh bằng cách giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của các vụ tấn công, nhưng lập luận rằng sự im lặng của Putin có thể bị một số người Nga coi là sự thờ ơ.

Tuy nhiên, hôm thứ Sáu, khi nói chuyện với các nhà báo, Tổng thống Zelenskiy cũng cảnh báo về khả năng leo thang từ phía Nga, cho rằng Mạc Tư Khoa có thể tăng cường các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa nhằm vào Ukraine khi Putin ngày càng yếu đi.

Tổng thống Zelenskiy kêu gọi người dân Ukraine tuân thủ các biện pháp an toàn khi bị không kích và tìm nơi trú ẩn trong các cuộc tấn công.

[Kyiv Post: Moscow Hit by Ukrainian Drones for Second Day Running]

2. Macron: Tổng thống Trump từng nghĩ Ukraine sẽ thất bại, giờ đây ông kính trọng khả năng phản kháng của nước này.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết Tổng thống Donald Trump ban đầu tin rằng Ukraine sẽ thua trong cuộc chiến chống lại Nga và tìm cách đạt được một thỏa thuận hòa bình nhanh chóng.

Trong một cuộc phỏng vấn với đài truyền hình Pháp, tổng thống Pháp cho biết Tổng thống Trump nhậm chức với niềm tin rằng Kyiv đang trên bờ vực sụp đổ và cần phải có một giải pháp nhanh chóng.

“Khi nhậm chức, ông ấy nhận thấy Ukraine sẽ thất bại. Đó là lý do ông ấy muốn nhanh chóng đạt được hòa bình”, Macron nói.

Ông cũng đề cập đến những căng thẳng giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Volodymyr Zelenskiy tại Phòng Bầu dục.

“Hãy nhớ lại tháng Giêng-2 năm 2025, khoảng thời gian đó dường như dài vô tận. Ông ấy nghĩ rằng Ukraine sẽ thất bại. Mọi chuyện đang diễn ra tồi tệ tại Phòng Bầu dục với Tổng thống Zelenskiy,” Macron nói.

Ông tiết lộ thêm rằng chưa đầy một năm trước, trong một cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Trump và Putin tại Anchorage, Alaska một thỏa thuận suýt được đưa ra, trong đó bao gồm việc nhượng lại lãnh thổ Ukraine chưa bị lực lượng Nga xâm lược.

Theo Macron, các nhà lãnh đạo Âu Châu sau đó đã đến Washington để phản đối những đề xuất đó và nhấn mạnh rằng việc ép buộc Kyiv nhượng bộ lãnh thổ là không thể chấp nhận được.

“Chúng tôi đã cử một phái đoàn đến Washington vào giữa tháng Tám để nói rằng điều đó là không thể. Chúng tôi đang cố gắng, và từ đó, đã đạt được rất nhiều tiến bộ.”

Ông Macron ghi nhận công lao của chính Ukraine trong việc thay đổi nhận thức ở Washington.

Ông nói: “Con đường này trước hết và trên hết là một chiến thắng về năng lực và uy tín của người Ukraine.”

Theo Macron, Tổng thống Trump sau đó đã thừa nhận rằng những dự đoán trước đó về sự sụp đổ của Ukraine là sai.

Ông Macron nói: “Ông ấy nhận ra rằng tất cả những gì ông ấy được nghe – rằng họ sẽ sụp đổ, rằng họ sẽ không thể vượt qua mùa đông – đều là sai sự thật”.

Ông ấy nói thêm rằng giờ đây Tổng thống Trump coi người Ukraine là “những người dũng cảm và sáng tạo” mà ông ấy rất tôn trọng. Trong thời gian diễn ra G7, mọi người đều kinh ngạc trước cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine vào Thủ đô Nga.

Mới đây, Tổng thống Zelenskiy cho biết ông đã có cuộc điện đàm cao cấp với Tổng thống Trump và ông Macron sau khi Hội nghị thượng đỉnh G7 kết thúc.

Gọi đây là “cuộc đối thoại phối hợp quan trọng có thể thay đổi nhiều điều”, Tổng thống Zelenskiy cho biết các nhà lãnh đạo đã xem xét lại các cuộc đàm phán thượng đỉnh và thảo luận về các bước tiếp theo để tăng cường sức mạnh cho Ukraine, mở rộng hợp tác và thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao hướng tới hòa bình.

Tổng thống Zelenskiy cảm ơn Tổng thống Trump vì sự quan tâm đến Ukraine và thiện chí giúp thúc đẩy hòa bình, đồng thời ca ngợi ông Macron vì đã tổ chức hội nghị thượng đỉnh và duy trì hợp tác chặt chẽ với Kyiv.

“Chúng tôi đang nỗ lực tăng cường sức mạnh cho Ukraine, sự hợp tác và triển vọng ngoại giao của chúng tôi”, Tổng thống Zelenskiy nói.

Hôm thứ Hai, Tổng thống Zelenskiy đã gặp Tổng thống Trump bên lề hội nghị thượng đỉnh, nơi ông thúc giục tăng cường hỗ trợ phòng không và gia tăng áp lực lên Nga.

[Kyiv Post: Macron: Trump Thought Ukraine Would Lose, Now Respects Its Resilience]

3. Phó tổng thống Mỹ James David Vance chỉ trích phản ứng hoảng loạn của nhà cầm quyền Israel đối với thỏa thuận Mỹ - Iran

Phó tổng thống Mỹ James David Vance đã có cuộc họp báo tại Tòa Bạch Ốc để bênh vực cho thỏa thuận giữa Mỹ và Iran đang bị cả hai đảng chỉ trích dữ dội. Chỉ trích cũng đến từ chính quyền Israel, với các tuyên bố đe dọa tẩy chay thỏa thuận này.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã mạnh mẽ lên án việc quân đội Israel bị buộc phải rút khỏi khu vực an ninh của mình ở miền nam Li Băng bất chấp bản ghi nhớ hợp tác với Iran.

Văn bản thỏa thuận kêu gọi “chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả ở Li Băng, và cam kết từ nay trở đi không phát động bất kỳ cuộc chiến tranh hay hoạt động quân sự nào chống lại nhau, và kiềm chế việc đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại nhau, đồng thời bảo đảm toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Li Băng”.

Hezbollah cho biết phần cuối của điều khoản đó có nghĩa là lực lượng Israel phải rời khỏi lãnh thổ Li Băng, và họ sẽ coi đó là vi phạm thỏa thuận nếu lực lượng này không làm vậy. Ông Netanyahu nói ông không có kế hoạch làm như vậy. Tuyên bố của Netanyahu đã khiến Tổng thống Trump tức giận chửi thề mà chúng tôi không thể lặp lại ở đây.

Khi được hỏi về tình trạng ở Li Băng, phó tổng thống cho biết ông vẫn dự đoán sẽ có một số xung đột giữa Israel và nhóm khủng bố Hezbollah ở đó, nhưng ông hy vọng cả hai bên sẽ tuân thủ thỏa thuận.

“Chúng tôi kỳ vọng Hezbollah sẽ không bắn hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa vào người Israel. Nhưng chúng tôi cũng kỳ vọng người Israel sẽ không có những hành động quá khích ở Li Băng”, ông nói. “Cả hai bên đều phải tôn trọng phần thỏa thuận của mình”.

Ông nhấn mạnh rằng: “Chúng tôi kỳ vọng một lệnh ngừng bắn hoàn toàn trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả Li Băng, Hezbollah và Israel.”

Vòng giao tranh lớn hiện tại ở Li Băng bắt đầu vào ngày 2 tháng 3, khi Hezbollah tấn công nhà nước Do Thái để ủng hộ Iran, quốc gia hậu thuẫn của nhóm khủng bố này.

Kể từ tháng 3, bộ binh Israel đã hoạt động ở miền nam Li Băng, trong một chiến dịch nhằm bảo đảm an ninh cho các cộng đồng dân cư Israel gần biên giới hai nước.

Trong những tuần gần đây, Lực lượng Phòng vệ Israel, gọi tắt là IDF đã hai lần tấn công Beirut, cả hai lần đều nhằm đáp trả việc Hezbollah bắn hỏa tiễn vào miền bắc Israel. Tổng thống Trump được tường trình đã nổi giận trước diễn biến này và xác nhận đã buông lời chửi rủa ông Netanyahu về vụ việc. Sau cuộc tấn công đầu tiên, Iran đã trực tiếp tấn công Israel bằng hỏa tiễn, dẫn đến sự trả đũa của Israel và đe dọa làm đổ vỡ hoàn toàn thỏa thuận ngừng bắn.

Ông Vance nói rằng mặc dù “Israel có quyền tự vệ”, nhưng Giêrusalem vẫn phải “tôn trọng tiến trình hòa bình này”.

Ông nói: “Điều khiến tổng thống đôi khi rất thất vọng là dường như chúng ta đang ở ngay ngưỡng cửa của một bước đột phá lớn trong thỏa thuận, rồi đột nhiên, một vụ nổ lớn xảy ra ở khu dân cư tại Beirut, và rất nhiều người không liên quan gì đến Hezbollah đã thiệt mạng. Điều đó không thể chấp nhận được.”

Trong buổi họp báo, Vance dành phần lớn thời gian để trình bày lý lẽ ủng hộ bản ghi nhớ mà ông đã tham gia đàm phán.

Những điểm gây tranh cãi nhất trong bản ghi nhớ xoay quanh việc bán dầu, nới lỏng trừng phạt và quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ đô la cho Iran, trong khi không có chương trình cụ thể nào để phá hủy chương trình hạt nhân của Iran.

Ông Vance cho biết Iran sẽ chỉ nhận được phần thưởng nếu chứng minh được rằng họ đã tuân thủ các điều khoản sẽ được thống nhất trong thời hạn 60 ngày, bắt đầu từ thứ Năm.

'Lời nói không quan trọng, chúng ta cần sự xác thực.'

“Đã có rất nhiều cuộc thảo luận – về biên bản ghi nhớ, các thỏa thuận ngầm, và cả thỏa thuận cuối cùng. Thưa quý vị, lời nói không quan trọng, điều chúng ta cần là sự xác thực,” phó chủ tịch nói.

Ông nói thêm rằng giá dầu đang giảm và cho biết Mỹ đã dỡ bỏ lệnh cấm vận đối với Iran.

Ông Vance nói với các nhà báo: “Quân đội Mỹ đã cho phép hơn chục tàu đi qua vòng phong tỏa hải quân của chúng tôi, và vì vậy chúng tôi cũng đang thực hiện đúng phần cam kết của mình trong giai đoạn đầu của thỏa thuận.”

Chính quyền đã bị cáo buộc là đã cứu vãn tình thế cho Iran bằng cách cho phép nước này tự do bán dầu.

Vance phản bác lại mô tả đó: “Nền kinh tế của họ đang rơi vào tình trạng suy thoái nghiêm trọng. Lạm phát ở đó rất cao. Và về cơ bản, khoảng một ngàn tỷ đô la thiệt hại đã xảy ra đối với nền tảng công nghiệp của họ trong 3 tháng qua.”

“Quan niệm cho rằng việc bán vài triệu đô la dầu mỏ sẽ làm thay đổi căn bản nền kinh tế Iran là hoàn toàn sai lầm,” ông nói.

Vance khẳng định rằng cuộc chiến đã gây ra những chia rẽ lớn trong Cộng hòa Hồi giáo Iran và rằng “những người theo chủ nghĩa thực dụng trong hệ thống Iran — những người thực sự muốn thay đổi mối quan hệ của họ với Trung Đông và với thế giới — đang thắng thế trong cuộc tranh luận.”

Ngoài ra, ông cho biết Mỹ hiện có thể chấp nhận bản ghi nhớ vì các cơ sở hạt nhân và quân đội thông thường của Iran đã bị phá hủy, và “khả năng đe dọa các nước láng giềng của họ về cơ bản đã biến mất”.

Điểm thứ hai dường như ám chỉ chương trình hỏa tiễn của Iran, mà các nhà lãnh đạo Mỹ đã cam kết sẽ tiêu diệt hoàn toàn khi bắt đầu cuộc chiến, nhưng giờ đây họ lại lập luận rằng nên cho phép nó tồn tại ở một mức độ nào đó như một phương tiện “tự vệ”.

Một bài báo của tờ Washington Post hồi tháng trước khẳng định rằng, theo tình báo Mỹ, Iran đã giữ lại được 75% bệ phóng hỏa tiễn di động và 70% hỏa tiễn của mình. Khi được hỏi về điều này, phó tổng thống gọi bài báo đó là “hoàn toàn sai sự thật”.

Các cuộc đàm phán sắp tới sẽ tập trung vào chương trình hạt nhân của Iran, vấn đề mà Mỹ và Israel coi là mối đe dọa đối với an ninh toàn cầu, và là lý do chính dẫn đến việc phát động chiến dịch quân sự ban đầu.

Iran, quốc gia tuyên bố sẽ tiêu diệt Israel, khẳng định chương trình hạt nhân của mình là vì mục đích hòa bình, mặc dù theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, nước này là quốc gia duy nhất làm giàu uranium đến độ tinh khiết 60% mà không có chương trình chế tạo vũ khí hạt nhân nào được công khai. Uranium được làm giàu đến mức độ đó không có ứng dụng dân sự.

Thỏa thuận tạm thời yêu cầu IAEA giám sát quá trình “pha loãng” uranium đó ở Iran, nhưng không nêu chi tiết.

[Times Of Israel: Vance slams Israeli ‘freakout’ over Iran deal, says Trump only world leader who still likes Israel]

4. Anh sẽ gửi cho Ukraine 150.000 máy bay điều khiển từ xa và hệ thống phòng không bằng tiền thu được từ việc đóng băng tài sản của Nga.

Hôm Thứ Sáu, 19 Tháng Sáu, Bộ trưởng Quốc phòng Vương Quốc Anh Dan Jarvis thông báo rằng Anh sẽ cung cấp cho Ukraine 150.000 máy bay điều khiển từ xa và hơn 350 hỏa tiễn phòng không cùng hệ thống radar theo gói viện trợ quân sự mới trị giá 752 triệu bảng Anh (1 tỷ đô la).

Gói cứu trợ, được công bố trong cuộc họp của các bộ trưởng quốc phòng NATO và nhóm Liên lạc Quốc phòng Ukraine, gọi tắt là UDCG tại Brussels, sẽ được tài trợ thông qua khoản vay Tăng tốc Thu nhập Đặc biệt, gọi tắt là ERA trị giá 2,26 tỷ bảng Anh (3 tỷ đô la Mỹ) của Anh dành cho Ukraine, được bảo đảm bằng tiền thu được từ việc phong tỏa tài sản của Nga.

Sự hỗ trợ này bao gồm các máy bay điều khiển từ xa do Ukraine sản xuất, dự kiến được giao vào cuối năm 2026, cũng như các hỏa tiễn đa năng hạng nhẹ, gọi tắt là LMM và hệ thống radar đặt trên mặt đất nhằm tăng cường khả năng phòng không của Ukraine trước các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa liên tục của Nga.

Bộ trưởng Quốc phòng Anh Dan Jarvis đã công bố gói viện trợ này sau cuộc gặp với Tổng thống Volodymyr Zelenskiy tại Brussels bên lề cuộc họp các bộ trưởng quốc phòng NATO và UDCG, nhóm quy tụ gần 50 quốc gia phối hợp hỗ trợ quân sự cho Ukraine.

[Kyiv Independent: UK to send Ukraine 150,000 drones, air defense systems using proceeds from frozen Russian assets]

5. Hòa Lan cam kết viện trợ 580 triệu Mỹ Kim cho Ukraine để mua máy bay điều khiển từ xa và trang bị phòng không.

Hôm Thứ Năm, 18 Tháng Sáu, chính phủ Hòa Lan cam kết viện trợ quân sự thêm 500 triệu euro (khoảng 580 triệu đô la) cho Ukraine, bao gồm máy bay điều khiển từ xa và thiết bị phòng không, đây là một trong những khoản đóng góp lớn nhất từ trước đến nay của Hòa Lan kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện vào năm 2022.

Gói cứu trợ này được Bộ trưởng Quốc phòng Hòa Lan Dilan Yeşilgöz-Zegerius công bố tại The Hague, theo Bộ Quốc phòng Hòa Lan, trong chuyến thăm của Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo /mi-khai-lô/ Fedorov.

Gói viện trợ được chia đều: 250 triệu euro (khoảng 289 triệu đô la) sẽ được dùng để mua máy bay điều khiển từ xa từ các nhà sản xuất quốc phòng Hòa Lan, trong khi phần còn lại sẽ được đóng góp cho sáng kiến Danh sách Nhu cầu Ưu tiên của Ukraine, gọi tắt là PURL, một cơ chế do NATO hỗ trợ nhằm cung cấp cho Ukraine các loại vũ khí không thể được chuyển giao thông qua các kênh khác.

Yeşilgöz-Zegerius cho biết: “Các công ty sản xuất máy bay điều khiển từ xa của chúng tôi vô cùng sáng tạo và cung cấp thiết bị tạo ra sự khác biệt trực tiếp cho quân đội Ukraine dũng cảm ở tiền tuyến”.

“Chúng tôi nhận thấy chế độ Putin tàn bạo không thành công trên chiến trường và do đó tăng cường các cuộc tấn công khủng bố bằng đường không. Phòng không giờ đây quan trọng hơn bao giờ hết đối với người Ukraine”, bà nói thêm, giải thích lý do đằng sau khoản đóng góp bổ sung của PURL.

Cam kết mới này nâng tổng đóng góp của Hòa Lan cho PURL lên 1 tỷ euro (khoảng 1,2 tỷ đô la). Sự hỗ trợ của Hòa Lan cho lĩnh vực máy bay điều khiển từ xa của Ukraine cũng rất đáng kể kể từ giai đoạn đầu của cuộc chiến, bao gồm cả đóng góp cho Sáng kiến Đường dây Máy bay điều khiển từ xa, thông qua đó hàng trăm ngàn máy bay điều khiển từ xa đã được cung cấp cho lực lượng Ukraine ở tiền tuyến.

Trong chuyến thăm, cả hai bộ trưởng đã ký Thư cam kết về đổi mới quốc phòng, thể hiện cam kết của hai nước về phát triển chung, chia sẻ cơ sở nghiên cứu và trao đổi kiến thức. Bộ Quốc phòng Hòa Lan cho biết văn kiện này “đặt nền tảng cho một quan hệ đối tác cởi mở và linh hoạt”.

[Kyiv Independent: Netherlands Pledges $580M to Ukraine for Drones, Air Defense]

6. Nga có thể chỉ còn một hỏa tiễn Oreshnik và đang gặp khó khăn trong việc chế tạo thêm.

Nga có lẽ chỉ sở hữu một trong bốn hỏa tiễn Oreshnik đã được đặt hàng chế tạo vào năm 2025. Việc chế tạo thêm sẽ là một thách thức lớn, theo một cuộc điều tra mới của Dallas Analytics.

Điện Cẩm Linh quảng cáo Oreshnik là một trong những vũ khí đáng sợ nhất của họ, một hỏa tiễn đạn đạo tầm trung có thể tấn công mục tiêu cách xa tới 5.500 km với tối đa sáu đầu đạn hồi quy độc lập, mỗi đầu đạn mang theo sáu đầu đạn con.

Tuy nhiên, Nga đang gặp khó khăn do thiếu hụt các bộ phận quan trọng cho hỏa tiễn Oreshnik, vốn được cải tiến từ công nghệ lỗi thời của Liên Xô. Trong số đó có con quay hồi chuyển GU-503, cần thiết để hỏa tiễn duy trì quỹ đạo đạn đạo chính xác, nếu người Nga muốn thực sự bắn trúng mục tiêu đã định, bất kể phạm vi tấn công của các đầu đạn con Oreshnik rộng đến đâu.

Sau cuộc tấn công đầu tiên của hỏa tiễn Oreshnik vào tháng 11 năm 2024, nhà lãnh đạo Nga Vladimir Putin nhanh chóng ra lệnh chế tạo bốn hỏa tiễn Oreshnik nữa vào năm 2025. Ba trong số đó đã được bắn vào Ukraine: một quả trúng vùng Lviv, một quả phá hủy một số nhà để xe ở Bila Tservka và một quả biến mất trên lãnh thổ bị tạm chiếm.

Dallas Analytics đã đăng lại bức thư tháng 5 năm 2025 từ phó giám đốc nhà máy Michurinsk “Progress” gửi tổng giám đốc nhà máy Cơ khí Quang học Azov, cả hai đều thuộc ngành sản xuất hỏa tiễn của Nga.

Bức thư nêu rõ rằng con quay hồi chuyển GU-503, được phát triển vào những năm 1970, đã “lỗi thời, nhiều phụ tùng bị hỏng và không có phụ tùng thay thế vì chúng không còn được sản xuất nữa”. Bức thư khuyến nghị thiết kế lại hoàn toàn bằng cách sử dụng các phụ tùng điện tử hiện đại.

Do đó, nhà máy “Progress” tuyên bố vào tháng 5 năm 2025 rằng “không thể hoàn thành đơn đặt hàng đúng hạn” và chi phí đơn vị sẽ “cao đến mức không thể chấp nhận được”.

Việc đại tu từ đầu phải được thực hiện dưới những ràng buộc kỹ thuật nghiêm ngặt, để nó có thể được tích hợp vào gói điều hướng tự động của hỏa tiễn mà không cần phải thiết kế lại toàn bộ gói.

Phân tích pháp y đối với các máy bay Oreshnik bị bắn rơi vào năm 2026 cho thấy chúng sử dụng động cơ GU-503 có dấu sản xuất năm 2025, điều này cho thấy việc thiết kế lại đã bị hủy bỏ hoặc trì hoãn.

Lập trường của Putin về hỏa tiễn cũng đã thay đổi. Trong cuộc họp báo tại Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg năm 2026, nhà độc tài Nga cho biết hỏa tiễn Oreshnik đang trong giai đoạn thử nghiệm, trái ngược với tuyên bố trước đó của ông rằng hỏa tiễn này đang được sản xuất hàng loạt.

Chuyên gia về hỏa tiễn Fabian Hoffmann thuộc Đại học Oslo trước đây đã viết rằng độ chính xác thấp của hỏa tiễn Oreshnik khiến nó có hiệu quả hạn chế đối với các tòa nhà riêng lẻ, nhưng vẫn có thể gây thiệt hại cho các khu dân cư và các khu công nghiệp rộng lớn.

Hơn nữa, việc chế tạo hỏa tiễn Oreshnik tạo ra chi phí cơ hội cho ngành công nghiệp hỏa tiễn của Nga, vốn đang hoạt động hết công suất với tốc độ sản xuất hỏa tiễn đạn đạo, tập trung vào việc chế tạo các loại vũ khí thực sự hiệu quả, như Iskander và Kinzhal.

[Europe Maidan: Russia likely has one Oreshnik missile and is struggling to build more]

7. Người đẹp Ý Meloni lên tiếng đáp trả sau khi Tổng thống Trump nói rằng cô đã “van xin” ông chụp chung một bức ảnh.

Mâu thuẫn giữa Ông Donald Trump và Giorgia Meloni đã leo thang kịch tính vào thứ Sáu, sau khi tổng thống Mỹ nói rằng thủ tướng Ý đã “van xin” ông chụp ảnh chung tại hội nghị thượng đỉnh G7 hồi đầu tuần này.

Trong cuộc điện đàm với truyền thông Ý tối thứ Năm, Tổng thống Trump nói bà Meloni “có lẽ rất vui vì tôi đã nói chuyện với bà ấy. Tôi không nhất thiết phải làm vậy”, và nói thêm rằng “bà ấy rất muốn chụp ảnh cùng tôi. Tôi sẽ không chụp, nhưng tôi thấy có lỗi với bà ấy”. Những phát ngôn này dường như mâu thuẫn với tuyên bố gần đây của thủ tướng rằng mối quan hệ của bà với tổng thống vẫn tốt đẹp như trước.

Trong một video gay gắt trên mạng xã hội, Meloni gọi tuyên bố của Tổng thống Trump là “hoàn toàn bịa đặt”, nói rằng “Nước Ý và tôi chưa bao giờ cầu xin”. Meloni nói thêm rằng mình “sốc” trước những phát ngôn của tổng thống, và rằng “mặc dù đây không phải là lần đầu tiên xảy ra... thật đáng tiếc là Tổng thống Trump không thể hiện sự quyết tâm tương tự đối với kẻ thù của phương Tây”.

Hai nhà lãnh đạo đã gặp nhau nhiều lần tại cuộc họp G7 kéo dài ba ngày ở Evian, lần đầu tiên kể từ cuộc tranh cãi công khai hồi tháng Tư khi Thủ tướng Ý gọi những lời công kích của Tổng thống Trump nhằm vào Đức Giáo Hoàng Lêô là “không thể chấp nhận được”, khiến Tổng thống Mỹ nói rằng Meloni “không còn là người” mà ông từng biết.

Một nhà ngoại giao Ý mô tả cuộc gặp riêng đầu tiên giữa Meloni và Tổng thống Trump bên lề bữa tối G7 tối thứ Hai là một “cuộc gặp làm rõ vấn đề”. Bên lề một trong những cuộc thảo luận bàn tròn của G7 hôm thứ Ba, Chủ tịch Hội đồng Âu Châu António Costa đã nói đùa rằng hai người dường như “lại là bạn bè”. Tổng thống Trump đáp lại, “Tôi đã bị bỏ rơi”, khiến Meloni bật cười, và ông nói: “Không, ông không bị bỏ rơi đâu”.

Trong cuộc họp báo cuối cùng của G7 hôm thứ Tư, Meloni đã trấn an các phóng viên rằng bà thấy mối quan hệ với Tổng thống Trump “không thay đổi”.

“Tôi và Ông Donald Trump đều là hai người có cá tính khá mạnh, cùng bảo vệ lợi ích quốc gia. Chúng tôi không cần phải làm rõ những điểm bất đồng vì cuối cùng, mỗi người đều hiểu quan điểm của người kia”, bà nói.

Các thành viên khác trong chính phủ Ý đã công khai bảo vệ thủ tướng của họ.

Bộ trưởng Nội vụ Matteo Salvini nói rằng “ai tấn công Giorgia Meloni là tấn công tất cả chúng tôi”, trong khi Ngoại trưởng Antonio Tajani chỉ trích những bình luận của Tổng thống Trump là “nghiêm trọng và xúc phạm toàn thể nước Ý”, đồng thời hủy chuyến thăm Mỹ dự kiến vào Chúa Nhật.

Bộ trưởng Quốc phòng Guido Crosetto nói rằng ông không thể tưởng tượng Meloni lại xin chụp ảnh cùng với ai đó, đồng thời than phiền về “sự thiếu phong cách” của Tổng thống Trump.

[Politico: Italy’s Meloni fires back after Trump says she ‘begged’ him for a photo]

8. Crimea bị tạm chiếm tịch thu 100 xe máy trong hai ngày vì chúng phát ra âm thanh giống như máy bay điều khiển từ xa.

Theo báo cáo của Bộ Nội vụ vùng xâm lược Crimea, chính quyền Nga tại Crimea đã tịch thu 59 xe máy, xe đạp điện và các loại xe hai bánh khác trong ngày đầu tiên thực thi lệnh cấm đi xe ban đêm, sau khi đã thu giữ 41 chiếc vào ngày hôm trước. Các sĩ quan đã ghi nhận 181 vụ vi phạm giao thông liên quan đến các phương tiện này trong một ngày, bao gồm 37 người lái xe không có giấy phép và 28 người chưa đủ tuổi.

Các vụ bắt giữ này là dấu hiệu mới nhất cho thấy chiến dịch sử dụng máy bay điều khiển từ xa ngày càng gia tăng của Ukraine đã khiến hệ thống phòng không trên toàn bán đảo rơi vào tình trạng căng thẳng. Nhà lãnh đạo Crimea do Nga bổ nhiệm, Sergei Aksyonov, đã tuyên bố hạn chế xe hai bánh gắn máy từ 20:00 đến 06:00, với lý do bảo vệ các địa điểm quân sự; cố vấn của ông cho biết tiếng động cơ nghe giống như máy bay điều khiển từ xa đến mức làm gián đoạn các đội hỏa lực cơ động săn lùng chúng vào ban đêm.

Theo Mesuza, Oleg Kryuchkov đã cho biết rằng: “Kẻ thù đang tuyển mộ con cái của các bạn để tham gia các chuyến đi đêm”. Ông ta không đưa ra bằng chứng nào cho tuyên bố này.

Trước đó, Nga đã tạm dừng các chuyến tàu đêm đường dài ở Crimea vào ngày 10 tháng 6, sau khi một máy bay điều khiển từ xa tấn công tuyến tàu Mạc Tư Khoa–Simferopol.

Ukraine đã dành nhiều tuần để cắt đứt các tuyến đường tiếp tế của bán đảo, tấn công các kho nhiên liệu, tàu chở dầu và các cây cầu đường bộ nối Crimea với đất liền. Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov cho biết tuần này các cuộc tấn công đang biến Crimea thành một hòn đảo, và các mạng lưới du kích đưa tin các kíp trực phòng không Nga đang tránh nhiệm vụ để đề phòng các cuộc tấn công tiếp theo.

Bộ này cho biết, các phương tiện bị tịch thu đang được giữ tại một bãi giữ xe chuyên dụng.

[Europe Maidan: Occupied Crimea seizes 100 motorbikes in two days because they sound like drones]

9. Kyiv hồi hương 522 thi thể mà Mạc Tư Khoa tuyên bố là công dân Ukraine.

Ngày 18 tháng 6, Trụ sở Điều phối về Đối xử với Tù binh Chiến tranh, gọi tắt là POW cho biết Ukraine đã hồi hương thi thể của 522 công dân Ukraine, trong đó có cả binh lính lẫn thường dân.

Trong các đợt hồi hương trước đây, Nga đôi khi đã trả lại thi thể binh lính Nga về Kyiv, các quan chức Ukraine cáo buộc rằng hành động này có thể nhằm mục đích tránh trả tiền bồi thường cho gia đình các binh sĩ Nga hoặc phản ánh “thái độ thiếu trách nhiệm đối với chính người dân của họ”.

Theo thông cáo, các nhà điều tra và chuyên gia pháp y Ukraine sẽ tiến hành khám nghiệm và các thủ tục nhận dạng để xác định danh tính của các thi thể được hồi hương.

Trụ sở điều phối việc đối xử với tù binh chiến tranh, gọi tắt là POW chưa nêu rõ có bao nhiêu thường dân và quân nhân nằm trong số 522 thi thể được hồi hương.

[Kyiv Independent: Kyiv repatriates 522 bodies that Moscow claims are Ukrainian citizens]

10. Thủ tướng Latvia gửi thông điệp tới Nga: “Chúng tôi không đùa”.

Thủ tướng Latvia Andris Kulbergs đã đưa ra lời cảnh báo rõ ràng tới Mạc Tư Khoa, nói rằng “chúng tôi không đùa” - trong cuộc gặp với Tổng thư ký NATO Mark Rutte tại Brussels hôm thứ Tư.

Theo một tuyên bố của NATO, ông Kulberg và ông Rutte đã thảo luận về an ninh sườn phía đông của Liên minh, bao gồm cả quân đội và máy bay của các đồng minh trong khu vực Baltic thuộc các nhiệm vụ tuần tra không phận của NATO, và công tác chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara. Hiện có 14 đồng minh NATO đang cùng nhau làm việc và huấn luyện tại Latvia.

“Đây là minh chứng rõ ràng cho mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương bền chặt, sự đoàn kết của các đồng minh và cam kết vững chắc đối với Điều 5”, Kulbergs nói.

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang ở Âu Châu, sau khi Ukraine khai mạc nhóm đàm phán đầu tiên trong các cuộc đàm phán gia nhập Liên Hiệp Âu Châu hôm thứ Hai, khi các đồng minh tìm cách trấn an các quốc gia tiền tuyến rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm gây bất ổn cho họ sẽ vấp phải phản ứng phối hợp của NATO.

NATO báo cáo rằng các máy bay chiến đấu của Pháp được triển khai cho nhiệm vụ tuần tra không phận Baltic đã chặn và phá hủy một máy bay điều khiển từ xa xâm nhập không phận Latvia vào ngày 8 tháng 6.

Ông Rutte nói: “Những vụ việc máy bay điều khiển từ xa tấn công sườn phía đông của NATO cho thấy những hành động nguy hiểm và liều lĩnh của Nga. Nhưng điều đó cũng một lần nữa cho thấy quyết tâm và khả năng răn đe và phòng thủ của NATO… Không một đồng minh nào có thể đơn độc trong NATO.”

Ông Rutte ca ngợi Latvia vì sự hỗ trợ dành cho Ukraine, bao gồm cả thông qua Liên minh Năng lực Máy bay điều khiển từ xa Quốc tế, và lưu ý rằng chi tiêu quốc phòng cốt lõi của Riga đang trên đà đạt gần 5% GDP trong năm nay.

Ngày 8 tháng 6, Ukraine và Latvia đã ký một thỏa thuận hợp tác về máy bay điều khiển từ xa trong cuộc gặp giữa Tổng thống Volodymyr Zelenskiy với Kulbergs, nhằm tăng cường khả năng phòng thủ chung và chia sẻ kinh nghiệm chiến trường.

“Tăng cường đầu tư quốc phòng, sản xuất quốc phòng nhiều hơn, và tất nhiên, sự hỗ trợ mạnh mẽ của chúng ta dành cho Ukraine,” Rutte nói về các ưu tiên cho Hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara vào tháng 7. “Latvia đã và đang chứng minh điều đó.”

Tổng thống Latvia cảnh báo NATO cần chuẩn bị cho những tình huống xấu nhất.

Tổng thống Latvia Edgars Rinkēvičs nhấn mạnh rằng NATO phải sẵn sàng cho những kịch bản xấu nhất, cảnh báo rằng Nga vẫn nguy hiểm và khó lường, ngay cả khi những nỗ lực ngoại giao mới đang tìm cách khôi phục các cuộc đàm phán để chấm dứt chiến tranh ở Ukraine.

Ông Rinkēvičs nói: “Nếu có một cuộc tấn công nhằm vào các quốc gia Baltic, đó là một cuộc tấn công nhằm vào NATO và Âu Châu”, đồng thời cho biết thêm rằng kịch bản như vậy chắc chắn sẽ lôi kéo Ba Lan, Đức, Anh và mọi quốc gia thành viên NATO khác vào cuộc.

[Kyiv Post: Latvia’s PM to Russia: ‘There Are No Jokes With Us’]

11. Tổng thống Zelenskiy cho rằng hợp tác chống hỏa tiễn đạn đạo với các đồng minh sẽ mang lại kết quả vào mùa đông.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đã đến dự cuộc họp theo thể thức Ramstein ở Bỉ vào ngày 18 tháng 6 trong bối cảnh các đồng minh của Ukraine cam kết viện trợ quân sự thêm cho Kyiv.

Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh Nga tiếp tục các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa quy mô lớn vào các thành phố của Ukraine, khiến Kyiv phải thúc ép các đối tác cung cấp thêm hệ thống phòng không và hỏa tiễn đánh chặn.

“Chúng ta đều thấy rằng Putin hiện đang dựa vào một thứ duy nhất, đó là các cuộc tấn công hỏa tiễn liên tục, và ông ta có hỏa tiễn đạn đạo, vì vậy chúng ta cần khả năng phòng thủ chống hỏa tiễn đạn đạo”, Tổng thống Zelenskiy nói trong cuộc gặp gỡ.

“Hỏa tiễn đạn đạo của Nga vẫn là một vấn đề nan giải, và chúng ta cần tìm ra giải pháp cho vấn đề đó.”

Tổng thống Ukraine cho biết ông kỳ vọng sẽ có tiến triển trong hợp tác phòng thủ chống hỏa tiễn đạn đạo vào cuối năm nay, đồng thời nói thêm rằng Kyiv và các đối tác sẽ bắt đầu thấy những kết quả cụ thể vào mùa đông.

Ông nói: “Đến mùa đông này, chúng ta sẽ thấy những kết quả cụ thể từ công việc chung của chúng ta về phòng thủ chống hỏa tiễn đạn đạo”, đồng thời nhấn mạnh rằng nỗ lực này không chỉ quan trọng đối với Ukraine mà còn đối với an ninh quốc tế rộng lớn hơn và đòi hỏi sự hợp tác lâu dài và bền vững.

Kyiv và Berlin cũng đã ký các thỏa thuận về việc phát triển năng lực phòng thủ chống hỏa tiễn đạn đạo và sản xuất chung hệ thống robot mặt đất Termit tại Đức.

[Kyiv Independent: Zelensky says anti-ballistic cooperation with allies should yield results by winter]

12. Tổng thống Trump liên kết việc hỗ trợ Ukraine với yêu cầu rà phá bom mìn ở eo biển Hormuz tại hội nghị G7.

Tổng thống Trump cho biết ông sẵn sàng ủng hộ Ukraine mạnh mẽ hơn và gia tăng áp lực lên Nga – nhưng chỉ khi các đồng minh Âu Châu hỗ trợ giải tỏa tắc nghẽn eo biển Hormuz.

Theo nguồn tin của Politico hôm thứ Ba, vấn đề này đã được nêu ra trong các cuộc thảo luận kín tại hội nghị thượng đỉnh G7, nơi Tổng thống Trump được tường trình đã gắn việc Mỹ hỗ trợ Ukraine trong tương lai với sự tham gia của Âu Châu vào các hoạt động rà phá bom mìn trên biển tại tuyến đường thủy chiến lược quan trọng này.

Theo các nguồn tin, các nhà lãnh đạo G7 không bác bỏ hoàn toàn ý tưởng này nhưng nhấn mạnh rằng bất kỳ sứ mệnh nào như vậy cũng sẽ đòi hỏi những điều kiện nghiêm ngặt.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết các nỗ lực rà phá thủy lôi trên biển chỉ được tiến hành sau khi có yêu cầu chính thức từ phía Mỹ và sự đồng thuận của các bên khác trong khu vực, bao gồm Iran và Oman.

Không có thỏa thuận nào đạt được trong các cuộc đàm phán. Tuy nhiên, Thủ tướng Đức Friedrich Merz sau đó đã bày tỏ sự “lạc quan” sau cuộc gặp với Tổng thống Trump.

Trước đó, các quan chức Âu Châu được tường trình lo ngại rằng Tổng thống Trump có thể gây áp lực buộc Ukraine nhượng bộ lãnh thổ - những lo ngại này càng gia tăng sau cuộc điện đàm gần đây của ông với Putin.

Những lo ngại đó đã phần nào giảm bớt sau khi Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẵn sàng tái áp đặt các biện pháp trừng phạt khắc nghiệt đối với ngành năng lượng của Nga, đồng thời khẳng định: “Nga phải đạt được thỏa thuận”.

Sau hội nghị thượng đỉnh, các nhà lãnh đạo G7 đã đưa ra một tuyên bố chung cam kết tăng cường áp lực lên Mạc Tư Khoa thông qua các biện pháp trừng phạt mới nhắm vào doanh thu dầu khí.

Thông cáo cũng cho biết thời điểm này thuận lợi cho việc thắt chặt các hạn chế, viện dẫn một thỏa thuận riêng giữa Mỹ và Iran về việc mở lại eo biển Hormuz.

Ngoài ra, nhóm G7 cũng đồng ý tăng cường hỗ trợ quân sự cho Ukraine, bao gồm bổ sung các hệ thống phòng không, hỏa tiễn đánh chặn và vũ khí tầm xa.

Các nhà lãnh đạo cũng thảo luận về khả năng cấp phép cho Ukraine sản xuất một số hệ thống này trong nước, cùng với các biện pháp nhằm tăng cường hệ thống năng lượng của đất nước trước mùa đông.

[Kyiv Post: Trump Links Ukraine Support to Hormuz Demining Demand at G7]

13. Macron đã thuyết phục được Tổng thống Trump như thế nào tại G7.

Khoảnh khắc quyết định tại hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo G7 ở Pháp đã diễn ra vào thứ Ba, khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy đưa ra những bức ảnh chụp nhà thờ Dormition ở Kyiv đang bốc cháy và cho Ông Donald Trump xem.

Theo ba quan chức G7, cảnh tượng những mái vòm vàng rực lửa và thiệt hại do cuộc không kích của Nga gây ra đối với kho báu kiến trúc thế kỷ 11 đã khiến tổng thống Mỹ xúc động rõ rệt.

Họ cảm thấy sự can thiệp của Tổng thống Macron có lẽ là cú cuối cùng khiến Tổng thống Trump ủng hộ Ukraine mạnh mẽ hơn trong tuyên bố chung hôm thứ Tư. “Tôi nghĩ Tổng thống Trump thực sự đã xúc động,” một trong những quan chức G7 cho biết, người này yêu cầu giấu tên để thảo luận về các cuộc gặp riêng.

Mặc dù chính Tổng thống Zelenskiy là người tung ra những bức ảnh đó, nhưng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron - với tư cách là nước chủ nhà - đã dàn dựng hội nghị thượng đỉnh và vạch ra chính xác cách thức để xoa dịu nhà lãnh đạo Mỹ thất thường.

Mặc dù ban đầu người ta dự đoán cuộc gặp tại thị trấn nghỉ dưỡng Évian-les-Bains trên dãy Alps sẽ là một thất bại ngoại giao - nơi mà chỉ cần ngăn cản được Tổng thống Trump rút quân sớm cũng được coi là thành công lớn - Macron cuối cùng đã tạo nên một thành công bất ngờ bằng cách thuyết phục Tổng thống Trump và thúc ép ông cam kết hỗ trợ quân sự nhiều hơn cho Kyiv.

Đó là một thắng lợi ngoại giao được xây dựng sau nhiều năm tìm cách lấy lòng Tổng thống Trump và phù hợp với các ưu tiên của ông ta — trong trường hợp này, là mọi thứ từ tàu quét mìn và đất hiếm của Trung Quốc.

Để thuyết phục Tổng thống Trump về vấn đề Ukraine, Macron đã dẫn đầu các nhà lãnh đạo G7 khác trong một bữa tối hôm thứ Hai, nơi họ điều chỉnh thông điệp của mình sao cho phù hợp với quan điểm nhị nguyên của Tổng thống Trump về chính trị quyền lực toàn cầu, coi Ukraine là bên thắng và Nga là bên thua trong giai đoạn mới nhất của cuộc chiến.

Trong bữa tối hôm thứ Hai, nhìn ra hồ Geneva, các nhà lãnh đạo G7 đã thảo luận dài dòng về Trung Đông và, về mặt chiến lược, hết lời ca ngợi thỏa thuận của Tổng thống Trump với Iran.

“Họ cùng nhau giải thích với Tổng thống Trump rằng Tổng thống Zelenskiy đang thắng thế vì Nga… không thể vượt qua chiến tuyến và thậm chí còn đang mất lãnh thổ”, một nhà ngoại giao Âu Châu cho biết.

“Và Nga vẫn tiếp tục tấn công dân thường và các địa điểm linh thiêng”, nhà ngoại giao này nói thêm. Thông điệp quan trọng là Mạc Tư Khoa đang bị tổn thương, Thủ đô Nga bị tấn công, đang cháy dữ dội vào ngày khai mạc G7 và Putin ngày càng trở nên tuyệt vọng, đang phản ứng một cách bừa bãi.

Ngày hôm sau, trong một đoạn ghi âm lén, Macron nói với Tổng thống Zelenskiy rằng cuộc trò chuyện đó “khó khăn”, trước khi bàn về cách tốt nhất để đối phó với Tổng thống Trump.

Ngay cả Thủ tướng Ý Giorgia Meloni, người có mối quan hệ không mấy tốt đẹp với tổng thống Pháp, cũng đã ca ngợi kỹ năng ngoại giao của Macron và thừa nhận ông đã làm “một công việc xuất sắc trong thời điểm phức tạp trên trường quốc tế”.

Các nhà ngoại giao lưu ý rằng, tất nhiên, không có gì bảo đảm những nỗ lực của Macron trong tuần này sẽ không bị phá hỏng bởi một cuộc điện thoại duy nhất giữa Tổng thống Trump và Putin.

Nhưng ít nhất hiện tại, các nhà ngoại giao Pháp có thể thở phào nhẹ nhõm, vì đã tránh được những xung đột và thất bại tiềm tàng có thể làm đổ vỡ sự kiện ngoại giao lớn cuối cùng mà Macron dự kiến sẽ chủ trì.

Chính Macron tỏ ra khó chịu trước ý kiến cho rằng ông chỉ đơn thuần lấy lòng tổng thống Mỹ để giành được sự ủng hộ của ông ấy.

Thật dễ hiểu vì sao lại có lời buộc tội đó. Trong nhiều tháng, tổng thống Pháp đã nỗ lực không ngừng để thuyết phục Tổng thống Trump đến Pháp và tạo điều kiện cho ông tham dự hội nghị G7. Đầu tiên, ông đã dời ngày diễn ra hội nghị – để tổng thống Mỹ có thể xem một trận đấu quyền anh trên bãi cỏ Tòa Bạch Ốc vào đúng ngày sinh nhật của mình – sau đó chọn lọc danh sách khách mời, và cuối cùng chiêu đãi ông một bữa tối xa hoa tại Cung điện Versailles. (Thực đơn gồm măng tây, gà Bourbonnais, phô mai và bánh tart sô cô la.)

Tại Évian-les-Bains, việc Tổng thống Trump đến muộn và những lời chế giễu, bao gồm cả tuyên bố của ông tại một phiên họp về kinh tế rằng ông là “ông chủ”, đã bị bỏ qua. Thông cáo cuối cùng đã chúc mừng Tổng thống Trump không chỉ một mà ba lần về thỏa thuận với Iran.

Mặc dù Macron rõ ràng đã cố gắng hết sức để làm hài lòng Tổng thống Trump, nhưng câu hỏi của một nhà báo về việc liệu Tổng thống Trump có đáng để ông bỏ ra nhiều công sức như vậy hay không đã chạm vào điểm yếu của ông. Macron đáp trả gay gắt rằng ông chỉ đạt được tiến bộ bằng cách giữ vững lập trường nguyên tắc của mình, và nói rằng những bất đồng công khai của ông với Tổng thống Trump đã tự nói lên tất cả.

Ông nói: “Nếu tôi không giữ vững lập trường nhất quán và rõ ràng trong những tháng gần đây, người ta có thể nghi ngờ về cán cân quyền lực” với Tổng thống Trump. “Về vấn đề Greenland, về toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine… tôi luôn rất rõ ràng, dù ở Washington hay ở Davos.”

Cuối cùng, tất cả những cố gắng đó của Tổng thống Pháp đã mang lại kết quả.

Các nước G7, trong đó có Hoa Kỳ, đã ủng hộ việc áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt đối với Nga và hôm thứ Tư cam kết “ủng hộ kiên định” Kyiv, hứa hẹn tăng cường năng lực phòng thủ đồng thời ca ngợi “động lực mới” của nước này trên chiến trường.

“Tình thế đang xoay chuyển đối với Ukraine,” Chủ tịch Hội đồng Âu Châu António Costa đã viết.

Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết: “Đã có sự thay đổi trong lập trường của Hoa Kỳ trong các cuộc thảo luận về Ukraine, chúng tôi cho rằng lập trường này thực tế hơn về tình hình trên chiến trường.”

Tuyên bố chung về khoáng sản thiết yếu cũng đánh dấu một thắng lợi cho nhiệm kỳ chủ tịch luân phiên của Pháp khi các nhà lãnh đạo đồng ý thông qua một cam kết cụ thể và có thể đo lường được: giảm sự phụ thuộc vào đất hiếm của Trung Quốc vào năm 2030.

Ông Macron nhanh chóng tuyên bố chiến thắng. “Xét một cách khách quan, G7 lần này là một thành công”, ông nói hôm thứ Tư.

Nhưng sẽ luôn tồn tại nỗi lo ngại, do đường lối thất thường của Tổng thống Trump đối với các vấn đề quan trọng đối với người Âu Châu, rằng những thành quả đạt được có thể chỉ là nhất thời.

“Việc Tổng thống Trump liên tục thay đổi ý kiến là thực tế mà tất cả chúng ta đều đang phải đối mặt,” nhà ngoại giao Âu Châu được trích dẫn ở trên cho biết.

Trước khi đến Évian-les-Bains, Tổng thống Trump một lần nữa đe dọa áp thuế 100% đối với rượu vang Pháp vì thuế dịch vụ kỹ thuật số mà Pháp áp dụng cho các công ty công nghệ. Ông Macron đáp trả rằng ông sẽ có một “cuộc thảo luận tôn trọng nhưng kiên quyết” với tổng thống Mỹ.

Ông Macron sau đó đã không xuất hiện trong buổi đón tiếp chính thức theo kế hoạch dành cho Tổng thống Trump, và tỏ ra không mấy nhiệt tình trong cuộc gặp song phương sau đó.

Khi được hỏi liệu những lời đe dọa và chế giễu liên tục của Tổng thống Trump có làm ông khó chịu hay không, Macron khẳng định trong một cuộc phỏng vấn với TF1 rằng ông vẫn giữ thái độ “thực dụng”.

“Sau ngần ấy năm, nếu tôi cứ ôm mối hận thù, tôi sẽ gặp rắc rối… Tổng thống Trump cần tại vị đến cuối nhiệm kỳ để chúng ta có thể đạt được một số thỏa thuận,” ông nói.

Tuy nhiên, Macron và các đồng minh của ông cũng tin rằng, lần này, họ nắm giữ một số quân bài trong các cuộc đàm phán với Tổng thống Trump. Hoa Kỳ cần năng lực rà phá thủy lôi của Âu Châu để mở lại eo biển Hormuz và ổn định hoạt động thương mại dầu mỏ thế giới sau chiến tranh ở Iran, điều mà Tổng thống Trump đã nhiều lần yêu cầu tại hội nghị thượng đỉnh G7.

Nếu thỏa thuận đầu tiên được ký kết vào thứ Sáu, giai đoạn thứ hai của các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran sẽ tập trung vào chương trình hạt nhân của Iran và sẽ có sự tham gia của Pháp, Đức và Anh, những quốc gia ban đầu chịu lệnh trừng phạt của Liên Hiệp Quốc đối với Iran năm 2015.

Mỹ cũng đang chịu áp lực nặng nề trong nước do lo ngại thỏa thuận tạm thời với Iran sẽ đổ vỡ. “Tổng thống Trump cần sự ủng hộ của chúng ta. Chúng ta đã phần nào trấn an ông ấy”, một quan chức Âu Châu cho biết.

Tuy nhiên, điều quan trọng là ngay cả Tổng thống Trump dường như cũng hài lòng với kết quả ở Pháp, ít nhất là cho đến thời điểm hiện tại.

“Tôi nghĩ Tổng thống Macron… đã làm rất tốt, thực sự là một công việc tuyệt vời,” ông nói.

Chỉ đến khi rời đi, Tổng thống Trump mới nhận ra có điều ông nên đề cập đến trong lúc đang trò chuyện thân mật với nhà lãnh đạo Pháp.

“Chúng tôi không thảo luận về Greenland. Lẽ ra tôi nên thảo luận về Greenland.”

[Politico: How Macron won Trump round at the G7. Until the next bust-up.]

 

1. Tulsi Gabbard muốn hại Ukraine tới cùng

Trong một cuộc phỏng vấn với đài truyền hình Pháp, tổng thống Pháp cho biết Tổng thống Trump đã than thở với ông rằng nhà lãnh đạo Hoa Kỳ đã được tình báo Tình báo Quốc gia, gọi tắt là DNI, báo cáo rằng Kyiv đang trên bờ vực sụp đổ và cần phải có một giải pháp nhanh chóng.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết trong một thời gian dài Tổng thống Donald Trump tin rằng Ukraine sẽ thua trong cuộc chiến chống lại Nga và tìm cách đạt được một thỏa thuận hòa bình nhanh chóng.

Ông tiết lộ thêm rằng chưa đầy một năm trước, trong một cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Trump và Putin tại Anchorage, Alaska một thỏa thuận suýt được đưa ra, trong đó bao gồm việc nhượng lại lãnh thổ Ukraine chưa bị lực lượng Nga xâm lược.

Theo Macron, các nhà lãnh đạo Âu Châu sau đó đã đến Washington để phản đối những đề xuất đó và nhấn mạnh rằng việc ép buộc Kyiv nhượng bộ lãnh thổ là không thể chấp nhận được.

“Chúng tôi đã cử một phái đoàn đến Washington vào giữa tháng Tám để nói rằng điều đó là không thể. Chúng tôi đang cố gắng, và từ đó, đã đạt được rất nhiều tiến bộ.”

Đứng đằng sau tất cả câu chuyện này là Tulsi Gabbard, Giám đốc Tình báo Quốc gia, người mà Tổng thống Trump đã yêu cầu viết thư từ chức. Việc từ chức của bà ta có hiệu lực vào ngày Thứ Sáu, 19 Tháng Sáu, vừa qua.

Tulsi Gabbard là ai?

Cựu nữ Dân biểu Quốc hội Hoa Kỳ Tulsi Gabbard có một lịch sử lâu dài và gây nhiều tranh cãi liên quan đến Nga. Quan điểm chính sách đối ngoại và các tuyên bố công khai của bà thường xuyên vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ cả hai đảng, với những người chỉ trích cáo buộc bà lặp lại tuyên truyền của Điện Cẩm Linh.

Ngay trước cuộc xâm lược Ukraine năm 2022 của Nga, Gabbard tuyên bố rằng chiến tranh có thể được ngăn chặn nếu Mỹ và NATO bảo đảm Ukraine sẽ không bao giờ gia nhập liên minh NATO. Bà đã nhiều lần tuyên bố rằng Mỹ và NATO đã châm ngòi cho cuộc xung đột bằng cách phớt lờ “những mối quan ngại an ninh chính đáng” của Nga.

Bà cũng đưa ra lý thuyết “phòng thí nghiệm sinh học” ở Ukraine, mà Nga đã dùng như một trong những cớ để xâm lược Ukraine. Năm 2022, Gabbard bày tỏ lo ngại về các phòng thí nghiệm sinh học do Mỹ tài trợ ở Ukraine, cảnh báo rằng chúng có thể phát tán mầm bệnh chết người nếu bị hư hại do chiến tranh. Tuyên bố này gần giống với một luận điệu tuyên truyền nổi tiếng của Nga cáo buộc rằng Mỹ đang phát triển vũ khí sinh học ở Ukraine. Sau đó, bà đã làm rõ rằng bà đang nói về các phòng thí nghiệm nghiên cứu y tế công cộng thông thường, chứ không phải phòng thí nghiệm vũ khí.

Do những bình luận của mình, Gabbard trở thành gương mặt quen thuộc trên truyền hình do nhà nước Nga kiểm soát. Các nhà bình luận được Điện Cẩm Linh hậu thuẫn thường xuyên ca ngợi những lời chỉ trích của bà đối với chính sách đối ngoại của Mỹ, thậm chí một số phương tiện truyền thông nhà nước còn gọi bà là “bạn gái của nước Nga”.

Bất chấp sự phản đối dữ dội về lập trường chính sách đối ngoại của bà ta, Ông Donald Trump đã đề cử Gabbard làm Giám đốc Tình báo Quốc gia, gọi tắt là DNI, một vai trò mà bà đảm nhiệm vào đầu năm 2025. Nhiệm kỳ của bà được đánh dấu bằng những xung đột gay gắt liên quan đến Nga.

Vào tháng 7 năm 2025, Gabbard đã giải mật các tài liệu lịch sử từ Ủy ban Tình báo Hạ viện. Bà đã sử dụng một cuộc họp báo tại Tòa Bạch Ốc để tuyên bố rằng đánh giá tình báo năm 2016 – trong đó kết luận rằng Vladimir Putin đã tích cực cố gắng giúp Ông Donald Trump giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống - là một âm mưu “được dàn dựng” và mang tính đảng phái của chính quyền Obama. Tuy nhiên, các nhà phê bình và các báo cáo truyền thông lưu ý rằng bà đã đọc thông tin chưa được xác minh có nguồn gốc trực tiếp từ các nguồn tình báo Nga mà không tiết lộ nguồn gốc của nó.

Theo Tổng thống Macron, Tổng thống Trump nói với ông rằng Tulsi Gabbard đã cố gắng vẽ nên một bức tranh bi thảm về tình hình tại Ukraine và thúc giục ông cứu vãn sinh mạng của nhiều người Ukraine bằng cách đạt được hòa ước với Nga tại Anchorage, Alaska vào ngày 15 Tháng Tám, 2025 khi Tổng thống Trump trải thảm đỏ đón tiếp Putin. Tổng thống Trump dự kiến sẽ ép Ukraine nhường lại lãnh thổ cho Nga để đổi lấy hòa bình.

Tổng thống Macron nhấn mạnh rằng kế hoạch này đã không diễn ra như dự kiến vì Liên Hiệp Âu Châu kiên quyết phản đối và đã cử một phái đoàn hùng hậu sang Washington để ngăn cản Tổng thống Trump. Một lý do khác là trong nội bộ chính quyền Trump, có những ý kiến trái ngược với quan điểm của Tulsi Gabbard.

Vài ngày sau cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Putin ở Alaska, Gabbard đột ngột sa thải một chuyên gia hàng đầu của CIA về Nga vì chuyên gia này đã bác bỏ các nhận định của bà ta. Gabbard phải đối mặt với phản ứng dữ dội vì đã nêu tên viên chức mật vụ này trong một bài đăng công khai trên mạng xã hội.

Tiếp tục bênh vực Nga, vào tháng 12 năm 2025, Gabbard công khai bác bỏ một báo cáo tình báo bị rò rỉ của Mỹ cho rằng Putin có ý định mở rộng các hoạt động quân sự của mình ra khỏi Ukraine sang Âu Châu. Bà gọi những cảnh báo này là tuyên truyền từ “những kẻ hiếu chiến thuộc nhà nước ngầm”.

Đòn cuối cùng đánh vào Ukraine. Ngay trước khi từ chức Giám đốc Tình báo Quốc gia Gabbard đã chính thức giải mật các hồ sơ cho thấy nguồn tài trợ liên bang cho hơn 120 cơ sở nghiên cứu sinh học trên 30 quốc gia, bao gồm cả Ukraine. Truyền thông nhà nước Nga và Bộ Quốc phòng Nga ngay lập tức nắm lấy tiết lộ của bà để khơi lại các thuyết âm mưu về các hoạt động quân sự-sinh học của Mỹ.

Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Nga, Maria Zakharova, tuyên bố “Đây chính xác là điều mà Bộ Quốc phòng Nga và tôi đã nhiều lần đề cập, nhằm thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế đến các hoạt động quân sự-sinh học nguy hiểm và không được kiểm soát của Mỹ, bao gồm cả ở Ukraine,” bà nói.

Đối với các nhà phân tích, tốc độ và tính nhất quán của phản hồi từ Nga là điều đáng chú ý. Nó gần như là trong một chiến dịch được dàn dựng rất công phu.

Bộ Ngoại giao Ukraine kiên quyết bác bỏ các tuyên bố này, cho rằng các hồ sơ cho thấy các phòng thí nghiệm này là sự hợp tác an ninh sinh học toàn cầu đúng tiêu chuẩn, và hoàn toàn minh bạch.

Gabbard từ chức Giám đốc Tình báo Quốc gia, kết thúc một năm đầy mâu thuẫn với bộ máy tình báo Mỹ về quan điểm của bà đối với Nga.

Hôm Thứ Sáu, 19 Tháng Sáu, vào ngày Gabbard chấm dứt nhiệm kỳ Giám đốc Tình báo Quốc gia thứ 8 của Hoa Kỳ, Oleksandr Merezhko, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại của Quốc Hội Ukraine, than thở với các phóng viên báo chí tại Kyiv: “Người đàn bà ác độc này hại chết biết bao nhiêu người Ukraine.”

[Europe Maidan: Tulsi Gabbard wants to harm Ukraine to the very end.]

2. Cầu hỏa xa trọng yếu ở Crimea bị tạm chiếm bốc cháy sau vụ tấn công được báo cáo từ Ukraine.

Theo kênh giám sát Crimea Wind, một cây cầu hỏa xa ở Crimea bị Nga tạm chiếm đã bị tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa vào sáng sớm ngày 18 tháng 6, gây ra hỏa hoạn.

Cây cầu này bắc qua kênh đào Bắc Crimea gần làng Rozdolne và nằm trên tuyến hỏa xa Kerch-Dzhankoi, một tuyến đường huyết mạch được quân đội Nga sử dụng để vận chuyển thiết bị quân sự và nhiên liệu cho quân đội ở mặt trận phía nam.

Tờ Crimea Wind mô tả cây cầu hỏa xa là một cơ sở hạ tầng trọng yếu và cho biết cuộc tấn công có thể “làm tê liệt” giao thông vận tải hàng hóa và hành khách bằng hỏa xa trên tuyến này.

Cư dân địa phương cho biết đã nghe thấy khoảng 20 tiếng nổ trong khu vực giữa cuộc tấn công. Hình ảnh và video do Crimea Wind công bố cho thấy một đám cháy lớn tại hiện trường.

Kênh giám sát cũng báo cáo rằng một cây cầu đường bộ gần đó đã bị tấn công, mặc dù mức độ thiệt hại chưa được xác định rõ ngay lập tức.

Vụ tấn công cầu mới nhất được báo cáo diễn ra trong bối cảnh Kyiv ngày càng tấn công vào các tuyến giao thông kết nối Crimea với các khu vực bị tạm chiếm khác ở miền nam Ukraine như một phần của nỗ lực rộng lớn hơn nhằm làm phức tạp các tuyến đường tiếp tế của Nga cho quân đội tiền tuyến.

Crimea đã trở thành trọng tâm chính trong chiến dịch “tấn công tầm trung” hiệu quả của Ukraine - sử dụng máy bay điều khiển từ xa tầm trung để tấn công các mục tiêu của Nga ở độ sâu tác chiến phía sau chiến tuyến, thường được định nghĩa là từ 25 đến 200 km (15 đến 124 dặm) tính từ tiền tuyến.

Đêm trước cuộc tấn công vào cầu hỏa xa, lực lượng Ukraine đã tấn công một cây cầu đường bộ bắc qua kênh đào Bắc Crimea gần làng Stavky và một cây cầu khác gần Voinka ở tỉnh Kherson bị tạm chiếm, Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết ngày 17 tháng 6.

Trước đó, lực lượng Ukraine cho biết họ đã phá hủy tới 50 xe quân sự Nga trong một cuộc tấn công vào cầu Armiansk ở Crimea ngày 11 tháng 6. Chiến dịch tương tự cũng nhắm vào nhiều cây cầu và cơ sở quân sự khác trên khắp bán đảo.

Cầu Chonhar, một tuyến đường giao thông quan trọng nối Crimea với các khu vực bị tạm chiếm của Ukraine, được tường trình đã bị phá hủy hoàn toàn sau các cuộc tấn công vào ngày 9 tháng 6.

Theo chỉ huy lực lượng hệ thống điều khiển từ xa Robert Brovdi, được biết đến với mật danh “Madyar”, Ukraine có kế hoạch cô lập Crimea khỏi Nga và ngăn chặn lực lượng Nga hoạt động trên bán đảo và các vùng lãnh thổ bị tạm chiếm.

Ông Brovdi cho biết lưu lượng vận chuyển hàng hóa quân sự của Nga dọc theo xa lộ R-280 “Novorossiya”, nối liền Nga với Crimea bị tạm chiếm thông qua Mariupol, Berdiansk và Melitopol, đã giảm 71% trong những tuần gần đây do các cuộc tấn công của Ukraine.

Ngày 17 tháng 6, Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov tuyên bố rằng chiến dịch máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đang biến bán đảo này “thành một hòn đảo”.

[Kyiv Independent: Key railway bridge in occupied Crimea in flames after reported Ukrainian strike]

3. Nga bắt đầu cuộc chiến với 41 máy bay ném bom Tu-22M3 không thể thay thế. Hiện có thể chỉ còn lại 9 chiếc.

Theo phân tích của Defense Express, Nga có thể đã mất hơn 70% số máy bay ném bom tầm xa Tu-22M3 sẵn sàng chiến đấu kể từ năm 2022 và hiện chỉ còn lại từ 9 đến 10 máy bay hoạt động. Tờ báo quốc phòng Ukraine này đã công bố đánh giá của mình khi một chiếc Tu-22M3 khác bị rơi vào ngày 15 tháng 6 năm 2026 tại tỉnh Irkutsk của Nga. Đây là vụ rơi máy bay Tu-22M3 thứ ba trong khu vực đó kể từ năm 2022.

Nga đã ngừng sản xuất Tu-22 ở tất cả các biến thể vào năm 1993, và không có chương trình thay thế nào được lên kế hoạch trong tương lai gần, khiến những máy bay ném bom còn lại trở nên không thể thay thế khi tổn thất trong chiến đấu và tai nạn ngày càng tăng.

Tu-22M3 là một trong những nền tảng chính của Nga cho các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn hành trình Kh-22 và Kh-32 nhằm vào các thành phố và cơ sở hạ tầng dân sự của Ukraine.

Tính đến thời điểm hiện tại, Nga có thể chỉ còn khoảng 9 hay 10 máy bay ném bom loại này đang hoạt động. Chiến dịch Spiderweb đã phá hủy nhiều máy bay ném bom Tu-22M3 tại ba căn cứ không quân.

Tờ Defense Express cho rằng tổn thất lớn nhất về máy bay ném bom Tu-22M3 là do Chiến dịch Spiderweb của Cơ quan An ninh Ukraine, gọi tắt là SBU thực hiện vào ngày 1 tháng 6 năm 2025. Theo báo cáo của các quan chức Ukraine, chiến dịch này đã phá hủy 12 máy bay Tu-22M3 tại các căn cứ không quân Olenya, Belaya và Dyagilevo.

Đánh giá của Ukraine là một phần trong tuyên bố rộng hơn của SBU rằng chiến dịch này đã tấn công 41 máy bay Nga tại nhiều căn cứ, gây thiệt hại khoảng 7 tỷ đô la. Tờ Defense Express thống kê 24 chiếc Tu-22M3 bị phá hủy hoặc hư hại do mọi nguyên nhân kể từ năm 2022, bao gồm các cuộc tấn công của Ukraine, vụ bắn hạ máy bay phòng không S-200 trên vùng Stavropol Krai vào tháng 4 năm 2024, và ba vụ rơi máy bay ở tỉnh Irkutsk của Nga vào tháng 8 năm 2024, tháng 4 năm 2025 và tháng 6 năm 2026.

Việc ngừng sản xuất khiến Nga không thể thay thế các máy bay ném bom Tu-22M3 bị mất.

Tu-22M3 là máy bay ném bom siêu âm có khả năng mang vũ khí thông thường và hạt nhân. Nga đã ngừng sản xuất Tu-22, và chương trình hiện đại hóa nhằm mục đích nâng cấp các khung máy bay còn lại nhưng tiến độ rất chậm.

Kho phụ tùng thay thế cho phi đội Tu-22M3 cực kỳ hạn chế, có nghĩa là ngay cả những hư hại nhỏ cũng có thể dẫn đến việc máy bay bị loại bỏ hoặc được sử dụng làm nguồn cung cấp phụ tùng cho các máy bay ném bom khác. Tờ báo Ukraine ước tính rằng trong số 41 chiếc Tu-22M3 được ghi nhận trong kho của Nga, một số không hoạt động và được sử dụng làm nguồn cung cấp phụ tùng trong khi vẫn được tính là đang hoạt động trên giấy tờ.

[Europe Maidan: Russia started war with 41 Tu-22M3 irreplaceable bombers. It may have nine left]

4. Kỷ lục 194 máy bay điều khiển từ xa của Ukraine phong tỏa Quảng trường Đỏ ở Mạc Tư Khoa.

Ukraine đã phát động cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa lớn nhất nhằm vào Mạc Tư Khoa kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện, với tổng cộng 194 máy bay điều khiển từ xa được tường trình đã bị bắn hạ khi đang tiếp cận Quảng Trường Đỏ ở thủ đô Nga nơi có Điện Cẩm Linh của trùm mafia Vladimir Putin.

Con số này được Thị trưởng Mạc Tư Khoa Sergei Sobyanin công bố lúc 9 giờ 27 phút sáng, đánh dấu đây là cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa lớn nhất vào thành phố kể từ tháng 2 năm 2022.

“Trước đây, số lượng máy bay điều khiển từ xa tấn công Mạc Tư Khoa nhiều nhất trong một đêm được ghi nhận vào ngày 11 tháng 3 năm nay, khi các nhà chức trách báo cáo đã bắn hạ 74 máy bay điều khiển từ xa. Vào ngày 17 tháng 5, lực lượng phòng không cũng đã đánh chặn hơn 120 máy bay điều khiển từ xa bay về phía thủ đô trong một ngày”, tờ Moscow Times đưa tin.

Một trong những mục tiêu chính là Nhà máy lọc dầu Mạc Tư Khoa, gọi tắt là MNPZ thuộc sở hữu của Gazprom Neft ở Kapotnya, nơi đã bị tấn công hai ngày trước đó và được tường trình đã tạm ngừng hoạt động. Cuộc tấn công mới nhất này đã gây ra một vụ cháy lớn khác.

Mảnh vỡ máy bay điều khiển từ xa cũng rơi xuống khuôn viên trung tâm mua sắm Sadovod, làm hư hại một tòa nhà và gây ra hỏa hoạn. Các mảnh vỡ cũng làm hư hại mái nhà của trung tâm mua sắm Belaya Dacha.

Chính quyền địa phương cũng báo cáo thiệt hại đối với các tòa nhà chung cư ở quận Novye Kotelniki của Mạc Tư Khoa, cũng như ở các thành phố Zhukovsky và Lyubertsy.

Tại vùng Mạc Tư Khoa, chính quyền địa phương cũng báo cáo thiệt hại đối với một số nhà dân ở Stepanovo gần Elektrostal, Masnovo-Zhukovo, Kryukovo và Pavlovsky Posad.

Bộ Nội vụ Nga thông báo các tuyến đường xung quanh nhà máy lọc dầu Mạc Tư Khoa đã bị phong tỏa, đồng thời giao thông bị hạn chế dọc theo một số đoạn đường vành đai Mạc Tư Khoa.

Theo kênh Telegram địa phương Cheka-OGPU, Quảng trường Đỏ đã bị phong tỏa đối với công chúng sau vụ tấn công.

“Quảng trường Đỏ đã bị phong tỏa. Lính bắn súng máy và lính canh đang túc trực trên tất cả các tháp, tường thành và lăng mộ. Xe thiết giáp và xe bán tải chở vũ khí đang ở trên các cây cầu giống như quang cảnh của cuộc đảo chính quân sự hồi Tháng Tám, 1991”, kênh truyền hình này cho biết.

Hãng thông tấn nhà nước Nga TASS dẫn lời các quan chức cho biết, việc cung cấp nhiên liệu cho Mạc Tư Khoa và hoạt động của các trạm xăng vẫn diễn ra bình thường.

Theo thống đốc vùng Mạc Tư Khoa, Andrei Vorobyov, tính đến trưa giờ địa phương, số người thương vong ở vùng Mạc Tư Khoa đã tăng lên 17 người.

Sau vụ tấn công vào nhà máy lọc dầu, người dân địa phương đã báo cáo về hiện tượng giống như “mưa dầu” trên một số khu vực của Mạc Tư Khoa và vùng lân cận.

Những bức ảnh lan truyền trên mạng cho thấy bầu trời tối bất thường vào buổi sáng, trong khi cư dân ở quận Zheleznodorozhny thuộc tỉnh Balashikha báo cáo về một lớp màng đen, nhờn bám trên xe hơi, bệ cửa sổ và quần áo sau cơn mưa.

Theo kênh Telegram “Cẩn thận, Mạc Tư Khoa”, cơn mưa mang theo mùi khét và để lại dấu vết giống như cặn dầu mỏ. Gió với tốc độ khoảng 16 km/h có thể đã mang khói và các sản phẩm phụ của quá trình đốt cháy về phía đông bắc hướng tới Balashikha, thành phố đông dân nhất trong vùng Mạc Tư Khoa.

Hiện tượng tương tự cũng được ghi nhận tại thành phố ven biển Tuapse thuộc Hắc Hải của Nga, khi các cuộc tấn công liên tiếp của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu địa phương hồi tháng 4 dẫn đến rò rỉ dầu nghiêm trọng.

Hãng thông tấn Nga Astra đưa tin về những lời phàn nàn rộng rãi về sự việc được tường trình xảy ra ở hệ thống cảnh báo của Mạc Tư Khoa, với việc người dân cho biết họ không nhận được tin nhắn cảnh báo SMS và không nghe thấy còi báo động không kích.

“Chúng ta có nên bình luận về việc chưa hề có bất kỳ cảnh báo nào, cũng chưa có bất kỳ tiếng còi báo động hay tin nhắn nào không?” một cư dân viết.

Các độc giả được Astra trích dẫn cho biết hệ thống cảnh báo dường như không hoạt động trong suốt cuộc tấn công.

“Chúng tôi không ngủ được từ 4 giờ 48 phút sáng. Không một tin nhắn nào, không một tiếng còi báo động nào. Các cuộc tấn công tiếp tục cho đến khoảng 6 giờ 20 phút sáng, sau đó tạm dừng khoảng 40-45 phút trước khi bắt đầu trở lại”, một cư dân cho biết.

Theo Bộ Quốc phòng Nga, lực lượng phòng không đã đánh chặn và phá hủy tổng cộng 555 máy bay điều khiển từ xa của Ukraine trong đêm qua trên khắp 17 khu vực của Nga, cũng như Crimea bị tạm chiếm và Biển Azov.

Trong những giờ sau vụ tấn công, Putin đã chụp ảnh cùng các nhà lãnh đạo tham dự hội nghị thượng đỉnh Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, gọi tắt là ASEAN tại Kazan, nằm cách Mạc Tư Khoa khoảng 800 km về phía đông, và không hề đề cập đến vụ tấn công trong bài phát biểu khai mạc của mình, theo AFP.

Hội nghị thượng đỉnh ASEAN đánh dấu cuộc gặp chính thức đầu tiên theo thể thức này kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện Ukraine vào năm 2022.

Thái Lan, Việt Nam, Campuchia, Lào, Malaysia và Singapore đều cử thủ tướng đến Kazan, trong khi Phi Luật Tân được đại diện bởi Tổng thống Ferdinand Marcos Jr.

Sau khi Kyiv tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa tương tự vào St. Petersburg hồi đầu tháng này, Putin đã cam kết tăng cường khả năng phòng không của Nga.

Cơ quan quản lý hàng không liên bang Nga cũng đã ban hành lệnh cấm máy bay điều khiển từ xa dân sự và máy bay hạng nhẹ trong không phận Mạc Tư Khoa hồi đầu tuần này trong bối cảnh các cuộc tấn công gần đây.

[Kyiv Post: Record 194 Ukrainian Drones Shut Down Moscow’s Red Square]

5. Mỹ kỳ vọng “lệnh ngừng bắn hoàn toàn trên mọi mặt trận”, bao gồm cả giữa Israel và Hezbollah.

Trong một bài đăng trên Truth Social, Tổng thống Trump cho biết Mỹ kỳ vọng một “lệnh ngừng bắn hoàn toàn”, bao gồm cả các cuộc giao tranh giữa Israel và Hezbollah, trong bối cảnh các cuộc đàm phán với Iran vẫn tiếp diễn sau khi ký kết bản ghi nhớ.

“Hoa Kỳ cam kết vì HÒA BÌNH, và chúng tôi khuyến khích tất cả mọi người trong khu vực Trung Đông duy trì cam kết của mình để cho phép các cuộc đàm phán của chúng ta diễn ra một cách tốt đẹp”, tổng thống nói.

Tổng thống Trump cũng nhận xét rằng thị trường chứng khoán, tất cả đều tăng 1% chiều nay, đang “rất thích thú với những gì đang diễn ra”.

Ông viết: “Chúng tôi kỳ vọng một lệnh ngừng bắn hoàn toàn trên tất cả các mặt trận, bao gồm Li Băng, Hezbollah và Israel.”

Tổng thống Trump đã mạnh mẽ chỉ trích Thủ tướng Do Thái Benjamin Netanyahu sau khi ông này lên án việc quân đội Israel bị buộc phải rút khỏi khu vực an ninh của mình ở miền nam Li Băng bất chấp bản ghi nhớ hợp tác với Iran.

Văn bản thỏa thuận kêu gọi “chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả ở Li Băng, và cam kết từ nay trở đi không phát động bất kỳ cuộc chiến tranh hay hoạt động quân sự nào chống lại nhau, và kiềm chế việc đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại nhau, đồng thời bảo đảm toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Li Băng”.

Hezbollah cho biết phần cuối của điều khoản đó có nghĩa là lực lượng Israel phải rời khỏi lãnh thổ Li Băng, và họ sẽ coi đó là vi phạm thỏa thuận nếu lực lượng này không làm vậy. Ông Netanyahu nói ông không có kế hoạch làm như vậy.

“Giống như cách chúng ta đã khôi phục an ninh và thịnh vượng cho khu vực Gaza, chúng ta cũng sẽ khôi phục an ninh và thịnh vượng cho các cộng đồng phía bắc,” ông Netanyahu phát biểu tại lễ khánh thành một con đường vào tối thứ Năm. “Điều này đòi hỏi phải duy trì vùng an ninh ở miền nam Li Băng, và điều đó có nghĩa là chúng ta sẽ không rút khỏi đó chừng nào nhu cầu an ninh của Israel còn cần thiết.”

[CBSNews: U.S. expects “complete ceasefire on all fronts,” including between Israel and Hezbollah, Trump says]

6. Bloomberg: Tổng thống Trump sẽ yêu cầu các nhà sản xuất vũ khí của Mỹ cấp phép sản xuất hỏa tiễn tại Ukraine và Âu Châu.

Theo Bloomberg đưa tin, dẫn lời các quan chức quen thuộc với các cuộc thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh Nhóm G7 ở Évian-les-Bains, Pháp, Tổng thống Donald Trump có kế hoạch yêu cầu các công ty quốc phòng Mỹ cấp phép sản xuất vũ khí ở Âu Châu và Ukraine.

Các hỏa tiễn đánh chặn mà Ukraine dựa vào để ngăn chặn các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo của Nga chỉ được sản xuất tại Hoa Kỳ, và Washington đã giảm bớt lượng dự trữ của mình. “Họ muốn có khả năng sản xuất chúng, chúng ta sẽ xem xét vấn đề này”, Tổng thống Trump nói với các phóng viên tại hội nghị thượng đỉnh.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết các giấy phép cụ thể sẽ được thống nhất giữa các quốc gia tham gia và sẽ bao gồm việc các công ty Mỹ cấp toàn quyền sản xuất cho các nhà sản xuất Âu Châu và Ukraine, ông nói với các phóng viên vào ngày 17 tháng 6. “Tất cả chúng ta đều đối mặt với vấn đề hiện nay là sản xuất quá ít”, ông Merz nói, thêm rằng khoảng cách này có thể được thu hẹp bằng cách cấp phép cho các công ty có năng lực sản xuất dư thừa, cả ở Âu Châu và Ukraine.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết Tổng thống Trump đã thúc đẩy việc huy động ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ và khả năng cung cấp các thiết bị đó, phát biểu tại cuộc họp báo bế mạc hội nghị thượng đỉnh với tư cách là chủ nhà.

Tại sao cần cấp phép, và tại sao lại là bây giờ?

Vấn đề của Ukraine nằm ở phép tính toán. Theo Bloomberg, các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo và máy bay điều khiển từ xa của Nga vượt xa khả năng cung cấp hỏa tiễn đánh chặn của Washington, và sản lượng của Mỹ đang bị cạn kiệt do lượng dự trữ tiêu hao trong cuộc chiến với Iran.

Việc xây dựng năng lực mới của Mỹ cần thời gian, vì vậy Tổng thống Trump nói với các đồng minh rằng quá trình cấp phép có thể diễn ra nhanh hơn, các quan chức cho biết. Hoa Kỳ hiện đã sản xuất một số hệ thống ở nước ngoài, bao gồm cả hỏa tiễn Patriot ở Đức, nhưng nhìn chung vẫn bảo mật các thỏa thuận cấp phép của mình về vấn đề sở hữu trí tuệ và chuỗi cung ứng.

Động thái này dựa trên ngôn ngữ mà nhóm G7 đã thông qua một ngày trước đó. Trong tuyên bố chung ngày 17 tháng 6, các nhà lãnh đạo cho biết họ sẽ tăng cường cung cấp các hệ thống phòng không, hỏa tiễn đánh chặn và khả năng tầm xa, đồng thời sẵn sàng xem xét cấp phép cho Ukraine để tăng sản lượng của riêng mình.

Văn bản đó không nêu rõ mốc thời gian, hệ thống hay nhà sản xuất nào, và cụm từ “sẵn sàng xem xét” không phải là giấy phép. Việc sản xuất có diễn ra trên lãnh thổ Ukraine hay Âu Châu hay không là câu hỏi mà Évian để ngỏ. Một nguồn tin ngoại giao còn đi xa hơn, nói với tờ Le Parisien rằng Mỹ và một số nước G7 sẽ cấp phép sản xuất hỏa tiễn tấn công tầm xa cũng như phòng không tại Ukraine, mặc dù tuyên bố rộng hơn đó chỉ dựa trên một nguồn tin giấu tên duy nhất.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy đã theo đuổi các giấy phép này trong hơn một năm. Ông đã nêu vấn đề này một lần nữa với Tổng thư ký NATO Mark Rutte tại Brussels vào ngày 17 tháng 6 và trong cuộc điện đàm tối hôm đó với Tổng thống Trump và Macron. Trước đó tại Évian, Tổng thống Zelenskiy cho biết Tổng thống Trump đã phản hồi “tích cực” đối với yêu cầu này, nhưng cảnh báo rằng các nhà máy của Mỹ không thể cung cấp cho Ukraine, Âu Châu và Trung Đông cùng một lúc.

[Kyiv Post: Bloomberg: Trump to ask US arms makers to license missile production in Ukraine and Europe]

7. Lãnh đạo tối cao Iran phản hồi về thỏa thuận của Tổng thống Trump với Tehran: Đọc toàn văn

Lãnh đạo tối cao của Iran đã phá vỡ sự im lặng về thỏa thuận giữa Tổng thống Trump và Tehran, đưa ra một tuyên bố ủng hộ thận trọng, cho rằng thỏa thuận này là sản phẩm của sự yếu kém của Mỹ chứ không phải là sự nhượng bộ của Iran.

Tuyên bố này được đưa ra sau khi bản ghi nhớ được Tổng thống Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký kết hôm thứ Tư, đánh dấu một bước tiến lớn hướng tới chấm dứt hơn 100 ngày chiến tranh và khởi động giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày.

Phản ứng của ông ấy rất quan trọng bởi vì, trong hệ thống chính trị của Iran, không một thỏa thuận nào với Hoa Kỳ có thể được tiến hành nếu không có sự chấp thuận của lãnh đạo tối cao—điều này trên thực tế đã thống nhất các thể chế chính trị và quân sự của Iran, ít nhất là hiện tại, đằng sau một lệnh ngừng bắn mong manh và một con đường đàm phán không chắc chắn.

Điều này cũng diễn ra trong bối cảnh những câu hỏi về khả năng lãnh đạo của ông vẫn chưa được giải đáp. Mojtaba Khamenei đã không xuất hiện trước công chúng kể từ khi bị thương trong những ngày đầu của cuộc chiến, một vụ tấn công đã cướp đi sinh mạng của cha ông, cựu Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei, cùng với một số người thân khác.

Xin kính mời quý vị và anh chị em theo dõi bản dịch sang Việt Ngữ toàn văn tuyên bố của Ayatollah Mojtaba Khamenei qua phần trình bày của Thụy Khanh

Nhân danh Thượng đế, Đấng Nhân từ, Đấng Thương xót

Gửi đến toàn thể quốc gia Iran đầy nhiệt huyết và trung thành: Như các bạn đã được thông báo, một bản ghi nhớ hợp tác đã được ký kết giữa tổng thống Iran và tổng thống Hoa Kỳ.

Trong quá trình đạt đến giai đoạn này, các quan chức phụ trách, với lòng quan tâm chân thành và thiện chí, đã nỗ lực hết sức – và tất nhiên, chính tổng thống Mỹ, trong lúc tuyệt vọng, đã sử dụng mọi biện pháp gây ảnh hưởng để đạt được điều này.

Về nguyên tắc, tôi có quan điểm khác; tuy nhiên, do cam kết mà ngài Tổng thống đáng kính - với tư cách là nhà lãnh đạo Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao - đã đưa ra thay mặt cho chính ông và các thành viên khác về việc bảo vệ quyền lợi của dân tộc Iran và Mặt trận Kháng chiến, và sự chấp nhận rõ ràng trách nhiệm đó của ông, nên tôi đã cho phép.

Ông ấy cũng tuyên bố rõ ràng rằng nếu phía Mỹ đưa ra những yêu cầu quá đáng, họ sẽ không nhượng bộ. Từ giờ trở đi, chúng ta—tức là các bạn, quốc gia tự hào, và người tôi tớ khiêm nhường này—sẽ chờ đợi việc thực hiện các điều kiện đã nêu trên.

Tuy nhiên, điều hiển nhiên là các cuộc đàm phán trong tương lai sẽ không có nghĩa là chấp nhận lập trường của kẻ thù. Chúng tôi hy vọng những lời cầu nguyện thiêng liêng của Đức Allah (cầu mong Chúa sớm cho Ngài tái lâm) sẽ mang lại mọi chiến thắng và vinh quang cho dân tộc Iran đáng kính.

Ayatollah Mojtaba Khamenei

Đây là phản hồi chính thức đầu tiên của Khamenei kể từ khi thỏa thuận được hoàn tất.

Cách diễn đạt của ông phản ánh sự cân bằng khéo léo, vừa tán thành thỏa thuận vừa nhấn mạnh rằng Iran không nhượng bộ các lập trường cốt lõi của mình. Ông nhấn mạnh rằng các cuộc đàm phán trong tương lai “sẽ không có nghĩa là chấp nhận lập trường của kẻ thù”, nhấn mạnh rằng Tehran không coi các cuộc đàm phán là một sự nhượng bộ.

Điều này cũng củng cố quyền lực của ông vào thời điểm việc ông vắng mặt trước công chúng đã làm dấy lên nhiều đồn đoán. Các quan chức Iran đã thừa nhận ông bị thương trong các cuộc tấn công ngày 28 tháng 2 khiến cha ông và nhiều thành viên gia đình thiệt mạng, và ông đã không xuất hiện trước công chúng kể từ đó.

[Newsweek: Iran’s Supreme Leader Responds to Trump’s Deal With Tehran: Read in Full]

8. Lãnh đạo tối cao của Iran cho biết ông không đồng ý với thỏa thuận, nhưng vẫn cho phép tổng thống ký kết.

Lãnh đạo tối cao của Iran, Mojtaba Khamenei, đã ra tuyên bố nói rằng ông không thích thỏa thuận hòa bình Iran-Mỹ, nhưng cho phép tổng thống Iran ký kết thỏa thuận đó, “nhằm bảo vệ quyền lợi của người dân Iran”.

Khamenei đã chỉ trích Tổng thống Trump. Ông trong một văn bản được các xướng ngôn viên đọc trên Đài truyền hình nhà nước Iran, gọi tắt là IRIB, ông ta nói: “Chính tổng thống Mỹ, vì tuyệt vọng, đã sử dụng đủ mọi thủ đoạn để gây ra điều này.”

“Về nguyên tắc, tôi có quan điểm khác; tuy nhiên, vì cam kết mà ngài chủ tịch đáng kính – với tư cách là nhà lãnh đạo Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao – đã đưa ra thay mặt cho chính ông và các thành viên khác về việc bảo vệ quyền lợi của dân tộc Iran và Mặt trận Kháng chiến, và việc ông ấy chấp nhận rõ ràng trách nhiệm đó, nên tôi đã cho phép”, Khamenei nói trong tuyên bố.

Cha của Khamenei, lãnh đạo tối cao tiền nhiệm, đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công phối hợp giữa Israel và Mỹ vào đầu cuộc chiến. Bản thân Khamenei được tường trình đã bị thương nặng trong cuộc tấn công đó và không xuất hiện trước công chúng kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào ngày 28 tháng 2.

“Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng đã tuyên bố rõ ràng rằng nếu phía Mỹ đưa ra những yêu cầu quá đáng, họ sẽ không nhượng bộ,” Khamenei nói. “Từ giờ phút này trở đi, chúng ta—tức là các bạn, quốc gia tự hào, và người tôi tớ khiêm nhường này—sẽ chờ đợi việc thực hiện các điều kiện đã nêu trên.”

Chính quyền Trump đã tuyên bố rằng nếu Iran không tuân thủ các điều kiện trong bản ghi nhớ 14 điểm, họ sẽ quay lại ném bom nước này.

[CBSNews: Iran's supreme leader says he didn't agree with deal, but allowed president to sign]

9. Úc công bố khoản tài trợ 70 triệu đô la Mỹ cho vũ khí tại Ukraine thông qua sáng kiến PURL.

Ngày 19 tháng 6, chính phủ Úc cho biết sẽ đóng góp 100 triệu đô la Úc (70 triệu đô la Mỹ) trong 12 tháng tới cho sáng kiến Danh sách các nhu cầu ưu tiên của Ukraine, gọi tắt là PURL để tài trợ cho việc mua vũ khí do Mỹ sản xuất cho Kyiv.

Theo một thông cáo báo chí, Ukraine sẽ nhận được hai khoản đóng góp, mỗi khoản trị giá 50 triệu đô la Úc (35 triệu đô la Mỹ), sau khi trở thành một trong những quốc gia không phải thành viên NATO đầu tiên tài trợ cho chương trình này vào tháng 12 năm 2025.

“Những gì xảy ra ở Ukraine có ảnh hưởng đến khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đó là lý do tại sao việc Australia kiên định và tiếp tục sát cánh cùng Ukraine cho đến khi họ tìm được hòa bình theo điều kiện của mình là vô cùng quan trọng”, Bộ trưởng Quốc phòng Australia David Marles cho biết trong thông cáo báo chí.

Trong năm đầu tiên của cuộc chiến giữa Nga và Ukraine, Australia là nước đóng góp viện trợ quân sự lớn nhất cho Ukraine ngoài khối NATO, với các xe thiết giáp Bushmaster được ca ngợi rộng rãi vì khả năng bảo vệ binh lính trên chiến trường. Tuy nhiên, bất chấp việc gửi 49 xe tăng Abrams đời cũ do Mỹ sản xuất vào năm 2025, Australia đã tụt hậu đáng kể so với các đối tác khác trong Liên minh các nước sẵn sàng hợp tác về tổng số viện trợ đóng góp.

Kể từ khi chính quyền Trump nhậm chức chấm dứt việc tài trợ và cung cấp viện trợ quân sự quy mô lớn của Mỹ cho Ukraine, Kyiv chủ yếu phải dựa vào sự hỗ trợ của Âu Châu và ngành công nghiệp quốc phòng trong nước để duy trì khả năng chiến đấu trên chiến trường.

Được Mỹ và NATO ký kết vào tháng 7 năm 2025, thỏa thuận Danh sách các nhu cầu ưu tiên của Ukraine, gọi tắt là PURL đưa ra một cơ chế để các quốc gia thành viên NATO và các đối tác mua sắm các thiết bị ưu tiên cao cho Ukraine.

Chương trình này được xem là đặc biệt quan trọng đối với việc cung cấp các hệ thống độc đáo, đắt tiền và được săn đón nhiều như hỏa tiễn đánh chặn PAC-3 cho hệ thống phòng không Patriot.

Cho đến nay, 25 quốc gia, bao gồm hai quốc gia không phải thành viên NATO là Úc và New Zealand, đã tham gia sáng kiến này.

Lô vũ khí đầu tiên dành cho Ukraine được mua theo sáng kiến PURL đã đến vào tháng 9 năm 2025, hai tháng sau khi thỏa thuận được Tổng thống Donald Trump và Tổng thư ký NATO Mark Rutte công bố tại Washington.

Thông báo của Canberra được đưa ra sau cuộc họp của các bộ trưởng quốc phòng NATO tại Brussels vào ngày 18 tháng 6, nơi Đức, Thụy Điển và Hòa Lan đã công bố những đóng góp lớn mới cho chương trình PURL, trong khi Bỉ tuyên bố bàn giao thêm bảy máy bay chiến đấu F-16.

[Kyiv Independent: Australia announces $70 million in arms funding for Ukraine through PURL initiative]

10. Các thị trấn vùng Mạc Tư Khoa giấu kín vị trí các hầm trú ẩn trong vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa, viện dẫn lý do nguy cơ gây hoảng loạn.

Giới chức thị trấn Kotelniki thuộc vùng Mạc Tư Khoa đã từ chối tiết lộ vị trí các hầm trú ẩn dân sự địa phương, cho rằng thông tin này chỉ được công bố “trong thời kỳ huy động và chiến tranh”, và khẳng định các cảnh báo trên không có thể “góp phần gây hoảng loạn”.

Theo trang tin Daily Storm của Nga hôm Thứ Sáu, 19 Tháng Sáu, chính quyền đã phản ứng vài giờ sau khi máy bay điều khiển từ xa của Ukraine tấn công Kotelniki và các khu vực khác của vùng Mạc Tư Khoa đêm trước đó.

Người dân cho biết họ không nhận được hướng dẫn chính thức nào về nơi trú ẩn trong cuộc tấn công. Chính quyền địa phương lập luận rằng cảnh báo trên không là biện pháp “cực đoan” chứ không phải là biện pháp thường lệ, và khẳng định rằng còi báo động chỉ nên vang lên khi có mối đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Họ cho rằng những cảnh báo như vậy có thể gây hoảng loạn và khiến người dân chạy ra đường trong một cuộc không kích – điều này bị cấm vì làm tăng nguy cơ bị thương.

Theo báo cáo của United24Media, việc ngần ngại tiết lộ thông tin về nơi trú ẩn trái ngược với thông lệ gần đây của khu vực: vào ngày 2 tháng 6, chính quyền vùng Mạc Tư Khoa đã đưa ra cảnh báo khẩn cấp chưa từng có về mối đe dọa từ máy bay điều khiển từ xa, gửi cảnh báo đến điện thoại di động của người dân.

Từ hôm thứ Năm, Ukraine đã thực hiện cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa có thể là lớn nhất từ trước đến nay nhằm vào Mạc Tư Khoa, tấn công vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu trên khắp thủ đô và khu vực xung quanh.

Giới chức Nga cho biết 194 máy bay điều khiển từ xa đã bị chặn gần thành phố, và nhiều địa điểm khác vẫn đang bị tấn công, buộc Quảng trường Đỏ phải đóng cửa và gây gián đoạn giao thông.

Một trong những mục tiêu chính là Nhà máy lọc dầu Mạc Tư Khoa thuộc sở hữu của Gazprom Neft ở quận Kapotnya, nơi đã bị tấn công trước đó trong tuần và được tường trình đã phải ngừng hoạt động. Vụ tấn công mới này đã gây ra một đám cháy lớn khác.

Mảnh vỡ máy bay điều khiển từ xa đã rơi xuống trung tâm mua sắm Sadovod, gây hư hại cho một tòa nhà và gây ra hỏa hoạn, trong khi các mảnh vỡ khác rơi trúng mái nhà của trung tâm thương mại Belayaga Dacha gần đó.

Thiệt hại đã được ghi nhận đối với các tòa nhà dân cư ở Novye Kotelniki, Zhukovsky và Lyubertsy, cũng như các nhà riêng ở một số khu dân cư thuộc vùng Mạc Tư Khoa, bao gồm Stepanovo gần Elektrostal, Masnovo-Zhukovo, Kryukovo và Pavlovsky Posad.

“Họ đã tấn công tu viện Lavra,” Tổng thống Zelenskiy nói, “Tôi đã công khai nói rằng chúng tôi sẽ chuẩn bị một phản ứng và các bạn sẽ thấy điều đó. Tôi nghĩ bây giờ các bạn đang thấy điều đó rồi.” Ông tiếp tục: “Điều quan trọng nhất là người dân Nga bắt đầu cảm nhận được rằng một người đàn ông, [lãnh đạo Nga Vladimir] Putin, đang tiến hành cuộc chiến này, trong khi người dân thường phải trả giá cho nó.” Tổng thống Zelenskiy coi chiến dịch này là một phần của chiến lược rộng lớn hơn nhằm thuyết phục người Nga về hậu quả của chiến tranh và có khả năng buộc Điện Cẩm Linh phải ngồi vào bàn đàm phán.

[Kyiv Post: Moscow-Region Town Hid Shelter Locations During Drone Attack, Citing Panic Risk]

11. Vance nói với các nhà lãnh đạo Israel: “Đừng tấn công đồng minh mạnh mẽ duy nhất còn lại trên thế giới”.

Phó Tổng thống JD Vance đã bình luận về sự khó chịu ngày càng tăng rõ rệt của Tổng thống Trump đối với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.

Ông Vance cho biết Tổng thống Trump đã thất vọng vì nhiều lần “chúng ta dường như đang ở ngay ngưỡng cửa của một bước đột phá lớn trong thỏa thuận, và đột nhiên lại xảy ra một vụ nổ lớn ở Beirut.”

Ông Vance nhấn mạnh thỏa thuận với Iran là về “hòa bình khu vực” và ông kỳ vọng Israel và Hezbollah, nhóm khủng bố được Iran hậu thuẫn hoạt động từ Li Băng, sẽ “thực hiện đúng cam kết của mình”. Ông cũng kêu gọi chính phủ Li Băng cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn để kiềm chế Hezbollah.

Khi được hỏi ông sẽ gửi thông điệp gì đến các quan chức Israel đã chỉ trích Tổng thống Trump và bản ghi nhớ hợp tác với Iran, Vance đã trả lời dứt khoát.

“Nếu tôi là thành viên nội các của chính phủ Israel, có lẽ tôi sẽ không tấn công đồng minh mạnh mẽ duy nhất còn lại của mình trên toàn thế giới,” Vance nói.

Trong cuộc họp báo hôm thứ Năm, Phó Tổng thống JD Vance đã trả lời câu hỏi của phóng viên cao cấp Weijia Jiang của đài CBS News về việc lập trường của Tổng thống Trump đối với việc Tehran sở hữu hỏa tiễn đạn đạo đã thay đổi như thế nào.

Trước đó, hôm thứ Tư, Tổng thống Trump tuyên bố ông tin rằng Iran nên có hỏa tiễn đạn đạo, đảo ngược lập trường trước đó của mình.

“Tất cả những gì tổng thống nói hôm qua là, dĩ nhiên, các quốc gia không từ bỏ quyền tự vệ,” Vance nói. “Người Iran không từ bỏ quyền tự vệ của nước họ, nhưng chúng tôi kỳ vọng rằng như một phần của thỏa thuận cuối cùng, họ sẽ không thể chế tạo loại hỏa tiễn có khả năng đe dọa toàn thế giới trên quy mô lớn, và đó là điều mà tổng thống Hoa Kỳ đã nói hôm qua.”

Ông Vance cho biết một số hỏa tiễn đạn đạo và bệ phóng của Iran đã bị phá hủy, một tuyên bố mà Tổng thống Trump cũng đã đưa ra trong suốt cuộc chiến.

Ông Vance cho biết 12,5 triệu thùng dầu đã đi qua eo biển Hormuz đêm qua, đánh dấu mức cao nhất kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Ông Vance nói rằng sự vận chuyển này cho thấy thỏa thuận giữa Mỹ và Iran đang phát huy hiệu quả.

Ông Vance cho biết, Bộ Tư lệnh Trung ương Hoa Kỳ cũng đã cho phép hơn chục tàu thuyền đi qua vòng phong tỏa hải quân của mình.

Ông Vance cho biết, eo biển Hormuz cũng sẽ được thảo luận trong khung thời gian đàm phán 60 ngày được thiết lập bởi bản ghi nhớ. Iran và Liên minh vùng Vịnh sẽ tìm ra một khuôn khổ an ninh phù hợp cho tuyến đường thủy này, nhưng ông nói rằng nếu Iran cố gắng đề xuất thu phí, “sẽ không có thỏa thuận cuối cùng”.

Ông Vance cũng nhấn mạnh “điều quan trọng nhất” là chấm dứt chương trình vũ khí hạt nhân của Tehran và loại bỏ uranium làm giàu khỏi Iran. Các cuộc đàm phán kỹ thuật giữa Iran và Mỹ về chương trình hạt nhân của Tehran dự kiến sẽ diễn ra trong thời gian đàm phán. Ông Vance cho biết thỏa thuận này sẽ dẫn đến “việc phá hủy kho dự trữ vật liệu làm giàu đó”.

Ông Vance cho biết, thời hạn 60 ngày bắt đầu từ thứ Năm, do bản ghi nhớ được ký kết quá muộn vào thứ Tư. Phó tổng thống nói ông “nghi ngờ” các cuộc đàm phán sẽ diễn ra ở Thụy Sĩ vào cuối tuần này, nhưng có thể thay đổi tùy thuộc vào thời điểm phía Iran có thể đến đó.

[CBSNews: Vance to Israeli leaders: “I might not be attacking the only powerful ally that I have anywhere left”]

12. Những gì thỏa thuận Hoa Kỳ- Iran bao gồm

Thỏa thuận được Tổng thống Trump và Pezeshkian công bố là một khuôn khổ tạm thời chứ không phải là một hiệp ước hòa bình cuối cùng.

Thỏa thuận này nêu rõ việc chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch và cam kết của cả hai bên về việc chấm dứt tất cả các hoạt động quân sự trên nhiều mặt trận, bao gồm cả Li Băng, đồng thời tránh các mối đe dọa hoặc sử dụng vũ lực trong tương lai. Hoa Kỳ đồng ý bắt đầu dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và cuối cùng rút quân khỏi khu vực lân cận, trong khi Iran nỗ lực khôi phục hoạt động vận chuyển thương mại qua eo biển Hormuz và bảo đảm an toàn cho các tàu thuyền.

Thỏa thuận cũng thiết lập thời hạn đàm phán 60 ngày để hoàn tất một thỏa thuận rộng hơn, với việc cả hai bên cam kết tôn trọng chủ quyền, duy trì hiện trạng và tránh các lệnh trừng phạt mới hoặc triển khai quân sự trong suốt quá trình đàm phán. Tehran tái khẳng định sẽ không theo đuổi vũ khí hạt nhân, trong khi các cuộc đàm phán dự kiến sẽ quyết định số phận kho dự trữ uranium làm giàu và chương trình hạt nhân rộng lớn hơn của nước này.

Về mặt kinh tế, khuôn khổ này mở ra cơ hội cho những thay đổi sâu rộng, bao gồm việc giải phóng các khoản tiền bị đóng băng của Iran, mở rộng xuất khẩu dầu mỏ, dỡ bỏ dần các lệnh trừng phạt và một kế hoạch tái thiết tiềm năng trị giá hàng tỷ đô la được các đối tác quốc tế hỗ trợ.

Tổng thống Trump mô tả thỏa thuận này là một thành công lớn, nói rằng nó sẽ mang lại hòa bình và giảm giá năng lượng, đồng thời bác bỏ những lời chỉ trích cho rằng thỏa thuận này nhượng bộ quá nhiều cho Tehran.

Trong khi đó, Pezeshkian coi đây là một cột mốc quan trọng đối với Iran, cho rằng nó có thể mở ra cánh cửa phục hồi kinh tế và một môi trường khu vực ổn định hơn.

[Newsweek: What the Deal Covers]

13. Phó tổng thống Vance cho rằng Iran sẽ phải “thay đổi hành vi” để đạt được lợi ích kinh tế.

Phó Tổng thống JD Vance cho biết theo các điều khoản của bản ghi nhớ được Mỹ và Iran ký kết ngày hôm qua, Tehran cũng sẽ phải “tuân thủ đầy đủ và thay đổi hành vi của mình” để nhận được các lợi ích kinh tế.

“Hoa Kỳ sẽ không nhượng một xu nào cho Iran, và ngay cả những lợi ích kinh tế, việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt, v.v., đi kèm với thỏa thuận này cũng chỉ xảy ra nếu Iran thực hiện đúng cam kết,” Vance nói.

Ông mô tả tình hình là đôi bên cùng có lợi, nói rằng nếu Iran không thay đổi hành vi của mình, chương trình quân sự và hạt nhân của nước này vẫn sẽ bị phá hủy, khiến nó trở nên ít nguy hiểm hơn, trong khi những thay đổi có thể dẫn đến một “mối quan hệ mang tính chuyển đổi” với phần còn lại của Trung Đông.

“Người Iran sẽ nhận được lợi ích gì mà trước đây họ không có? Và câu trả lời là không có gì. Họ sẽ không nhận được gì trừ khi họ thay đổi hành vi của mình”, Vance nói thêm. Iran cho biết những dấu hiệu của sự thay đổi sẽ bao gồm việc cho phép các cuộc thanh tra “thực sự” đối với cơ sở hạ tầng hạt nhân của họ. Tổng thống Trump đã nhận công lao về việc phá hủy chương trình hạt nhân của Iran. Vance cho biết hôm thứ Năm rằng Tehran sẽ cần hàng tỷ đô la để xây dựng lại chương trình này.

“Họ cần tiền để làm bất cứ điều gì… nhưng để hội nhập vào nền kinh tế thế giới, họ phải chứng minh và xác nhận cho chúng ta thấy rằng họ đang thay đổi hành vi của mình,” Vance nói.

Các nhà lãnh đạo, trong đó có Thượng Nghị Sĩ Ted Cruz, đã chỉ trích bản ghi nhớ này, cáo buộc nó chuyển tiền cho Iran thông qua việc nới lỏng trừng phạt. Ông Vance cho biết hôm thứ Năm rằng các quan chức “dự định sẽ báo cáo với Quốc hội rất sớm”, nhưng không ấn định ngày cụ thể hoặc cho biết ai sẽ tham gia các cuộc báo cáo. Ông Vance nói thêm rằng ông không tin việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran sẽ cần sự chấp thuận của Quốc hội.

[CBSNews: Iran will have to “change their behavior” for economic benefits, Vance says]

14. Điều gì sẽ xảy ra trong 60 ngày tới?

Bất chấp những tuyên bố mang tính toàn diện, những vấn đề khó khăn nhất vẫn chưa được giải quyết.

Giai đoạn đàm phán tiếp theo—dự kiến diễn ra trong vòng 60 ngày tới—được tường trình sẽ giải quyết, trong số những vấn đề khác:

Kho dự trữ uranium làm giàu và cơ sở hạ tầng hạt nhân của Iran

Phạm vi toàn diện của việc nới lỏng trừng phạt và bình thường hóa kinh tế

Các cơ chế xác minh để bảo đảm sự tuân thủ từ cả hai phía.

Ngay cả Tổng thống Trump cũng thừa nhận rằng một số phần của thỏa thuận chỉ giải quyết “về mặt khái niệm” các vấn đề hạt nhân quan trọng, cho thấy mức độ tồn đọng của những vấn đề chưa được giải quyết.

Hiện tại, bản ghi nhớ này được xem như một bước khởi đầu giúp tạm dừng xung đột, đồng thời để ngỏ khả năng giải quyết nguyên nhân gốc rễ của nó trong tương lai.

Thỏa thuận này được ký kết sau một cuộc xung đột khốc liệt liên quan đến các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran và các hành động trả đũa của Tehran, làm gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu và đẩy khu vực đến bờ vực chiến tranh rộng lớn hơn.

Eo biển Hormuz – một trong những điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng nhất thế giới – đã trở thành tâm điểm của cuộc khủng hoảng. Hoạt động vận chuyển hàng hóa qua tuyến đường thủy này đã bị đình trệ hoàn toàn trong suốt thời gian giao tranh. Giờ đây, giao thông đang bắt đầu được khôi phục. Các quan chức Mỹ cho biết hàng triệu thùng dầu đã được vận chuyển qua eo biển này kể từ khi thỏa thuận được ký kết, một sự thay đổi mạnh mẽ so với tình trạng gián đoạn gần như hoàn toàn trước đó.

Phó Tổng thống JD Vance cho biết hôm thứ Năm tại một cuộc họp báo ở Tòa Bạch Ốc rằng hơn 12 triệu thùng dầu đã được vận chuyển qua eo biển chỉ trong một đêm sau khi thỏa thuận được ký kết, báo hiệu sự phục hồi nhanh chóng ban đầu.

Tuy nhiên, hoạt động vẫn ở mức thấp hơn bình thường và các rủi ro—bao gồm cả các mối đe dọa an ninh dai dẳng và khả năng gián đoạn—tiếp tục gây áp lực lên ngành vận tải biển toàn cầu.

Các cuộc đàm phán diễn ra trong nhiều tuần khi cả Washington và Tehran đều tìm cách chấm dứt cuộc chiến tốn kém và ngày càng leo thang.

Trong suốt cuộc đàm phán, Tổng thống Trump liên tục thể hiện sự lạc quan, nói rằng các cuộc thương lượng đang tiến triển tốt trước khi thỏa thuận được hoàn tất. Iran yêu cầu được dỡ bỏ lệnh trừng phạt và tiếp cận các khoản tiền bị đóng băng, đồng thời duy trì vị thế chiến lược của mình trong khu vực.

Khung chính sách được đưa ra phản ánh những ưu tiên trái ngược đó: giảm leo thang căng thẳng và mở cửa lại nền kinh tế trong ngắn hạn, trong khi các vấn đề gây tranh cãi hơn sẽ được trì hoãn.

Việc Khamenei mô tả thỏa thuận này như một sản phẩm của sự “tuyệt vọng” của Mỹ cho thấy Tehran đang định vị thỏa thuận này trong nước như một chiến thắng hơn là một sự thỏa hiệp.

[Newsweek: What Comes in 60 Days]

15. Một công ty dữ liệu hàng hải cho biết, các tàu bị mắc cạn đã bắt đầu di chuyển qua eo biển Hormuz.

Theo công ty dữ liệu hàng hải Lloyd's List Intelligence, các chủ tàu lớn đã bắt đầu di chuyển tàu của mình qua eo biển Hormuz kể từ khi Mỹ và Iran ký kết thỏa thuận hôm thứ Tư.

Trong một cuộc họp báo, Richard Meade, tổng biên tập của Lloyd's List, cho biết lần đầu tiên sau 110 ngày, các tàu thuộc sở hữu của các công ty lớn đang di chuyển qua eo biển sau khi bị mắc kẹt ở đó kể từ tháng Hai.

Eo biển này là tuyến đường vận chuyển quan trọng đối với dầu mỏ và khí đốt tự nhiên của thế giới, chiếm 20% tổng nguồn cung. Việc đóng cửa eo biển đã tạo ra một cuộc khủng hoảng năng lượng chưa từng có tiền lệ.

Họ không cung cấp dữ liệu về số lượng tàu đã đi qua tuyến đường thủy này tính đến thứ Năm. Các tàu chở dầu do các chủ tàu lớn như Grimaldi Group, Cosco, Knutsen và NYK kiểm soát đã đi qua eo biển. Và theo Lloyd's List, hai tàu chở dầu thô mang cờ Iran, thuộc sở hữu của Công ty Vận tải Dầu khí Quốc gia Iran, gọi tắt là INTC, vốn bị trừng phạt, đã đi vào eo biển.

Phillip Belcher, giám đốc hàng hải của Intertanko, một nhóm thương mại dành cho các chủ sở hữu tàu chở dầu độc lập toàn cầu, cho biết tuyến đường chính ở trung tâm eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa và ước tính có khoảng 80 quả thủy lôi cần được rà phá. Tuy nhiên, các tàu vẫn đi qua tuyến đường phía bắc nhỏ hơn, đi qua vùng biển Iran, và tuyến đường phía nam, đi qua vùng biển Oman.

“Hai tuyến đường đó hiện dường như đã hoàn toàn thông suốt,” Belcher nói.

Theo ước tính của Lloyd's List, 550 tàu thương mại sẽ cần chuẩn bị rời khỏi Vịnh, bao gồm 160 tàu chở dầu, 200 tàu chở hàng rời, 60 tàu container và 10 tàu chở xe.

[CBSNews: Stranded ships have begun transiting the Strait of Hormuz, maritime data company says]