Phụng Vụ - Mục Vụ
Mỗi Ngày Một Câu Danh Ngôn Của Các Thánh
Lm. Giuse Maria Nhân Tài, csjb. ·
16:11 17/11/2026
14. Có thể xác tín là khi gặp đau khổ, hoặc là do lòng nhân từ của Chúa, hoặc là do tự con người mà chịu nhẫn nhục một ngày thì có thể so với mười năm tự làm công việc khổ nhọc, công lao càng nhiều thì càng được Chúa yêu mến.
(Thánh Francis de Sales)Lm. Giuse Maria Nhân Tài, csjb.
(Trích dịch từ tiếng Hoa trong "Cách ngôn thần học tu đức")
-----------
http://www.vietcatholic.net
https://www.facebook.com/jmtaiby
http://www.nhantai.info
Mỗi Ngày Một Câu Chuyện
Lm. Giuse Maria Nhân Tài, csjb. ·
16:16 17/11/2026
71. TAY CHÂN GIAO KÈO
Tay nói với chân:
- “Chúng ta hoặc là lo việc lấy đồ vật, hoặc là lo về hành động, thì đều là làm việc khổ sai, nhưng suốt đời một chút hưởng thụ cũng không có. Duy chỉ có cái miệng là cả ngày không có việc gì làm, nên chỉ biết nói khoác, nói lời rỗng tuếch, có lúc lại chuốc lấy nhục nhả và đem lại chiến tranh, nên trở thành tai họa cho mọi người. Thế mà nó lại được ăn toàn cao lương mỹ vị, thật đúng là không công bằng ! Từ nay về sau chúng ta giao kèo: phàm là cái miệng nhu cầu gì, thì chúng ta không phục vụ nó; tay không lấy đồ vật, chân không bước đi, để làm khó dễ nó”.
Hôm nọ cái miệng muốn ăn, nhưng tay không nhúc nhích, miệng muốn qua chổ khác ăn nhưng chân không động đậy, cho nên cái miệng đành chịu, chỉ biết ngước mắt lên trời thở dài.
Tay và chân sung sướng trong bụng, nói:
- “Từ nay về sau, nó nhất định phải hạ mình xuống đến cầu cứu chúng ta”.
Nhưng không ngờ cái miệng không mở lời cầu cứu, mà cái bụng thì đói meo chịu không nổi, sau đó thì tay và chân cũng rã rời đến nổi không thể nhúc nhích động đậy. Lúc này tay và chân mới cảm thấy hối hận. Ha ha ha...
(Yết hậu ngữ)
Suy tư 71:
Cộng đoàn giáo xứ là một thân thể sống động, và mọi giáo dân trong giáo xứ đều hết sức làm tròn trách nhiệm của mình, mà không so đo tính toán với nhau khi xây dựng giáo xứ. Vì là một thân thể nên có thể nói cha sở là cái đầu và ban hành giáo là những cánh tay, những đôi chân đắc lực giúp cha sở trong việc quản lý và phát triển xây dựng giáo xứ.
Nhưng có những “cái tay” và “cái chân” không muốn nghe theo “cái đầu”: có khi tay chân liên kết với nhau chống đối cha sở, có khi “tay” thì về phe cha sở, “chân” thì về phe cha phó, cho nên giáo xứ trở thành phe nhóm chia rẻ nhau, làm cho giáo xứ ngày càng èo ọp không có sinh khí, vì “tay” không muốn làm, “chân” không muốn đi, cuối cùng thì ma quỷ và những kẻ chống đối Giáo Hội được lợi...
Khi “tay và chân” muốn nổi loạn vì kiêu căng, thì hãy nhớ lại lời cảnh cáo nghiêm khắc của Đức Chúa Giê-su sau đây: “Nếu tay hoặc chân anh làm cớ cho anh sa ngã, thì hãy chặt mà ném đi; thà cụt tay cụt chân mà được vào cõi sống, còn hơn có đủ hai tay hai chân mà bị ném vào lửa đời đời”.
Cái tay và cái chân của thân thể cũng biết hối hận, thì huống chi là ban hành giáo –những tay chân của cha sở- lại không biết suy nghĩ sao?
Lm. Giuse Maria Nhân Tài, csjb.
(Dịch từ tiếng Hoa và viết suy tư)
--------
http://www.vietcatholic.net
https://www.facebook.com/jmtaiby
http://www.nhantai.info
Tay nói với chân:
- “Chúng ta hoặc là lo việc lấy đồ vật, hoặc là lo về hành động, thì đều là làm việc khổ sai, nhưng suốt đời một chút hưởng thụ cũng không có. Duy chỉ có cái miệng là cả ngày không có việc gì làm, nên chỉ biết nói khoác, nói lời rỗng tuếch, có lúc lại chuốc lấy nhục nhả và đem lại chiến tranh, nên trở thành tai họa cho mọi người. Thế mà nó lại được ăn toàn cao lương mỹ vị, thật đúng là không công bằng ! Từ nay về sau chúng ta giao kèo: phàm là cái miệng nhu cầu gì, thì chúng ta không phục vụ nó; tay không lấy đồ vật, chân không bước đi, để làm khó dễ nó”.
Hôm nọ cái miệng muốn ăn, nhưng tay không nhúc nhích, miệng muốn qua chổ khác ăn nhưng chân không động đậy, cho nên cái miệng đành chịu, chỉ biết ngước mắt lên trời thở dài.
Tay và chân sung sướng trong bụng, nói:
- “Từ nay về sau, nó nhất định phải hạ mình xuống đến cầu cứu chúng ta”.
Nhưng không ngờ cái miệng không mở lời cầu cứu, mà cái bụng thì đói meo chịu không nổi, sau đó thì tay và chân cũng rã rời đến nổi không thể nhúc nhích động đậy. Lúc này tay và chân mới cảm thấy hối hận. Ha ha ha...
(Yết hậu ngữ)
Suy tư 71:
Cộng đoàn giáo xứ là một thân thể sống động, và mọi giáo dân trong giáo xứ đều hết sức làm tròn trách nhiệm của mình, mà không so đo tính toán với nhau khi xây dựng giáo xứ. Vì là một thân thể nên có thể nói cha sở là cái đầu và ban hành giáo là những cánh tay, những đôi chân đắc lực giúp cha sở trong việc quản lý và phát triển xây dựng giáo xứ.
Nhưng có những “cái tay” và “cái chân” không muốn nghe theo “cái đầu”: có khi tay chân liên kết với nhau chống đối cha sở, có khi “tay” thì về phe cha sở, “chân” thì về phe cha phó, cho nên giáo xứ trở thành phe nhóm chia rẻ nhau, làm cho giáo xứ ngày càng èo ọp không có sinh khí, vì “tay” không muốn làm, “chân” không muốn đi, cuối cùng thì ma quỷ và những kẻ chống đối Giáo Hội được lợi...
Khi “tay và chân” muốn nổi loạn vì kiêu căng, thì hãy nhớ lại lời cảnh cáo nghiêm khắc của Đức Chúa Giê-su sau đây: “Nếu tay hoặc chân anh làm cớ cho anh sa ngã, thì hãy chặt mà ném đi; thà cụt tay cụt chân mà được vào cõi sống, còn hơn có đủ hai tay hai chân mà bị ném vào lửa đời đời”.
Cái tay và cái chân của thân thể cũng biết hối hận, thì huống chi là ban hành giáo –những tay chân của cha sở- lại không biết suy nghĩ sao?
Lm. Giuse Maria Nhân Tài, csjb.
(Dịch từ tiếng Hoa và viết suy tư)
--------
http://www.vietcatholic.net
https://www.facebook.com/jmtaiby
http://www.nhantai.info
VẮNG CHỦ - KHÔNG VÔ CHỦ
Lm. Minh Anh (Tgp. Huế)
17:08 17/11/2026
“Hãy lo làm ăn sinh lợi cho tới khi tôi đến!”.
“Đức Giêsu Kitô không phải là Đấng có vương quyền tuỳ thuộc vào sự chấp thuận của chúng ta!” - Robert Barron.
Kính thưa Anh Chị em,
Dẫu vương quyền chưa nhận được, chủ vẫn là chủ. Trong lúc chờ chủ trở lại, gia nhân phải sống thế nào? Tin Mừng hôm nay nhắc chúng ta: ‘vắng chủ - không vô chủ!’.
Chúa Giêsu đến gần Giêrusalem và vì những người đang nghe Ngài “tưởng là Triều Đại Thiên Chúa sắp xuất hiện đến nơi rồi”, Ngài kể cho họ dụ ngôn các nén bạc được trao. Điều chủ trao phải tiếp tục đến với người khác qua những kẻ ông tín nhiệm. Sự khuất mặt của chủ không biến những gì được trao thành của riêng ai. Đức tin được thể hiện qua việc sinh lợi những gì đã nhận, cả khi chưa biết ngày chủ trở về. Thời gian chờ đợi thử thách cách chúng ta sống điều mình tin. “Chúng ta phải chu toàn bổn phận và chuẩn bị cho tương lai, như thể chắc chắn ngày mai vẫn thuộc về mình!” - Henry Newman.
Theo chiều hướng đó, nén bạc được coi như kho tàng đức tin. Hai người đầy tớ đem bạc ra làm ăn; người thứ ba giữ nó lại. Anh bảo toàn nén bạc bằng cách khiến nó chẳng sinh ích cho ai. Đức tin cũng có thể được bọc kín như thế: vẫn tuyên xưng, nhưng không trở thành lời chứng, lòng thương xót hay sự nâng đỡ cho một ai. Giấu kín đức tin, chúng ta tưởng mình giữ được nó, đang khi chính nó lại dần hao mòn.
Bài đọc Khải Huyền đưa chúng ta đến tận nguồn cội của lòng tin ấy: một ngai trời và “Đấng ngự trên ngai”. Dưới đất, người ta có thể khước từ vương quyền của Ngài; trên trời, muôn thần thiêng vẫn thờ lạy. “Thánh! Thánh! Chí Thánh! Đức Chúa là Thiên Chúa toàn năng!” - Thánh ca Khải Huyền. Giá trị của lòng trung tín không tuỳ thuộc vào sự hưởng ứng của người đời. Phần chúng ta, hãy tiếp tục làm cho đức tin sinh hoa trái, vì Đấng đã trao phó vẫn là Chúa!
Trong cuộc sống, đôi khi điều chúng ta muốn giữ lại là một đức tin không làm mình mất mát gì, cũng chẳng cần đổi thay gì. Nén bạc được giữ chặt ngay nơi chúng ta hiểu Thiên Chúa muốn gì, nhưng vẫn lần lữa, mong tìm một cách vâng phục Ngài ít tốn kém nhất. Và như thế, chúng ta đổi vai lúc nào không hay: chủ hoá tớ, tớ hoá chủ! “Tin điều mình thích, không tin điều mình không thích, là tin chính mình, chứ không tin Tin Mừng!” - Augustinô.
Anh Chị em,
Đức Kitô đã không tìm cho mình một cách vâng phục ít tốn kém. Trên thập giá, vương quyền Ngài tỏ lộ nơi một tình yêu chẳng giữ lại gì. Đấng trao nén bạc cũng là Đấng trao chính mình; bởi thế, làm cho điều Ngài trao sinh ích cho các linh hồn là để tình yêu ấy tiếp tục đi qua đời chúng ta. Đức Kitô sẽ trở lại, nhưng ngay hôm nay, một người có thể nhận được từ chúng ta sự sống Ngài trao: ơn tha thứ, niềm hy vọng, một tình yêu dám chịu thiệt. Chỉ khi để tình yêu tự hiến của Đức Kitô mang lấy hình hài đời mình, người môn đệ Kitô mới chứng thực rằng: ‘vắng chủ - không vô chủ’.
Chúng ta có thể cầu nguyện,
“Lạy Chúa, đừng để con bọc kín điều đã nhận; mặc cả điều phải trao; giúp con bền bỉ vun trồng và hướng đến ngày mùa, dù không luôn như ý!”, Amen.
Lm. Minh Anh (Tgp. Huế)
“Đức Giêsu Kitô không phải là Đấng có vương quyền tuỳ thuộc vào sự chấp thuận của chúng ta!” - Robert Barron.
Kính thưa Anh Chị em,
Dẫu vương quyền chưa nhận được, chủ vẫn là chủ. Trong lúc chờ chủ trở lại, gia nhân phải sống thế nào? Tin Mừng hôm nay nhắc chúng ta: ‘vắng chủ - không vô chủ!’.
Chúa Giêsu đến gần Giêrusalem và vì những người đang nghe Ngài “tưởng là Triều Đại Thiên Chúa sắp xuất hiện đến nơi rồi”, Ngài kể cho họ dụ ngôn các nén bạc được trao. Điều chủ trao phải tiếp tục đến với người khác qua những kẻ ông tín nhiệm. Sự khuất mặt của chủ không biến những gì được trao thành của riêng ai. Đức tin được thể hiện qua việc sinh lợi những gì đã nhận, cả khi chưa biết ngày chủ trở về. Thời gian chờ đợi thử thách cách chúng ta sống điều mình tin. “Chúng ta phải chu toàn bổn phận và chuẩn bị cho tương lai, như thể chắc chắn ngày mai vẫn thuộc về mình!” - Henry Newman.
Theo chiều hướng đó, nén bạc được coi như kho tàng đức tin. Hai người đầy tớ đem bạc ra làm ăn; người thứ ba giữ nó lại. Anh bảo toàn nén bạc bằng cách khiến nó chẳng sinh ích cho ai. Đức tin cũng có thể được bọc kín như thế: vẫn tuyên xưng, nhưng không trở thành lời chứng, lòng thương xót hay sự nâng đỡ cho một ai. Giấu kín đức tin, chúng ta tưởng mình giữ được nó, đang khi chính nó lại dần hao mòn.
Bài đọc Khải Huyền đưa chúng ta đến tận nguồn cội của lòng tin ấy: một ngai trời và “Đấng ngự trên ngai”. Dưới đất, người ta có thể khước từ vương quyền của Ngài; trên trời, muôn thần thiêng vẫn thờ lạy. “Thánh! Thánh! Chí Thánh! Đức Chúa là Thiên Chúa toàn năng!” - Thánh ca Khải Huyền. Giá trị của lòng trung tín không tuỳ thuộc vào sự hưởng ứng của người đời. Phần chúng ta, hãy tiếp tục làm cho đức tin sinh hoa trái, vì Đấng đã trao phó vẫn là Chúa!
Trong cuộc sống, đôi khi điều chúng ta muốn giữ lại là một đức tin không làm mình mất mát gì, cũng chẳng cần đổi thay gì. Nén bạc được giữ chặt ngay nơi chúng ta hiểu Thiên Chúa muốn gì, nhưng vẫn lần lữa, mong tìm một cách vâng phục Ngài ít tốn kém nhất. Và như thế, chúng ta đổi vai lúc nào không hay: chủ hoá tớ, tớ hoá chủ! “Tin điều mình thích, không tin điều mình không thích, là tin chính mình, chứ không tin Tin Mừng!” - Augustinô.
Anh Chị em,
Đức Kitô đã không tìm cho mình một cách vâng phục ít tốn kém. Trên thập giá, vương quyền Ngài tỏ lộ nơi một tình yêu chẳng giữ lại gì. Đấng trao nén bạc cũng là Đấng trao chính mình; bởi thế, làm cho điều Ngài trao sinh ích cho các linh hồn là để tình yêu ấy tiếp tục đi qua đời chúng ta. Đức Kitô sẽ trở lại, nhưng ngay hôm nay, một người có thể nhận được từ chúng ta sự sống Ngài trao: ơn tha thứ, niềm hy vọng, một tình yêu dám chịu thiệt. Chỉ khi để tình yêu tự hiến của Đức Kitô mang lấy hình hài đời mình, người môn đệ Kitô mới chứng thực rằng: ‘vắng chủ - không vô chủ’.
Chúng ta có thể cầu nguyện,
“Lạy Chúa, đừng để con bọc kín điều đã nhận; mặc cả điều phải trao; giúp con bền bỉ vun trồng và hướng đến ngày mùa, dù không luôn như ý!”, Amen.
Lm. Minh Anh (Tgp. Huế)
BÁC ÁI KHÔNG THỂ TÁCH RỜI CHÂN LÝ
Lm. JB. Nguyễn Minh Hùng
17:09 17/11/2026
Đón nhận lời hướng dẫn của các mục tử bằng một đức tin trưởng thành
Tôi đã đọc kỹ hai văn kiện của Ủy ban Phát triển Con người Toàn diện trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam, liên quan đến việc hiến mô, hiến tạng và trách nhiệm bảo vệ trẻ em.
Một văn kiện được gửi đến Quốc hội, Chính phủ và Bộ Y tế, nhằm góp ý cho dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Văn kiện còn lại được gửi đến cộng đồng dân Chúa, nhằm giúp người tín hữu hiểu và phân định vấn đề dưới ánh sáng Lời Chúa và giáo huấn của Hội Thánh.
Tôi muốn chia sẻ lại những điều mình đọc được, bằng ngôn ngữ đơn giản hơn, để những anh chị em không có điều kiện đọc hai văn kiện cũng có thể hiểu được điều Hội Thánh muốn nhắn gửi.
1. HAI VĂN KIỆN MUỐN NÓI VỚI CHÚNGTA ĐIỀU GÌ?
Trước hết, cần hiểu rằng Hội Thánh không phủ nhận giá trị của việc hiến mô, hiến tạng. Trái lại, việc một người tự nguyện hiến tặng để cứu chữa người khác, trong những điều kiện luân lý thích hợp, là một nghĩa cử bác ái cao quý. Đó là một cách thể hiện tình yêu thương và sự liên đới giữa con người với nhau.
Các ngài cũng hiểu nỗi đau của những gia đình có người thân đang chờ được ghép tạng, nhất là những gia đình có con em mắc bệnh nặng. Ước mong cứu chữa người thân, mong người bệnh có thêm cơ hội sống, là điều rất đáng trân trọng.
Nhưng bên cạnh người đang cần được cứu chữa, còn có người được đề nghị hiến mô, hiến tạng. Người ấy cũng có phẩm giá, quyền lợi và sự an toàn cần được tôn trọng. Đặc biệt, nếu người hiến là trẻ em, chúng ta càng phải thận trọng.
Hai văn kiện nhấn mạnh một điều rất quan trọng: MỤC ĐÍCH TỐT ĐẸP KHÔNG TỰ ĐỘNG LÀM CHO MỌI PHƯƠNG TIỆN TRỞ NÊN CHÍNH ĐÁNG.
Nói cách bình thường, chúng ta muốn cứu một người là điều tốt, nhưng không vì thế mà được phép xem nhẹ sự an toàn, sức khỏe hay quyền được bảo vệ của một người khác.
Vì vậy, việc hiến tặng phải có sự tự nguyện, được thông tin đầy đủ, không bị ép buộc, không bị mua bán hay lợi dụng, và không đặt người hiến trước những nguy cơ quá mức.
ĐỐI VỚI TRẺ EM, SỰ BẢO VỆ PHẢI ĐẶC BIỆT HƠN.
Văn kiện gửi các cơ quan hữu trách ghi nhận những điều chỉnh tích cực trong dự thảo luật sau phiên thảo luận Quốc hội ngày 02/11/2026. Theo nội dung được nêu trong văn kiện, dự thảo không còn đề xuất cho người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi qua đời; nghiêm cấm lấy bộ phận cơ thể và mô không tái sinh từ người dưới 18 tuổi còn sống; việc hiến một số mô có khả năng tái sinh chỉ được xem xét trong những trường hợp đặc biệt, với những điều kiện bảo vệ nghiêm ngặt.
Tuy nhiên, Ủy ban vẫn đề nghị làm rõ thêm nhiều điều: Phải tôn trọng ý muốn từ chối của trẻ; phải có người tư vấn độc lập; phải đánh giá những nguy cơ đối với sức khỏe thể chất và tâm lý; phải ngăn ngừa sự cưỡng ép, lợi dụng trẻ em nghèo, trẻ mồ côi; phải bảo đảm việc xác định người hiến đã thực sự qua đời được độc lập với việc vận động hiến tặng và lấy ghép.
Các ngài cũng lưu ý rằng dự thảo luật lúc ấy vẫn đang được tiếp tục hoàn thiện, chưa phải luật đã được Quốc hội thông qua.
Còn văn kiện gửi cộng đồng dân Chúa thì gần gũi với từng người hơn. Các ngài nhắn nhủ cha mẹ đừng đặt gánh nặng quyết định lên vai con trẻ; nhắn nhủ các bạn trẻ rằng các con có quyền được giải thích, được lắng nghe và được từ chối; mời gọi nhân viên y tế Công Giáo trung thành với lương tâm nghề nghiệp; đồng thời nhắc các linh mục, tu sĩ và giáo lý viên giúp cộng đoàn hiểu đúng giáo huấn Hội Thánh, tránh phổ biến những thông tin thiếu căn cứ gây hoang mang.
Đọc kỹ, chúng ta sẽ thấy hai văn kiện không nhằm chống lại việc hiến mô, hiến tạng. Các ngài cũng không muốn ngăn cản những nghĩa cử quảng đại. Điều các ngài muốn là: Việc cứu chữa người bệnh phải luôn đi đôi với việc bảo vệ phẩm giá của người hiến, nhất là những người chưa đủ khả năng tự bảo vệ mình.
2. BÁC ÁI PHẢI ĐI CÙNG CHÂN LÝ.
Tại sao một việc làm có mục đích tốt đẹp vẫn cần được xem xét kỹ lưỡng?
Bởi vì trong đời sống Kitô hữu, không phải cứ có ý tốt là mọi việc mình làm đều đúng. Chúng ta có thể rất thương một người bệnh, rất muốn cứu người thân, rất mong một đứa trẻ được sống. Nhưng lòng thương ấy phải được soi sáng bởi chân lý và những nguyên tắc luân lý.
Chúa Giêsu dạy chúng ta yêu thương nhau, thậm chí hy sinh mạng sống vì nhau. Nhưng tình yêu mà Chúa dạy không phải là sự áp đặt, cũng không phải là sự hy sinh bị cưỡng ép.
Một nghĩa cử chỉ thực sự là trao hiến khi nó phát xuất từ tự do. Nếu một đứa trẻ phải chịu một can thiệp y khoa vì áp lực gia đình, vì sợ cha mẹ buồn, vì cảm thấy mình có bổn phận phải cứu anh chị em, thì chúng ta cần tự hỏi: Đó có thật sự là một hành vi tự nguyện hay không?
Trẻ em có thể rất thương cha mẹ, rất thương anh chị em, rất muốn giúp đỡ người thân. Nhưng tình thương ấy không có nghĩa là các em đã đủ khả năng hiểu hết những nguy cơ và hậu quả lâu dài của một can thiệp y khoa.
Cha mẹ có quyền và bổn phận chăm sóc, giáo dục, bảo vệ con cái. Nhưng cha mẹ không sở hữu thân thể của con mình. Quyền làm cha mẹ trước hết là trách nhiệm bảo vệ, chứ không phải quyền định đoạt vô giới hạn.
Chúng ta cũng không được quên người bệnh đang chờ ghép tạng. Họ cần được chữa trị, cần được yêu thương và nâng đỡ. Nhưng người hiến cũng cần được bảo vệ.
Bởi thế, tôi rất tâm đắc với một ý trong văn kiện gửi cộng đồng dân Chúa:
Việc cứu chữa người bệnh và bảo vệ những người dễ bị tổn thương không phải là hai trách nhiệm đối lập, nhưng là hai chiều kích không thể tách rời của cùng một tình yêu Kitô giáo.
Đây là điều đáng để mỗi người chúng ta suy nghĩ.
Bác ái không thể tách rời chân lý. Hy sinh không thể tách rời tự do. Cứu chữa một con người không thể đi đôi với việc xem nhẹ phẩm giá của một con người khác.
3. TẠI SAO CHÚNG TA TIN THEO LỜI HƯỚNG DẪN CỦA CÁC GIÁM MỤC?
Ai đó có thể tự hỏi: Tại sao chúng ta phải quan tâm đến những lời hướng dẫn của các Giám mục? Tại sao trong những vấn đề xã hội, y tế hay luật pháp, chúng ta không tự mình suy nghĩ và quyết định?
Thật ra, người Kitô hữu vẫn phải suy nghĩ, tìm hiểu và chịu trách nhiệm về những chọn lựa của mình. Hội Thánh không dạy chúng ta từ bỏ lý trí hay vâng nghe một cách mù quáng.
Nhưng chúng ta cũng không thể sống đức tin như những người không cần được hướng dẫn.
Chúa Giêsu đã trao cho các Tông đồ sứ mạng giảng dạy và chăm sóc đoàn chiên. Các Giám mục, những người kế vị các Tông đồ, tiếp tục sứ mạng ấy trong Hội Thánh. Các ngài có trách nhiệm hướng dẫn dân Chúa, gìn giữ đức tin, giải thích giáo huấn và giúp người tín hữu biết phân định những vấn đề của cuộc sống dưới ánh sáng Tin Mừng.
Vì thế, chúng ta đón nhận lời hướng dẫn của các Giám mục không phải vì các ngài khư khư giữ quan điểm của mình, cũng không phải vì các ngài muốn khẳng định quyền lực hay bảo vệ một lập trường riêng.
Chúng ta tin tưởng vì các ngài có trách nhiệm dẫn dắt đoàn chiên trong chân lý của Chúa Kitô; vì các ngài muốn bảo vệ những giá trị mà Thiên Chúa đã đặt để nơi con người; vì các ngài không muốn lương tâm chúng ta dễ dãi trước những điều sai trái, nhưng cũng không muốn chúng ta khắt khe đến mức đánh mất lòng bác ái.
Đặc biệt, khi đọc hai văn kiện này, tôi nhận ra một tâm tình mục tử rất đáng quý. Các ngài không chỉ gửi kiến nghị đến các cơ quan hữu trách. Trong thư gửi cộng đồng dân Chúa, các ngài còn ân cần nói với từng thành phần: cha mẹ, người trẻ, nhân viên y tế, linh mục, tu sĩ và giáo lý viên.
Đó không phải chỉ là những quy định phải tuân giữ. Đó còn là lời giáo huấn, lời nhắn nhủ và tâm tình của những người có trách nhiệm chăm sóc đời sống đức tin của đoàn con.
Các ngài muốn chúng ta biết yêu thương, nhưng yêu thương trong chân lý; biết hy sinh, nhưng hy sinh trong tự do; biết cứu giúp người khác, nhưng không bao giờ quên phẩm giá của người đang được chúng ta cứu giúp và cả người có thể phải chịu thiệt thòi vì hành động ấy.
4. KHÔNG AI ĐỨNG TRÊN LỜI CHÚA.
Tuy nhiên, có một điều chúng ta cần hiểu thật đúng.
Tin tưởng và kính trọng các mục tử không có nghĩa là tuyệt đối hóa con người. Không một ai, dù là Giám mục hay bất cứ nhân vật nào, được đặt mình lên trên Lời Chúa.
Các Giám mục có trách nhiệm giảng dạy, nhưng chính các ngài cũng là những người môn đệ phải lắng nghe Lời Chúa. Người linh mục cũng vậy. Người giáo dân cũng vậy. Người có học thức, có chức quyền hay có ảnh hưởng trong xã hội cũng vậy.
Tất cả chúng ta đều phải khiêm tốn đặt mình dưới Lời Chúa và sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần.
Bởi vì chân lý không thuộc quyền sở hữu của bất cứ cá nhân nào. Chúng ta không tạo ra chân lý để bắt người khác phải theo mình. Chúng ta được mời gọi tìm kiếm chân lý, đón nhận chân lý và cùng nhau sống theo chân lý.
Chúa Thánh Thần không hướng dẫn Hội Thánh bằng sự kiêu căng, cố chấp hay khăng khăng bảo vệ ý riêng. Ngài hướng dẫn chúng ta qua việc lắng nghe Lời Chúa, trung thành với giáo huấn Hội Thánh, cầu nguyện, học hỏi, đối thoại và khiêm tốn nhận ra điều cần sửa đổi.
Vì thế, một lời giảng dạy hay một sự phản biện mang tinh thần Tin Mừng không phải là lời nói nhằm thắng người khác. Đó phải là tiếng nói phát xuất từ trách nhiệm đối với chân lý, từ lòng yêu thương con người và từ sự trung thành với sứ mạng Chúa trao phó.
Chúng ta kính trọng các Giám mục, nhưng không biến các ngài thành những người không thể sai lầm trong mọi nhận định cụ thể. Chúng ta lắng nghe các ngài, nhưng cũng phải cùng các ngài trở về với Lời Chúa. Chúng ta đón nhận sự hướng dẫn, nhưng phải để chính Lời Chúa đào luyện lương tâm mình.
Đó không phải là sự vâng phục yếu đuối. Đó là một đức tin trưởng thành.
5. MỘT LƯƠNG TÂM BIẾT YÊU THƯƠNG VÀ BIẾT PHÂN ĐỊNH.
Từ hai văn kiện này, tôi nghĩ mỗi người chúng ta có thể tự hỏi mình một vài điều.
Khi nghe nói đến hiến mô, hiến tạng, chúng ta có biết nghĩ đến cả người đang cần được cứu chữa lẫn người có thể được đề nghị hiến tặng không?
Khi thấy một người sẵn lòng hy sinh vì người thân, chúng ta có biết trân trọng lòng quảng đại ấy, đồng thời quan tâm xem họ có được tự do và được bảo vệ đầy đủ không?
Khi đứng trước một vấn đề liên quan đến sự sống, chúng ta có tìm hiểu giáo huấn Hội Thánh, hay chỉ nghe theo cảm xúc và những lời truyền miệng?
Và khi các mục tử lên tiếng, chúng ta có chịu khó đọc, tìm hiểu và suy nghĩ, hay vội vàng cho rằng các ngài đang chống đối một điều gì đó?
Một lương tâm Kitô hữu không thể quá dễ dãi, nhưng cũng không được quá khắt khe. Không thể nhân danh bác ái để bỏ qua chân lý, nhưng cũng không thể nhân danh chân lý để thiếu lòng thương xót.
Chúng ta cần một lương tâm biết phân định, biết nhìn thấy điều tốt, biết nhận ra nguy cơ, biết bảo vệ người yếu thế và biết tìm kiếm điều đẹp lòng Thiên Chúa.
Sau khi đọc hai văn kiện, điều đọng lại trong tôi không chỉ là những quy định liên quan đến việc hiến mô, hiến tạng, cũng không chỉ là những đề nghị nhằm hoàn thiện một dự thảo luật.
Điều đọng lại dày hơn, mạnh hơn, thôi thúc hơn, đó là trách nhiệm của người Kitô hữu trước sự sống và phẩm giá con người.
Chúng ta tin vào lòng bác ái. Chúng ta trân trọng những người quảng đại trao ban để người khác được sống. Chúng ta cảm thông với những gia đình đang đau đớn vì bệnh tật. Nhưng chúng ta cũng phải biết bảo vệ những người yếu thế, nhất là trẻ em, để không ai bị biến thành phương tiện phục vụ lợi ích của người khác.
Chúng ta tin tưởng các mục tử, không phải vì các ngài khăng khăng giữ quan điểm của mình, nhưng vì các ngài có trách nhiệm hướng dẫn chúng ta trong chân lý của Đức Kitô. Và chính các ngài, cũng như tất cả chúng ta, phải luôn khiêm tốn đặt mình dưới Lời Chúa và sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần.
Sau cùng, Hội Thánh không muốn chúng ta chỉ trở thành những người biết nói về bác ái. Hội Thánh muốn chúng ta biết sống bác ái cách đúng đắn, có trách nhiệm và tôn trọng phẩm giá của mọi người.
Bác ái không thể tách rời chân lý. Hy sinh không thể tách rời tự do. Cứu chữa một con người không thể đi đôi với việc xem nhẹ phẩm giá của một con người khác.
Xin Chúa Thánh Thần soi sáng lương tâm chúng ta, để trong mọi chọn lựa của cuộc sống, chúng ta biết yêu thương mà không làm tổn thương, biết hy sinh mà không áp đặt, biết bảo vệ sự sống và luôn tôn trọng phẩm giá của mỗi con người.
Trước một vấn đề hệ trọng như việc hiến mô, hiến tạng, mọi người không trừ ai cần một tinh thần linh hoạt nhưng không dễ dãi, uyển chuyển nhưng không đánh mất nguyên tắc.
Cách riêng, người có đức tin không phải là người cố chấp giữ lấy mọi nhận định của mình, nhưng là người kiên vững trong chân lý và khiêm tốn để Chúa dẫn dắt mình đến gần chân lý hơn mỗi ngày.
Chúng ta không bảo vệ chân lý bằng cách làm cho người khác im tiếng, nhưng bằng cách sống chân lý với lòng khiêm nhường, sự thật thà và tình yêu thương. Vì thế, phải luôn ghi nhớ trong tinh thần đức tin, trong sự cầu nguyện không ngơi để kết hợp với Chúa Thánh Thần. Nhờ đó, Kitô hữu sẽ:
- Vững vàng mà không cứng nhắc;
- Khiêm tốn mà không yếu đuối;
- Yêu thương mà không dễ dãi.
Lm JB NGUYỄN MINH HÙNG
Tôi đã đọc kỹ hai văn kiện của Ủy ban Phát triển Con người Toàn diện trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam, liên quan đến việc hiến mô, hiến tạng và trách nhiệm bảo vệ trẻ em.
Một văn kiện được gửi đến Quốc hội, Chính phủ và Bộ Y tế, nhằm góp ý cho dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Văn kiện còn lại được gửi đến cộng đồng dân Chúa, nhằm giúp người tín hữu hiểu và phân định vấn đề dưới ánh sáng Lời Chúa và giáo huấn của Hội Thánh.
Tôi muốn chia sẻ lại những điều mình đọc được, bằng ngôn ngữ đơn giản hơn, để những anh chị em không có điều kiện đọc hai văn kiện cũng có thể hiểu được điều Hội Thánh muốn nhắn gửi.
1. HAI VĂN KIỆN MUỐN NÓI VỚI CHÚNGTA ĐIỀU GÌ?
Trước hết, cần hiểu rằng Hội Thánh không phủ nhận giá trị của việc hiến mô, hiến tạng. Trái lại, việc một người tự nguyện hiến tặng để cứu chữa người khác, trong những điều kiện luân lý thích hợp, là một nghĩa cử bác ái cao quý. Đó là một cách thể hiện tình yêu thương và sự liên đới giữa con người với nhau.
Các ngài cũng hiểu nỗi đau của những gia đình có người thân đang chờ được ghép tạng, nhất là những gia đình có con em mắc bệnh nặng. Ước mong cứu chữa người thân, mong người bệnh có thêm cơ hội sống, là điều rất đáng trân trọng.
Nhưng bên cạnh người đang cần được cứu chữa, còn có người được đề nghị hiến mô, hiến tạng. Người ấy cũng có phẩm giá, quyền lợi và sự an toàn cần được tôn trọng. Đặc biệt, nếu người hiến là trẻ em, chúng ta càng phải thận trọng.
Hai văn kiện nhấn mạnh một điều rất quan trọng: MỤC ĐÍCH TỐT ĐẸP KHÔNG TỰ ĐỘNG LÀM CHO MỌI PHƯƠNG TIỆN TRỞ NÊN CHÍNH ĐÁNG.
Nói cách bình thường, chúng ta muốn cứu một người là điều tốt, nhưng không vì thế mà được phép xem nhẹ sự an toàn, sức khỏe hay quyền được bảo vệ của một người khác.
Vì vậy, việc hiến tặng phải có sự tự nguyện, được thông tin đầy đủ, không bị ép buộc, không bị mua bán hay lợi dụng, và không đặt người hiến trước những nguy cơ quá mức.
ĐỐI VỚI TRẺ EM, SỰ BẢO VỆ PHẢI ĐẶC BIỆT HƠN.
Văn kiện gửi các cơ quan hữu trách ghi nhận những điều chỉnh tích cực trong dự thảo luật sau phiên thảo luận Quốc hội ngày 02/11/2026. Theo nội dung được nêu trong văn kiện, dự thảo không còn đề xuất cho người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi qua đời; nghiêm cấm lấy bộ phận cơ thể và mô không tái sinh từ người dưới 18 tuổi còn sống; việc hiến một số mô có khả năng tái sinh chỉ được xem xét trong những trường hợp đặc biệt, với những điều kiện bảo vệ nghiêm ngặt.
Tuy nhiên, Ủy ban vẫn đề nghị làm rõ thêm nhiều điều: Phải tôn trọng ý muốn từ chối của trẻ; phải có người tư vấn độc lập; phải đánh giá những nguy cơ đối với sức khỏe thể chất và tâm lý; phải ngăn ngừa sự cưỡng ép, lợi dụng trẻ em nghèo, trẻ mồ côi; phải bảo đảm việc xác định người hiến đã thực sự qua đời được độc lập với việc vận động hiến tặng và lấy ghép.
Các ngài cũng lưu ý rằng dự thảo luật lúc ấy vẫn đang được tiếp tục hoàn thiện, chưa phải luật đã được Quốc hội thông qua.
Còn văn kiện gửi cộng đồng dân Chúa thì gần gũi với từng người hơn. Các ngài nhắn nhủ cha mẹ đừng đặt gánh nặng quyết định lên vai con trẻ; nhắn nhủ các bạn trẻ rằng các con có quyền được giải thích, được lắng nghe và được từ chối; mời gọi nhân viên y tế Công Giáo trung thành với lương tâm nghề nghiệp; đồng thời nhắc các linh mục, tu sĩ và giáo lý viên giúp cộng đoàn hiểu đúng giáo huấn Hội Thánh, tránh phổ biến những thông tin thiếu căn cứ gây hoang mang.
Đọc kỹ, chúng ta sẽ thấy hai văn kiện không nhằm chống lại việc hiến mô, hiến tạng. Các ngài cũng không muốn ngăn cản những nghĩa cử quảng đại. Điều các ngài muốn là: Việc cứu chữa người bệnh phải luôn đi đôi với việc bảo vệ phẩm giá của người hiến, nhất là những người chưa đủ khả năng tự bảo vệ mình.
2. BÁC ÁI PHẢI ĐI CÙNG CHÂN LÝ.
Tại sao một việc làm có mục đích tốt đẹp vẫn cần được xem xét kỹ lưỡng?
Bởi vì trong đời sống Kitô hữu, không phải cứ có ý tốt là mọi việc mình làm đều đúng. Chúng ta có thể rất thương một người bệnh, rất muốn cứu người thân, rất mong một đứa trẻ được sống. Nhưng lòng thương ấy phải được soi sáng bởi chân lý và những nguyên tắc luân lý.
Chúa Giêsu dạy chúng ta yêu thương nhau, thậm chí hy sinh mạng sống vì nhau. Nhưng tình yêu mà Chúa dạy không phải là sự áp đặt, cũng không phải là sự hy sinh bị cưỡng ép.
Một nghĩa cử chỉ thực sự là trao hiến khi nó phát xuất từ tự do. Nếu một đứa trẻ phải chịu một can thiệp y khoa vì áp lực gia đình, vì sợ cha mẹ buồn, vì cảm thấy mình có bổn phận phải cứu anh chị em, thì chúng ta cần tự hỏi: Đó có thật sự là một hành vi tự nguyện hay không?
Trẻ em có thể rất thương cha mẹ, rất thương anh chị em, rất muốn giúp đỡ người thân. Nhưng tình thương ấy không có nghĩa là các em đã đủ khả năng hiểu hết những nguy cơ và hậu quả lâu dài của một can thiệp y khoa.
Cha mẹ có quyền và bổn phận chăm sóc, giáo dục, bảo vệ con cái. Nhưng cha mẹ không sở hữu thân thể của con mình. Quyền làm cha mẹ trước hết là trách nhiệm bảo vệ, chứ không phải quyền định đoạt vô giới hạn.
Chúng ta cũng không được quên người bệnh đang chờ ghép tạng. Họ cần được chữa trị, cần được yêu thương và nâng đỡ. Nhưng người hiến cũng cần được bảo vệ.
Bởi thế, tôi rất tâm đắc với một ý trong văn kiện gửi cộng đồng dân Chúa:
Việc cứu chữa người bệnh và bảo vệ những người dễ bị tổn thương không phải là hai trách nhiệm đối lập, nhưng là hai chiều kích không thể tách rời của cùng một tình yêu Kitô giáo.
Đây là điều đáng để mỗi người chúng ta suy nghĩ.
Bác ái không thể tách rời chân lý. Hy sinh không thể tách rời tự do. Cứu chữa một con người không thể đi đôi với việc xem nhẹ phẩm giá của một con người khác.
3. TẠI SAO CHÚNG TA TIN THEO LỜI HƯỚNG DẪN CỦA CÁC GIÁM MỤC?
Ai đó có thể tự hỏi: Tại sao chúng ta phải quan tâm đến những lời hướng dẫn của các Giám mục? Tại sao trong những vấn đề xã hội, y tế hay luật pháp, chúng ta không tự mình suy nghĩ và quyết định?
Thật ra, người Kitô hữu vẫn phải suy nghĩ, tìm hiểu và chịu trách nhiệm về những chọn lựa của mình. Hội Thánh không dạy chúng ta từ bỏ lý trí hay vâng nghe một cách mù quáng.
Nhưng chúng ta cũng không thể sống đức tin như những người không cần được hướng dẫn.
Chúa Giêsu đã trao cho các Tông đồ sứ mạng giảng dạy và chăm sóc đoàn chiên. Các Giám mục, những người kế vị các Tông đồ, tiếp tục sứ mạng ấy trong Hội Thánh. Các ngài có trách nhiệm hướng dẫn dân Chúa, gìn giữ đức tin, giải thích giáo huấn và giúp người tín hữu biết phân định những vấn đề của cuộc sống dưới ánh sáng Tin Mừng.
Vì thế, chúng ta đón nhận lời hướng dẫn của các Giám mục không phải vì các ngài khư khư giữ quan điểm của mình, cũng không phải vì các ngài muốn khẳng định quyền lực hay bảo vệ một lập trường riêng.
Chúng ta tin tưởng vì các ngài có trách nhiệm dẫn dắt đoàn chiên trong chân lý của Chúa Kitô; vì các ngài muốn bảo vệ những giá trị mà Thiên Chúa đã đặt để nơi con người; vì các ngài không muốn lương tâm chúng ta dễ dãi trước những điều sai trái, nhưng cũng không muốn chúng ta khắt khe đến mức đánh mất lòng bác ái.
Đặc biệt, khi đọc hai văn kiện này, tôi nhận ra một tâm tình mục tử rất đáng quý. Các ngài không chỉ gửi kiến nghị đến các cơ quan hữu trách. Trong thư gửi cộng đồng dân Chúa, các ngài còn ân cần nói với từng thành phần: cha mẹ, người trẻ, nhân viên y tế, linh mục, tu sĩ và giáo lý viên.
Đó không phải chỉ là những quy định phải tuân giữ. Đó còn là lời giáo huấn, lời nhắn nhủ và tâm tình của những người có trách nhiệm chăm sóc đời sống đức tin của đoàn con.
Các ngài muốn chúng ta biết yêu thương, nhưng yêu thương trong chân lý; biết hy sinh, nhưng hy sinh trong tự do; biết cứu giúp người khác, nhưng không bao giờ quên phẩm giá của người đang được chúng ta cứu giúp và cả người có thể phải chịu thiệt thòi vì hành động ấy.
4. KHÔNG AI ĐỨNG TRÊN LỜI CHÚA.
Tuy nhiên, có một điều chúng ta cần hiểu thật đúng.
Tin tưởng và kính trọng các mục tử không có nghĩa là tuyệt đối hóa con người. Không một ai, dù là Giám mục hay bất cứ nhân vật nào, được đặt mình lên trên Lời Chúa.
Các Giám mục có trách nhiệm giảng dạy, nhưng chính các ngài cũng là những người môn đệ phải lắng nghe Lời Chúa. Người linh mục cũng vậy. Người giáo dân cũng vậy. Người có học thức, có chức quyền hay có ảnh hưởng trong xã hội cũng vậy.
Tất cả chúng ta đều phải khiêm tốn đặt mình dưới Lời Chúa và sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần.
Bởi vì chân lý không thuộc quyền sở hữu của bất cứ cá nhân nào. Chúng ta không tạo ra chân lý để bắt người khác phải theo mình. Chúng ta được mời gọi tìm kiếm chân lý, đón nhận chân lý và cùng nhau sống theo chân lý.
Chúa Thánh Thần không hướng dẫn Hội Thánh bằng sự kiêu căng, cố chấp hay khăng khăng bảo vệ ý riêng. Ngài hướng dẫn chúng ta qua việc lắng nghe Lời Chúa, trung thành với giáo huấn Hội Thánh, cầu nguyện, học hỏi, đối thoại và khiêm tốn nhận ra điều cần sửa đổi.
Vì thế, một lời giảng dạy hay một sự phản biện mang tinh thần Tin Mừng không phải là lời nói nhằm thắng người khác. Đó phải là tiếng nói phát xuất từ trách nhiệm đối với chân lý, từ lòng yêu thương con người và từ sự trung thành với sứ mạng Chúa trao phó.
Chúng ta kính trọng các Giám mục, nhưng không biến các ngài thành những người không thể sai lầm trong mọi nhận định cụ thể. Chúng ta lắng nghe các ngài, nhưng cũng phải cùng các ngài trở về với Lời Chúa. Chúng ta đón nhận sự hướng dẫn, nhưng phải để chính Lời Chúa đào luyện lương tâm mình.
Đó không phải là sự vâng phục yếu đuối. Đó là một đức tin trưởng thành.
5. MỘT LƯƠNG TÂM BIẾT YÊU THƯƠNG VÀ BIẾT PHÂN ĐỊNH.
Từ hai văn kiện này, tôi nghĩ mỗi người chúng ta có thể tự hỏi mình một vài điều.
Khi nghe nói đến hiến mô, hiến tạng, chúng ta có biết nghĩ đến cả người đang cần được cứu chữa lẫn người có thể được đề nghị hiến tặng không?
Khi thấy một người sẵn lòng hy sinh vì người thân, chúng ta có biết trân trọng lòng quảng đại ấy, đồng thời quan tâm xem họ có được tự do và được bảo vệ đầy đủ không?
Khi đứng trước một vấn đề liên quan đến sự sống, chúng ta có tìm hiểu giáo huấn Hội Thánh, hay chỉ nghe theo cảm xúc và những lời truyền miệng?
Và khi các mục tử lên tiếng, chúng ta có chịu khó đọc, tìm hiểu và suy nghĩ, hay vội vàng cho rằng các ngài đang chống đối một điều gì đó?
Một lương tâm Kitô hữu không thể quá dễ dãi, nhưng cũng không được quá khắt khe. Không thể nhân danh bác ái để bỏ qua chân lý, nhưng cũng không thể nhân danh chân lý để thiếu lòng thương xót.
Chúng ta cần một lương tâm biết phân định, biết nhìn thấy điều tốt, biết nhận ra nguy cơ, biết bảo vệ người yếu thế và biết tìm kiếm điều đẹp lòng Thiên Chúa.
Sau khi đọc hai văn kiện, điều đọng lại trong tôi không chỉ là những quy định liên quan đến việc hiến mô, hiến tạng, cũng không chỉ là những đề nghị nhằm hoàn thiện một dự thảo luật.
Điều đọng lại dày hơn, mạnh hơn, thôi thúc hơn, đó là trách nhiệm của người Kitô hữu trước sự sống và phẩm giá con người.
Chúng ta tin vào lòng bác ái. Chúng ta trân trọng những người quảng đại trao ban để người khác được sống. Chúng ta cảm thông với những gia đình đang đau đớn vì bệnh tật. Nhưng chúng ta cũng phải biết bảo vệ những người yếu thế, nhất là trẻ em, để không ai bị biến thành phương tiện phục vụ lợi ích của người khác.
Chúng ta tin tưởng các mục tử, không phải vì các ngài khăng khăng giữ quan điểm của mình, nhưng vì các ngài có trách nhiệm hướng dẫn chúng ta trong chân lý của Đức Kitô. Và chính các ngài, cũng như tất cả chúng ta, phải luôn khiêm tốn đặt mình dưới Lời Chúa và sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần.
Sau cùng, Hội Thánh không muốn chúng ta chỉ trở thành những người biết nói về bác ái. Hội Thánh muốn chúng ta biết sống bác ái cách đúng đắn, có trách nhiệm và tôn trọng phẩm giá của mọi người.
Bác ái không thể tách rời chân lý. Hy sinh không thể tách rời tự do. Cứu chữa một con người không thể đi đôi với việc xem nhẹ phẩm giá của một con người khác.
Xin Chúa Thánh Thần soi sáng lương tâm chúng ta, để trong mọi chọn lựa của cuộc sống, chúng ta biết yêu thương mà không làm tổn thương, biết hy sinh mà không áp đặt, biết bảo vệ sự sống và luôn tôn trọng phẩm giá của mỗi con người.
Trước một vấn đề hệ trọng như việc hiến mô, hiến tạng, mọi người không trừ ai cần một tinh thần linh hoạt nhưng không dễ dãi, uyển chuyển nhưng không đánh mất nguyên tắc.
Cách riêng, người có đức tin không phải là người cố chấp giữ lấy mọi nhận định của mình, nhưng là người kiên vững trong chân lý và khiêm tốn để Chúa dẫn dắt mình đến gần chân lý hơn mỗi ngày.
Chúng ta không bảo vệ chân lý bằng cách làm cho người khác im tiếng, nhưng bằng cách sống chân lý với lòng khiêm nhường, sự thật thà và tình yêu thương. Vì thế, phải luôn ghi nhớ trong tinh thần đức tin, trong sự cầu nguyện không ngơi để kết hợp với Chúa Thánh Thần. Nhờ đó, Kitô hữu sẽ:
- Vững vàng mà không cứng nhắc;
- Khiêm tốn mà không yếu đuối;
- Yêu thương mà không dễ dãi.
Lm JB NGUYỄN MINH HÙNG
Tin Giáo Hội Hoàn Vũ
Buổi họp báo của Đức Giáo Hoàng Lêô XIV trên máy bay, sau chuyến tông du Uruguay, Argentina và Peru
Vũ Văn An
04:43 17/11/2026
Đức Giáo Hoàng: Chữa lành là một phần quan trọng trong sứ vụ của tôi, giúp vượt qua sự phân cực.

Trên chuyến bay trở về từ Mỹ Latinh, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã chia sẻ với các nhà báo về việc Hoa Kỳ đã định hình con người ngài như thế nào, đồng thời kêu gọi đối thoại sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Hoa Kỳ. Ngài cũng đề cập đến quá trình hồi phục sau ca phẫu thuật phổi, tái khẳng định cam kết đối với sự hiệp nhất trong Giáo hội và ủng hộ quyết định của Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô trong văn kiện Traditionis Custodes.
Vatican News vừa cho đăng tài nguyên văn cuộc họp báo trên không của Đức Leo XIV, trên đường từ Lima trở lại Vatican. Họ cho hay: Nếu có thể đặt tên cho chuyến tông du Mỹ Latinh của mình, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV sẽ gọi đó là Magnifica Humanitas (Nhân tính tuyệt vời) – lấy cảm hứng từ thông điệp cùng tên của ngài. Ngài mô tả đây là “một trải nghiệm đích thực về việc gặp gỡ con người, nhận ra những ân huệ trong các nền văn hóa, các dân tộc, các thành phố và vùng nông thôn khác nhau mà chúng tôi đã ghé thăm”, đồng thời “nhận thức rằng món quà cao quý là nhân tính càng trở nên vĩ đại hơn nữa vì đó chính là công trình sáng tạo của Thiên Chúa”.
Trên chuyến bay từ Lima về Rome, Đức Giáo Hoàng Lêô bày tỏ niềm phấn khởi về chuyến tông du thứ sáu của mình, đưa ngài đến Uruguay, Argentina và Peru. Ngài gửi lời cảm ơn tới 82 nhà báo đã đồng hành cùng ngài trong hành trình qua ba quốc gia này. “Cảm ơn các bạn vì công việc mà các bạn đã thực hiện,” ngài nói. “Tôi hy vọng mình đã không làm các bạn quá mệt mỏi.”
“Tôi nghĩ đây là một chuyến đi tuyệt vời trên nhiều phương diện,” Đức Giáo Hoàng chia sẻ bằng tiếng Anh.
Khi trò chuyện với các nhà báo bằng tiếng Tây Ban Nha, Đức Giáo Hoàng bày tỏ lòng biết ơn đối với Thiên Chúa cũng như đối với các dân tộc, cộng đồng và quốc gia đã chào đón ngài. “Những trải nghiệm mang tính nhân bản và tôn giáo này, cũng như trải nghiệm về lòng sùng mộ và đức tin mà chúng ta đã cùng chia sẻ trong những ngày qua, đều mang giá trị vô cùng to lớn.”
Theo thông lệ trên các chuyến bay trở về từ những chuyến tông du quốc tế, Đức Giáo Hoàng Lêô đã cởi mở đón nhận các câu hỏi từ các nhà báo thuộc nhiều ngôn ngữ khác nhau. “Nếu ai muốn đặt câu hỏi, tôi sẵn sàng cố gắng trả lời một vài câu,” ngài nói đùa. Các câu hỏi đề cập đến tình trạng sức khỏe của ngài, ca phẫu thuật cắt bỏ khối u, và sự bền bỉ mà ngài đã thể hiện trong suốt chuyến đi; đồng thời cũng bàn về những khó khăn kinh tế - xã hội tại Argentina, các cuộc gặp gỡ với Tổng thống Javier Milei, và những chuyến đi trong tương lai – trong đó có khả năng ngài sẽ đến thăm quê hương Hoa Kỳ của mình.
Các nhà báo cũng nêu lên những vấn đề trọng yếu mà thế giới và Giáo hội đang đối diện, bao gồm cả khả năng xem xét lại văn kiện công bố bằng tự sắc mang tên Traditionis Custodes.
Dưới đây là bản ghi chép và dịch thuật (từ tiếng Tây Ban Nha sang tiếng Anh) của cuộc họp báo:
[Juan Carlos Paullier, Zorrilla Media:] Ngài cảm thấy thế nào? Ngài có ngạc nhiên về sự bền bỉ mà mình đã thể hiện trong chuyến đi này không?
[Đức Giáo Hoàng, bằng tiếng Tây Ban Nha:] Những người khác mới là những người ngạc nhiên về tôi. Tôi muốn tạ ơn Chúa. Ca phẫu thuật khá phức tạp, và như mọi người đều biết, đến nay đã hơn một tháng trôi qua. Chuyến đi này đã được lên kế hoạch từ trước, và ngay từ đầu, tôi đã quyết tâm thực hiện nó. Vì vậy, với sự trợ giúp của Chúa – và tôi tin là nhờ cả sức mạnh của lời cầu nguyện, khi tôi nhận được thông điệp từ khắp nơi trên thế giới – cùng với sự quyết tâm của bản thân và sự hỗ trợ từ các bác sĩ, tôi nhận thấy rằng điều đó hoàn toàn có thể. Tôi chưa hồi phục 100%, nhưng tình trạng hiện tại khá tốt. Sự bền bỉ chính là một trong những ân huệ mà Chúa đã ban tặng cho tôi.
Nhắc đến Uruguay – dù sự kiện này dường như đã trôi qua khá lâu – ngài từng nói rằng sự nhỏ bé không nên bị đánh đồng với sự tầm thường hay không đáng kể. Giáo hội tại Uruguay có thể mang đến ví dụ cụ thể nào cho các cộng đồng khác? Tại sao ngài quyết định thăm một quốc gia như Uruguay, và ngài hy vọng chuyến thăm này sẽ mang lại điều gì cho người Công Giáo Uruguay cũng như toàn xã hội nơi đây – một xã hội vốn mang đậm tính thế tục?
[Đức Giáo Hoàng, bằng tiếng Tây Ban Nha:] Hiện đã là tháng Mười Một, mùa Vọng và lễ Giáng sinh đang đến gần. Tôi nghĩ, chẳng hạn, đến khung cảnh máng cỏ Giáng sinh, đến những ngôi làng nhỏ bé nơi Chúa Giêsu đã đặt chân đến cùng thông điệp của Người; điều đó cho thấy một cộng đồng nhỏ bé vẫn có thể thực hiện những điều vĩ đại. Những việc đó tự chúng có thể rất khiêm nhường, nhưng đức tin cũng khởi đầu như một hạt cải vậy. Tại Uruguay, tất cả chúng ta đều chứng kiến sự hưởng ứng mạnh mẽ từ cộng đồng Công Giáo – và không chỉ từ họ; có lẽ một số người đã thực sự ngạc nhiên trước điều đó. Một sự trùng hợp đầy ý nghĩa về mặt thời gian cũng đã cho phép chúng tôi tham dự lễ kính Đức Mẹ Ba Mươi Ba Vị (Our Lady of the Thirty-Three) – một ngày lễ vô cùng quan trọng trong lịch sử cộng đồng Công Giáo tại Uruguay.
Tất cả những điều này cho thấy rằng, ngay cả ở một quốc gia được coi là thế tục – nơi nhiều người không còn thực hành đức tin hay tôn giáo một cách tích cực, và sự tham gia vào các hoạt động tôn giáo có thể rất hạn chế hoặc hoàn toàn vắng bóng – thì Giáo hội, các tín hữu và những người Ki-tô hữu vẫn có rất nhiều điều để chia sẻ. Sự hưởng ứng trong những ngày qua thật tuyệt vời, và tôi tin rằng nó đã để lại dấu ấn sâu đậm.
[Elisabetta Piqué, tờ La Nación:] Thưa Đức Thánh Cha, con xin cảm ơn ngài vì chuyến đi tuyệt vời này. Xin chúc mừng ngài, dù tất cả chúng con hiện đều đã kiệt sức. Trong thời gian ở Argentina, ngài đã có vài lần gặp gỡ Tổng thống Javier Milei. Ngài có thể chia sẻ về các cuộc gặp đó, cũng như thông điệp nào mà ngài cho là quan trọng nhất đối với chính phủ của ông Javier Milei không? Ngoài ra, còn một câu hỏi quan trọng khác vẫn chưa được giải đáp: Ngài hiểu rất rõ Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô, vậy tại sao ngài ấy chưa bao giờ đến thăm Argentina?
[Đức Thánh Cha (bằng tiếng Tây Ban Nha):] Cha sẽ không trả lời câu hỏi thứ hai, bởi vì... Tôi không thể tự cho phép mình đoán biết suy nghĩ của Đức Phan-xi-cô, dù tôi đã làm việc cùng ngài và quen biết ngài trong vài năm qua, thậm chí lâu hơn thế. Nhưng tại sao không để điều đó lại cho mầu nhiệm của sự sống đời đời? Chúng ta có thể hỏi ngài khi ở trong sự sống đời đời ấy.
Tôi từng gặp Tổng thống Milei tại Rome, khi ông ấy đến Vatican. Ông ấy và Đức Phan-xi-cô có quan điểm chính trị rất khác biệt, nhưng họ dường như vẫn hòa hợp với nhau. Tôi xin khẳng định rằng thông điệp mà tôi muốn truyền tải, thông điệp mà tôi muốn mang đến, không mang tính chính trị.
Ở một số quốc gia, người ta cố gắng đẩy tôi về phía hữu hoặc phía tả, bất kể họ có chỉ trích tôi hay không. Tôi nói về Magnifica Humanitas (phẩm giá cao quý của con người), và đó cũng là điều tôi đã thảo luận với Tổng thống Milei. Chúng tôi bàn về sự tôn trọng đối với mỗi cá nhân con người, và tôi đã khích lệ ông ấy hãy dành sự quan tâm lớn hơn cho những người đang gặp khó khăn nhất trong xã hội Argentina.
Đúng vậy, chúng tôi đã trao đổi về các vấn đề kinh tế và những khó khăn mà đất nước này đang trải qua kể từ khi ông ấy nhậm chức. Trên hết, giữa chúng tôi đã nảy sinh một sự thấu hiểu lẫn nhau trong việc nhìn nhận giá trị của sự sống và giá trị của con người ở mọi giai đoạn. Chúng ta cần tìm cách cùng nhau hợp tác vì điều đó.
Đó chính là hướng đi trong cuộc trò chuyện của chúng tôi. Như bạn có thể thấy, cả lúc tôi đến và lúc chúng tôi chia tay, ông ấy đều thể hiện sự cởi mở để lắng nghe thông điệp đó. Theo nghĩa này, tôi cho rằng cuộc gặp gỡ ấy rất tích cực.
[Pamela Francescato, Canal 5 Noticias:] Trước khi ngài đến, Argentina đã và đang trải qua những thời kỳ khó khăn, tăm tối trên nhiều phương diện. Kể từ khi ngài rời đi, sau khi lắng nghe những lời của ngài, mọi người tại Argentina – trên truyền hình lẫn đài phát thanh – đều đang bàn tán về ngài. Ngài đã để lại cho chúng tôi một ký ức vô cùng đẹp đẽ và mạnh mẽ. Xã hội này cần tiếng nói của ngài, cần Nhân loại Diệu kỳ của ngài, và cần được nghe rằng chúng ta hãy tiếp tục sống như những con người đích thực. Ngài có lời khuyên nào dành cho chúng tôi không? Tầm nhìn của ngài là gì?
[Đức Giáo Hoàng, bằng tiếng Tây Ban Nha:] Tôi nghĩ tất cả chúng ta đều đang nhận ra rằng mình đã để bản thân bị cuốn theo các thuật toán và sự phân cực – những điều không hề xảy ra một cách ngẫu nhiên. Trong nhiều tình huống, sự chia rẽ này đã bị cố tình khơi dậy. Tôi nghĩ rằng quý vị đóng một vai trò rất quan trọng trong việc giúp mọi người vượt qua kiểu phân cực này. Hãy nhìn vào những gì đã xảy ra tại Argentina trong vài ngày qua: làm thế nào mà tất cả chúng ta—dù thuộc phe cánh hữu hay cánh tả—lại có thể cùng xuống đường ăn mừng và tận hưởng một điều gì đó lớn lao hơn nhiều so với những tranh cãi chính trị?
Cá nhân tôi tin tưởng mạnh mẽ rằng thông điệp của Chúa Giê-su Ki-tô—dù vẫn dành sự tôn trọng sâu sắc cho những ai không theo Kitô giáo và chọn một con đường khác—mời gọi chúng ta xây dựng những nhịp cầu và tìm kiếm sự hòa giải. Nhờ đó, chúng ta có thể khám phá lại những khía cạnh nhân bản sâu xa hơn nhiều so với những yếu tố gây chia rẽ, thù hận và phân cực.
Tôi hy vọng rằng chuyến thăm này ít nhất đã góp phần đánh thức trong lòng nhiều người nhận thức rằng chúng ta có thể thay đổi tư duy, có thể suy nghĩ theo một cách khác. Dĩ nhiên, những khác biệt về quan điểm vẫn sẽ tồn tại, nhưng mọi chuyện không nhất thiết phải đi đến mức người ta sử dụng ngôn từ đầy bạo lực, gây ra sự chia rẽ ngay cả trong các gia đình.
Chúng ta hoàn toàn có thể trò chuyện, yêu thương và xích lại gần nhau. Vì vậy, hãy hy vọng rằng, bằng cách gieo lại những hạt giống hy vọng và lan tỏa thông điệp về sự hiệp nhất giữa những khó khăn và khác biệt, mọi người sẽ cùng tìm kiếm các giải pháp phục vụ lợi ích chung, vì lợi ích của chính người dân.
[Sergio Rubín, tờ Clarín:] Argentina từng có một tầng lớp trung lưu đông đảo, nhưng rồi phải trải qua một cuộc sụp đổ xã hội nghiêm trọng—hậu quả lan rộng chẳng khác nào một cuộc chiến tranh. Hiện tại, đất nước đang trong quá trình điều chỉnh kinh tế. Dưới góc nhìn từ giáo huấn xã hội của Giáo hội, vấn đề này nên được hiểu như thế nào? Người dân đang phải nỗ lực hết mình và chịu đựng nhiều gian khó. Argentina sở hữu nguồn tài nguyên và nhân tài dồi dào, vậy mà vẫn chưa thể vực dậy. Làm thế nào để chấm dứt tình trạng phi đạo đức này?
[Đức Giáo Hoàng (bằng tiếng Tây Ban Nha):] Không cần phải giảng một bài học về kinh tế, có thể thấy rằng hiện nay đang tồn tại những vấn đề quốc tế góp phần tạo nên một tình trạng vô cùng nghiêm trọng, gây ra biết bao khó khăn cho tầng lớp trung lưu, chưa kể đến những người nghèo khổ. Ở đây cũng vậy, tôi cho rằng chúng ta cần khuyến khích mọi người — từ công dân cho đến các nhà lãnh đạo chính trị — cùng tìm cách hợp tác để tái thiết và cải thiện điều kiện sống cho tất cả mọi người. Trong một số trường hợp, điều này đòi hỏi sự hợp tác quốc tế nhằm tìm ra giải pháp cho những khó khăn đang gây ra các xung đột nghiêm trọng hoặc để lại hậu quả kinh tế nặng nề cho người dân.
Tất cả chúng ta đều phải hướng tới lợi ích chung. Nếu nhận được sự hỗ trợ, các doanh nghiệp nhỏ thường có thể đóng góp nhiều hơn vào việc tạo ra việc làm và duy trì tầng lớp trung lưu. Điều vô cùng quan trọng là khích lệ mỗi cá nhân tìm cách sống với niềm hy vọng, đồng thời khuyến khích những người có nguồn lực dồi dào hơn hãy theo đuổi những điều mang lại lợi ích cho tất cả mọi người.
Chúng ta đang sống trong một thế giới mà ngày càng có ít người nắm giữ phần lớn của cải. Học thuyết xã hội của Giáo hội cũng đề cập đến vấn đề tích tụ của cải này, đồng thời đặt câu hỏi làm thế nào để phân phối lại nguồn lực một cách hiệu quả hơn — thực tế là hiệu quả hơn rất nhiều — nhằm ngăn chặn tình trạng tầng lớp trung lưu bị thu hẹp hoặc biến mất, thay vào đó là giúp họ phát triển mạnh mẽ hơn, đồng thời củng cố vị thế của tầng lớp lao động. Điều đó đồng nghĩa với việc khuyến khích các cá nhân và các phong trào cùng hợp tác với nhau để họ có thể sống với phẩm giá cao hơn.
[Fátima Saldonid, Đài truyền hình công cộng Peru:] Thưa Đức Thánh Cha, nngài biết là chúng con rất giàu tình cảm, thường dành cho nhau những cái ôm nồng nhiệt và những cử chỉ thân tình; chúng con đã hơi lo lắng khi thấy hình ảnh một người ném chuỗi hạt mân côi về phía ngài. Nhưng ngài hiểu rằng tất cả đều xuất phát từ tình yêu thương, vì ai cũng muốn được gần gũi với ngài. Ngài từng chia sẻ rằng trong thời gian làm việc tại Peru, ngài đã học được cách trở thành một giám mục, và trong chuyến tông du lần này, ngài lại hiểu thêm đôi chút về sứ vụ của Đấng kế vị Thánh Phê-rô. Điều gì đã chạm đến trái tim ngài sâu sắc nhất, và ngài sẽ mang điều gì từ trải nghiệm này vào công việc tương lai của mình trong Giáo hội? Còn một điều nữa mà mọi người chưa rõ: Ngài là người cha của chúng con, nhưng giờ đây người cha ấy lại sắp rời đi. Khi nào ngài sẽ quay trở lại?
[Đức Thánh Cha, bằng tiếng Tây Ban Nha:] Chà, hãy tạm gác lại câu hỏi cuối cùng đó nhé, vì chính tôi còn chẳng biết năm tới mình sẽ đi đâu, chứ đừng nói đến tương lai xa hơn. Nhân đây, tôi muốn nói rằng việc chuẩn bị cho một chuyến tông du là một công việc vô cùng lớn lao, và tôi xin cảm ơn tất cả các cộng đoàn.
Lima có nhiều nguồn lực hơn và đã thực hiện công việc rất tốt. Pucallpa dù ít nguồn lực hơn nhưng lại tràn đầy sự nồng hậu theo nhiều nghĩa, và họ cũng đã nỗ lực hết mình để các sự kiện ngày hôm qua diễn ra thành công. Rồi còn Cusco, Chiclayo nữa… Tôi thực sự muốn gửi lời cảm ơn đến tất cả những ai đã góp sức cho dự án này. Nếu quay lại quá thường xuyên thì thật không công bằng với họ, nên giờ hãy để họ nghỉ ngơi một chút nhé.
Tình cảm của người dân Peru – bao gồm cả người đã vì đức tin mãnh liệt mà muốn trao tặng tôi một chuỗi hạt mân côi – là điều đọng lại trong tim… và có lẽ cả trong ánh mắt nữa… Đây là những trải nghiệm để lại dấu ấn sâu đậm trong cuộc đời một con người. Chúng cho thấy rằng ở đây thực sự có lòng nhiệt huyết, có đức tin sâu sắc và khát khao đón nhận phúc lành của Chúa thông qua một người tôi tớ, thông qua Đức Giáo Hoàng.
Sự gần gũi đó tự nó đã là một thông điệp lan tỏa theo cả hai chiều. Nó mang ý nghĩa của việc cùng chia sẻ đức tin trong niềm vui và trao ban phúc lành. Điều này gợi nhớ đến người phụ nữ trong Tin Mừng, người chỉ mong được chạm vào áo choàng của Chúa Kitô để nhận lấy phúc lành từ Người. Khi tôi đi ngang qua trên xe, mọi người cũng muốn chạm vào cửa kính nơi tôi ngồi. Họ cố gắng vượt qua hàng rào của cảnh sát quốc gia vì họ khao khát được sống, được cảm nhận và được trải nghiệm đức tin đó.
Tôi luôn cố gắng gần gũi với họ, và tôi tạ ơn Chúa vì nguồn năng lực mà Người ban cho tôi. Bản thân tôi cũng nhận lại được nhiều điều từ họ. Sự nhiệt huyết, đức tin và lòng sùng mộ này thực sự là một món quà từ Thiên Chúa, được chia sẻ với tất cả mọi người, với cả thế giới – những người đã chứng kiến những gì chúng tôi trải qua. Tôi xin tạ ơn Chúa. Không còn từ ngữ nào khác để diễn tả hơn thế.
[Carlos Villareál, RPT Notícias:] Một trong những khía cạnh quan trọng nhất trong chuyến thăm của ngài là việc ngài đến Peru vào một thời điểm vô cùng khó khăn đối với chúng tôi. Trong bài phát biểu của mình, ngài đã đề cập đến tình trạng bạo lực hiện nay, hiện tượng El Niño và những trận mưa lớn ở miền bắc đất nước – những vấn đề mà ngài hiểu rất rõ. Theo ngài, làm thế nào để người dân Peru – dù là người có đức tin hay không – có thể duy trì tinh thần đoàn kết, đức tin và niềm hy vọng mà chuyến thăm của ngài đã khơi dậy trong chúng tôi? Ngoài ra, xin cho phép tôi hỏi thêm một điều nữa: Tôi được biết ngài đã gặp gỡ một số người tại Peru – những người cho biết họ từng phải chịu đựng sự đối xử tồi tệ từ các thành viên trong Giáo hội. Ngài cảm thấy thế nào sau khi trò chuyện với họ?
[Đức Giáo Hoàng, bằng tiếng Tây Ban Nha:] Xét trên một khía cạnh nào đó, câu trả lời cho cả hai câu hỏi này có phần tương đồng. Cá nhân tôi rất mong muốn được đến thăm mọi quốc gia trên thế giới nếu Chúa ban cho tôi đủ thời gian, nhưng Giáo hoàng thì chỉ có một. Ngài đóng vai trò là Đại diện của Chúa Kitô, còn Giáo hội hiện diện tại mỗi địa phương thông qua các giám mục – những vị mục tử của Giáo hội.
Một phần thông điệp mà tôi đã chia sẻ với các giám mục là chính các ngài phải tiếp nối trải nghiệm đức tin mà chúng ta đã cùng nhau sống trong những ngày vừa qua. Tôi đã nói với các ngài rằng, giờ đây đến lượt các ngài gìn giữ những ân huệ mà chúng ta đã cùng chia sẻ và tiếp tục phát huy chúng, để trải nghiệm về niềm vui, lòng sùng mộ và đức tin này có thể không ngừng lớn mạnh. Về các nạn nhân, đây chắc chắn không phải là lần đầu tiên tôi trò chuyện với các nạn nhân ở Peru hay các quốc gia khác. Đức Giáo Hoàng không thể lắng nghe từng cá nhân trên khắp thế giới. Vì vậy, đây cũng là một cử chỉ thể hiện mong muốn được gần gũi với các nạn nhân, giúp họ tìm ra một lộ trình – dù có thể chỉ là những bước nhỏ – để tiến tới sự chữa lành thực sự.
Đồng thời, đây cũng là cam kết tiếp tục nỗ lực trong công tác phòng ngừa để những sự việc như vậy không bao giờ tái diễn. Đây cũng là lời kêu gọi gửi đến các giám mục và những người làm công tác mục vụ tại các giáo phận: những ai gần gũi nhất với các tình huống này phải thực hiện nghĩa vụ đồng hành cùng các nạn nhân. Chính quý vị phải chịu trách nhiệm đồng hành và giúp họ đạt được công lý.
[Fabio Marchese Ragona, Mediaset:] Đây là một chuyến thăm tuyệt vời, vô cùng sâu sắc với lịch trình dày đặc. Một vài người trong chúng tôi vẫn còn trụ vững, nhưng cũng suýt chút nữa là…
[Đức Giáo Hoàng, bằng tiếng Ý:] Tôi thấy phía sau kia có nhiều người mệt mỏi quá. Chuyện gì đang xảy ra vậy nhỉ! (Cười)
Chúng tôi thấy ngài có rất nhiều bài phát biểu, dường như ngài chẳng hề biết mệt. Điều đó khiến chúng tôi nghĩ đến việc ngài đột ngột phải nhập viện. Chúng tôi muốn biết trải nghiệm đó đối với ngài – trong vai trò một bệnh nhân – đã diễn ra như thế nào, liệu ngài có cần kiểm tra hay điều trị thêm không, và liệu có điều gì thay đổi trong cuộc sống của ngài với tư cách là Giáo hoàng hay không.
[Đức Giáo Hoàng, bằng tiếng Ý:] Tin tức ban đầu thật bất ngờ. Tôi không có triệu chứng gì và vẫn cảm thấy khỏe mạnh. Tôi đang thực hiện các đợt kiểm tra sức khỏe định kỳ hàng năm như vẫn làm suốt nhiều năm qua thì họ phát hiện ra thứ ban đầu trông giống như một bóng mờ. Sau các xét nghiệm bổ sung và sinh thiết, họ xác định có một khối u ở đó.
Như đã nói trước đó, tôi muốn thực hiện chuyến đi này, nên tôi bảo: hãy tiến hành phẫu thuật ngay đi. Nhờ ơn Chúa, tâm hồn tôi rất bình an. Tôi cảm thấy cần phải làm điều đó, thì cứ làm thôi. Tôi tin tưởng vào các bác sĩ và dịch vụ y tế mà chúng tôi được tiếp cận, nên chúng tôi đã tiến hành.
Tạ ơn Chúa, như các bạn đã biết, mọi việc đều diễn ra rất tốt đẹp. Khối u nằm trọn trong phần phổi đã được cắt bỏ. Nó chỉ khu trú ở vùng đó thôi, nên không cần phải điều trị thêm nữa. Tuy nhiên, để cẩn thận, tôi vẫn sẽ tiếp tục duy trì các đợt kiểm tra sức khỏe, giống như những lần kiểm tra định kỳ hàng năm vậy.
Tôi cảm thấy thế nào ư? Tôi có một người anh – điều này ai cũng biết – hiện đang trải qua một tình huống phức tạp hơn nhiều. Chúng tôi cùng nhau đối diện với hoàn cảnh đó bằng niềm tin tưởng lớn lao vào Chúa. Có lẽ đây cũng là một thông điệp dành cho những ai đang phải chịu đau khổ và có lẽ đang cảm thấy vô cùng sợ hãi – điều đó cũng dễ hiểu thôi.
Hãy đi kiểm tra sức khỏe. Phòng bệnh là điều vô cùng quan trọng. Hãy chăm sóc sức khỏe của chính mình. Khi cần phải điều trị, đừng quá sợ hãi mà hãy cứ tiến hành. Tạ ơn Chúa, nhờ sức mạnh từ lời cầu nguyện của biết bao người, mọi việc đã diễn ra rất tốt đẹp đối với tôi, và tôi ở đây để làm chứng cho điều đó.
[Gerry O’Connell, tạp chí America:] Đây là một chuyến đi tuyệt vời. Khi thấy ngài ở Peru, tôi có cảm giác như trái tim ngài đang đặt tại Peru, dù thân xác ngài có thể đang ở Rome. Nhưng câu hỏi của tôi là: Hôm qua tại Pucallpa, khi phát biểu tại bến cảng trước các nhà truyền giáo và các nhà lãnh đạo vùng Amazon, ngài đã nói với các nhà truyền giáo rằng: địa hạt truyền giáo (vicariate) của các vị còn rộng lớn hơn cả nhiều quốc gia khác. Chỉ có 25 linh mục. Thưa Đức Thánh Cha, ngài từng đến Peru vào năm 1985 với tư cách là một nhà truyền giáo. Nếu tôi hiểu đúng, các tu sĩ Dòng Thánh Augustinô tại Hoa Kỳ đã hưởng ứng lời kêu gọi của Đức Giáo Hoàng Gioan XXIII về việc cử các linh mục đến Mỹ Latinh, vì khi đó số lượng linh mục không đủ đáp ứng nhu cầu. Ngài đã ở đó 20 năm, và giờ đây ngài trở lại với tư cách là một vị Giáo hoàng truyền giáo. Ngài vẫn thấy tình trạng thiếu linh mục ở đó, trong khi tại Hoa Kỳ, nhiều nhà thờ cũng đang phải đóng cửa. Tại Thượng Hội đồng Giám mục về vùng Amazon, vấn đề này đã được thảo luận sôi nổi, và một đề xuất về việc thụ phong cho các viri probati — tức những người đàn ông đã lập gia đình và có đức tin trưởng thành — đã được thông qua. Trong quá trình tham vấn cho Thượng Hội đồng về tính hiệp hành, vấn đề này cũng được nêu lên. Phải chăng qua tất cả những điều này, Chúa Thánh Thần đang muốn nhắn nhủ điều gì đó với Giáo hội? Hơn nữa, trong tông huấn Querida Amazonia, Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô đã không đưa ra câu trả lời khẳng định hay phủ định đối với đề xuất từ Thượng Hội đồng về Amazon liên quan đến những người đàn ông đã lập gia đình. Câu hỏi của tôi là: Vấn đề này vẫn còn đang được cân nhắc dưới thời của ngài phải không? Ngài vẫn đang suy xét về nó chứ? Dù sao thì, với kinh nghiệm là một nhà truyền giáo, ngài đã tận mắt chứng kiến thực tế đó.
[Đức Giáo Hoàng, bằng tiếng Anh:] Trước hết, để cung cấp thêm một góc nhìn, tôi xin bắt đầu từ nơi tôi từng thực hiện công việc truyền giáo của mình: Chulucanas.
Khi tôi mới đến Peru, nếu nói về Dòng Thánh Augustinô, thì có khoảng 15 đến 20 tu sĩ người Mỹ và hai tu sĩ người Peru. Ngày nay, tại miền bắc Peru, tôi không nghĩ còn tu sĩ Dòng Augustinô nào ở đó cả. Có lẽ chỉ còn một người, nhưng tôi cần nhớ lại xem, tôi không nghĩ là còn tu sĩ người Mỹ nào ở đó nữa.
Tuy nhiên, hiện đã có 35 tu sĩ người Peru. Như vậy, Chúa Thánh Thần hoạt động theo nhiều cách, đặc biệt là ở những nơi mà công tác cổ vũ ơn gọi và đào tạo được thực hiện một cách hiệu quả. Cánh cửa vẫn mở cho khả năng sẽ có thêm nhiều linh mục — những linh mục người Peru — trong tương lai để chăm sóc các vùng truyền giáo này. Có những thách thức đang đặt ra, chẳng hạn như tại khu vực Amazon, nơi vấn đề ơn gọi trở nên phức tạp hơn vì nhiều lý do khác nhau. Tại Peru, chẳng hạn, có bảy hạt đại diện tông tòa. Hôm qua, chúng tôi đã ở Pucallpa. Pucallpa, Puerto Maldonado và Iquitos là ba trong số các hạt đại diện tông tòa hiện có nhiều ơn gọi hơn cả, trong khi các hạt khác lại có ít hơn rất nhiều. Còn rất nhiều việc phải làm.
Một trong những giải pháp được đề xuất để xem xét chính là điều mà ông đang đề cập đến. Đây không phải là giải pháp duy nhất, nhưng ở một số khu vực trong Giáo hội, nó có thể gây ra sự chia rẽ, bởi vì khái niệm này không nhận được sự chấp thuận mang tính phổ quát. Như tôi đã nhiều lần khẳng định trong khoảng một năm rưỡi đảm nhiệm cương vị Giáo hoàng, một trong những ưu tiên hàng đầu của tôi là thúc đẩy sự hiệp nhất và hiệp thông giữa chúng ta với tư cách là các thành viên của Giáo hội.
Đối với một ý tưởng mà Chúa Thánh Thần có thể đang gợi mở (tuy nhiên, không phải chỉ gợi mở riêng cho tôi – vì Giáo hoàng không thay đổi giáo lý của Giáo hội), tất cả chúng ta đều phải lắng nghe. Các giám mục cũng phải lắng nghe. Có thể trong tương lai, một vài điều sẽ thay đổi. Tuy nhiên, vào thời điểm hiện tại, tôi tin rằng một phần quan trọng trong sứ vụ của mình tại Giáo hội là hàn gắn và quy tụ mọi người lại với nhau, tương tự như điều chúng ta vừa thảo luận về các vấn đề chính trị trong một số quốc gia trong lòng Giáo hội. Thay vào đó, hãy cùng ngồi lại với nhau. Hãy xem xét đâu là những ưu tiên cần thiết, rồi từ đó chúng ta sẽ cùng bước tiếp.
Tôi biết rõ rằng nhiều người không đồng tình với cách tiếp cận này. Điều đó cũng không sao cả. Tôi ở đây, và đó là điều tôi đề xuất như một phần trong sứ vụ của mình. Tôi nghĩ như vậy là đủ ở thời điểm hiện tại, bởi vấn đề cho phép nam giới đã kết hôn trở thành giáo sĩ là một vấn đề phức tạp. Như chúng ta biết, cũng có những người khác đưa ra các đề xuất khác. Nhưng tất cả những điều này đều cần thời gian, và chúng ta sẽ tiến bước theo sự dẫn dắt của Chúa.
[Sylwia Wysocka, PAP:] Trong chuyến đi này, ngài đã nhiều lần nhắc đến ca phẫu thuật của mình. Những vị tiền nhiệm của ngài từng ký sẵn các lá đơn từ chức có điều kiện, phòng trường hợp họ rơi vào tình trạng hôn mê. Ngài có ký một lá đơn như vậy không?
[Đức Giáo Hoàng, bằng tiếng Ý:] Không. Hiện tại, tạ ơn Chúa, tôi thấy chưa cần thiết. Giáo luật đã có sẵn các quy định liên quan đến vấn đề này. Mọi sự đều nằm trong tay Chúa, như tôi từng nói trước khi được bầu làm Giáo hoàng. Tôi đặt trọn niềm tin vào Người. Có lẽ sau này tôi sẽ ký, nhưng hiện tại thì chưa cần. Cảm ơn bạn.
[Valentina Alazraki, N+ Televisa:] Trong vài ngày qua, ngài đã nhiều lần nói rằng Peru chính là quê hương của mình. Ngài chia sẻ về những gì người dân nơi đó đã trao tặng và cách họ thay đổi ngài. Một phần con người ngài ngày nay chính là kết quả từ những trải nghiệm tại Peru. Nhưng ngài còn một quê hương khác, đó là Hoa Kỳ – nơi ngài sinh ra. Điều gì ở Hoa Kỳ đã góp phần định hình nên con người ngài? Hoa Kỳ đã mang lại cho ngài những gì? Tôi biết ngài có thể sẽ nói rằng mình không nhớ chính xác các mốc thời gian, nhưng liệu chúng ta có thể hy vọng về một chuyến thăm Hoa Kỳ – một hành trình “từ Chiclayo đến Chicago” hay không?
[Đức Giáo Hoàng, bằng tiếng Tây Ban Nha:] Vài phút trước, tôi đã nói rằng các chuyến tông du cho năm 2027 vẫn đang trong quá trình lên kế hoạch. Chỉ có một sự kiện đã được xác nhận là chuyến đi đến Hàn Quốc nhân Ngày Giới trẻ Thế giới. Ngoài ra, còn có một vài khả năng khác mà chúng tôi đang xem xét. Nhưng hiện tại chỉ có vậy thôi; tôi không thể nói thêm gì nữa.
Xét trên nhiều phương diện, tôi là một người Bắc Mỹ. Trước kỳ mật nghị bầu Giáo hoàng, có một bài báo viết rằng Prevost là “người ít mang chất Mỹ nhất trong số những người Mỹ”. Tôi nghĩ rằng, trong số những đặc điểm khác, khi tôi nói điều gì đó, tôi thường nói một cách thẳng thắn và trực diện. Tôi nói đúng sự thật như nó vốn có. Chẳng hạn, việc chia sẻ về tình trạng sức khỏe của bản thân, hay nói rằng “Tôi đang gặp phải vấn đề này”, có thể không phải là điều phổ biến ở nhiều quốc gia và nền văn hóa khác, nhưng lại khá bình thường tại Hoa Kỳ. Tôi không muốn khơi gợi thêm những thắc mắc khác, nhưng niềm tin sâu sắc của tôi vào nền dân chủ và sự tham gia dân chủ cũng là một phần trong bản sắc Mỹ của tôi. Tất nhiên, cách tôi sống đức tin của mình đã chịu ảnh hưởng sâu sắc – hay nói đúng hơn là được biến đổi – khi tôi ở Peru. Tôi lớn lên trong một gia đình đa văn hóa tại Hoa Kỳ, nơi chúng tôi cũng cùng nhau sống đức tin của mình. Vì vậy, tôi nghĩ có nhiều yếu tố cùng tác động, bao gồm cả việc tôi đã được định hình bởi nền văn hóa đó.
Ngài có biết người dân Mexico hào hứng thế nào khi mong chờ được chào đón ngài không…
[Đức Giáo Hoàng, bằng tiếng Tây Ban Nha:] Cảm ơn các bạn rất nhiều!
Ngài đã đến thăm Đền thánh Đức Mẹ Guadalupe ở Uruguay. Liệu chúng con có thể mơ về việc ngài cũng sẽ đến Mexico không?
[Đức Giáo Hoàng, bằng tiếng Tây Ban Nha:] Tất nhiên rồi. Tôi đã từng đến Guadalupe vài lần. Các bạn cứ mơ đi, nhưng đừng vội tỉnh giấc sớm quá nhé… Tôi sẽ đến, tôi chắc chắn sẽ đến.
[Jean-Marie Guénois, tờ Le Figaro:] Thưa Đức Thánh Cha, sau chuyến tông du đầy ấn tượng nhưng cũng khá mệt mỏi này – vốn diễn ra ngay sau ca phẫu thuật của ngài vào ngày 13 tháng 10 – liệu ngài có cân nhắc lại các ưu tiên của mình trong những tháng tới không? Và nếu được phép, con xin hỏi thêm ba câu hỏi nhỏ về ba vấn đề cụ thể. Ngài có thể xác nhận rằng Tòa Thánh đang soạn thảo một văn kiện về lạm dụng tinh thần, trong đó có đề cập đến các biện pháp chế tài theo giáo luật không? Ngài có cân nhắc việc nới lỏng văn kiện Traditionis Custodes (tự sắc về việc sử dụng phụng vụ trước cải cách Công đồng Vatican II) không? Và liệu ngài có sớm bổ nhiệm các vị Hồng Y mới không?
[Đức Giáo Hoàng, bằng tiếng Anh:] Xin trả lời theo thứ tự ngược lại. Tôi không bình luận gì về các vị Hồng Y tương lai. Hiện tại số lượng Hồng Y vẫn còn đủ; tôi nghĩ là khoảng 116 vị. Rồi chúng ta sẽ tính đến chuyện đó sau.
Lạm dụng tinh thần là một vấn đề rất nghiêm trọng trong Giáo hội. Vấn đề này đang được nghiên cứu tại Vatican. Hiện chưa có văn kiện cụ thể nào sắp được công bố, ít nhất là vào lúc này. Tuy nhiên, bản thân khái niệm này—cũng như nhu cầu giải quyết các vấn đề đó theo giáo luật—đang được xem xét. Đây là một thách thức, bởi để thực thi công lý, cần phải có một hệ thống quy định hoặc cơ sở pháp lý để áp dụng. Hiện tại, khái niệm này vẫn còn khá mơ hồ, mặc dù tất cả chúng ta có lẽ đều có thể chỉ ra những trường hợp cụ thể hoặc các tình huống mà điều đó đã xảy ra.
Vì vậy, chúng tôi đang nghiên cứu và làm việc về vấn đề này.
Traditionis Custodes là quyết định của Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô, và chúng tôi sẽ tiếp tục tuân thủ văn kiện đó. Traditionis Custodes có bao gồm các khả năng cho phép miễn chuẩn hoặc cho phép cử hành Thánh lễ theo nghi thức cũ (Tridentine Mass hay Vetus Ordo).
Vì sự hiệp nhất của Giáo hội—và vì đại đa số người Công Giáo trên khắp thế giới—chúng ta cử hành phụng vụ theo nghi thức của Công đồng Vatican II (nghi thức của Đức Phao-lô VI), và chúng ta sẽ tiếp tục thực hiện như vậy. Đồng thời, vẫn có một lộ trình dành cho những ai muốn đệ đơn xin miễn chuẩn.
[Về các ưu tiên của ngài, chú thích của biên tập viên:] Tôi không thấy cần phải điều chỉnh các ưu tiên đó, cảm ơn bạn; về cơ bản, mọi việc vẫn sẽ tiếp diễn như cách chúng ta đang thực hiện.
[Giacomo Galeazzi, tờ La Stampa:] Ngài đã bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Giờ đây, ngài kỳ vọng điều gì – cả ở đất nước của ngài lẫn trên thế giới – trong bối cảnh chiến tranh hỗn hợp và chiến tranh nhận thức đang lan rộng khắp toàn cầu? Tại Ý, chúng tôi cũng đang cảm nhận được những tác động này. Sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, ngài kỳ vọng sẽ thấy sự ôn hòa hơn hay sự phân cực gia tăng hơn?
[Đức Giáo Hoàng, bằng tiếng Ý:] Tôi chỉ có thể nhắc lại những gì mình vừa nói cách đây vài phút. Tôi mong muốn thấy một năng lực đối thoại lớn hơn, nhiều nỗ lực xây dựng cầu nối và hòa giải hơn, bớt đi sự gay gắt, ít chiến tranh và ít chia rẽ hơn. Tôi biết đây cũng chỉ là một giấc mơ, nhưng tôi tin rằng điều đó hoàn toàn khả thi. Vì vậy, hãy cùng chờ xem…
Tôi không đưa ra bình luận chính trị. Tôi đang thúc đẩy giáo huấn xã hội của Giáo hội với hy vọng rằng sẽ có người lắng nghe. Chúng ta hãy luôn nỗ lực thúc đẩy đối thoại và khả năng lắng nghe lẫn nhau.
Thành công của Đức Giáo Hoàng Leo tại Mỹ La-tinh – và những thách thức
Vũ Văn An
13:09 17/11/2026
Robert Royal, chủ bút The Catholic Thing, thứ Ba, ngày 17 tháng 11 năm 2026 viết: Thật vui khi được theo dõi chuyến tông du đầy ấn tượng của Đức Giáo Hoàng Leo tới Mỹ La-tinh trong tuần qua. Nếu từng có bất cứ nghi ngại nào về sức khỏe của ngài, thì cách ngài dường như càng tràn đầy năng lực hơn khi đi qua Uruguay, Argentina và cuối cùng là trước đám đông reo hò tại Peru – một lịch trình kéo dài 12 ngày vốn có thể khiến hầu hết những người trẻ hơn ngài một nửa phải kiệt sức – đã chứng minh rõ ràng rằng, ít nhất là vào thời điểm hiện tại, chúng ta đang có một vị Giáo hoàng vô cùng sung sức.
Truyền thông thường tập trung vào những bình luận chính trị ngẫu nhiên được Đức Giáo Hoàng đưa ra (như vấn đề chăm sóc sức khỏe toàn dân ở Uruguay, hay yêu cầu công lý cho các nhà hoạt động môi trường bị sát hại ở Peru) – những phát biểu mang tính nhất thời. Tuy nhiên, các thông điệp mang đậm tinh thần Công Giáo của ngài lại đáng chú ý hơn: lời kêu gọi cầu nguyện và ăn chay để cầu cho ơn gọi tại Montevideo; nhấn mạnh việc không được bỏ qua giáo lý vì lý do “mục vụ” tại Buenos Aires (phải chăng đây là sự điều chỉnh so với thời Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô?); và lời nhắc nhở hãy giữ lòng trung thành với Giáo hội của Chúa Giê-su tại Peru (trong bối cảnh Thệ Phản đang phát triển mạnh mẽ khắp Mỹ La-tinh).
Đây đều là những lời dạy tốt đẹp, nhưng sẽ tuyệt vời hơn nếu chúng được tiếp nối bằng những hành động mạnh mẽ – đặc biệt là thông qua các quyết định bổ nhiệm vào Giáo triều (Curia) hay các đề cử vào Hồng Y đoàn theo cùng định hướng đó. Đồng thời, cần dành sự quan tâm đến nhiều thách thức khác trên thế giới.
Một người bạn Ý thông thái đã nói với tôi một điều ở Rome tuần trước – một sự thật hiển nhiên mà đôi khi chúng ta ít khi để tâm tới: Vatican vừa là trung tâm điều hành của Kitô giáo – nơi thúc đẩy các mục tiêu tâm linh, đạo đức và văn hóa Công Giáo – nhưng đồng thời cũng là một quốc gia, với nỗ lực duy trì quan hệ ngoại giao tốt đẹp với các quốc gia khác cũng như các cộng đồng văn hóa lớn.
Điều này có mặt tích cực – Rome có thể đóng vai trò là một bên trung gian khách quan khi nảy sinh căng thẳng quốc tế, một vai trò mà Vatican từng đảm nhận nhiều lần trong lịch sử. Tuy nhiên, nếu không được thực hiện khéo léo, cách tiếp cận này cũng đi kèm với những cái giá phải trả – hãy nhìn vào thỏa thuận đầy tai hại và vẫn còn “bí mật” với Trung Quốc, hay cách mà hai vị Giáo hoàng gần đây nhất đã phớt lờ những sự thật lịch sử hiển nhiên để tìm cách hòa giải – thậm chí là phủ nhận các mối đe dọa – từ phía Hồi giáo. Ngay trong tuần này, Tổ chức Quan sát về Sự thiếu khoan dung và Phân biệt đối xử đối với Kitô hữu tại châu Âu (OIDAC), trong báo cáo năm 2026 về các “tội ác do thù ghét” nhắm vào Kitô hữu (dựa trên các tiêu chuẩn của chính Liên minh châu Âu), đã ghi nhận 2,465 vụ việc tại châu Âu. Số liệu phân theo từng quốc gia cho thấy những chi tiết đáng chú ý:

Không phải ngẫu nhiên mà các quốc gia cho phép làn sóng di cư bất hợp pháp lớn nhất từ các quốc gia Hồi giáo – bao gồm Pháp, Anh, Đức và Áo – lại là những nơi xảy ra nhiều vụ việc nhất. Tất nhiên, không phải tất cả các cuộc tấn công này đều do những phần tử Hồi giáo cực đoan gây ra, nhưng sẽ thật ngây thơ nếu phớt lờ mối tương quan này.
Đức Giáo Hoàng Leo từng nhiều lần đề cập đến việc cần phải “bớt sợ hãi” Hồi giáo hơn. Tuy nhiên, thực tế trên hiện trường – vốn hiếm khi được các cơ quan truyền thông lớn đưa tin hoặc thường bị xem nhẹ – cho thấy rằng việc bày tỏ mối quan ngại lớn hơn đối với Hồi giáo là điều hoàn toàn xác đáng; xét cả về những tác động của tôn giáo này trong thế giới thế tục, lẫn hệ quả hữu hình đối với các Kitô hữu khi Hồi giáo bị coi đơn thuần chỉ là một trong số các “tôn giáo thế giới”.
Tổ chức “Trợ giúp Giáo hội đau khổ” (Aid to the Church in Need) cũng vừa công bố báo cáo hai năm một lần về tình trạng ngược đãi Kitô hữu trên toàn cầu… Hiện có hơn 220 triệu Kitô hữu tại 165 quốc gia đang phải đối diện với các mối đe dọa. Đôi khi, người ta có cảm giác rằng, cũng giống như các chính phủ châu Âu và giới truyền thông, Vatican không muốn thu hút sự chú ý vào hiện tượng này vì lo ngại sẽ gây ra phản ứng dữ dội – giống như những gì đã xảy ra sau khi Đức Giáo Hoàng Bê-nê-đíc-tô XVI đưa ra những nhận xét ôn hòa về Hồi giáo trong bài diễn văn tại Regensburg.
Đối với những ai theo dõi những tranh cãi không hồi kết xoay quanh “Công đồng Vatican II” – một sự kiện đã kết thúc từ sáu thập niên trước – thì tất cả những điều này gợi lại những câu hỏi (hay đúng hơn là những nỗi lo ngại) từng xuất hiện ngay trong thời gian diễn ra Công đồng. Đồng thời, nó cũng đặt ra nghi vấn liệu định hướng từng được các giám mục trên thế giới coi là đúng đắn trong giai đoạn 1962–1965, liệu có còn là kim chỉ nam phù hợp nhất trong một thế giới đã thay đổi rất nhiều như hiện nay hay không. Khi đọc lại vài trang trong cuốn sách A Deeper Vision (Một Tầm Nhìn Sâu Sắc Hơn) của mình, tôi tình cờ bắt gặp những lời này của Joseph Ratzinger, khi ngài còn là một vị Hồng Y:
"Không phải mọi công đồng hợp lệ trong lịch sử Giáo hội đều mang lại hoa trái; xét cho cùng, nhiều công đồng trong số đó chỉ là sự lãng phí thời gian... Bất chấp tất cả những điều tốt đẹp có trong các văn kiện mà Công đồng Vatican II đã ban hành, thì nhận định cuối cùng về giá trị lịch sử của Công đồng này vẫn chưa được đưa ra. Việc liệu cuối cùng nó có được xếp vào hàng những cột mốc quan trọng trong lịch sử Giáo hội hay không, điều đó phụ thuộc vào những người sẽ biến các văn kiện ấy thành đời sống thực tế của Giáo hội".
Cách lý giải cũ cho rằng trước Công đồng, Giáo hội đã quá khép kín; và ý định của Đức Gio-an XXIII khi triệu tập Công đồng là mở cửa Giáo hội đón nhận những điều tốt đẹp từ thế giới hiện đại, nhằm giúp công cuộc loan báo Tin Mừng trở nên hiệu quả hơn. Để đạt được mục tiêu đó, các nghị phụ Công đồng đã chú trọng vào những khía cạnh tích cực, thậm chí còn được yêu cầu không nên đề cập đến những điều xấu xa hiển nhiên – chẳng hạn như chủ nghĩa cộng sản, một phong trào hiếu chiến nhất, được tổ chức chặt chẽ nhất và gây ra nhiều cái chết nhất trong lịch sử nhân loại (100 triệu người thiệt mạng). Và cả thái độ chống tôn giáo vốn mang bản chất nguy hiểm.
Chính sách đối ngoại (Ostpolitik) của Đức Giáo Hoàng Gio-an Phao-lô II đã thể hiện một lập trường mạnh mẽ hơn – và mang lại những lợi ích rõ rệt.
Dù có phần đơn giản hóa vấn đề, nhưng không sai khi nói rằng – cả trong quá khứ lẫn hiện tại – câu hỏi cốt yếu vẫn là: liệu Giáo hội đang rao giảng Tin Mừng cho thế giới, hay chính thế giới đang “rao giảng” tư tưởng của mình cho Giáo hội? Vào giữa thập niên 1980, khi còn là một nhà truyền giáo tại Peru, Đức Giáo Hoàng Leo đã chứng kiến thực tế cái gọi là “đối thoại” giữa Ki-tô giáo và chủ nghĩa Marx thường dẫn đến kết cục là các Ki-tô hữu lại trở thành người theo chủ nghĩa Marx; trong khi chiều ngược lại – những người theo chủ nghĩa Marx trở thành Kitô hữu – hầu như không bao giờ xảy ra. Gần đây hơn, các nhà hoạt động nữ quyền cực đoan và cộng đồng LGBT đang thúc đẩy tiến trình “đối thoại” thông qua khái niệm “tính hiệp hành” (synodality).
Ít nhất, lịch sử này nên là lời cảnh báo về những khẳng định hời hợt cho rằng việc tiếp tục “thực thi” Công đồng Vatican II hay thúc đẩy “tính hiệp hành” chính là con đường dẫn đến công cuộc truyền giáo hiệu quả hơn ngày nay. Nữ tu Nathalie Becquart, một trong những nhân vật lãnh đạo tiến trình hiệp hành, từng phát biểu: “Tính hiệp hành chính là Công đồng Vatican II được gói gọn lại”.
Nếu điều đó đúng – dù thực tế không hẳn như vậy – thì nó đặt ra hàng loạt vấn đề lớn mà Đức Giáo Hoàng Leo cần phải bắt đầu giải quyết, giờ đây khi ngài đã trở lại Rome.
4 đoạn quan trọng nhất từ cuộc họp báo của Đức Giáo Hoàng trên chuyến bay
Vũ Văn An
13:45 17/11/2026

Kathleen N. Hattrup, chủ bút Aleteia, ngày 17/11/2026, viết: Đức Giáo Hoàng Leo XIV vừa kết thúc chuyến tông du kéo dài 12 ngày qua Uruguay, Argentina và Peru – hành trình làm nổi bật các ưu tiên về công bằng xã hội vốn là trọng tâm trong giai đoạn đầu triều đại giáo hoàng của ngài. Ngài đã hoàn thành một lịch trình đầy thách thức mà nhiều người từng nghi ngờ ngài khó có thể thực hiện nổi, chỉ một tháng sau ca phẫu thuật phổi.
Trong khi các tiêu đề tin tức tập trung vào những vấn đề khác, thì câu hỏi này cùng câu trả lời của Đức Giáo Hoàng có lẽ chính là điểm đáng lưu tâm nhất.
Theo thông lệ, trên đường trở về Rome từ Nam Mỹ, Đức Giáo Hoàng Leo đã tổ chức một cuộc họp báo ngay trên máy bay. Chuyến đi kéo dài 12 ngày qua ba quốc gia – đòi hỏi hơn 12 giờ bay mỗi chặng, sự chênh lệch múi giờ đáng kể, và diễn ra chỉ một tháng sau khi ngài trải qua ca phẫu thuật cắt bỏ một phần phổi – thực sự là một hành trình vô cùng vất vả.
Vị Giáo hoàng 71 tuổi chia sẻ với khoảng 80 nhà báo có mặt trên chuyến bay: "Tôi hy vọng mình đã không làm mọi người quá mệt mỏi", rồi nói đùa rằng: "Tôi thấy phía sau kia có nhiều người mệt mỏi quá. Không biết đã xảy ra chuyện gì vậy nhỉ!"
Khi nói về nỗ lực của bản thân chỉ một thời gian ngắn sau ca phẫu thuật, ngài bày tỏ lòng biết ơn trước những lời cầu nguyện từ khắp nơi trên thế giới và ca ngợi chất lượng chăm sóc y tế tốt. Ngài cho biết: "Tôi chưa hồi phục hoàn toàn 100%, nhưng sức khỏe hiện khá ổn. Và sự bền bỉ chính là một trong những món quà mà Chúa đã ban tặng cho tôi." Các cuộc họp báo trên những chuyến bay trở về là dịp để các vị Giáo hoàng làm nổi bật một số khía cạnh trong chuyến tông du, đồng thời giải đáp các câu hỏi từ giới truyền thông của chính những quốc gia mà ngài vừa ghé thăm.
Đức Giáo Hoàng đã nhận được một câu hỏi về tình hình tại Argentina – một câu trả lời mà nội dung của nó cũng phù hợp với nhiều quốc gia đang đối diện với những chia rẽ chính trị sâu sắc. Phóng viên đặt câu hỏi đã mô tả Argentina đang trải qua "những thời điểm khó khăn, tăm tối", nhưng sau vài ngày ngài ở đó, cô chia sẻ: "Trên truyền hình và đài phát thanh tại Argentina, mọi người đều chỉ nhắc đến ngài. Ngài đã để lại cho chúng tôi một ký ức vô cùng đẹp đẽ và mạnh mẽ. Xã hội cần tiếng nói của ngài, cần nhân tính cao đẹp nơi ngài, và cần được nghe lời nhắc nhở rằng chúng ta hãy tiếp tục sống như những con người đúng nghĩa. Ngài có lời khuyên nào cho chúng tôi không? Tầm nhìn của ngài là gì?"
Dưới đây là câu trả lời của ngài (theo bản dịch từ Vatican):
Tôi nghĩ tất cả chúng ta đều đang nhận ra rằng mình đã để bản thân bị cuốn theo các thuật toán và sự phân cực – điều vốn không hề xảy ra một cách ngẫu nhiên. Trong nhiều trường hợp, tình trạng này đã bị cố tình khơi dậy. Tôi cho rằng các bạn đóng vai trò rất quan trọng trong việc giúp mọi người vượt qua kiểu phân cực này. Hãy nhìn vào những gì đã diễn ra tại Argentina trong vài ngày qua: Làm sao tất cả chúng ta – dù thuộc phe cánh hữu hay cánh tả – lại có thể cùng xuống đường, ăn mừng và tận hưởng một điều gì đó lớn lao hơn nhiều so với những tranh cãi chính trị?
Cá nhân tôi tin tưởng mạnh mẽ rằng thông điệp của Chúa Giê-su Ki-tô – với sự tôn trọng sâu sắc dành cho những ai không theo Ki-tô giáo và chọn một con đường khác – mời gọi chúng ta xây dựng những nhịp cầu và tìm kiếm sự hòa giải. Nhờ đó, chúng ta có thể khám phá lại những khía cạnh nhân bản trong chính mình, vốn sâu sắc hơn nhiều so với những yếu tố gây chia rẽ, thù hận hay phân cực.
Tôi hy vọng rằng chuyến thăm này ít nhất đã góp phần đánh thức trong lòng nhiều người nhận thức rằng chúng ta có thể thay đổi tư duy, có thể suy nghĩ theo một cách khác. Dĩ nhiên, những khác biệt về quan điểm vẫn sẽ tồn tại, nhưng mọi chuyện không nhất thiết phải đi đến mức người ta sử dụng ngôn từ đầy bạo lực, gây ra sự chia rẽ ngay cả trong các gia đình.
Chúng ta hoàn toàn có thể trò chuyện với nhau, yêu thương nhau và xích lại gần nhau. Vì vậy, hãy hy vọng rằng, bằng cách gieo lại những hạt giống hy vọng và truyền đi thông điệp về sự đoàn kết giữa những khó khăn và khác biệt, mọi người sẽ tìm kiếm các giải pháp phục vụ lợi ích chung, vì lợi ích của chính người dân.
Tiếp tục đọc lại nội dung cuộc phỏng vấn trên không: Kiểm tra sức khỏe, các tân Hồng Y: 10 suy gẫm khác từ phiên hỏi đáp của Đức Giáo Hoàng
Vũ Văn An
14:25 17/11/2026

Kathleen N. Hattrup, chủ bút Aleteia, ngày 17/11/2026, tiếp tục suy nghĩ về nội dung cuộc họp báo trên không của Đức Leo trên đường từ Lima về Vatican ngày 16 tháng 11 năm 2026:
Trong một bài viết trước, chúng ta đã cùng xem xét một điểm đáng chú ý từ cuộc họp báo trên chuyến bay của Đức Giáo Hoàng Leo, cũng như những lời nói đùa của ngài về cường độ làm việc dày đặc trong chuyến đi này.
Dưới đây là một vài điểm nhấn khác:
1. Hãy hỏi câu đó khi lên Thiên đàng
Khi được hỏi tại sao Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô chưa từng trở về quê hương Argentina trong một chuyến tông du, Đức Giáo Hoàng Leo đáp:
Tôi không dám tự cho mình hiểu được suy nghĩ của Đức Phan-xi-cô, dù tôi đã làm việc cùng ngài và quen biết ngài trong vài năm gần đây, thậm chí lâu hơn một chút. Nhưng tại sao không để điều đó lại cho mầu nhiệm của sự sống đời đời nhỉ? Chúng ta có thể hỏi ngài khi ở trên Thiên đàng.
2. Nhân loại thật tuyệt vời!
Đức Giáo Hoàng Leo đã dùng chính tiêu đề thông điệp của mình để tóm lược toàn bộ chuyến đi:
Tôi nghĩ, đây là một chuyến đi tuyệt vời xét trên nhiều phương diện. Ba quốc gia, ba đất nước rất khác biệt, nhưng lại có những điểm chung, không chỉ về mặt ngôn ngữ. Đồng thời, giữa họ cũng tồn tại những khác biệt lớn. Tôi nghĩ rằng chuyến đi này có thể được gọi là Magnifica Humanitas (Nhân loại tuyệt vời), bởi đây là một trải nghiệm đích thực về việc gặp gỡ con người, nhận ra những ân huệ trong các nền văn hóa, các dân tộc, các thành phố và cả những vùng nông thôn mà chúng tôi đã ghé thăm. Đồng thời, cũng cần nhận thấy rằng món quà cao quý là “nhân loại” càng trở nên vĩ đại hơn nữa vì đó là công trình sáng tạo của Thiên Chúa; và vì Thiên Chúa đã chọn nhập thể, chọn trở thành con người để giúp chúng ta nhận ra món quà nhân loại này tuyệt vời đến nhường nào.
3. Hãy đi kiểm tra sức khỏe
Nhiều người quan sát đã bình luận về lịch trình dày đặc – một cường độ vốn đã là thử thách lớn ngay cả với một người trẻ khỏe mạnh, chứ đừng nói đến một người 71 tuổi vừa trải qua ca phẫu thuật cắt bỏ một phần phổi.
Tôi muốn tạ ơn Thiên Chúa. Ca phẫu thuật khá phức tạp, và như mọi người đều biết, đến nay đã hơn một tháng trôi qua. Chuyến đi này đã được lên kế hoạch từ trước, và ngay từ đầu, tôi đã quyết tâm thực hiện cho bằng được. Vì vậy, nhờ sự giúp đỡ của Thiên Chúa – và tôi tin là nhờ cả sức mạnh của lời cầu nguyện (tôi đã nhận được những thông điệp từ khắp nơi trên thế giới) – cùng với sự quyết tâm của bản thân và sự hỗ trợ từ các bác sĩ, tôi nhận thấy rằng mình hoàn toàn có thể thực hiện chuyến đi này. Dù chưa hồi phục 100%, nhưng sức khỏe của tôi hiện khá ổn. Sự bền bỉ chính là một trong những ân huệ mà Chúa đã ban tặng cho tôi. [...]
Thông tin ban đầu [về khối u] là một bất ngờ. Tôi không có triệu chứng gì và vẫn cảm thấy khỏe mạnh. Trong một lần kiểm tra sức khỏe định kỳ hàng năm – điều mà tôi vẫn thực hiện suốt nhiều năm qua – các bác sĩ đã phát hiện ra một dấu hiệu bất thường, ban đầu trông như một bóng mờ. Sau các xét nghiệm chuyên sâu và sinh thiết, họ xác định đó là một khối u.
Như đã nói trước đó, vì muốn thực hiện chuyến thăm này, tôi đã quyết định: hãy tiến hành ngay thôi. Nhờ ơn Chúa, tâm hồn tôi vẫn bình an. Tôi cảm thấy đây là việc cần phải làm, vậy thì cứ thực hiện thôi. Tôi tin tưởng vào các bác sĩ của mình cũng như dịch vụ chăm sóc y tế mà tôi nhận được, vì vậy tôi đã quyết định tiến hành phẫu thuật.
Tạ ơn Chúa, như quý vị đã biết, mọi việc đều diễn ra rất tốt đẹp. Khối u nằm trọn trong phần phổi đã được cắt bỏ. Nó chỉ khu trú tại khu vực đó, nên không cần phải điều trị thêm nữa. Tuy nhiên, để cẩn trọng, tôi vẫn sẽ cần duy trì việc kiểm tra sức khỏe định kỳ, giống như những lần khám sức khỏe hàng năm trước đây.
Cảm giác của tôi lúc đó thế nào? Tôi có một người anh – điều này ai cũng biết – hiện đang phải trải qua một tình trạng phức tạp hơn nhiều. [Đọc thêm về căn bệnh ung thư của người anh em đó tại đây… Chúng tôi cùng nhau đối diện với thử thách này bằng niềm tin mãnh liệt vào Chúa. Có lẽ, trải nghiệm này có thể trở thành một dấu chỉ cho những ai đang đau khổ và có lẽ đang cảm thấy vô cùng sợ hãi – một phản ứng hoàn toàn dễ hiểu.
Hãy đi kiểm tra sức khỏe. Phòng bệnh là điều vô cùng quan trọng. Hãy chăm sóc sức khỏe của chính mình. Khi cần phải điều trị, đừng quá lo sợ mà hãy cứ tiến hành. Tạ ơn Chúa, nhờ sức mạnh từ lời cầu nguyện của biết bao người, trường hợp của tôi đã diễn ra rất tốt đẹp, và tôi ở đây để làm chứng cho điều đó.
4. Các tân Hồng Y?
Khi được hỏi về thời điểm bổ nhiệm các tân Hồng Y, ngài chỉ đơn giản trả lời:
Tôi không bình luận gì về các tân Hồng Y tương lai. Hiện tại số lượng Hồng Y vẫn đủ; tôi nghĩ là khoảng 116 vị. Rồi đến lúc thích hợp, chúng ta sẽ tính đến chuyện đó.

5. Là một "gringo"
Đức Thánh Cha đã sử dụng từ lóng "gringo" (thuật ngữ chỉ người đến từ Hoa Kỳ), đồng thời lưu ý rằng quê hương đã ảnh hưởng đến phong cách và thế giới quan của ngài như thế nào. Về khả năng thực hiện một chuyến thăm đến quê hương đầu tiên của mình, mọi thứ vẫn còn bỏ ngỏ; hiện tại, sự kiện duy nhất đã được xác nhận trong lịch trình năm 2027 là Ngày Giới trẻ Thế giới tại Hàn Quốc.
Xét trên nhiều phương diện, tôi là một "gringo", một người Bắc Mỹ... Trước mật nghị, có một bài báo viết rằng Prevost là “người Mỹ ít mang chất Mỹ nhất”. Tôi nghĩ rằng, trong số những đặc điểm khác, khi tôi nói điều gì, tôi thường nói một cách thẳng thắn và trực diện. Tôi nói đúng sự thật như nó vốn có. Việc chia sẻ về tình trạng sức khỏe của bản thân, hay nói rằng “Tôi đang trải qua chuyện này”, có lẽ không phải là điều phổ biến ở nhiều quốc gia và nền văn hóa khác; nhưng ở Hoa Kỳ, điều đó lại thường thấy hơn. Tôi không muốn khơi gợi thêm những thắc mắc khác, nhưng niềm tin sâu sắc của tôi vào nền dân chủ và sự tham gia dân chủ cũng là một phần trong bản sắc Mỹ của tôi. Cách tôi sống đức tin của mình, tất nhiên, đã chịu ảnh hưởng sâu sắc – hay nói đúng hơn là được biến đổi – tại Peru. Tôi lớn lên trong một gia đình đa văn hóa ở Hoa Kỳ, nơi chúng tôi cũng thực hành đức tin của mình. Vì vậy, tôi nghĩ có nhiều yếu tố cùng tác động, bao gồm cả việc tôi đã được định hình bởi nền văn hóa đó.
6. Ơn gọi và linh mục đã kết hôn
Một nhà báo từ Hoa Kỳ đặt câu hỏi về các cuộc thảo luận trong vài năm gần đây liên quan đến vấn đề linh mục đã kết hôn, cũng như tình trạng thiếu linh mục tại nhiều khu vực. Nhà báo này đưa ra một số dữ liệu lịch sử: “Hôm qua tại Pucallpa, khi phát biểu tại cảng trước các nhà truyền giáo và các nhà lãnh đạo vùng Amazon, ngài đã nói với các nhà truyền giáo rằng: ‘Địa hạt truyền giáo (vicariate) của các vị còn rộng lớn hơn cả nhiều quốc gia, vậy mà các vị chỉ có 25 linh mục’. Thưa Đức Thánh Cha, ngài đã đến Peru vào năm 1985 với tư cách là một nhà truyền giáo. Nếu tôi hiểu đúng, thì Dòng Thánh Augustinô tại Hoa Kỳ đã hưởng ứng lời kêu gọi của Đức Giáo Hoàng Gio-an XXIII về việc cử các linh mục đến Mỹ La-tinh, vì khi đó số lượng linh mục không đủ đáp ứng nhu cầu.”
Đức Giáo Hoàng đã mở rộng góc nhìn bằng cách chia sẻ thêm thông tin lịch sử.
Trước hết, để cung cấp thêm bối cảnh, tôi xin bắt đầu từ nơi tôi khởi đầu hoạt động truyền giáo của mình tại Chulucanas.
Khi tôi mới đến Peru, xét riêng về Dòng Thánh Augustinô, lúc đó có khoảng 15 đến 20 tu sĩ người Mỹ và hai tu sĩ người Peru. Còn ngày nay, trong số các tu sĩ Dòng Thánh Augustinô tại miền bắc Peru, tôi e rằng không còn ai cả [người Mỹ]. Có lẽ là một người, nhưng tôi cần suy nghĩ kỹ hơn; tôi không nghĩ có người Mỹ nào cả.
Tuy nhiên, có 35 linh mục người Peru. Như vậy, Chúa Thánh Thần hoạt động theo nhiều cách, đặc biệt là ở những nơi mà công tác thúc đẩy ơn gọi và đào tạo linh mục đạt được hiệu quả đáng kể. Cánh cửa vẫn mở cho khả năng sẽ có thêm nhiều linh mục, trong đó có các linh mục người Peru, để phục vụ tại những vùng truyền giáo này trong tương lai.
Đức Giáo Hoàng cũng lưu ý rằng, dù thực tiễn hiện nay có thể thay đổi, nhưng ý tưởng về linh mục đã kết hôn có lẽ không phù hợp với mục tiêu tổng quát của ngài là thúc đẩy sự hiệp nhất.
Như tôi đã nhiều lần khẳng định trong khoảng một năm rưỡi đảm nhiệm cương vị Giáo hoàng, một trong những ưu tiên hàng đầu của tôi là thúc đẩy sự hiệp nhất và hiệp thông giữa chúng ta với tư cách là các thành viên trong Giáo hội.
Để thúc đẩy một ý tưởng mà Chúa Thánh Thần có thể đang gợi mở (tất nhiên không chỉ riêng với tôi, vì Giáo hoàng không thay đổi giáo lý của Giáo hội), tất cả chúng ta đều phải lắng nghe. Các giám mục cũng phải lắng nghe. Có thể trong tương lai, một số điều sẽ thay đổi. Tuy nhiên, vào lúc này, tôi tin rằng một phần quan trọng trong sứ vụ của mình tại Giáo hội là hàn gắn và kết nối mọi người lại với nhau — chẳng hạn như giải quyết vấn đề phân cực về các quan điểm chính trị đang tồn tại trong Giáo hội ở một số quốc gia.
Trước hết, hãy cùng xích lại gần nhau. Hãy cùng xem xét đâu là những ưu tiên cần thiết, rồi từ đó chúng ta sẽ cùng bước tiếp.
[Lưu ý: Có sự khác biệt giữa kỷ luật về linh mục đã kết hôn và ý tưởng thụ phong linh mục cho phụ nữ — điều vốn không thể thực hiện được.]
7. Một chuyến thăm đến Đền thánh Đức Mẹ Guadalupe?
Một trong những giáo xứ mà Đức Giáo Hoàng từng ghé thăm tại Uruguay được dành riêng để kính Đức Mẹ Guadalupe. Năm 2031, Giáo hội sẽ kỷ niệm 500 năm ngày Đức Mẹ hiện ra tại Mexico. Một nhà báo người Mexico đã hỏi liệu Đức Giáo Hoàng có dự định đến thăm nơi này hay không:
Ngài đã đến thăm một giáo xứ kính Đức Mẹ Guadalupe tại Uruguay. Liệu chúng con có thể hy vọng rằng ngài cũng sẽ đến Mexico không?
[Đức Giáo Hoàng, bằng tiếng Tây Ban Nha:] Tất nhiên rồi. Tôi đã đến Guadalupe vài lần rồi. Bạn có thể mơ mộng, nhưng đừng tỉnh giấc quá sớm… Tôi sẽ đi, tôi sẽ đi.
8. Thánh lễ bằng tiếng Latinh?
Traditionis Custodes là quyết định của Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô và chúng ta sẽ tiếp tục tuân theo quyết định đó. Traditionis Custodes có bao gồm các khả năng cho phép miễn chuẩn hoặc cho phép cử hành Thánh lễ theo nghi thức công đồng Tri-đen-ti-nô — hay còn gọi là Vetus Ordo (Nghi thức Cũ).
Vì vậy, một lần nữa, vì sự hiệp nhất của Giáo hội — vốn bao gồm đại đa số người Công Giáo trên khắp thế giới — chúng ta cử hành theo nghi thức của Công đồng Vatican II, tức nghi thức của Đức Phao-lô VI, và chúng ta sẽ tiếp tục thực hiện như vậy. Đồng thời, vẫn có một lộ trình dành cho những ai muốn nộp đơn xin miễn chuẩn.
9. Những pha bắt bóng ngoạn mục… và một lần bỏ lỡ
Tình yêu của Đức Giáo Hoàng dành cho thể thao là điều ai cũng biết, cũng như chính ngài luôn tích cực tham gia các hoạt động thể thao và rèn luyện thân thể. Ngay từ thời kỳ đầu trong triều đại giáo hoàng của mình, khả năng bắt đồ vật bằng một tay khi đang ngồi trên xe dành cho Giáo hoàng (popemobile) đã trở nên nổi tiếng. Tuy nhiên, lần này, một chuỗi hạt Mân Côi (loại một chục hạt) từ đám đông ném tới đã vô tình trúng vào mặt Đức Giáo Hoàng.
Đức Thánh Cha vẫn bình thản đón nhận, ngài nói đùa về sự việc này, đồng thời chỉ ra những tình cảm sâu xa nơi những người đến gặp Đại diện của Chúa Ki-tô.
Tình cảm của người dân Peru, bao gồm cả tình cảm của người đã, với đức tin mãnh liệt, chỉ đơn giản muốn trao cho tôi một chuỗi hạt mân côi — đó là điều đọng lại trong tim… có lẽ cả trong ánh mắt nữa… [Cười.] Đây là những khoảnh khắc để lại dấu ấn trong cuộc đời một con người. Chúng cho thấy rằng ở đây thực sự có lòng nhiệt thành, có đức tin sâu sắc và khát khao đón nhận phúc lành của Chúa thông qua một người tôi tớ, thông qua Đức Giáo Hoàng.
Sự gần gũi đó tự nó đã là một thông điệp lan tỏa theo cả hai chiều. Nó có nghĩa là chúng ta có thể chia sẻ đức tin của mình trong niềm vui và trao đi phúc lành. Điều này gợi nhớ đến người phụ nữ trong Tin Mừng, người chỉ mong được chạm vào áo choàng của Chúa Kitô để nhận lấy phúc lành từ Người. Khi tôi đang ngồi trên xe đi ngang qua, mọi người đã cố gắng chạm vào cửa kính nơi Đức Giáo Hoàng đang ngồi. Họ tìm cách vượt qua hàng rào của cảnh sát quốc gia vì họ khao khát được sống, được cảm nhận và được trải nghiệm đức tin đó.

(TỔNG HỢP) Loạt ảnh chụp ngày 16 tháng 11 năm 2026 ghi lại khoảnh khắc Đức Giáo Hoàng Leo XIV bị một chuỗi hạt mân côi từ đám đông ném trúng vào mặt, cùng phản ứng của ngài ngay sau đó, khi ngài đang ngồi trên chiếc xe dành riêng cho Đức Giáo Hoàng (popemobile) đi giữa đám đông tín hữu lúc vừa đến căn cứ không quân Las Palmas ở Lima vào ngày 16 tháng 11 năm 2026. (Ảnh: Alfredo ESTRELLA / AFP)
10. Chẳng còn từ ngữ nào khác ngoài "Tạ ơn Chúa"
Phần còn lại trong suy tư đó cho thấy Đức Giáo Hoàng Leo cũng nhận được rất nhiều từ đức tin của dân chúng:
Tôi cố gắng gần gũi với họ, và tôi tạ ơn Chúa vì nguồn năng lực mà Người ban cho tôi. Tôi cũng nhận lại được điều gì đó từ họ. Lòng nhiệt thành, đức tin và sự sùng mộ này thực sự là một món quà từ Thiên Chúa, được chia sẻ với tất cả mọi người, với toàn thế giới — nơi đã chứng kiến những gì chúng tôi trải qua. Tôi tạ ơn Chúa. Chẳng còn từ ngữ nào khác để diễn tả.
Đọc toàn bộ nội dung trên tại https://vietcatholic.net/News/Html/304866.htm
Chủ tịch Hội Đồng GM Hoa Kỳ khẳng định Giáo hội cần tập trung vào sứ mệnh, thay vì những chia rẽ chính trị
Vũ Văn An
14:47 17/11/2026
Đức Tổng Giám Mục Paul Coakley đã nêu ra bốn ưu tiên cho Giáo hội, bao gồm: củng cố đời sống hôn nhân và gia đình, hoạt động thờ phượng, đối thoại và tham gia vào đời sống xã hội.

Gigi Duncan của hãng tin EWTN News, ngày 17 tháng 11 năm 2026, tường trình rằng: Đức Tổng Giám Mục Paul Coakley của Tổng giáo phận Oklahoma City, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Công Giáo Hoa Kỳ (USCCB), đã nhắn nhủ các giám mục đồng sự rằng Giáo hội cần tránh xu hướng nhìn nhận các vấn đề của mình thông qua lăng kính chia rẽ chính trị hay ý thức hệ. Ngài nhấn mạnh rằng công việc của Giáo hội tập trung vào sứ mệnh chứ không phải quyền lực.
Trong bài phát biểu ngày 17 tháng 11 tại phiên họp toàn thể mùa thu của USCCB ở Baltimore, Đức Tổng Giám Mục Coakley đã đề cập đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vừa qua, trong đó Đảng Dân chủ đã giành được đa số ghế tại cả hai viện của Quốc hội.
“Với tư cách là một quốc gia, chúng ta vừa trải qua một kỳ bầu cử đầy khó khăn và thường xuyên gây tranh cãi, dẫn đến những kết quả dù không quá bất ngờ nhưng lại có tác động vô cùng quan trọng,” Tổng giám mục Coakley nói. “Dù kết quả ra sao, tôi vẫn muốn chúc mừng những người đã đắc cử và khuyến khích họ cùng nhau làm việc để thúc đẩy lợi ích chung cũng như bảo vệ phẩm giá con người của mỗi cá nhân.” Sau đó, Đức Tổng Giám Mục Coakley đề cập lại ý tưởng cho rằng chính những tác động của chủ nghĩa thế tục và sự phân cực trong xã hội cũng đang ảnh hưởng đến cách mọi người nhìn nhận về Giáo hội. Ngài cho biết những cách hiểu này không chỉ phổ biến trong văn hóa xã hội nói chung mà còn xuất hiện ngay cả trong cộng đồng Công Giáo, bao gồm cả trên các phương tiện truyền thông Công Giáo và mạng xã hội.
“Thế gian thường suy xét mọi sự dưới góc độ quyền lực. Thế gian nhìn nhận sự vật thông qua tư duy nhị nguyên sai lệch — kiểu tư duy chỉ có ‘có’ hoặc ‘không’, ‘trái’ hoặc ‘phải’, ‘hoặc là thế này hoặc là thế kia’,” Đức Tổng Giám Mục Coakley chia sẻ. “Nhưng, như chúng ta đều biết, Giáo hội suy xét mọi sự dưới góc độ sứ mạng.”
Ngài nói thêm rằng việc quá chú trọng vào các thủ thuật chính trị và mục tiêu giành chiến thắng có thể khiến mọi người quên mất những yếu tố thực sự gắn kết Giáo hội lại với nhau. “Một trong những mất mát căn bản,” ngài nhận định, “chính là sự mất đi niềm hy vọng.”
Đức Tổng Giám Mục Coakley nhắc đến một cuộc họp gần đây tại Rome, nơi ngài cùng Đức Giám Mục Daniel Flores — Phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ (USCCB) — đã gặp gỡ các chủ tịch hội đồng giám mục và đại diện các Giáo hội Đông phương để thảo luận về tác động của Tông huấn Amoris Laetitia (Niềm vui của Tình yêu) do Đức Thánh Cha Phan-xi-cô ban hành năm 2016, liên quan đến đời sống hôn nhân và gia đình.
Ngài cho biết trước cuộc họp, bản thân đã có chút lo ngại, nhưng rồi lại ngạc nhiên trước bầu không khí bình tĩnh trong các cuộc thảo luận. Thay vì tập trung vào những bất đồng xoay quanh văn kiện này, các tham dự viên đã chia sẻ kinh nghiệm của mình và cùng thảo luận về thực trạng suy giảm các cuộc hôn nhân bí tích.
Theo ngài, cuộc họp này cho thấy điều tốt đẹp có thể nảy sinh khi các giám mục cùng ngồi lại với nhau để lắng nghe và suy tư về một mối quan tâm mục vụ chung.
‘Những công trường xây dựng niềm hy vọng’
Đức Tổng Giám Mục Coakley mô tả gia đình là “cấu trúc nền tảng của xã hội”; đây là nơi con người hình thành cảm giác thuộc về, học hỏi các kỹ năng và giá trị xã hội, trải nghiệm tình yêu thương, và truyền trao đức tin.
Dựa trên thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Giáo Hoàng Lê-ô XIV, ngài vạch ra bốn lĩnh vực mà Giáo hội cần tập trung nỗ lực, gọi đó là “những công trường xây dựng niềm hy vọng”.
Lĩnh vực đầu tiên chính là đời sống gia đình. Đức Tổng Giám Mục Coakley cho rằng Giáo hội cần nỗ lực hơn nữa để hỗ trợ các cặp đôi — không chỉ dừng lại ở các chương trình chuẩn bị hôn nhân hay ngày cử hành hôn lễ, mà còn đồng hành cùng họ trong suốt hành trình đời sống hôn nhân sau này. “Thế gian coi hôn nhân như một cuộc giao dịch; nhưng chúng ta biết rằng đó là nền tảng cho một cuộc sống tràn đầy tình yêu và lòng chung thủy; hôn nhân không phải là một cuộc giao dịch, mà là một giao ước,” ngài nói. “Chúng ta cần chia sẻ hiểu biết và kinh nghiệm đó rộng rãi hơn, với một tinh thần mới mẻ, đầy nhiệt huyết và tự tin.”

Ngài cũng kêu gọi chú trọng hơn nữa vào việc thờ phượng và đào tạo phụng vụ, đồng thời chỉ ra những hoa trái từ phong trào “Khơi dậy lòng sùng kính Thánh Thể” (National Eucharistic Revival) trên toàn quốc, cũng như sự cần thiết phải tiếp tục phát huy trên nền tảng đó.
Một ưu tiên khác, theo ngài, là tăng cường đối thoại và phân định thông qua tiến trình hiệp hành. “Đây không chỉ là những từ ngữ thời thượng — hay ít nhất là không nên chỉ dừng lại ở đó,” ngài nói. “Tôi khuyến khích chúng ta trau dồi những kỹ năng này một cách cẩn trọng hơn nữa, khi chúng ta tiếp tục cùng nhau bước đi, đón nhận và thực thi những hoa trái từ Thượng Hội đồng vừa qua.”
Ngài khuyến khích các giám mục hãy biến việc lắng nghe và cầu nguyện thành một phần trong công việc của mình khi làm việc với các linh mục, hội đồng giáo xứ và cộng đoàn tín hữu. “Tôi khuyến khích chúng ta,” ngài nói, “hãy…” …phát triển những kỹ năng này một cách cẩn trọng hơn nữa khi chúng ta tiếp tục đồng hành cùng nhau, đón nhận và thực thi những thành quả từ Thượng Hội đồng.”
Đức cha Coakley cũng đề cập đến vai trò của Giáo hội trong đời sống xã hội, khẳng định rằng người Công Giáo phải góp phần đẩy lùi tình trạng phân cực trong cộng đồng và gia đình mình.
Ngài chia sẻ: “Sự phân cực, cô lập và giận dữ trong các cộng đồng, thậm chí ngay trong chính gia đình chúng ta, chỉ có thể được vượt qua khi chúng ta tái khám phá một niềm hy vọng chung.”
Ngài khuyến khích các giám mục hãy cho thấy niềm hy vọng đó có thể “được tìm thấy trong sự hiểu biết chung về phẩm giá của sự sống con người và của mỗi cá nhân,” đặc biệt là trong bối cảnh xuất hiện những “thách thức và cơ hội từ trí tuệ nhân tạo.”
Kết lại bài phát biểu, Đức cha Coakley cho biết tình hình của Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ (USCCB) cũng như của Giáo hội tại Hoa Kỳ và trên toàn thế giới vẫn đang ở trạng thái tốt, dù vẫn còn đó những thách thức.
Ngài nói: “Vâng, chúng ta còn rất nhiều việc phải làm. Hãy cùng nhau thực hiện công việc đó với sự tôn trọng huynh đệ, tinh thần hợp tác được đổi mới và lòng bác ái mục vụ.”
Ngài kết thúc bằng một lời cầu nguyện của Đức Giáo Hoàng Lê-ô – chính là lời cầu nguyện mà ngài từng sử dụng để kết thúc bài phát biểu hồi tháng Sáu.
Ngài nhắn nhủ: “Với đức tin giống như Đức Maria, chúng ta hãy trở thành những ‘người dệt nên niềm hy vọng’ trong thế giới này, bằng cách chia sẻ chính con người chúng ta và những gì chúng ta có, để sự hiện diện của Chúa Giê-su ngày càng lớn mạnh giữa chúng ta và vương quốc của Người dần được hình thành.”
Văn Hóa
Lược Sử Giáo Hội Công Giáo, Chương 21: Giáo Hội Công Giáo Khôi Phục Đà Sống Tinh Thần
Vũ Văn An
23:18 17/11/2026
Chương 21: Giáo Hội Công Giáo KHÔI PHỤC ĐÀ SỐNG TINH THẦN
Lịch sử Giáo Hội Công Giáo từ thuở ban đầu đã trải qua nhiều cuộc khủng hoảng kinh hoàng: sự bách hại của Đế quốc Rô-ma, sự trỗi dậy của phái A-ri-ô, các cuộc xâm lược của người man rợ, cuộc đấu tranh về quyền bổ nhiệm giáo sĩ, cuộc Ly giáo phương Đông, cuộc Đại Ly giáo. Nhưng sẽ không quá lời khi nói rằng cuộc nổi dậy của Luther là tàn phá khủng khiếp nhất trong tất cả. Chưa bao giờ có sự bỏ rơi bàn thờ lan rộng và đột ngột đến vậy, và chưa bao giờ có nhiều linh mục và nữ tu rời bỏ tu viện của mình, gần như chỉ sau một đêm. Khi tất cả kết thúc, một nửa châu Âu đã không còn phục tùng Rô-ma, và sự thống nhất của Kitô giáo chỉ còn là một ký ức phai nhạt.
Tuy nhiên, đối với người Công Giáo, vẫn có một mặt tươi sáng hơn. Một sự đổi mới nội tâm và tinh thần đã diễn ra trong Giáo Hội Công Giáo trong thế kỷ XVI, khiến Giáo hội một lần nữa trở thành một gia đình tinh thần sống động và vững mạnh—xứng đáng với một Grê-go-ri-ô VII hay một In-nô-cen-tê III. Như chúng ta đã thấy, có nhiều bằng chứng cho thấy cuộc cải cách tâm linh và nội tâm này đã có trước thời Luther và do đó không thể được giải thích đơn thuần là một phản ứng tự vệ hay Phản Cải cách. Mặt khác, không thể phủ nhận rằng cuộc Cải cách Luther đã làm tăng thêm cảm giác cấp bách—thúc đẩy nỗ lực của Giáo Hội Công Giáo hướng tới một đời sống tâm linh sâu sắc hơn.
Nguồn gốc của sự đổi mới này có thể được truy tìm từ một số sáng kiến được thực hiện ở Ý và Tây Ban Nha. Chúng ta đã đề cập đến cuộc cải cách ở Tây Ban Nha tập trung quanh Ximenes thành Cisneros. Điểm khởi đầu thường được chấp nhận ở Ý là việc thành lập Dòng Nguyện đường Tình Yêu Thần Linh [Oratory of Divine Love] ở Genoa vào năm 1497; nó được dành riêng cho việc đổi mới tâm linh bản thân thông qua việc thực hành các nghi lễ tôn giáo thường xuyên và các việc làm bác ái. Thành viên của nó gồm một nửa là giáo dân và một nửa là giáo sĩ. Các nhóm tương tự nhanh chóng lan rộng khắp nước Ý, và khoảng năm 1514, một nhóm thậm chí đã bén rễ trong Giáo triều Rô-ma. Mặc dù chủ yếu là một tổ chức giáo dân, nhưng nó bao gồm một số giám mục xuất sắc thời bấy giờ và trong số những người lãnh đạo có một người Venice, Gaspar Contarini, người được gọi là “trái tim và linh hồn” của phong trào cải cách trong Giáo triều. (88)
Một nhánh trực tiếp của Dòng Nguyện đường là một loại dòng tu mới, Dòng Theatines, được thành lập bởi các thành viên của chi nhánh Rô-ma của Dòng Nguyện Đường, Gaetano de Thiene (mất năm 1547) và Gian Carafa (mất năm 1559), sau này là Đức Giáo Hoàng Phao-lô IV. Họ tin rằng cuộc cải cách phải bắt đầu từ hàng giáo sĩ giáo xứ, và vì vậy mục tiêu của họ là tổ chức các linh mục triều thành các cộng đồng dựa trên việc tuân thủ chung về nghèo khó, khiết tịnh và vâng phục, đồng thời nâng cao trình độ tâm linh của giáo sĩ. Dòng tu này trở thành một chủng viện của giám mục, một biểu tượng của sự khắc khổ, và một động lực liên tục cho cuộc cải cách hàng giáo sĩ Ý.
Ý tưởng này nhanh chóng lan rộng, và một số dòng tu tương tự đã ra đời—dòng Somaschi, được thành lập năm 1532 bởi Jerome Aemiliani và đặt trụ sở tại Venice; dòng Barnabites năm 1530; và thành công nhất trong số đó là dòng Tên, bắt đầu như một nhóm nhỏ người được Thánh I-nha-xi-ô thành Loyola tuyển mộ tại Paris năm 1534. Không lâu sau, họ chuyển đến Ý và Rô-ma, nơi họ nhận được sự chấp thuận của Đức Giáo Hoàng năm 1540. Một dấu hiệu khác của các lực lượng đổi mới đang hoạt động trong Giáo hội ở Ý là dòng Capuchin, được thành lập năm 1528 như một nhánh của dòng Phan-xi-cô; họ muốn khôi phục dòng Phan-xi-cô về những lý tưởng ban đầu. Họ sinh sôi nảy nở nhanh chóng và chẳng mấy chốc trở thành hình ảnh quen thuộc với trang phục thô ráp và chiếc mũ trùm đầu vuông lớn. Họ cạnh tranh với dòng Tên về số lượng và ảnh hưởng đến tiến trình Cải cách Công Giáo.
Một ảnh hưởng lớn khác đến sự phục hưng tâm linh của Giáo hội Ý là Gian Matteo Giberti, một thành viên của Dòng Nguyện đường Tình yêu Thần Linh và là giám mục của Verona từ năm 1524 đến năm 1543. Cuộc tàn phá khủng khiếp thành Rô-ma năm 1527 bởi quân Đức xâm lược dường như là một lời cảnh báo thần thiêng đối với ngài, và ngài đã dấn thân vào công việc cải cách mục vụ trong giáo phận Verona của mình, điều mà cho đến thời điểm này ngài đã bỏ bê. Trong thời đại mà các giám mục vắng mặt tràn lan, Giberti đã cho thấy sự khác biệt mà một giám mục thường trú năng động có thể tạo ra cho đời sống của Giáo hội. Thực hiện một loạt các chuyến thăm viếng không ngừng nghỉ, ngài không bỏ sót bất cứ khía cạnh nào của đời sống Giáo hội: Phụng vụ, công việc giáo xứ, giảng thuyết, các cộng đồng đan viện, hoạt động tông đồ xã hội—tất cả đều là đối tượng của các sắc lệnh cải cách khôn ngoan của ngài. Nhiều sắc lệnh trong số đó sau này đã được đưa vào luật chung của Công đồng Trent. Điều quan trọng hơn cả đạo luật của Giberti là tấm gương ngài đã nêu ra—cho các giám mục đương thời thấy được những gì có thể đạt được bởi một giám mục toàn thời gian cư trú tại giáo phận của mình và hoàn toàn tập trung vào cải cách.
Nhưng những vấn đề mà Giáo hội phải đối diện—sự nhầm lẫn về giáo lý, lạm dụng tài chính, sự thiếu hiểu biết lan rộng và sự đổ vỡ về tổ chức—đã quá lớn để có thể giải quyết chỉ ở cấp địa phương. Và một trong những bi kịch lớn của lịch sử Cải cách là phải mất quá nhiều thời gian để triệu tập một công đồng chung của Giáo hội. Phải mất không dưới 28 năm sau khi Luther lần đầu tiên cất tiếng kêu gọi! Vô số trở ngại đã cản đường: nỗi lo sợ của Giáo hoàng về sự hồi sinh của chủ nghĩa công đồng, sự phản đối từ các thành viên chống cải cách trong Giáo triều, sự thù địch của các hoàng tử Đức, và sự cạnh tranh chính trị giữa Pháp và Tây Ban Nha. Điều đáng ghi nhận to lớn đối với Đức Giáo Hoàng Phao-lô III (mất năm 1549) là ngài đã vượt qua tất cả bằng sự kiên trì bền bỉ và cuối cùng triệu tập công đồng khai mạc vào ngày 13 tháng 12 năm 1545, tại thành phố Trent ở miền bắc nước Ý, với sự tham dự của khoảng 30 giám mục.

Công đồng mất 18 năm để hoàn thành công việc của mình, từ năm 1545 đến năm 1563, mặc dù trên thực tế chỉ họp trong hơn ba năm trong số đó. Phiên họp đầu tiên kết thúc vào năm 1547, khi Charles V quay trở lại chính sách tìm kiếm sự thống nhất thông qua đối thoại giữa người Công Giáo và người Thệ Phản với hy vọng tìm được một thỏa hiệp chấp nhận được. Khoảng thời gian dài mười năm giữa phiên họp thứ hai (1551–52) và phiên họp thứ ba (1562–63) là do nhiều nguyên nhân: Một thế hệ lãnh đạo chính trị mới xuất hiện, ít quan tâm đến các vấn đề tôn giáo hơn, trong khi Đức Giáo Hoàng Phao-lô IV, một vị Giáo hoàng năng động, có tư tưởng cải cách, trị vì từ năm 1555 đến năm 1559, lại thích hành động trực tiếp của Giáo hoàng hơn là một công đồng. Nhưng người kế nhiệm ngài, Đức Pi-ô IV (mất năm 1565), đã quay trở lại chính sách của Giáo hoàng trước đó, và nhờ nhiều nỗ lực ngoại giao và sự kiên trì, cuối cùng đã thành công trong việc triệu tập lại Công đồng cho phiên họp thứ ba và cũng là phiên họp cuối cùng.
Công đồng đã giải quyết các vấn đề về sự nhầm lẫn giáo lý và sự đổ vỡ về tổ chức. Trong một loạt các sắc lệnh quan trọng—đáp lại những lời phủ nhận vang dội của Luther bằng những lời khẳng định mạnh mẽ—Công đồng đã vạch ra một ranh giới rõ ràng giữa giáo lý Công Giáo và giáo lý Thệ Phản. Kinh Thánh và truyền thống đều được tuyên bố là cần thiết để xác định đức tin của Giáo hội. Về vấn đề công chính hóa, mà Luther coi là chìa khóa của toàn bộ cuộc tranh luận, Công đồng Trent đã từ chối mọi sự thỏa hiệp. Các giám mục phủ nhận sự hư hoại hoàn toàn của con người bởi tội nguyên tổ và khẳng định rằng sự công chính hóa của chúng ta không chỉ được hiện thực hóa bởi đức tin mà còn bởi niềm hy vọng và lòng bác ái. Hơn nữa, lòng bác ái phải được thể hiện qua những việc làm lành được thực hiện bởi sự hợp tác giữa ý chí con người với ân sủng của Thiên Chúa. Chống lại Luther, họ cũng khẳng định các tín điều về tính thành sự thiêng liêng của bảy bí tích, bản chất phẩm trật của Giáo hội, việc Thiên Chúa thiết lập chức linh mục, giáo lý truyền thống về sự biến đổi bản thể, và tính chất hy sinh của Thánh lễ.
Các định nghĩa giáo lý mà họ đưa ra khá hẹp. Không phải tất cả người Công Giáo đều đồng ý với chúng, nhưng không còn nghi ngờ gì về giới hạn của tính chính thống trong các vấn đề quan trọng. Xu hướng chung tại công đồng là cực kỳ bảo thủ; những người theo chủ nghĩa tự do không được lắng nghe nhiều. Do đó, khi yêu cầu thành lập các chủng viện để đào tạo linh mục trong tương lai, các giám mục đã đảm bảo rằng việc đào tạo sẽ mang tính truyền thống cao, và họ ít chú ý đến những tiến bộ trong nghiên cứu Kinh Thánh do các nhà duy nhân bản đạt được.

Tương tự như vậy, họ tái khẳng định truyền thống về cấu trúc của Giáo hội. Biện pháp quan trọng nhất của họ, không nghi ngờ gì nữa, là thừa nhận quyền tối cao của Giáo hoàng và do đó dẹp bỏ bóng ma của Công đồng Constance. Và bằng cách đệ trình các sắc lệnh của mình lên Giáo hoàng để phê chuẩn và giao cho ngài nhiệm vụ thực hiện công việc còn dang dở, họ càng củng cố thêm quyền lực của Giáo hoàng đối với Giáo hội. Dưới sự chuyên quyền của Giáo hoàng, họ đặt ra những giám mục chuyên quyền bằng cách trao cho giám mục quyền kiểm soát tuyệt đối đối với giáo phận của mình. Và họ không dành chỗ cho sự tham gia của giáo dân trong việc quản lý Giáo hội. Tóm lại, họ đã để lại cho người Công Giáo hiện đại một cấu trúc tập trung, độc đoán cao độ, về cơ bản vẫn mang tính chất thời Trung cổ.
Đối với đời sống thường nhật của Giáo hội, có lẽ không có điều gì mà Công đồng Trent làm quan trọng hơn việc cải cách Thánh Lễ. Nhu cầu cải cách là điều hiển nhiên. Thánh Lễ thời Trung cổ đã trở thành một màn trình diễn mang tính sân khấu, các tín hữu đã đánh mất cảm giác tham gia vốn là cốt lõi của phụng vụ cổ xưa. Hơn nữa, do việc sao chép sách phụng vụ bằng tay và các yếu tố khác, rất nhiều biến thể địa phương đã len lỏi vào, một số trong đó là những nghi lễ kỳ lạ, làm mất đi vẻ trang nghiêm; và bên cạnh đó, có những vị chủ tế chiều theo những thói quen lập dị của riêng mình, gây thích thú và đôi khi là tai tiếng cho các tín hữu. "Một khu rừng rối rắm" là cách mà học giả dòng Tên Joseph Jungmann mô tả tình trạng của Thánh Lễ vào cuối thời Trung cổ. Cũng có khá nhiều nạn mua thần bán thánh (các linh mục chào mời Thánh Lễ) và mê tín dị đoan (các Thánh Lễ phải được cử hành với mười hai ngọn nến hoặc bảy ngọn nến hoặc bất cứ điều gì để đảm bảo những lợi ích đã hứa). Những người Thệ Phản đã kịch liệt lên án những sự lạm dụng đó.
Ủy ban do Công đồng Trent thành lập để cải cách Thánh Lễ đã làm việc khá nhanh chóng, và vào năm 1570, họ đã ban hành Sách Lễ Rôma (Missale Romanum), có hiệu lực ràng buộc đối với Giáo hội hoàn cầu và hầu như không thay đổi cho đến những năm 1960. Sự ra đời của nó đánh dấu một kỷ nguyên mới trong lịch sử Thánh Lễ: Thay vì Thánh Lễ ẩn dụ [allegorical], giờ đây sẽ là Thánh Lễ có quy tắc [rubrical] – linh mục có nghĩa vụ, dưới hình phạt tội trọng, phải tuân thủ những quy định chi tiết nhất của nó. Ở đây, một lần nữa, chính sự bảo thủ cực đoan của công đồng đã gây ấn tượng mạnh. Ít nhất cũng có thể hình dung rằng họ có thể đã có một cách tiếp cận sáng tạo. Ví dụ, họ có thể đã giới thiệu ngôn ngữ bản địa, điều mà những người Thệ Phản đã làm rất thành công. Nhưng thay vào đó, họ hành động một cách phòng thủ và bảo vệ. Một lý do cho điều này là trong bầu không khí tranh luận gay gắt của thời đại, họ không thể thừa nhận rằng những người Thệ Phản có thể đúng về bất cứ điều gì. Điều này sẽ làm suy yếu việc Giáo hội Rô-ma đòi thẩm quyền thần thiêng. Một lý do khác là kiến thức lịch sử vẫn còn sơ khai. Các học giả vẫn chưa khám phá ra lịch sử phức tạp của sự tiến hóa phụng vụ và sự hình thành chậm chạp của các hệ thống phụng vụ chính. Quan điểm phổ biến vào thời điểm đó tin rằng Thánh Phê-rô đã thiết lập cách thức cử hành Thánh lễ của Công Giáo.
Thánh lễ Công đồng Trent đã vô cùng hiệu quả trong việc đảm bảo một biểu hiện tôn giáo thống nhất cho người Công Giáo trên toàn thế giới. Và như một công cụ sư phạm để thấm nhuần ý thức truyền thống Công Giáo và nhấn mạnh sự rõ ràng, ổn định và phổ quát của giáo lý Công Giáo, nó thật tuyệt vời. Nhưng về mặt tiêu cực, nó đã góp phần tạo ra huyền thoại về Thánh lễ bất biến, dấu hiệu và bằng chứng về sự bất biến của Giáo hội Rô-ma (một huyền thoại mà sự sụp đổ của nó gần đây đã gây ra nhiều nhầm lẫn). Và trên hết, nó đã thất bại hoàn toàn trong việc khôi phục cho người dân cảm giác tham gia—buộc họ phải chạy theo vô số các hình thức sùng kính ngoài phụng vụ để thỏa mãn nhu cầu cảm thấy được tham gia vào việc thờ phượng của Giáo hội.
Mặc dù có những hạn chế đáng kể, Công đồng Trent chắc chắn là sự kiện then chốt của cuộc Cải cách Công Giáo. Nó phản ánh một cách mạnh mẽ năng lực tinh thần sống động một lần nữa đang lan tỏa trong Giáo hội; nó định nghĩa các giáo lý chủ chốt của Giáo hội; và nó đặt toàn thể Giáo hội trên con đường cải cách. Tất cả những điều này giờ đây chúng ta có thể thấy rõ khi nhìn lại. Nhưng vào thời điểm đó, bất cứ người bi quan nào quen thuộc với lịch sử của các công đồng cải cách trước đó có thể đã tự hỏi liệu tất cả những sắc lệnh đó có thể chỉ là những văn bản chết hay không.
Nhưng những người bi quan đã sai đối với việc thay đổi. Một trong những lý do chính cho điều này là các vị Giáo hoàng Rô-ma, những người may mắn thay cho tương lai của Giáo hội đã thành tâm thực hiện các cuộc cải cách do Công đồng Trent đề ra.
Nếu không có sự lãnh đạo năng động của họ, sự nghiệp cải cách chắc chắn sẽ chỉ là một khát vọng hão huyền.
Vị Giáo hoàng cải cách đầu tiên và vĩ đại nhất là Đức Pi-ô V (mất năm 1572), trước đây nổi tiếng là một người thẩm vấn không khoan nhượng; ngài đã đặt ra một tiêu chuẩn đạo Đức Giáo Hoàng cao đến nỗi nó chưa bao giờ bị suy thoái nghiêm trọng nào nữa. Là một người khổ hạnh, chịu nhiều áp lực và yêu thích cầu nguyện hơn bất cứ điều gì khác, ngài đã biến Vatican – bằng những biện pháp nghiêm ngặt và tấm gương của mình – thành một loại đan viện. Dốc hết sức mình vào công cuộc cải cách với nghị lực không mệt mỏi, ngài đã xuất bản Sách Giáo lý của Công đồng Trent, một bản tóm tắt rõ ràng, súc tích về tín ngưỡng và thực hành của Công Giáo, và cả cuốn Missale Romanum, hay Sách Lễ Rôma được cải cách, đã đề cập trước đó, cuốn sách áp đặt một nghi thức phụng vụ thống nhất cho toàn thế giới Công Giáo. Nhưng có lẽ đóng góp quan trọng nhất của ngài là việc thanh lọc bộ máy quan liêu lâu đời của giáo triều, với chính sách khét tiếng là bán chức vụ cho người trả giá cao nhất. Chỉ một người có ý chí kiên cường như ngài mới dám đảm nhận công việc như vậy, và ngài đã thành công nhờ vào quyết tâm phi thường.
Những người kế nhiệm ngài tiếp tục kiên định với công cuộc cải cách. Đức Grê-go-ri-ô XIII (mất năm 1585), người đã ghi dấu ấn lâu dài trong lịch sử bằng cuộc cải cách lịch (1582), không phải là một người khổ hạnh như Đức Pi-ô. Nhưng với sự trợ giúp của Thánh Charles Borromeo, Đức Grê-go-ri-ô đã giữ cho chính quyền của mình tập trung vào các mục tiêu cải cách. Để đảm bảo việc thực thi nghiêm ngặt nhất các sắc lệnh của Công đồng Trent, ngài đã bổ nhiệm một ủy ban gồm bốn vị Hồng Y cải cách nhiệt thành nhất. Người kế nhiệm ngài, Đức Six-tô V (mất năm 1590), là hiện thân của năng lực. Được bầu chọn ở tuổi sáu mươi lăm, ngài là một người đàn ông không mấy đẹp trai, với khuôn mặt bị chi phối bởi chiếc mũi to và nặng trĩu treo trên bộ râu màu hạt dẻ sẫm điểm bạc; cặp lông mày cong và dày bất thường của ngài bao quanh đôi mắt nhỏ với ánh nhìn sắc bén đến nỗi chỉ cần một cái nhìn từ ngài cũng đủ để đảm bảo sự tuân phục. Cột đá obelisk cao vút mà ngài dựng lên ở Quảng trường Thánh Phê-rô vẫn nhắc nhở chúng ta về các chương trình cải tạo đô thị đầy trí tưởng tượng và vĩ đại mà ngài đã khởi xướng. Ngài là một người có những ý tưởng lớn, mặc dù một số trong số đó—như kế hoạch chinh phục Ai Cập của ngài —thì quá tham vọng không thể thực hiện. Ngài cho thấy tính nghiêm khắc trong tính cách của mình bằng những biện pháp tàn nhẫn đối với bọn cướp hoành hành ở Lãnh thổ Giáo hoàng. Một báo cáo từ Rô-ma năm 1585 cho biết có nhiều đầu của bọn cướp bị trưng bày trên cầu Thánh Angelo hơn số dưa hấu bán ở chợ. Mặt khác, ngài lại ít nghiêm khắc hơn trong việc xử lý các tội ác chống lại đức tin. Chỉ có năm người bị hành quyết vì lý do này dưới thời Đức Six-tô, ba trong số đó là linh mục bị thiêu sống trong một buổi hành hình tôn giáo năm 1587. Mặc dù sa vào một số chính sách tài chính không phù hợp của thời xưa, ngài vẫn tiếp tục công việc cải cách—chỉ bổ nhiệm những người có phẩm chất xuất sắc vào chức vụ Hồng Y. Ngài để lại dấu ấn lâu dài trong việc quản lý Giáo hội bằng việc tổ chức lại Giáo triều, mang lại cho Giáo triều cấu trúc tập trung và thống nhất cơ bản được nó duy trì trong suốt lịch sử hiện đại.

Sau cái chết của Đức Six-tô, rõ ràng là các Giáo hoàng một lần nữa nắm chắc quyền điều hành Giáo hội. Mặc dù lãnh địa của các ngài không còn là toàn bộ Tây Âu như thời Trung cổ, nhưng một lần nữa các ngài lại có ảnh hưởng đối với Giáo hội, điều mà các ngài chưa từng có kể từ cuộc Đại Ly giáo.
Một trong những công cụ mạnh mẽ nhất được các Giáo hoàng sử dụng trong cuộc tái chinh phục Công Giáo là Tòa án Dị giáo. Là một sáng tạo của ngôi vị giáo hoàng thời Trung cổ, nó đã gần như bị bỏ quên – ngoại trừ Tây Ban Nha – cho đến khi được Đức Giáo Hoàng Phao-lô III tái lập vào năm 1542. Tòa án Dị giáo Rô-ma này, được bổ sung bởi Thánh Bộ Thư mục [Index] (thành lập năm 1571 và định kỳ ban hành danh sách các cuốn sách bị lên án), đã chứng tỏ rất hiệu quả trong việc đàn áp dị giáo ở Ý và Tây Ban Nha. Không ai, dù giữ chức vụ cao đến đâu, có thể thoát khỏi tầm ảnh hưởng đáng sợ của nó. Tổng giám mục Carranza (mất năm 1576), người đứng đầu giáo phận Toledo, đã bị bắt và giam giữ mười bảy năm trong nhà tù của giáo phận chỉ vì nghi ngờ dị giáo. Sự bất dung thứ và đàn áp, chúng ta có thể nói thêm, không chỉ giới hạn ở người Công Giáo; người Thệ Phản cũng sử dụng những phương pháp cưỡng chế tương tự đối với những người bất đồng chính kiến.
Bên Cạnh Ngôii Vị Giáo Hoàng Được Tái Sinh, một định chế khác đã chứng tỏ tầm quan trọng đặc biệt trong sự thành công của cuộc cải cách Công Giáo: dòng Tên. Trên thực tế, không một người Công Giáo nào làm được nhiều hơn người sáng lập, Thánh I-nha-xi-ô thành Loyola, để bù đắp cho sự tàn phá do Luther gây ra. Tất nhiên, vị cựu binh sĩ nhỏ bé này không thể lường trước được điều này khi ngài tập hợp một nhóm nhỏ người xung quanh mình ở Paris và thuyết phục họ cùng ngài đến một nhà thờ nhỏ trên đồi Montmartre năm 1534 để thề nguyện giữ trinh tiết, vâng phục, nghèo khó và hành hương đến Giê-ru-sa-lem. Loyola đã tạo ra một lực lượng giúp biến đổi Giáo Hội Công Giáo và định hình phần lớn lịch sử của Giáo hội trong bốn thế kỷ tiếp theo. Ngài là một tâm hồn say đắm Thiên Chúa, một nhà huyền nhiệm với tài năng độc đáo trong việc truyền đạt tình yêu của mình dành cho Thiên Chúa. Những Bài Linh Thao của ngài – thành quả của kinh nghiệm tôn giáo – đã trở thành công cụ chính trong việc đào tạo đời sống tâm linh của dòng tu và nhiều lần chứng minh sức mạnh đáng kinh ngạc trong việc thay đổi con người. Hiệu quả của cuốn sách nhỏ kỳ diệu này là nhờ vào cách thức phi thường mà Thánh I-nha-xi-ô đã kết hợp – bằng một bản năng kỳ lạ – sự khôn ngoan tâm linh tích lũy của quá khứ với những bài học trực tiếp mà ngài rút ra từ những kinh nghiệm khác thường của chính mình. Nó đã ảnh hưởng sâu sắc đến toàn bộ phong trào Cải cách Công Giáo bằng việc nhấn mạnh sự cần thiết của một đời sống nội tâm sâu sắc trong cầu nguyện như là nguồn gốc của sứ mệnh tông đồ và mọi hành động hiệu quả trong Giáo hội. Và khi được các tu sĩ Dòng Tên sử dụng, đặc biệt là trong các khóa tĩnh tâm, nó đã chứng tỏ khả năng áp dụng cho con người ở mọi bình diện của nhu cầu tâm linh.

Dòng Tên cam kết phụng sự Thiên Chúa bằng cách phục vụ Giáo hoàng và Giáo hội trong bất cứ cương vị nào cần thiết. Họ linh hoạt và thậm chí mang tính cách mạng trong cách họ thay đổi và thậm chí loại bỏ các thực hành tôn giáo truyền thống. Ví dụ, việc cầu nguyện chung hàng ngày theo một lịch trình cố định đã bị bãi bỏ - một động thái gây sốc cho những người đương thời. Trên thực tế, họ xem xét lại mọi thứ truyền thống, chỉ giữ lại những gì thúc đẩy mục tiêu mục vụ và nhiệm vụ chính của họ: rao giảng, tĩnh tâm, giảng dạy và cử hành các bí tích.
Sự phát triển của dòng tu thật đáng kinh ngạc. Vào thời điểm Thánh I-nha-xi-ô qua đời năm 1556, dòng tu có khoảng 936 thành viên và đã bén rễ ở hầu hết các quốc gia Công Giáo ở châu Âu. Các thành viên của dòng tu đã nổi bật trong mọi hình thức hoạt động tông đồ của Giáo hội và giành được danh tiếng là những nhà thuyết giáo, nhà xây dựng, giáo viên, nhà văn, người sáng lập trường đại học, mục tử và cha giải tội. Nhiều người trong số họ đã mang Tin Mừng ra nước ngoài với tư cách là những nhà truyền giáo. Nói chung, họ tham gia vào một loạt hoạt động mà không một dòng tu nào khác có thể sánh kịp. Kết quả đạt được đặc biệt ấn tượng. Phong trào Cải cách Công Giáo ở Đức và Trung Âu, nơi toàn bộ các vùng – bao gồm cả Ba Lan – được đưa trở lại sự phục tùng Rô-ma, đã gây ảnh hưởng sâu rộng.
Bên cạnh chính Thánh I-nha-xi-ô, không một tu sĩ Dòng Tên nào có ảnh hưởng lớn hơn Thánh Phê-rô Ca-ni-si-ô (mất năm 1597) – được gọi là tông đồ thứ hai của Đức – một linh mục tham gia vào nhiều hoạt động tôn giáo khác nhau với thành công phi thường. Mặc dù khối lượng và tính chất đa dạng của công việc đã ảnh hưởng gần như hỗn loạn đến cuộc sống hàng ngày của ngài, nhưng ngài vẫn giữ được bản chất là một người cầu nguyện. Ngài là một nhà thuyết giáo, nhà tổ chức và cha giải tội vô cùng hiệu quả, nhưng món quà lớn nhất của ngài dành cho phong trào Cải cách Công Giáo ở Đức là cuốn Giáo lý – một tuyển tập các bài giáo lý Công Giáo mà ngài xuất bản dưới nhiều hình thức khác nhau để phù hợp với các độ tuổi và trình độ học vấn khác nhau. Tác phẩm này đã được tái bản hơn 130 lần và phổ biến đến mức, như Lortz nói, Công Giáo ở Đức từ đó về sau không thể hình dung được nếu thiếu nó. (89) Chúng ta có thể nói thêm rằng, từ quan điểm ngày nay, nó có một số điểm không thuận lợi so với Giáo lý Rô-ma của Đức Pi-ô V, vốn có cách tiếp cận tích cực hơn và mang tính đại kết hơn: tác phẩm của Đức Pi-ô chủ yếu nhằm mục đích đổi mới đời sống nội tại của Giáo hội và trình bày thông điệp Ki-tô giáo một cách tích cực và toàn diện hơn. Mặt khác, giáo lý của Thánh Ca-ni-si-ô cho thấy tinh thần đại kết trước đó đã bị lu mờ bởi sự nhấn mạnh ngày càng tăng vào tranh luận.
Thánh Ca-ni-si-ô cũng chịu trách nhiệm chính trong việc thành lập các trường cao đẳng ở Augsburg, Munich và Innsbruck. Công việc giáo dục này, trên thực tế, là một trong những phương tiện chính được các cha sử dụng trong nỗ lực thúc đẩy sự đổi mới Công Giáo. Ở đây, họ lại có ảnh hưởng lớn đến một điều hoàn toàn mới trong lịch sử Giáo hội—việc thành lập các dòng tu được tổ chức chỉ để tiếp tục giảng dạy như một công việc bác ái Ki-tô giáo. Bên cạnh Giáo hoàng và dòng Tên, một tác nhân quan trọng khác trong sự thành công của cuộc Cải cách Công Giáo là các giám mục. Công đồng Trent coi việc cải cách các giám mục là chìa khóa cho việc cải cách phần còn lại của Giáo hội. Họ được lệnh phải cư trú trong giáo phận của mình và không được rời đi nếu không có sự cho phép; họ phải giảng giải thường xuyên, thăm viếng giáo xứ, tổ chức các hội nghị thường niên, xây dựng chủng viện, chỉ phong chức linh mục cho những người đã được kiểm tra nghiêm ngặt, bài trừ nạn chung sống bất hợp pháp trong giới linh mục, giám sát kỷ luật của các tu viện và nhà dòng, và nêu gương tốt trong trang phục, lòng bác ái và sự khiêm nhường của chính mình. Thẩm quyền của các ngài được tăng cường để cho phép các ngài xử lý hiệu quả các hành vi lạm dụng.
Đó là một lý tưởng cao cả nhưng không phải là bất khả thi, và chẳng bao lâu sau đã có nhiều giám mục đáp ứng được các tiêu chuẩn được đặt ra tại công đồng Trent. Thánh Charles Borromeo của Milan, người nổi tiếng với lối sống khổ hạnh nghiêm khắc, chắc chắn là tấm gương quan trọng nhất về hàng giám mục được cải cách này. Từ năm 1565 đến năm 1584, ngài cai quản giáo phận Milan, bao gồm hơn nửa triệu tín đồ, nơi ngài tuân thủ nghiêm ngặt các điều khoản của Công đồng Trent. Luật cải cách mà ngài công bố trong nhiều thượng hội đồng đã được các giám mục trên khắp thế giới Công Giáo sao chép. Thông qua ảnh hưởng của ngài và những người khác, như Thánh Thomas Villanuova (mất năm 1555), tinh thần của Công đồng Trent dần dần thấm nhuần toàn bộ hàng giám mục Công Giáo và tạo nên một diện mạo đặc trưng cho toàn bộ Giáo hội. Từ đó trở đi, một giáo phận Công Giáo được điều hành theo kiểu quân sự. Việc Công đồng Trent củng cố thẩm quyền giám mục cho phép giám mục nhanh chóng dập tắt mọi thách thức đối với nền chính thống hoặc sự thống nhất.
Cùng với cuộc Cải cách của Công đồng Trent, một loại hình tâm linh Công Giáo mới xuất hiện và trở thành chuẩn mực trong những thế kỷ tiếp theo. Sắc lệnh Công đồng Trent về công chính hóa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc làm tốt lành – tạo ảnh hưởng quyết định đến hướng đi của loại hình tâm linh này trong thời hiện đại. Điều đó có nghĩa là người Công Giáo sẽ quan niệm sự hoàn thiện về mặt tâm linh bao gồm mức độ hoạt động bản thân cao—kết hợp giữa việc tích cực nỗ lực tự chủ, trau dồi nhân đức và nhiệt thành thực hiện các việc lành bác ái và thương xót. Đồng thời, sắc lệnh cũng khuyến khích hình thức tâm nguyện [mental prayer], vốn đã được trau dồi rất cao vào thế kỷ thứ mười lăm. Dưới ảnh hưởng của các bậc thầy như Loyola, Scupoli, Francis de Sales, Vincent de Paul và de Bérulle, điều này đã phát triển thành hành động tiêu biểu nhất của đời sống tâm linh cải cách Công Giáo. Một khoa học về suy niệm đã ra đời, trở thành một trong những công cụ quan trọng nhất được các nhà lãnh đạo Giáo hội sử dụng trong việc cải cách giáo sĩ và giáo dân.
Để cân bằng sự nhấn mạnh vào hoạt động của bản thân, người ta cũng nhấn mạnh đến sự ưu tiên của ân sủng Thiên Chúa; theo một nghĩa nào đó, chính Thiên Chúa là Đấng làm tất cả. Và vì vậy, người ta cũng rất chú trọng đến những kênh hữu hình của ân sủng Thiên Chúa—các bí tích. Một lòng sùng kính Thánh Thể được hình thành và trở thành đặc điểm nổi bật của Công Giáo hiện đại: Các giáo dân Công Giáo mộ đạo bắt đầu rước lễ mỗi tuần một lần và xưng tội thường xuyên hơn thay vì mỗi năm một lần. Như trong Giáo hội thời Trung cổ, nhiều linh mục và giám mục bắt đầu cử hành Thánh lễ hàng ngày. Lòng sùng kính Thánh Thể này được mở rộng bao gồm nhiều thực hành phi phụng vụ, chẳng hạn như việc tôn thờ Thánh Thể trong các nghi thức như ban phép lành và bốn mươi giờ cầu nguyện.
Linh đạo Công đồng Trent khi đó mang tính bí tích, tập trung vào Thánh Thể. Nó đòi hỏi khắt khe, đặt ra những yêu cầu nghiêm khắc đối với người thực hành: tự kỷ luật, tự chủ và đều đặn trong cầu nguyện. Nó thực tiễn ở chỗ gắn chặt việc làm tốt lành với việc tự hoàn thiện bản thân. Và cuối cùng, phù hợp với xu hướng văn hóa chủ đạo thời bấy giờ, nó mang tính nhân bản – ít nhất là trong giả định cho rằng mỗi người đều có khả năng, ở một mức độ nào đó, quyết định số phận của chính mình.
Linh đạo này tìm thấy biểu thức tốt nhất của nó ở một số lượng đáng kể những người nam và nữ mạnh mẽ, đầy màu sắc, có tầm ảnh hưởng đủ mạnh để tạo ra các trường phái riêng biệt (Dòng Nguyện Đường (Oratory), Dòng Cát Minh (Carmel), Dòng Sa-lê-diêng, v.v.) được mô phỏng theo gương của họ. Một trong những vị thánh có ảnh hưởng nhất chắc chắn là Thánh Philip Neri (mất năm 1595), người sáng lập dòng Nguyện Đường. Là người kết hợp sự vui vẻ, lạc quan và nhiệt huyết với cuộc sống cùng một đời sống tâm linh sâu sắc, Thánh Neri đã tạo ra ảnh hưởng phi thường đối với mọi tầng lớp xã hội ở Rô-ma trong nửa cuối thế kỷ XVI, và với tư cách là cha giải tội của các Giáo hoàng và Hồng Y, ngài đã hỗ trợ trong việc biến đổi chính Giáo triều Rô-ma. Trường phái linh đạo của ngài —được gọi là Nguyện Đường (Oratorian) theo tên cộng đồng các linh mục mà ngài thành lập—bao gồm một người tiêu biểu xuất sắc khác là tác giả người Pháp de Bérulle (mất năm 1629), một Hồng Y và chính khách hàng đầu.
Những người lãnh đạo trường phái Cát Minh ở Tây Ban Nha, Thánh Tê-rê-sa thành Ávila (mất năm 1582) và người bạn kiêm môn đệ của bà, Gioan Thánh Giá (mất năm 1591), đều là những nhà cải cách trong các dòng Cát Minh của họ trước sự phản đối dữ dội. Cả hai đều được ban tặng những năng lực huyền nhiệm vĩ đại và đều sở hữu tài năng văn chương vô song trong việc miêu tả các giai đoạn khác nhau của phong trào huyền nhiệm. Thánh Tê-rê-sa là người đầu tiên đưa ra mô tả khoa học về toàn bộ đời sống cầu nguyện—từ suy niệm đến hôn nhân huyền nhiệm. Tác phẩm huyền nhiệm hay nhất của bà là Las moradas [những Căn Nhà] hay El castillo interior [lâu đài Bên trong](1583). Những bài thơ được yêu thích nhất của Thánh Gioan bao gồm Noche oscura del alinh mụca, Llama de amor viva và La subida al Monte Carmelo [Đêm Tối Của Tâm Hồn, Ngọn Lửa Tình Yêu Sống Động và Cuộc Hành Trình Lên Núi Carmel].
Trường phái Sa-lê-diêng được thành lập bởi Thánh Phan-xi-cô de Sales (mất năm 1622), người khi còn là giám mục Geneva đã thành công trong việc hoàn thành sứ mệnh khó khăn và nguy hiểm là đưa người dân vùng Chablais trở lại với đức tin Công Giáo. Các tác phẩm của ngài không những được đánh giá cao như những cẩm nang về đời sống tâm linh mà còn được coi là những tác phẩm cổ điển của văn học Pháp.
Những ví dụ đáng chú ý khác về đời sống tâm linh Công Giáo trong giai đoạn này là Jane de Chantal (mất năm 1641), người được Thánh Phan-xi-cô de Sales đỡ đầu, người đã thành lập Dòng Nữ Tỳ Thăm Viếng, và Thánh Vincent de Paul (mất năm 1660), người mà Dòng Truyền Giáo (1625) đã có nhiều đóng góp trong việc nâng cao tiêu chuẩn của hàng giáo sĩ Pháp. Cùng với Thánh Louise de Marillac, ngài đã thành lập Dòng Nữ Tỳ Bác Ái vào năm 1633, hội dòng nữ tu Công Giáo đầu tiên không có nhà ở khép kín. Các nữ tu tận tâm phục vụ người nghèo và người bệnh. Cuộc đời của Thánh Vincent trùng với thời kỳ phục hưng đáng kể của phong trào huyền nhiệm trong Giáo hội Pháp, khi nhiều vị thánh ít nổi tiếng hơn cũng nở rộ.

Một biểu hiện khác của nền linh đạo hồi sinh trong Giáo hội hậu Công đồng Trent là sự phục hưng mạnh mẽ về thần học và trí thức gắn liền với các trường đại học Công Giáo hàng đầu: Salamanca, Rô-ma, Paris và Louvain. Trung tâm của toàn bộ quá trình này là việc phục hồi mối quan tâm đến Thánh Tô-ma A-qui-nô, người mà các tác phẩm, nhờ các tu sĩ Dòng Tên, đã được chấp nhận làm những bản văn cơ bản gần như phổ quát.
Thánh Robert Bellarmine (mất năm 1621), giáo sư thần học tại Đại học Gregorian ở Rô-ma, là người bảo vệ nổi tiếng nhất của đức tin truyền thống trong các cuộc tranh luận với những người Thệ Phản. Tác phẩm Disputationes de Controversiis Christianae Fidei [Tranh luận về những tranh cãi về đức tin Kitô giáo] (1568–93) của ngài là một trình bày đồ sộ, có hệ thống về lập trường của Công Giáo. Việc bảo vệ các đặc quyền của Giáo hoàng trong tác phẩm này đã tạo ra ảnh hưởng to lớn đến sự phát triển của học thuyết về sự bất khả sai lầm của Giáo hoàng. Khái niệm về Giáo hội của ngài ngày nay có vẻ cực kỳ mang tính pháp lý, nhưng nó vẫn là quan điểm tiêu chuẩn của Công Giáo cho đến Công đồng Vatican II. Người đồng nghiệp lỗi lạc của ngài trong dòng Tên, Francis Suarez (mất năm 1617), đã viết những bài bình luận về Thánh A-qui-nô mang đậm tính độc đáo. Phương pháp tiếp cận có hệ thống và sự chú trọng cẩn thận của Suarez đến các dữ liệu lịch sử được thu thập từ các văn kiện của các Giáo phụ và Công đồng đã đặt ra một tiêu chuẩn cao cho thần học Công Giáo hiện đại. Mặc dù tư tưởng của ông đôi khi vươn tới đỉnh cao của những suy lý về Ba Ngôi, nhưng những đóng góp quan trọng nhất của ông lại nằm ở những suy lý về bản chất của ân sủng và trong lĩnh vực luật quốc tế.
Một dấu hiệu khác cho thấy năng lực tinh thần đang thúc đẩy Giáo hội đổi mới được tìm thấy trong công việc của các nhà truyền giáo, những người đã vượt đại dương với số lượng ngày càng tăng trong thế kỷ XVI. Vào buổi bình minh của thời đại khám phá, các linh mục Công Giáo luôn đi cùng các nhà thám hiểm và, khi họ mở ra một kỷ nguyên hoàn toàn mới trong quan hệ của châu Âu với phần còn lại của thế giới, nỗ lực truyền giáo này vẫn là một phần quan trọng của toàn bộ công cuộc. Các cuộc thám hiểm tiên phong của Hoàng tử Henry, Nhà hàng hải dọc bờ biển châu Phi, đã dẫn đến việc thành lập các phái đoàn truyền giáo Công Giáo ở đó. Sau đó, Columbus đưa các nhà truyền giáo đến châu Mỹ, nơi ba giáo phận được thành lập ngay từ năm 1511. Các phái đoàn truyền giáo này phát triển mạnh mẽ và là nền tảng cho việc trở lại đạo của toàn bộ Trung và Nam Mỹ.
Một số nỗ lực đã được thực hiện trong thời Trung cổ để mang Tin Mừng đến Viễn Đông; tu sĩ dòng Phan-xi-cô Gio-an thành Montecorvino đã đến Bắc Kinh với tư cách là tổng giám mục vào năm 1307. Nhưng hứa hẹn đó đã bị cắt ngắn bởi sự trỗi dậy của triều đại nhà Minh thù địch ở Trung Quốc và sự xuất hiện của đại dịch Chết Đen ở châu Âu. Phong trào truyền giáo cận đại đến Viễn Đông bắt nguồn từ năm 1498, khi người Bồ Đào Nha đến Ấn Độ và biến Goa thành trung tâm của công việc truyền giáo. Nhưng mốc thời gian thực sự quan trọng là năm 1542, năm Thánh Phan-xi-cô Xa-vi-ê đặt chân đến Goa sau chuyến hải trình mười ba tháng từ Lisbon và bắt đầu rao giảng, rửa tội và làm cho vô số người trở lại đạo. Sau nhiều chuyến đi đến các thành phố và cảng của Ấn Độ và Nam Dương, ngài đã đến Kagoshima ở miền nam Nhật Bản. Hai năm sau, ngài lên đường đến Trung Quốc nhưng đã qua đời trên một hòn đảo hoang vắng ngoài khơi vào năm 1552. Sứ mệnh mà ngài để lại ở Nhật Bản ban đầu tiến triển tốt, nhưng một cuộc đàn áp khủng khiếp đã nổ ra vào năm 1638, cướp đi sinh mạng của ba mươi lăm nghìn tín hữu Kitô giáo và chỉ còn lại một số ít, những người buộc phải thực hành tôn giáo của họ một cách bí mật cho đến khi các nhà truyền giáo trở lại vào giữa thế kỷ XIX.
Sứ mệnh truyền giáo ở Trung Quốc bắt đầu từ năm 1581, khi một số tu sĩ Dòng Tên do Matteo Ricci dẫn đầu đến. Cha Ricci đã giành được uy tín trong số người Trung Quốc nhờ kiến thức khoa học, đồng hồ và bản đồ của mình. Ngài đã làm nhiều người Trung Quốc trở lại bằng cách khéo léo điều chỉnh thông điệp của Chúa Kitô cho phù hợp với tư tưởng của người Trung Quốc. Nhưng việc ngài dung túng cho việc tiếp tục các nghi lễ bán tôn giáo của những người Trung Quốc trở lại đạo sau này đã gây ra nhiều tranh cãi giữa các nhà truyền giáo và cuối cùng chỉ được giải quyết bởi Đức Giáo Hoàng Clê-men-tê XI (mất năm 1721), người đã quyết định chống lại phương pháp của cha Ricci. Quyết định này có nghĩa là những người có tiềm năng trở lại đạo cảm thấy rằng việc chấp nhận Kitô giáo đồng nghĩa với việc từ bỏ toàn bộ nền văn hóa của họ. Hậu quả bi thảm của hành động của Giáo hoàng cùng với sự suy yếu của quyền lực Bồ Đào Nha ở phương Đông đã làm tê liệt đáng kể nỗ lực truyền giáo ở Trung Quốc. Cũng như ở Nhật Bản, toàn bộ công việc phải được bắt đầu lại vào thế kỷ XIX.
Một công việc phần nào tương tự như của Ricci đã được bắt đầu ở Ấn Độ bởi Cha Robert de Nobili, S.J. (mất năm 1656), người đã chọn lối sống của các Bà La Môn. Là một nhà ngôn ngữ học lỗi lạc, ngài đã viết hơn hai mươi cuốn sách bằng tiếng Phạn, tiếng Tamil và tiếng Telugu, bao gồm cả sách thánh ca và sách giáo lý. Nỗ lực truyền giáo Công Giáo thành công nhất ở châu Á diễn ra tại Philippines, nơi một giáo phận được thành lập vào năm 1581. Đến năm 1595, một trường đại học được mở tại Manila. Ngày nay, có khoảng hai mươi triệu người Công Giáo ở nước này, chiếm khoảng 80% dân số.
Cho đến cuối thế kỷ XVIII, công việc truyền giáo hầu như chỉ do người Công Giáo thực hiện; nhưng ở Viễn Đông, như chúng ta đã thấy, nó chỉ có tác động hạn chế. Một phần là do trình độ văn hóa và tôn giáo tiên tiến của người bản địa, những người có xu hướng nhìn người nước ngoài với một thái độ khinh miệt nhất định; điều này cũng liên quan đến mối liên hệ chặt chẽ của các nhà truyền giáo với chủ nghĩa thực dân châu Âu. Một hành động vô cùng quan trọng đối với tương lai của nỗ lực truyền giáo Công Giáo là việc thành lập vào năm 1622 Thánh bộ Truyền giáo (Congregatio de Propaganda Fide) của Đức Giáo Hoàng, theo đó Đức Giáo Hoàng tập trung tất cả các hoạt động truyền giáo dưới quyền của mình. Điều này đã giáng một đòn mạnh vào hệ thống bảo trợ của hoàng gia, vốn cho phép các chính phủ Công Giáo kiểm soát và thường xuyên lợi dụng phong trào truyền giáo Công Giáo cho các mục đích chính trị.
Đến cuối Công đồng Trent năm 1563, Thệ Phản đã thiết lập được ảnh hưởng của mình trên một nửa châu Âu. Tuy nhiên, xu hướng này đã đảo ngược trong phần còn lại của thế kỷ. Với việc công bố các sắc lệnh của Trent và với sự trỗi dậy của sức sống mới trong Giáo hội—đặc biệt thể hiện rõ ở dòng Tên và ngôi vị giáo hoàng được tái sinh—Giáo Hội Công Giáo bắt đầu giành lại những vùng lãnh thổ rộng lớn. Ba Lan quay trở lại với Công Giáo; phần lớn nước Đức, Pháp và miền nam Hòa Lan cũng được khôi phục sự hiệp thông với Tòa Thánh, trong khi phong trào Thệ Phản không đạt được những thắng lợi đáng kể nào sau năm 1563. Và những thắng lợi trong việc truyền giáo ở nước ngoài đã bù đắp cho những tổn thất ở châu Âu.
Không được đánh giá thấp vai trò của các lực lượng chính trị trong việc định hình bản đồ tôn giáo của châu Âu trong thế kỷ XVI. Chúng ta không thể quên rằng có những hậu quả chính trị không thể tránh được trong các quyết định chấp nhận hay từ bỏ Giáo hội Rô-ma. Điều này có nghĩa là mỗi chính phủ sẽ có quyền lực lớn hơn hoặc nhỏ hơn đối với các vấn đề giáo hội hoặc quyền tịch thu tài sản của giáo hội.
Vị vua quyền lực nhất cuối thế kỷ XVI, Philip của Tây Ban Nha, là một người ủng hộ nhiệt thành Giáo hội Rô-ma và đã làm tất cả những gì có thể để khôi phục sự phục tùng của châu Âu đối với Giáo hoàng. Ông đã phát động hạm đội hùng mạnh của mình vào năm 1588 chống lại Anh một phần với mục đích này. Thất bại của hạm đội là một bước lùi lớn đối với phong trào Phản Cải cách chính trị. Về phần mình, Elizabeth, Nữ hoàng Anh, đã sử dụng các phương pháp chính trị để củng cố phong trào Thệ Phản trong vương quốc của mình. Pháp là chiến trường của cuộc đấu tranh giằng co giữa Công Giáo và Huguenot kéo dài bốn mươi năm và chỉ kết thúc khi vị vua Thệ Phản chiến thắng Henry IV chấp nhận Công Giáo và trong Sắc lệnh Nantes (1598) đã ban hành tự do lương tâm cho tất cả thần dân của mình. Thụy Điển suýt chút nữa đã bị buộc phải quay trở lại sự phục tùng Rô-ma bởi vị vua Công Giáo Sigismund của họ. Ông bị người chú theo Thệ Phản là Charles đánh bại trong trận Stangebro năm 1598 và bị đuổi khỏi đất nước cùng với các đồng minh dòng Tên của mình.
Cuộc chiến tranh tôn giáo cuối cùng diễn ra ở Đức—Chiến tranh Ba mươi năm (1618–48). Nó đánh dấu sự đổ vỡ của Hiệp ước Augsburg (1555) và sự gia tăng quyền lực của Công Giáo ở Đức nhờ vào sự năng động của cuộc cải cách Tri-đen-ti-nô. Hoàng đế Công Giáo Habsburg Ferdinand của Áo đã chiến thắng trong giai đoạn đầu của cuộc chiến và đang trên đà thiết lập sự thống trị chính trị của Công Giáo ở Đức. Nhưng vào thời điểm này, Vua Gustavus của Thụy Điển đã can thiệp—bề ngoài là để cứu vãn chính nghĩa Thệ Phản. Nhưng liên minh của ông với một Hồng Y, Richelieu của Pháp, chống lại Áo Công Giáo vào năm 1631 cho thấy các cân nhắc chính trị đã bắt đầu lấn át các cân nhắc tôn giáo trong trò chơi chính trị lớn của châu Âu. Hiệp ước Westphalia (1648) đã chấm dứt Chiến tranh Ba mươi năm. Người Công Giáo, người Luther và người Calvin được đối xử bình đẳng trước pháp luật ở Đức.
Vào thời điểm này, rõ ràng là sự thống nhất của Kitô giáo thời trung cổ đã biến mất vĩnh viễn. Ranh giới lãnh thổ giữa Giáo Hội Công Giáo và các hình thức Ki-tô giáo khác đã được thiết lập trong ba trăm năm tiếp theo. Điều đáng chú ý là các quốc gia đông dân nhất và (ngoại trừ Pháp) các quốc gia hùng mạnh nhất—những quốc gia sẽ thống trị ngoại giao và chính trị trong thế kỷ tiếp theo—Anh, Thụy Điển và Phổ—đều đã chuyển sang Thệ Phản.
Giáo hội hậu Công đồng Trent rõ ràng không thể hy vọng thống trị châu Âu như Giáo hội thời trung cổ đã từng. Nhưng nhờ Công đồng Trent và phong trào cải cách mạnh mẽ mà nó tạo ra, Giáo Hội Công Giáo trong thế kỷ XVII một lần nữa trở thành một tổ chức mạnh mẽ, tự tin và được hồi sinh về mặt tinh thần. Đối diện với một nhóm những người cải cách dường như quyết tâm loại bỏ toàn bộ di sản thời trung cổ, các giám mục tại Trent đã khẳng định lại hầu hết mọi chi tiết nhỏ nhất của truyền thống. Đó là một định chế nghiêm khắc và độc đoán mà họ thiết lập, nhưng nó cũng là một lực lượng tinh thần năng động có khả năng đáp ứng một lần nữa nhu cầu tôn giáo của một phần lớn nhân loại. Nhờ Công đồng Trent, Giáo hoàng một lần nữa nắm quyền kiểm soát hoàn toàn Giáo hội. Dưới sự lãnh đạo của ngài và với sự giúp đỡ của các dòng tu cũ được tái sinh và các dòng tu mới đầy nhiệt huyết, cùng với sự hỗ trợ của các linh mục giáo phận được đào tạo tốt hơn, các giám mục đã có thể thực hiện một cuộc cải cách rộng lớn. Trên mọi mặt trận—tinh thần, trí thức, văn hóa và truyền giáo—họ đều giành được những thắng lợi lớn. Tinh thần hăng hái của Giáo hội Công đồng Trent này đã được hai bậc thầy kiến trúc Baroque, Bernini và Borromini, thể hiện một cách kỳ diệu bằng đá. Dưới sự bảo trợ của Giáo hoàng, họ đã lấp đầy Rô-ma bằng các đài phun nước, tượng và nhà thờ theo phong cách mới để kỷ niệm sự phục sinh của Giáo hội Rô-ma. Hai trong số đó có sức mạnh vô song: hàng cột hình bầu dục (elliptical) khổng lồ của Bernini bao quanh quảng trường Thánh Phê-rô, và mái che bằng đồng xoắn ốc cao vút trên mộ Thánh Phê-rô. Chiêm ngưỡng chúng ngày nay, người ta vẫn có thể cảm nhận được sự phấn khích và kịch tính của chương tuyệt vời này trong lịch sử Giáo hội.
VietCatholic TV
Tâm tình của Đức Thánh Cha Lêô XIV trong chuyến về thăm quê hương Peru và giáo phận cũ của ngài
VietCatholic Media
02:03 17/11/2026
Như chúng tôi đã tường trình, Đức Thánh Cha bắt đầu ngày hôm nay với nghi thức đội triều thiên cho Đức Mẹ vào lúc 8 giờ sáng tại nhà thờ Đức Bà của Chiclayo, là nhà thờ chính tòa của ngài khi còn là Giám Mục tại đây từ năm 2015 đến 2023.
Nghi thức diễn ra tại Quảng trường trung tâm là nơi tọa lạc của Nhà thờ Đức Bà mang phong cách tân cổ điển và Tòa thị chính.
Sau đó, lúc 09:10, Đức Thánh Cha đã khởi hành bằng trực thăng từ Căn cứ Không quân Chiclayo đến Santa Cruz de Succhabamba
Sau 40 phút, lúc 09:50, Đức Thánh Cha đến sân bay trực thăng Santa Cruz de Succhabamba
Lúc 11:00, Đức Thánh Cha đã cử hành thánh lễ tại Santa Cruz de Succhabamba
Sau khi nghỉ trưa, lúc 13:15, Đức Thánh Cha đã khởi hành bằng trực thăng từ sân bay trực thăng Santa Cruz de Succhabamba để quay lại Chiclayo
Lúc 14:00, ngài đến Căn cứ Không quân "Teniente Coronel Pedro Ruiz Gallo" ở Chiclayo
Lúc 17:30, Đức Thánh Cha đã chủ sự buổi cầu nguyện cùng cộng đồng Công Giáo nhân dịp bế mạc năm Thánh "Santo Toribio De Mogrovejo" tại Đền thờ "Santo Toribio de Mogrovejo"
Đoạn cầu Kerch bị tấn công nghiêng 15 độ. Ukraine đánh lớn vào Moscow trước hội nghị Trump-Tập-Putin
VietCatholic Media
04:12 17/11/2026
1. Nga cực lực lên án Ukraine tấn công cầu Crimea
Các quan chức địa phương đưa tin, hôm thứ Hai, Ukraine đã sử dụng máy bay điều khiển từ xa (drone) tấn công Nga, gây hư hại cho cầu Crimea – công trình nối liền hai quốc gia.
Sergei Aksenov, thống đốc địa phương do Điện Cẩm Linh hậu thuẫn, cho biết hôm thứ Hai rằng "kẻ địch đã tấn công cầu Crimea", tuy nhiên ông không tiết lộ mức độ hư hại của cây cầu này.
Trong một diễn biến bất thường, phát ngôn nhân Điện Cẩm Linh Dmitry Peskov đã lên án "bọn khủng bố Kiev" tung hàng ngàn máy bay điều khiển từ xa tấn công cây cầu này mà ông ta cho rằng là một các cơ sở hạ tầng dân sự. Peskov cũng không quên hăm dọa rằng Kiev sẽ phải trả giá đắt cho hành động khủng bố hôm nay. Nga gọi Thủ đô của Ukraine là Kiev thay vì Kyiv như chính người Ukraine và các nước phương Tây gọi.
Kênh truyền thông Mash trên Telegram, ủng hộ Điện Cẩm Linh, đưa tin, khoảng 2.000 phương tiện đã bị mắc kẹt gần cây cầu sau khi các máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đâm vào kết cấu vòm của nó. Theo giới chức trách, các máy bay điều khiển từ xa này cũng nhắm vào một nhà máy lọc dầu ở vùng Krasnodar gần đó; tại thị trấn Ilsky thuộc khu vực này, một cuộc tấn công đã khiến 6 người bị thương.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết, tổng cộng có hơn 1.300 máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã tham gia cuộc tấn công.
Sáng Thứ Hai, 16 Tháng Mười Một, Thị trưởng Mạc Tư Khoa, ông Sergei Sobyanin, thông báo rằng khoảng 600 chiếc đã nhắm vào khu vực thủ đô trong khoảng thời gian từ 17 giờ chiều Chúa Nhật đến 8 giờ sáng thứ Hai khiến 4 phi trường tại Thủ đô phải đóng cửa vì lý do an toàn.
Thị trưởng cho biết thêm: "Phần lớn các máy bay điều khiển từ xa đã bị hệ thống phòng không của Bộ Quốc phòng tiêu diệt từ xa. 191 chiếc đã bị vô hiệu hóa gần Mạc Tư Khoa".
Tại vùng Rostov, 3 người khác cũng bị thương sau khi máy bay điều khiển từ xa tấn công một nhà máy lọc dầu địa phương ở thành phố Azov.
Trong bài phát biểu tối Chúa Nhật, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy tuyên bố: "Chúng ta đang đạt được kết quả gần như mỗi ngày. Tính đến nay, chúng ta đã vô hiệu hóa hơn 55% năng lực lọc dầu của Nga. Đây là phản ứng chính đáng của chúng ta trước việc Nga từ chối hạ nhiệt căng thẳng và liên tục thực hiện các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine".
Phía Kyiv cho biết, quân đội Nga cũng đã thực hiện một cuộc tấn công bằng 151 máy bay điều khiển từ xa vào Ukraine trong đêm; trong đó, 131 chiếc đã bị bắn hạ. Các cuộc tấn công của Nga gây ra nhiều thiệt hại và tàn phá tại Zaporizhzhia và Dnipro, khiến hơn 10 người bị thương và 1 người thiệt mạng. Ngoài ra, các lực lượng Nga còn tấn công một tàu kéo cùng cơ sở hạ tầng tại cảng Odesa.
[Politico: Russia says Ukraine attacked Crimean bridge]
2. Các phái viên của Tổng thống Trump giúp Putin trì hoãn đàm phán hòa bình Ukraine.
Theo Politico, Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đã tạo điều kiện cho Putin kéo dài các cuộc đàm phán hòa bình về Ukraine bằng cách đồng ý với yêu cầu lâu nay của Mạc Tư Khoa về việc giải quyết đồng thời tất cả các vấn đề gây tranh cãi.
Sau các cuộc tham khảo ý kiến tại Abu Dhabi và cuộc gặp với Putin tại Điện Cẩm Linh, Kushner tuyên bố rằng các bên hướng tới việc thảo luận tất cả các vấn đề cùng nhau và tìm ra con đường giải quyết đồng thời. Tổng thống Donald Trump sau đó đã đề cập đến khả năng đạt được một thỏa thuận rộng rãi liên quan đến toàn bộ Âu Châu.
Các đặc phái viên của Mỹ đã tạo điều kiện như thế nào cho Putin để trì hoãn các cuộc đàm phán?
Theo nhà bình luận Jamie Dettmer của Politico, việc chấp nhận một thể thức đàm phán duy nhất đảo lộn trình tự ngoại giao truyền thống – vốn ưu tiên thiết lập lệnh ngừng bắn và giải quyết các bước nhỏ hơn nhằm xây dựng lòng tin trước – và cho phép Mạc Tư Khoa tránh đưa ra các quyết định cụ thể.
Eugene Rumer, một cựu quan chức Hội đồng Tình báo Quốc gia Mỹ, nói với Politico rằng việc gộp tất cả các chủ đề lại với nhau là một mục tiêu lâu dài của Nga, được thiết kế để đánh lạc hướng dư luận khỏi cuộc chiến của Mạc Tư Khoa chống lại Ukraine và làm phức tạp các cuộc đàm phán.
Các quan chức Ukraine cảnh báo rằng Mạc Tư Khoa đang sử dụng thể thức này để trì hoãn việc giải quyết vấn đề. Dân biểu Mykola Kniazhytskyi thuộc Đảng Đoàn kết Âu Châu nói với Politico rằng Putin đang câu giờ để giành chiến thắng trong cuộc chiến tranh tiêu hao, đồng thời hy vọng sự ủng hộ của Âu Châu sẽ bị rạn nứt.
Đại sứ Ukraine tại Anh kiêm cựu Tổng tư lệnh Valery Zaluzhny cũng cảnh báo rằng việc thảo luận tất cả các vấn đề cùng một lúc là một chiến thuật đàm phán kinh điển của Liên Xô nhằm làm suy yếu đối thủ, đồng thời so sánh nó với đường lối của Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov trong các cuộc đàm phán về Syria từ năm 2014 đến năm 2017.
Cựu Đặc phái viên Mỹ về đàm phán với Ukraine, Kurt Volker, cho rằng giả định Putin sẵn sàng thỏa hiệp thực sự là sai lầm. "Putin muốn một đế chế, người Ukraine muốn tự do. Phần còn lại chỉ là vấn đề chi tiết," Volker nói.
Cố vấn tổng thống Nga Vladimir Medinsky, người dẫn đầu phái đoàn Mạc Tư Khoa tại Abu Dhabi cũng như các cuộc đàm phán trước đó ở Istanbul vào năm 2025, vẫn duy trì các yêu cầu cốt lõi của Nga: quy chế không thuộc khối nào cho Ukraine, giới hạn nghiêm ngặt về quy mô và vũ khí của Quân đội Ukraine, gọi tắt là AFU, và sự công nhận quốc tế về sự xâm lược của Nga đối với Crimea và bốn khu vực phía đông Ukraine.
Bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình gần đây
Những lời chỉ trích về thể thức đàm phán xuất hiện sau cuộc đàm phán ba bên giữa Ukraine, Nga và Mỹ tại Abu Dhabi vào ngày 10-11 tháng 11, vốn đã đạt được một thỏa thuận khung về việc trao đổi tù binh chiến tranh quy mô lớn, mặc dù không có bước đột phá nào về các vấn đề lãnh thổ.
Ngày 12 tháng 11, Witkoff và Kushner đã gặp Putin tại Mạc Tư Khoa trong khoảng 2,5 giờ. Sau đó, Witkoff xác nhận rằng một vòng đàm phán hòa bình đa phương mới – lần này có sự tham gia của đại diện Âu Châu – đã được lên lịch và có thể diễn ra trong tuần tới.
Ngày 12 tháng 11, cố vấn chính sách đối ngoại của Điện Cẩm Linh, Yuri Ushakov, cũng tuyên bố rằng Putin và Tổng thống Trump dự định tiếp tục các cuộc thảo luận về giải pháp trong Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế Á Châu - Thái Bình Dương, gọi tắt là APEC tại Thâm Quyến, Trung Quốc, vào ngày 18-19 tháng 11, cùng với cuộc gặp ba bên dự kiến với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Tổng thống Volodymyr Zelenskiy và các nhà lãnh đạo Âu Châu đã nhiều lần bác bỏ bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào được đàm phán mà không có sự tham gia trực tiếp của Kyiv và Âu Châu.
[Kyiv Post: Trump Envoys Help Putin Stall Ukraine Peace Talks]
3. Số lượng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine được phóng vào Nga đạt mức kỷ lục, tỉnh Mạc Tư Khoa là một trong những mục tiêu chính.
Ukraine đã phát động một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa quy mô lớn nhằm vào Nga vào đêm 16 tháng 11, và hệ thống phòng không Nga đã đánh chặn được hơn 1.400 chiếc, theo Bộ Quốc phòng Nga cho biết.
Mặc dù Kyiv chưa bình luận về cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Nga đêm qua và thường không tiết lộ số lượng máy bay điều khiển từ xa được phóng, nhưng dựa trên các tuyên bố trước đó của Bộ Quốc phòng Nga, chiến dịch này dường như là lớn nhất thuộc loại này. Ngày 29 tháng 10, Bộ này cho biết hệ thống phòng không của họ đã đánh chặn 1.214 máy bay điều khiển từ xa của Ukraine trong đêm.
Theo Bộ Quốc phòng Nga, các máy bay điều khiển từ xa đã bị chặn bắt tại hơn 15 khu vực của Nga, Crimea bị Nga tạm chiếm, Biển Azov và Hắc Hải vào đêm 16 tháng 11.
Thị trưởng Mạc Tư Khoa, Sergey Sobyanin, cho biết tỉnh Mạc Tư Khoa là một trong những mục tiêu chính của cuộc tấn công đêm qua, với khoảng 600 máy bay điều khiển từ xa hướng về khu vực này.
Ông Sobyanin tuyên bố rằng hệ thống phòng không Nga đã bắn hạ "hầu hết" chúng, đồng thời cho biết thêm 191 máy bay điều khiển từ xa đã bị chặn lại khi đang tiếp cận Mạc Tư Khoa.
Ông Sobyanin không cung cấp thông tin chi tiết về thiệt hại hay thương vong trong khu vực.
Trong cuộc tấn công đêm qua, lực lượng Ukraine được tường trình cũng đã tấn công cơ sở hạ tầng dầu mỏ ở tỉnh Rostov của Nga, bao gồm một kho chứa dầu ở thành phố Azov, cũng như cầu Crimea, nối liền bán đảo Crimea bị tạm chiếm với đất liền Nga.
Các cuộc tấn công được báo cáo diễn ra trong bối cảnh Ukraine đang mở rộng chiến dịch sử dụng máy bay điều khiển từ xa tầm xa nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng, các cơ sở quân sự và các tuyến đường hậu cần của Nga được sử dụng để hỗ trợ cuộc xâm lược toàn diện của Mạc Tư Khoa vào Ukraine.
Lần đầu tiên vào tháng 3 năm 2026, Ukraine đã vượt qua Nga về số lượng máy bay điều khiển từ xa tầm xa được triển khai.
Vào giữa tháng 8, Ukraine cũng đã phóng 600 máy bay điều khiển từ xa về phía tỉnh Mạc Tư Khoa, lập kỷ lục vào thời điểm đó. Trong tháng 6, lực lượng Ukraine đã phóng 992 máy bay điều khiển từ xa chống lại Nga, bao gồm một con số kỷ lục gần 200 chiếc tấn công riêng vào Mạc Tư Khoa.
Trong khi đó, cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa lớn nhất của Nga nhằm vào Ukraine cho đến nay diễn ra vào ngày 13-14 tháng 5, khi lực lượng Nga phóng 1.567 máy bay điều khiển từ xa và 56 hỏa tiễn, bao gồm cả hỏa tiễn đạn đạo.
Vụ tấn công cũng nhắm vào Kyiv, khiến 24 người thiệt mạng, trong đó có ba trẻ em. Thủ đô đã tuyên bố ngày 15 tháng 5 là ngày quốc tang.
[Kyiv Independent: Record number of Ukrainian drones launched at Russia, Moscow Oblast among main targets]
4. Chiến dịch tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine gây cháy các cơ sở dầu mỏ của Nga trên ba khu vực.
Ngày thứ Hai, 16 tháng 11, máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã tấn công một kho chứa dầu và một trạm phân phối khí đốt ở thành phố Azov, tỉnh Rostov của Nga, gây cháy cả hai cơ sở và làm ba người bị thương, theo chính quyền Nga và các nguồn tin giám sát của Ukraine.
Thống đốc tỉnh Yury Slyusar cho biết hỏa hoạn đã bùng phát tại bốn cơ sở công nghiệp ở Azov, khiến ba người bị thương.
Hãng thông tấn độc lập Astra của Nga đã xác định các mục tiêu khả nghi bằng cách phân tích các bức ảnh và video do các nhân chứng đăng tải.
Cuộc tấn công đã nhắm vào khu vực có kho chứa dầu do Flash Energy LLC vận hành và trạm phân phối khí đốt, gọi tắt là GDS thuộc sở hữu của Yug-Impex LLC.
Kênh giám sát Exilenova+ của Ukraine đưa tin cả hai cơ sở đều đang bốc cháy sau vụ tấn công.
Kho chứa dầu Flash Energy có 10 bể chứa với tổng dung tích hơn 6.500 mét khối. Kho này tiếp nhận, lưu trữ và phân phối nhiều sản phẩm dầu mỏ khác nhau.
Yug-Impex kinh doanh và lưu trữ nhiên liệu rắn, lỏng và khí. Chính quyền Nga chưa đưa ra bình luận chính thức nào về thiệt hại đối với cả hai cơ sở.
Thêm nhiều cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa nhắm vào các khu công nghiệp của Nga.
Vùng Krasnodar cũng hứng chịu cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đêm qua. Ba người, trong đó có một trẻ em, bị thương do mảnh vỡ máy bay điều khiển từ xa rơi xuống tại huyện Seversky, theo thông báo từ trụ sở điều hành khu vực.
Các quan chức cho biết thêm, một vụ cháy đã xảy ra tại một cơ sở công nghiệp ở khu dân cư Ilsky mà không nêu rõ địa điểm.
Ilsky là nơi đặt Nhà máy lọc dầu Ilsky, một trong năm nhà máy lọc dầu lớn nhất miền nam nước Nga, nơi từng bị máy bay điều khiển từ xa của Ukraine tấn công vào ngày 26 tháng 9.
Nhà máy lọc dầu này đã nhiều lần bị máy bay điều khiển từ xa của Ukraine tấn công trong năm 2026, bao gồm các cuộc tấn công vào tháng 8 và tháng 6, trong đó cuộc tấn công tháng 6 đánh dấu vụ tấn công thứ tư được báo cáo nhằm vào cơ sở này trong năm đó.
Trong khi đó, chính quyền vùng Yaroslavl đã tạm ngừng giao thông trên một tuyến đường dẫn từ Yaroslavl về phía Mạc Tư Khoa sau khi có thông tin về một vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa.
"Hãy tránh di chuyển theo hướng đã chỉ định và các khu vực lân cận," Thống đốc vùng Mikhail Yevrayev cho biết.
Theo Yevrayev, 20 máy bay điều khiển từ xa đã bị chặn trên khu vực này trong đêm qua. Không có thương vong hay người bị thương nào được báo cáo. Ông không cho biết liệu cuộc tấn công có gây ra thiệt hại nào trên mặt đất hay không.
Trước đây, giao thông hướng về Mạc Tư Khoa đã bị tạm ngừng gần khu công nghiệp có nhà máy lọc dầu Yaroslavl, một trong 10 nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga.
Cơ sở này đã nhiều lần bị máy bay điều khiển từ xa của Ukraine tấn công.
Các cuộc tấn công mới nhất diễn ra trong bối cảnh Ukraine đang tiến hành chiến dịch sử dụng máy bay điều khiển từ xa tầm xa nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga, với mục đích làm gián đoạn sản xuất và cung cấp nhiên liệu hỗ trợ nỗ lực chiến tranh của Mạc Tư Khoa.
Tính đến tháng 10, các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã làm tê liệt tới 40% công suất lọc dầu của Nga vào thời điểm cao điểm của chiến dịch năm 2025. Năm 2026, Ukraine tiếp tục mở rộng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng và công nghiệp trên khắp nước Nga.
[Kyiv Post: Ukrainian Drone Blitz Sets Russian Oil Facilities Ablaze Across Three Regions]
5. Một Dân biểu Đan Mạch cho rằng Ông Donald Trump có thể không hiểu rõ thỏa thuận Greenland.
Một Dân biểu Đan Mạch đã đặt câu hỏi liệu Tổng thống Donald Trump có hiểu thỏa thuận an ninh Greenland mà chính quyền của ông đã đàm phán hay không, đồng thời cảnh báo rằng việc giao dịch với một Tòa Bạch Ốc khó đoán trước đang tiềm ẩn nhiều rủi ro đáng kể.
Ông Mads Fuglede thuộc đảng Dân chủ Đan Mạch phát biểu trước Quốc hội Đan Mạch hôm thứ Năm rằng Copenhagen đã đạt được thỏa thuận với một "đối tác không ổn định", bất chấp nhiều tháng chịu áp lực cực lớn từ Washington.
"Tất nhiên bạn sẽ gặp rủi ro khi ký kết thỏa thuận với một bên mà không lâu sau khi thỏa thuận được ký kết, lại bày tỏ trên mạng xã hội và các nơi khác rằng họ có lẽ chưa hoàn toàn hiểu mình đã ký kết loại thỏa thuận nào," Fuglede nói.
Ông mô tả chính quyền Trump là một chính quyền mà việc đạt được các thỏa thuận ràng buộc có lẽ chưa bao giờ khó khăn đến thế.
Lời chỉ trích của ông được đưa ra khi các nhà lập pháp Đan Mạch bắt đầu tranh luận về một thỏa thuận an ninh mang tính bước ngoặt cho phép Hoa Kỳ mở rộng sự hiện diện quân sự tại Greenland, đồng thời khẳng định rõ ràng chủ quyền của Đan Mạch và quyền tự quyết của người dân Greenland.
Thỏa thuận, được ký kết bởi Tổng thống Trump, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ tướng Greenland Jens-Frederik Nielsen vào ngày 22 tháng 9 tại New York, diễn ra sau nhiều tháng căng thẳng liên quan đến tham vọng của Tổng thống Trump đối với vùng lãnh thổ Bắc Cực có vị trí chiến lược quan trọng này.
Thỏa thuận này dựa trên một hiệp ước quốc phòng năm 1951, cho phép mở rộng các hoạt động của Mỹ tại Căn cứ Không gian Pituffik và quy định thêm các khu vực phòng thủ tại Narsarsuaq và Mestersvig, tùy thuộc vào các thỏa thuận tiếp theo.
Thỏa thuận này cũng tăng cường hợp tác của NATO ở Bắc Cực và cung cấp khuôn khổ cho việc xây dựng thêm các cơ sở quân sự của Mỹ, đồng thời bao gồm các điều khoản liên quan đến doanh nghiệp Greenland, bảo vệ môi trường và các khoản đầu tư nước ngoài nhạy cảm.
Bất chấp những lời chỉ trích nhắm vào Tổng thống Trump, các nhà lập pháp Đan Mạch thuộc mọi phe phái chính trị đều hoan nghênh thỏa thuận này trong cuộc tranh luận hôm thứ Năm.
Mỹ là một đối tác mạnh mẽ hơn nhiều.
Ông Fuglede cho biết Đan Mạch và Greenland đã đàm phán thành công với một đối tác mạnh hơn nhiều, đồng thời nói thêm rằng Âu Châu không thể từ bỏ mối quan hệ an ninh với Hoa Kỳ.
" Chúng ta không thể thiếu họ trong cấu trúc an ninh Âu Châu của mình," ông nói, khẳng định sự ủng hộ hết lòng của đảng mình.
Nhưng các nhà lập pháp khác lại đưa ra những lời kể ấn tượng không kém về sự không chắc chắn xung quanh các cuộc đàm phán.
[Newsweek: Donald Trump May Not Understand Greenland Deal, Danish Lawmaker Says]
6. Ukraine sẽ nhận máy bay huấn luyện phản lực tiên tiến của Tiệp để chống lại máy bay điều khiển từ xa của Nga.
Theo các bản tin từ Ukraine và Cộng hòa Tiệp, nước này sẽ sớm chuyển giao 16 máy bay chiến đấu cho Ukraine để giúp chống lại máy bay điều khiển từ xa của Nga.
Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Công nghiệp và Thương mại Cộng hòa Tiệp, Karel Havlíček, phát biểu với các phóng viên tại Kyiv rằng chính phủ của ngài đã đồng ý chuyển giao bốn máy bay L-39 Skyfox cho Ukraine, đồng thời đang có một "thỏa thuận sơ bộ" cho 12 chiếc khác.
Ngài cho biết Ukraine muốn có loại máy bay này để tăng cường khả năng phòng không quốc gia trước các cuộc tấn công của Nga.
"Tôi có cảm giác rất tốt về cuộc gặp này. Thủ tướng Ukraine Serhii Koretskyi cũng đã mời Bộ trưởng Năng lượng Denys Shmyhal và Bộ trưởng Giao thông Mykola Kalashnyk tham dự cuộc họp", Havlíček cho biết, theo trích dẫn của báo České noviny.
Aero L-39 Skyfox (còn được gọi là L-39NG) là máy bay huấn luyện phản lực tiên tiến hai chỗ ngồi hiện đại với hệ thống điện tử hàng không kỹ thuật số hiện đại, hệ thống điều khiển tiên tiến và khung máy bay được gia cố. Ở cấu hình cơ bản, máy bay này thường được sử dụng làm máy bay huấn luyện nâng cao cho các phi công quân sự chuyển sang lái máy bay chiến đấu hoặc máy bay tấn công.
Theo báo cáo của công ty, Aero Vodochody, có trụ sở tại Odolena Voda, Cộng hòa Tiệp, đã bán và giao máy bay L-39 cho Không quân Tiệp, Việt Nam và Hung Gia Lợi, và hiện đang thực hiện các đơn đặt hàng từ Serbia và Armenia. Các báo cáo cho biết giá của một chiếc L-39 dao động từ 10 triệu đến 20 triệu đô la, tùy thuộc vào trang thiết bị. Aero Vodochody sản xuất 12 máy bay huấn luyện phản lực L-39 Skyfox mỗi năm và được báo cáo là có khả năng tăng công suất lên 18 chiếc. Theo tuyên bố của công ty, Aero đã bán được hơn 40 máy bay huấn luyện cho đến nay và theo dữ liệu đó, việc sản xuất đang rất bận rộn với các đơn đặt hàng cho đến quý 2 năm 2027.
Aero cũng đang phát triển một phiên bản chống máy bay điều khiển từ xa của L-39 có tên gọi Drone Hunter, mà theo tờ Ekonomický deník, có thể sẽ được chuyển giao cho Ukraine. Aero đã trưng bày một nguyên mẫu của máy bay này với hệ thống tấn công quang điện tử và các cụm phóng hỏa tiễn dẫn đường 70ly, một loại vũ khí tương đối rẻ tiền phù hợp để đánh chặn máy bay điều khiển từ xa và các loại máy bay bay chậm, không có khả năng cơ động tương tự.
Một cấu hình Drone Hunter do Aero giới thiệu tại một sự kiện của NATO vào tháng 9 năm 2026 là một máy bay được trang bị hai cụm phóng hỏa tiễn 7 phát, tổng cộng 14 hỏa tiễn, và một thiết bị định vị mục tiêu Phoenix 10. Tài liệu quảng cáo cho thấy máy bay được trang bị cả hai giá phóng hỏa tiễn và một cặp cụm súng máy cỡ nòng.50. Theo báo cáo, Aero đang hợp tác với Thales Bỉ, chi nhánh của tập đoàn quốc phòng Pháp tại Bỉ, về việc tích hợp và thử nghiệm cấu hình Drone Hunter, và việc thử nghiệm vẫn đang được tiến hành. Bài báo cho biết, nếu và khi được đưa vào hoạt động, Skyfox có thể bắn hạ các máy bay điều khiển từ xa di chuyển với tốc độ từ 150 đến 600 km/h (93 đến 373 mph) ở độ cao lên đến 8.000 mét (26.247 feet).
Trong hơn bốn năm chiến đấu chống lại các cuộc tấn công hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa hàng ngày của Nga, Ukraine đã triển khai một mạng lưới phòng không phức tạp bao gồm các máy bay chiến đấu tiên tiến, trực thăng tấn công mặt đất được cải tiến để làm nhiệm vụ phòng không, các đội súng máy và hỏa tiễn vác vai trên xe bán tải, cùng với sự kết hợp giữa các hỏa tiễn phòng không hiện đại và từ thời Chiến tranh Lạnh cũng như các hệ thống pháo tự động do các đồng minh phương Tây viện trợ để bảo vệ bầu trời của mình.
Vào cuối năm 2025 và năm 2026, khi số lượng máy bay điều khiển từ xa của Nga tăng lên, lực lượng phòng không Ukraine đã phát triển các loại máy bay điều khiển từ xa đánh chặn tự chế và đôi khi thậm chí còn sử dụng máy bay phun thuốc trừ sâu có gắn súng ngắn ở ghế sau để bảo vệ bầu trời của họ.
Vào đêm 11-12 tháng 11, khi ngài Havlíček và phái đoàn Cộng hòa Tiệp đang trên đường đến Ukraine, Nga đã phóng hỏa tiễn đạn đạo, hỏa tiễn chống hạm và khoảng 123 máy bay điều khiển từ xa tấn công vào các mục tiêu trên khắp Ukraine. Theo Không quân Ukraine, hệ thống phòng không đã bắn hạ hoặc vô hiệu hóa 94 mục tiêu trên không, trong đó có 5 hỏa tiễn hành trình cỡ nhỏ, 51 máy bay điều khiển từ xa Shahed chạy bằng động cơ phản lực và 48 máy bay điều khiển từ xa Shahed chạy bằng động cơ cánh quạt. Các cuộc tấn công được ghi nhận tại 17 địa điểm, và chính quyền địa phương cho biết 10 thường dân đã thiệt mạng và 40 người bị thương trên khắp cả nước.
Ngoài vấn đề máy bay, ngài Havlíček đã thảo luận với nhà lãnh đạo chính quyền quân sự vùng Lviv, ngài Maksym Kozytskyi, về khả năng mở rộng khai thác khí đốt của các công ty Tiệp tại Ukraine và khả năng các công ty Tiệp tham gia vào công trình xây dựng và cung cấp thiết bị công nghệ cho bệnh viện Lviv. Trong chuyến thăm Ukraine kéo dài hai ngày theo kế hoạch, ngài Havlíček dự kiến sẽ đến thăm hai thành phố thuộc vùng Lviv để gặp gỡ các quan chức địa phương và các nhà lãnh đạo doanh nghiệp, cũng như phát biểu tại hai diễn đàn kinh doanh.
Theo số liệu của Bộ Công nghiệp và Thương mại Tiệp, năm 2025, các nhà xuất khẩu Tiệp đã bán hàng hóa và dịch vụ trị giá khoảng 2,9 tỷ Mỹ Kim cho Ukraine, trong khi Ukraine xuất khẩu hàng hóa trị giá 1,78 tỷ Mỹ Kim sang Cộng hòa Tiệp. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Tiệp sang Ukraine là hàng hóa thành phẩm như điện tử, xe cộ, máy móc và nhiên liệu chế biến. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Ukraine sang Tiệp chủ yếu là hàng hóa thô hoặc bán thành phẩm như hạt có dầu, đường, mỡ thực vật và động vật, gỗ và các sản phẩm từ gỗ, sắt, thép và titan.
[Kyiv Post: Ukraine to Get Advanced Czech Trainer Jet to Fight Russian Drones]
7. Nhà độc tài Lukashenko ra lệnh kiểm tra đột xuất tình trạng sẵn sàng chiến đấu của các đơn vị biên phòng Belarus.
Theo hãng thông tấn nhà nước Belta, ngày 16 tháng 11, Thư ký Nhà nước Hội đồng An ninh Belarus Alexander Volfovich cho biết nhà độc tài Belarus Alexander Lukashenko đã ra lệnh kiểm tra đột xuất khả năng sẵn sàng chiến đấu của các đơn vị thuộc Ủy ban Biên giới Nhà nước nước này.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh các hoạt động quân sự tiếp diễn ở Belarus, một đồng minh thân cận của Nga, từng là căn cứ cho cuộc xâm lược toàn diện Ukraine của Mạc Tư Khoa vào tháng 2 năm 2022.
Ông Volfovich cho biết, cuộc kiểm tra sẽ tập trung vào các đơn vị phản ứng nhanh của lực lượng biên phòng.
Theo ông Volfovich, cuộc kiểm tra sẽ bao gồm các cuộc diễn tập thực địa, trong đó các đơn vị biên phòng dự kiến sẽ tiến hành hành quân và đẩy lùi các cuộc tấn công giả định của các nhóm phá hoại và trinh sát của đối phương.
Ông cho biết thêm, các đơn vị cũng sẽ được kiểm tra về khả năng sử dụng súng, thể lực và kỹ năng chiến thuật, và kết quả sẽ được báo cáo cho Lukashenko.
Vị quan chức này không nêu rõ địa điểm kiểm tra sẽ diễn ra ở đâu hoặc kéo dài bao lâu.
Quân đội Nga tiến về Kyiv từ Belarus trong những tuần đầu tiên của cuộc xâm lược toàn diện. Kể từ đó, Mạc Tư Khoa tiếp tục sử dụng lãnh thổ và cơ sở hạ tầng của Belarus để hỗ trợ cuộc xâm lược Ukraine.
Belarus đã thông báo về nhiều cuộc thanh tra và diễn tập sẵn sàng chiến đấu của quân đội kể từ khi cuộc chiến tranh toàn diện bắt đầu.
Belarus tiếp tục tiến hành các cuộc tập trận sẵn sàng chiến đấu của quân đội, với việc Lukashenko ra lệnh kiểm tra khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội nước này vào tháng 10 năm 2025, tiếp theo là các cuộc tập trận quân sự gần biên giới với Ba Lan và Lithuania vào tháng 9 năm 2026, mà Minsk mô tả là "các cuộc tập trận phòng thủ".
Cuộc thanh tra mới nhất diễn ra sau những cảnh báo của Ukraine về những nỗ lực của Nga nhằm làm sâu sắc thêm sự can thiệp của Belarus vào cuộc chiến.
Vào tháng 5 năm 2026, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy tuyên bố Mạc Tư Khoa đang tìm cách lôi kéo Belarus vào các hành động gây hấn tiếp theo chống lại Ukraine.
Phó Chánh Văn phòng Tổng thống Pavlo Palisa cho biết ngày 28 tháng 8 rằng lãnh đạo quân đội Nga đã được giao nhiệm vụ chuẩn bị một số kịch bản tác chiến cho một cuộc tấn công ở miền bắc Ukraine, với các tỉnh Kyiv và Chernihiv được xác định là các khu vực trọng điểm. Cả hai khu vực này đều giáp Belarus ở phía bắc.
Mặc dù hiện tại không có báo cáo nào về việc Nga hoặc Belarus tăng cường quân đội ở các khu vực biên giới phía bắc của Ukraine, nhưng phe đối lập Belarus lưu vong đã trao cho Tổng thống Zelenskiy một danh sách các dấu hiệu cảnh báo vào ngày 22 tháng 6, cho thấy Minsk có thể sớm tham gia vào cuộc xâm lược Ukraine của Nga.
Một diễn biến gần đây khác là Minsk đang xây dựng cơ sở hạ tầng hỏa xa mới ở vùng Gomel phía nam, có khả năng tiếp nhận các đoàn tàu quân sự chở binh lính và thiết bị hạng nặng, theo Cộng đồng Công nhân Hỏa xa Belarus.
Cộng đồng nhấn mạnh rằng việc xây dựng hỏa xa và trường huấn luyện không tự nó cho thấy sự chuẩn bị cho một cuộc tấn công chống lại Ukraine, nhưng cho rằng cơ sở hạ tầng này sẽ cho phép nhanh chóng tăng cường một cụm quân sự trong khu vực nếu tình hình thay đổi.
Phát ngôn nhân của Lực lượng Biên phòng Nhà nước, Andrii Demchenko, nói với Kyiv Independent rằng: "Belarus tiếp tục phát triển cơ sở hạ tầng quân sự của mình", đồng thời chỉ ra các cơ sở để bố trí chỗ ở cho nhân viên, cơ sở hạ tầng hậu cần và các bãi huấn luyện.
Ông Demchenko nói thêm rằng Belarus đã nhiều lần tuyên bố thành lập các đơn vị quân sự mới và thường xuyên tiến hành các cuộc tập trận và kiểm tra khả năng sẵn sàng chiến đấu, nhưng cảnh báo rằng Minsk cũng thường xuyên sử dụng các hoạt động này để tạo áp lực thông tin.
[Kyiv Independent: Lukashenko orders unscheduled combat-readiness inspection of Belarusian border guard units]
8. Người tố giác trong quân đội cáo buộc các quan chức cao cấp đã phớt lờ những cảnh báo trước cuộc tấn công kinh hoàng ở Kuwait.
Một sĩ quan thuộc Lục quân Hoa Kỳ, người sống sót sau vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Iran gây chết người, đã đệ đơn khiếu nại lên Quốc hội, cáo buộc các quan chức quân sự cao cấp đã phớt lờ các cảnh báo và không lập kế hoạch đúng đắn cho việc phòng thủ chống máy bay điều khiển từ xa trước cuộc chiến với Iran.
Người tố giác, Thiếu tá Stephen Ramsbottom thuộc Lục quân, đã có cuộc phỏng vấn độc quyền với Norah O’Donnell của chương trình 60 Minutes về đơn khiếu nại của mình, được đệ trình lên Ủy ban Quân sự Hạ viện và Thượng viện hôm thứ Sáu và được đài CBS News thu thập được.
Ông cáo buộc các lãnh đạo quân đội đã bác bỏ những lo ngại về hệ thống công sự mỏng manh tại một sở chỉ huy của Mỹ ở Kuwait, nơi sáu binh sĩ Mỹ thiệt mạng do máy bay điều khiển từ xa của Iran trong 24 giờ đầu tiên của cuộc xung đột, vụ tấn công gây thương vong nặng nề nhất đối với quân đội Mỹ trong chiến tranh.
Đơn khiếu nại cũng nêu rõ rằng trạm này — được biết đến với tên gọi Cảng Shuaiba — "không có bác sĩ, không có trạm cứu thương cố định và chỉ có một xe cứu thương."
"Tôi cảm thấy đây là một thất bại về chiến thuật của Quân đội, của ban lãnh đạo và của chính bản thân tôi - từ cấp bậc thấp nhất trở xuống," Thiếu tá Ramsbottom nói với chương trình 60 Minutes. "Chúng ta đã không lên kế hoạch tốt cho việc này, và đây cần phải là một bài học mà chúng ta cần rút kinh nghiệm."
Thiếu Tá Ramsbottom đã trả lời phỏng vấn chương trình 60 Minutes trong khuôn khổ cuộc điều tra kéo dài tám tháng về vụ tấn công ngày 1 tháng 3 tại sở chỉ huy, được gọi là Cảng Shuaiba. Một ngày sau vụ tấn công, trong một cuộc họp báo, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth khẳng định các binh sĩ đóng quân tại đó được bảo vệ rất tốt.
"Thỉnh thoảng, không may thay, chúng ta có thể gặp phải trường hợp một quả bom phun độc xuyên qua được," Hegseth nói. "Và trong trường hợp cụ thể đó, nó đã bắn trúng một trung tâm tác chiến được gia cố. Nhưng đây là những vũ khí rất mạnh."
Lời kể của các nhân chứng, cùng với ảnh và video về hậu quả của vụ tấn công, cho thấy một cái nhìn kinh hoàng về cơ sở cảng Kuwait được bảo vệ lỏng lẻo khi nó bị tấn công một ngày sau khi Mỹ và Israel phát động Chiến dịch Epic Fury.
Thượng Nghị Sĩ Richard Blumenthal, một đảng viên Dân chủ đến từ Connecticut và là thành viên cao cấp của Tiểu ban Điều tra Thường trực Thượng viện, đã đưa ra một loạt yêu cầu đối với Hegseth sau khi xem xét đơn tố cáo của người tố giác.
Trong một bức thư đề ngày 15 tháng 11, Thượng Nghị Sĩ đã kêu gọi Hegseth xuất hiện trong một cuộc họp kín và cung cấp "tất cả các đánh giá về bảo vệ lực lượng" cho cảng Shuaiba. Đảng Dân chủ đã ra tín hiệu rằng họ sẽ điều tra cách chính quyền giải quyết cuộc chiến với Iran khi họ giành lại quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội vào năm tới.
"Gia đình của sáu quân nhân hy sinh, những người sống sót bị thương và người dân Mỹ xứng đáng được hưởng sự minh bạch và trách nhiệm giải trình," Blumenthal viết.
Phát ngôn nhân của Ngũ Giác Đài từ chối bình luận về những cáo buộc của Ramsbottom, bao gồm cả việc liệu có đủ biện pháp bảo vệ lực lượng tại cảng Shuaiba hay không.
[CBSNews: Army whistleblower alleges senior military officials ignored warnings ahead of deadly attack in Kuwait]
9. Ông Netanyahu kêu gọi đàm phán "không điều kiện tiên quyết" về chính phủ liên minh; Tướng Eisenkot bác bỏ "cố gắng thao túng" của Thủ tướng.
Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã công khai kêu gọi lãnh đạo đảng Yashar, Tướng Gadi Eisenkot, tham gia chính phủ liên minh, một lần nữa lập luận rằng một chính phủ dựa vào các đảng Ả Rập sẽ không thể đối phó với mối đe dọa từ Iran.
Trong một tuyên bố video, ông Netanyahu nói: "Hãy cùng vào phòng, không có điều kiện tiên quyết. Hãy gạt bỏ mọi tranh chấp và tẩy chay, và đạt được thỏa thuận vì an ninh và tương lai của Israel."
Trái ngược với những lời kêu gọi trước đó, Netanyahu không nêu rõ rằng ông phải lãnh đạo một chính phủ như vậy.
Khối của Netanyahu đã mất đa số ghế trong quốc hội trong cuộc bầu cử tháng trước, và Tướng Eisenkot đã được Tổng thống Isaac Herzog trao quyền thành lập chính phủ.
Eisenkot bác bỏ lời kêu gọi của Netanyahu là "chiêu trò thao túng dư luận", nói rằng các nhóm đàm phán của Likud và đảng của Yashar đã lên lịch gặp mặt vào Chúa Nhật, trước khi Netanyahu đưa ra tuyên bố.
Cuộc trao đổi diễn ra khi Kênh 13 đưa tin rằng Yashar đang lên kế hoạch đề nghị Likud tham gia chính phủ liên minh, chỉ do Eisenkot lãnh đạo, mà không có thỏa thuận luân phiên, nghĩa là Netanyahu sẽ không giữ chức thủ tướng.
"Chúng tôi sẽ đồng ý thỏa hiệp, nhưng không phải về vấn đề thủ tướng," một nguồn tin cao cấp thân cận với ông Eisenkot cho biết.
Theo một báo cáo chưa được xác nhận, Yashar sẽ nỗ lực tìm cho Netanyahu "một khuôn khổ trong chính phủ cho phép ông ấy giải quyết các vấn đề chính trị." Ngoài ra, ông ấy sẽ được hỗ trợ về chỗ ở, an ninh và các vấn đề cá nhân khác.
Theo bản báo cáo, đảng Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái tôn giáo cũng sẽ được mời tham gia liên minh.
Eisenkot đã nhiều lần tuyên bố rằng ông sẵn sàng thành lập chính phủ bao gồm bất kỳ ai chấp nhận bốn nguyên tắc của ông, kể cả Likud nhưng không có Netanyahu, là người mà ông cho rằng không được phép tiếp tục nắm quyền. Ông nói rằng bất cứ ai nắm giữ vị trí quyền lực trung tâm khi Hamas xâm lược vào ngày 7 tháng 10 năm 2023 đều phải rời khỏi đời sống công cộng.
Eisenkot từng hy vọng xây dựng một liên minh xung quanh bốn đảng do người Do Thái lãnh đạo trong khối chống Netanyahu. Nhưng họ chỉ giành được 48 ghế trong Quốc Hội Do Thái, thường được gọi là Knesset, gồm 120 ghế — trong khi khối do Netanyahu lãnh đạo giành được 53 ghế và hai đảng Ả Rập giành được 19 ghế — khiến họ phải phụ thuộc vào sự ủng hộ từ các đảng do người Ả Rập lãnh đạo hoặc các đối tác khác để nắm quyền.
[Times Of Israel: Netanyahu urges talks ‘without preconditions’ on unity government; Eisenkot rejects PM’s ‘spin’]
10. Estonia sẽ đóng cửa biên giới với Nga sau vụ phá hoại có liên hệ với Mạc Tư Khoa nhằm vào nhà sản xuất máy bay điều khiển từ xa.
Hôm Thứ Hai, 16 Tháng Mười Một, Ngoại trưởng Estonia Margus Tsahkna thông báo nước này có kế hoạch đóng cửa tất cả các cửa ải biên giới với Nga từ ngày 1 tháng 12 sau vụ tấn công đốt phá một công ty quốc phòng mà theo nhà chức trách Estonia là do tình báo quân sự Nga ra lệnh.
Thông báo này được đưa ra sau vụ tấn công bất thành nhằm vào Threod Systems, một công ty của Estonia chuyên sản xuất máy bay điều khiển từ xa trinh sát và tấn công, vào rạng sáng ngày 14 tháng 11.
Theo Cơ quan An ninh Nội địa Estonia, gọi tắt là KAPO, các nghi phạm đã cố gắng gây ra vụ nổ và phóng hỏa trụ sở công ty tại Viimsi, gần Tallinn, vào khoảng 3 giờ sáng giờ địa phương.
"Mục tiêu của Nga là khiến chúng ta sợ hãi, do dự và làm suy yếu sự ủng hộ của chúng ta dành cho Ukraine. Phản ứng của Estonia thì ngược lại. Chúng ta sẽ tăng cường an ninh, hợp tác chặt chẽ hơn nữa với các doanh nghiệp và đồng minh, gia tăng áp lực lên Nga và tiếp tục ủng hộ Ukraine", Thủ tướng Estonia Kristen Michal tuyên bố.
Tám nghi phạm, tất cả đều là công dân Latvia, đã bị bắt giữ liên quan đến vụ tấn công. Văn phòng Công tố đã đệ đơn lên tòa án yêu cầu tạm giam năm trong số các nghi phạm.
Không có thương vong hay thiệt hại đáng kể nào được ghi nhận.
Giới chức Estonia cho biết vụ phá hoại bất thành này do cơ quan tình báo quân sự Nga, GRU, ra lệnh.
"Nga phải hiểu rằng các hành động thù địch chống lại Estonia sẽ dẫn đến hậu quả. Những nỗ lực nhằm đe dọa, gây bất ổn hoặc làm suy yếu an ninh của chúng tôi sẽ không thể không bị đáp trả", Tsahkna nói.
Ông nói thêm rằng việc đóng cửa các cửa ải biên giới sẽ giúp giảm khả năng Nga tiến hành các hoạt động thù địch ở Estonia và ngăn chặn việc né tránh các lệnh trừng phạt.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha hoan nghênh quyết định này, bày tỏ sự đoàn kết với Estonia.
"Bằng cách tấn công vào một công ty quốc phòng Âu Châu, Nga đang chứng tỏ họ sẵn sàng đi xa đến mức nào để làm suy yếu an ninh Âu Châu và cản trở việc hỗ trợ quân sự cho Ukraine", Sybiha nói.
Vụ việc này xảy ra sau một vụ tấn công đốt phá nhằm vào một công ty quốc phòng khác của Estonia, Milrem Robotics, hồi tháng 8. Vào tháng 9, chính quyền Estonia đã cáo buộc các cơ quan tình báo Nga tổ chức vụ tấn công đó.
Chính phủ Estonia dự kiến sẽ hoàn tất các biện pháp đóng cửa biên giới trong những ngày tới.
[Kyiv Independent: Estonia to close border with Russia after Moscow-linked sabotage attempt on drone maker]
11. Chiến dịch cấp cứu Komyshuvakha chấm dứt hai tuần sau cuộc tấn công của Nga, 72 người thiệt mạng, 4 người vẫn mất tích.
Hai tuần sau khi lực lượng Nga tấn công một trường học được sử dụng làm trung tâm phân phối viện trợ nhân đạo ở Komyshuvakha, tỉnh Zaporizhzhia, các nỗ lực tìm kiếm và cấp cứu đã bị tạm dừng vào ngày 16 tháng 11.
Tổng cộng 72 người đã thiệt mạng trong cuộc tấn công của Nga và 4 người vẫn còn mất tích, khi lực lượng Nga tiếp tục tấn công vào thường dân trên khắp Ukraine.
"Thật không may, vụ pháo kích Komyshuvakha ngày 2 tháng 11 năm 2026 là một trong những sự kiện bi thảm nhất trong suốt cuộc chiến tranh toàn diện," Bộ trưởng Nội vụ Ukraine Ivan Vyhivskyi nói. "Xin tưởng nhớ vĩnh viễn tất cả những người đã thiệt mạng trong cuộc tấn công tàn bạo này."
Nằm cách Zaporizhzhia khoảng 30 phút lái xe, Komyshuvakha cách tiền tuyến khoảng 20 km (khoảng 12 dặm) và là nơi sinh sống của khoảng 5.000 người trước khi chiến tranh toàn diện nổ ra.
Ngày 2 tháng 11, lực lượng Nga đã thực hiện 10 cuộc không kích, đầu tiên sử dụng bom FAB-500, trước khi triển khai bom FAB-3000 - một quả bom nặng 3 tấn chứa gần 1,5 tấn thuốc nổ với bán kính vụ nổ lên đến 250 mét - để tấn công trung tâm viện trợ nhân đạo khi người dân đang nhận hàng cứu trợ.
Khi cảnh sát và nhân viên cấp cứu lao vào giúp đỡ những người bị thương, Nga lại tấn công lần nữa, chính quyền Ukraine cho biết. Trong cuộc tấn công kép này, chín quả bom nữa đã đánh trúng một hầm trú ẩn nơi người dân đang ẩn náu, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy nói. Một quả bom trúng trực tiếp đã khiến cấu trúc bê tông ngầm của hầm trú ẩn sụp đổ.
Trong nhiều tuần liền, khi cảnh sát và lực lượng cấp cứu đào bới đống đổ nát để tìm kiếm người sống sót và thu hồi thi thể, quân đội Nga đã nã pháo vào Komyshuvakha tới 11 lần. Ông Vyhivskyi cho biết, 9 trong số những cuộc tấn công đó nhắm thẳng vào hiện trường các hoạt động cấp cứu. Những cuộc tấn công sau đó đã làm bị thương 3 viên chức cảnh sát và 4 nhân viên cấp cứu.
Ông Vyhivskyi nói: "Chúng tôi cảm ơn các viên chức cảnh sát, lực lượng cấp cứu, tình nguyện viên và quân nhân đã làm việc tại hiện trường các hoạt động tìm kiếm và cứu nạn trong hai tuần qua - chỉ cách tiền tuyến vài kilomet và luôn phải đối mặt với nguy hiểm đến tính mạng của chính mình."
Trong số những người thiệt mạng có các nhân viên cấp cứu, cảnh sát, nhân viên nhà trường, nhân viên trung tâm dịch vụ chính quyền địa phương, công nhân điện lực và nhân viên y tế.
"Trong số các nạn nhân có một giáo viên đến trung tâm cứu trợ mỗi ngày để dạy học trực tuyến cho những đứa trẻ đã rời khỏi cộng đồng", Vyhivskyi cho biết.
Một số thi thể mà lực lượng cấp cứu tìm thấy được tường trình bị hư hại nghiêm trọng đến mức nhà chức trách phải thu thập mẫu ADN từ người thân để xác định danh tính.
Bốn người được giải cứu trong những giờ đầu tiên của vụ pháo kích vẫn đang được điều trị tại bệnh viện.
Ngày 7 tháng 11, cơ quan tình báo quân sự Ukraine, gọi tắt là HUR đã xác định các quân nhân Nga bị cáo buộc có liên quan đến vụ tấn công.
HUR đã xác định Thiếu tá Fedor Zubakov, nhà lãnh đạo nhóm lập kế hoạch tấn công hỏa lực tại trụ sở Nhóm Lực lượng Dnepr của Nga, là sĩ quan đã lên kế hoạch cho vụ tấn công. HUR cũng xác định sáu phi công Nga bị cáo buộc chịu trách nhiệm thực hiện vụ đánh bom, bao gồm Đại úy Sergei Yeliseyev, Đại úy Dmitry Zverev, Thượng úy Rodion Plotnikov, Thượng úy Nikita Ignatyev, Thượng úy Maksim Sokolenko và Trung úy Vadim Perekhrest.
[Kyiv Independent: Komyshuvakha rescue operations cease two weeks after Russian strike, 72 dead, 4 still missing]
12. Thủ tướng Netanyahu nói đã đến lúc phải loại bỏ mối đe dọa từ Iran "một lần và mãi mãi".
Trong bài phát biểu về việc thành lập chính phủ mới sau cuộc gặp với lãnh đạo phe đối lập Gadi Eisenkot hồi đầu tuần này, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã viện dẫn việc Iran đang theo đuổi kế hoạch tái thiết chương trình hạt nhân của mình và tuyên bố hôm thứ Bảy rằng đã đến lúc phải loại bỏ mối đe dọa từ Iran "một lần và mãi mãi".
"Chế độ Iran, vốn tìm cách tiêu diệt Israel, một lần nữa đang nỗ lực khôi phục chương trình hạt nhân của mình," Thủ tướng Netanyahu nói, theo bản dịch từ tiếng Do Thái. "Và hãy để điều này rõ ràng: Chế độ tàn bạo này, vốn không ngần ngại sát hại hàng ngàn người dân của chính mình, sẽ không ngần ngại sử dụng vũ khí hạt nhân chống lại chúng ta."
"Họ sẽ làm như vậy ngay khi họ có thể nối lại quá trình làm giàu uranium và đẩy nhanh tiến độ phát triển vũ khí hạt nhân," ông nói tiếp.
Thủ tướng Netanyahu cho biết ông đã gặp Tướng Eisenkot hôm thứ Năm, và cuộc gặp "càng củng cố thêm sự hiểu biết của tôi về tầm quan trọng thiết yếu của việc thành lập một chính phủ đoàn kết quốc gia vào thời điểm này."
Trong cuộc bầu cử tháng trước, đảng Likud của Netanyahu và các đồng minh giành được 53 ghế trong Knesset, thiếu 61 ghế cần thiết để thành lập chính phủ và giữ ông làm thủ tướng. Đảng Yashar của Eisenkot và các đồng minh giành được 48 ghế, trong khi liên minh Ả Rập giành được 19 ghế.
Thủ tướng Netanyahu tự hỏi tại sao ông Eisenkot lại có khả năng đứng về phía liên minh Ả Rập để thành lập cái mà ông gọi là "chính phủ mong manh và nguy hiểm". Thủ tướng Netanyahu vẫn đang hy vọng ông Eisenkot sẽ đồng ý một thỏa thuận để thiết lập chính phủ đa số và loại bỏ các đảng Ả Rập, những đảng mà ông cáo buộc đã gian lận bầu cử. Hôm thứ Bảy, ông gọi họ là "những kẻ ủng hộ khủng bố".
"Chúng ta phải loại bỏ mối đe dọa hiện hữu này khỏi đầu chúng ta một lần và mãi mãi," Netanyahu nói, đề cập đến Iran. "Một chính phủ hẹp hòi, hoặc một chính phủ dựa vào những người ủng hộ khủng bố, sẽ không thể đạt được mục tiêu to lớn này. Nhưng một chính phủ đoàn kết quốc gia có thể đạt được điều đó kịp thời, từ đó bảo đảm an ninh cho Israel trong nhiều năm tới."
[CBSNews: Netanyahu says it's time to remove Iran threat "once and for all"]
13. Iran bác bỏ yêu cầu của Đức về việc ngừng làm giàu uranium.
Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Iran, Esmail Baghaei, hôm Chúa Nhật đã bác bỏ yêu cầu của Đức về việc Tehran ngừng làm giàu uranium, nói rằng nước này có quyền làm giàu uranium với tư cách là thành viên của Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân.
Ông Baghaei cũng chỉ trích cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hiệp Quốc - Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế - vì những gì ông mô tả là "suy đoán phi kỹ thuật" về khả năng xây dựng một cơ sở làm giàu uranium mới ở thành phố Isfahan, miền trung Iran. Ông khẳng định Iran chưa hề đình chỉ các nghĩa vụ bảo đảm an toàn hạt nhân của mình.
[CBSNews: Iran rejects Germany's demand to halt uranium enrichment]
Biến lớn - Ukraine công báo với thế giới: Vừa tung 5 hỏa tiễn đánh sập cầu Crimea, sụp đổ xuống biển
VietCatholic Media
05:46 17/11/2026
1. Toàn bộ một nhịp cầu Crimea đã sụp đổ xuống đáy biển sau vụ tấn công bằng hỏa tiễn Flamingo của Ukraine.
Một nhịp cầu Crimea, nối liền bán đảo Crimea bị Nga tạm chiếm với lãnh thổ Nga, đã bị sập sau cuộc tấn công bằng hỏa tiễn Flamingo của Ukraine vào sáng Thứ Ba, 17 Tháng Mười Một.
Các tài xế Ukraine đang di chuyển tại Thủ đô Kyiv đã nhấn còi liên hồi để chào mừng chiến thắng quan trọng của quân Ukraine.
Những hình ảnh được đăng tải trên mạng xã hội cho thấy một trong những mái vòm và con đường giữa hai trụ đỡ của công trình đã hoàn toàn biến mất, với những mảnh vỡ có thể nhìn thấy bên dưới.
"Cầu Crimea. Bị trừng phạt," Ủy viên Trừng phạt của Tổng thống Ukraine, Vladyslav Vlasiuk, nói trên đài truyền hình New Voice, gọi tắt là NV.
Vlasiuk giải thích rằng vụ tấn công đã diễn ra vào ngày thứ hai của cuộc tấn công lớn chưa từng có vào cầu Kerch vì "chúng tôi e ngại đồng bào của chúng ta có thể vô tình là nạn nhân của vụ tấn công nếu cuộc tấn công đánh sập cầu diễn ra hôm Thứ Hai, 16 Tháng Mười Một."
"Sau cuộc tấn công đầu tiên, Nga đã ra lệnh cấm đi lại trên cầu. Do đó, khi một nhịp cầu Crimea trúng hỏa tiễn, sụp đổ xuống đáy biển, không có ai phải gánh chịu thương vong," Vlasiuk giải thích.
Cầu Crimea dài 19 km nối liền vùng Krasnodar Krai của Nga với bán đảo Crimea bị Nga tạm chiếm qua eo biển Kerch. Được xây dựng sau khi Nga xâm lược Crimea năm 2014, phần đường bộ của cầu được khánh thành năm 2018, trong khi dịch vụ hỏa xa chở khách bắt đầu hoạt động vào năm 2019.
Cây cầu này đã trở thành mục tiêu tấn công của Ukraine kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện.
Video do các nhà điều tra OSINT đăng tải tuyên bố cho thấy cảnh quay từ camera trên một hỏa tiễn hành trình Flamingo của Ukraine khi nó đang hướng về phía cây cầu. Denys Shtilierman, đồng sở hữu kiêm kỹ sư trưởng của công ty sản xuất hỏa tiễn Fire Point, đã xác nhận việc sử dụng hỏa tiễn này trong một bài đăng sau đó trên X.
Chia sẻ lại đoạn video, anh ta nói: "Chúng tôi dành tặng điều này để tưởng nhớ những người bạn và đồng nghiệp của chúng tôi, Andriy và Yuriy, những người mà nếu không có họ thì điều này sẽ không thể thực hiện được. Yên nghỉ nhé."
Sergey Aksyonov, nhà lãnh đạo Crimea do Nga bổ nhiệm, tuyên bố rằng lực lượng Ukraine đã tấn công cây cầu và giao thông đã bị đình trệ.
Bộ Giao thông Vận tải Nga cũng xác nhận cả giao thông đường bộ và hỏa xa đã bị đình chỉ.
"Các chuyên gia hiện đang đánh giá thiệt hại. Theo thông tin sơ bộ, không có thương vong", thông báo được đăng tải trên Telegram.
"Người lái xe được khuyến cáo không nên di chuyển về phía cầu Crimea và nên theo dõi tình hình hoạt động từ các nguồn thông tin chính thức."
Cơ quan báo chí Điện Cẩm Linh thông báo rằng "Ủy ban Chính phủ về việc khắc phục hậu quả vụ tấn công cầu Crimea dưới sự lãnh đạo của Phó Thủ tướng Marat Khusnullin" sẽ được triệu tập.
Được xây dựng sau cuộc xâm lược bất hợp pháp Crimea của Nga năm 2014, cầu Crimea là tuyến đường tiếp tế và vận chuyển quan trọng cho lực lượng Nga đến các vùng lãnh thổ bị tạm chiếm của Ukraine.
Dự án này cũng mang giá trị biểu tượng to lớn — dự án trị giá 4 tỷ đô la là một tuyên bố chính trị được thiết kế để củng cố điều mà Putin coi là một trong những khoảnh khắc huy hoàng nhất của ông — việc sáp nhập Crimea.
Cây cầu này đã nhiều lần trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công từ Ukraine, chịu thiệt hại đáng kể vào tháng 10 năm 2022 và tháng 7 năm 2023, mặc dù cả hai cuộc tấn công đều không thể khiến cây cầu ngừng hoạt động hoàn toàn. Đây là lần đầu tiên toàn bộ một nhịp cầu bị phá hủy. Nga sẽ mất nhiều thời gian mới có thể khắc phục được.
[Kyiv Independent: Entire section of Crimean Bridge collapsed after Ukrainian Flamingo missile strike]
2. Nga cực lực lên án Ukraine tấn công cầu Crimea
Các quan chức địa phương đưa tin, hôm thứ Hai, Ukraine đã sử dụng máy bay điều khiển từ xa (drone) tấn công Nga, gây hư hại cho cầu Crimea – công trình nối liền hai quốc gia.
Sergei Aksenov, thống đốc địa phương do Điện Cẩm Linh hậu thuẫn, cho biết hôm thứ Hai rằng "kẻ địch đã tấn công cầu Crimea", tuy nhiên ông không tiết lộ mức độ hư hại của cây cầu này.
Trong một diễn biến bất thường, phát ngôn nhân Điện Cẩm Linh Dmitry Peskov đã lên án "bọn khủng bố Kiev" tung hàng ngàn máy bay điều khiển từ xa tấn công cây cầu này mà ông ta cho rằng là một các cơ sở hạ tầng dân sự. Peskov cũng không quên hăm dọa rằng Kiev sẽ phải trả giá đắt cho hành động khủng bố hôm nay. Nga gọi Thủ đô của Ukraine là Kiev thay vì Kyiv như chính người Ukraine và các nước phương Tây gọi.
Kênh truyền thông Mash trên Telegram, ủng hộ Điện Cẩm Linh, đưa tin, khoảng 2.000 phương tiện đã bị mắc kẹt gần cây cầu sau khi các máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đâm vào kết cấu vòm của nó. Theo giới chức trách, các máy bay điều khiển từ xa này cũng nhắm vào một nhà máy lọc dầu ở vùng Krasnodar gần đó; tại thị trấn Ilsky thuộc khu vực này, một cuộc tấn công đã khiến 6 người bị thương.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết, tổng cộng có hơn 1.300 máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã tham gia cuộc tấn công.
Sáng Thứ Hai, 16 Tháng Mười Một, Thị trưởng Mạc Tư Khoa, ông Sergei Sobyanin, thông báo rằng khoảng 600 chiếc đã nhắm vào khu vực thủ đô trong khoảng thời gian từ 17 giờ chiều Chúa Nhật đến 8 giờ sáng thứ Hai khiến 4 phi trường tại Thủ đô phải đóng cửa vì lý do an toàn.
Thị trưởng cho biết thêm: "Phần lớn các máy bay điều khiển từ xa đã bị hệ thống phòng không của Bộ Quốc phòng tiêu diệt từ xa. 191 chiếc đã bị vô hiệu hóa gần Mạc Tư Khoa".
Tại vùng Rostov, 3 người khác cũng bị thương sau khi máy bay điều khiển từ xa tấn công một nhà máy lọc dầu địa phương ở thành phố Azov.
Trong bài phát biểu tối Chúa Nhật, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy tuyên bố: "Chúng ta đang đạt được kết quả gần như mỗi ngày. Tính đến nay, chúng ta đã vô hiệu hóa hơn 55% năng lực lọc dầu của Nga. Đây là phản ứng chính đáng của chúng ta trước việc Nga từ chối hạ nhiệt căng thẳng và liên tục thực hiện các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine".
Phía Kyiv cho biết, quân đội Nga cũng đã thực hiện một cuộc tấn công bằng 151 máy bay điều khiển từ xa vào Ukraine trong đêm; trong đó, 131 chiếc đã bị bắn hạ. Các cuộc tấn công của Nga gây ra nhiều thiệt hại và tàn phá tại Zaporizhzhia và Dnipro, khiến hơn 10 người bị thương và 1 người thiệt mạng. Ngoài ra, các lực lượng Nga còn tấn công một tàu kéo cùng cơ sở hạ tầng tại cảng Odesa.
[Politico: Russia says Ukraine attacked Crimean bridge]
3. Các phái viên của Tổng thống Trump giúp Putin trì hoãn đàm phán hòa bình Ukraine.
Theo Politico, Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đã tạo điều kiện cho Putin kéo dài các cuộc đàm phán hòa bình về Ukraine bằng cách đồng ý với yêu cầu lâu nay của Mạc Tư Khoa về việc giải quyết đồng thời tất cả các vấn đề gây tranh cãi.
Sau các cuộc tham khảo ý kiến tại Abu Dhabi và cuộc gặp với Putin tại Điện Cẩm Linh, Kushner tuyên bố rằng các bên hướng tới việc thảo luận tất cả các vấn đề cùng nhau và tìm ra con đường giải quyết đồng thời. Tổng thống Donald Trump sau đó đã đề cập đến khả năng đạt được một thỏa thuận rộng rãi liên quan đến toàn bộ Âu Châu.
Các đặc phái viên của Mỹ đã tạo điều kiện như thế nào cho Putin để trì hoãn các cuộc đàm phán?
Theo nhà bình luận Jamie Dettmer của Politico, việc chấp nhận một thể thức đàm phán duy nhất đảo lộn trình tự ngoại giao truyền thống – vốn ưu tiên thiết lập lệnh ngừng bắn và giải quyết các bước nhỏ hơn nhằm xây dựng lòng tin trước – và cho phép Mạc Tư Khoa tránh đưa ra các quyết định cụ thể.
Eugene Rumer, một cựu quan chức Hội đồng Tình báo Quốc gia Mỹ, nói với Politico rằng việc gộp tất cả các chủ đề lại với nhau là một mục tiêu lâu dài của Nga, được thiết kế để đánh lạc hướng dư luận khỏi cuộc chiến của Mạc Tư Khoa chống lại Ukraine và làm phức tạp các cuộc đàm phán.
Các quan chức Ukraine cảnh báo rằng Mạc Tư Khoa đang sử dụng thể thức này để trì hoãn việc giải quyết vấn đề. Dân biểu Mykola Kniazhytskyi thuộc Đảng Đoàn kết Âu Châu nói với Politico rằng Putin đang câu giờ để giành chiến thắng trong cuộc chiến tranh tiêu hao, đồng thời hy vọng sự ủng hộ của Âu Châu sẽ bị rạn nứt.
Đại sứ Ukraine tại Anh kiêm cựu Tổng tư lệnh Valery Zaluzhny cũng cảnh báo rằng việc thảo luận tất cả các vấn đề cùng một lúc là một chiến thuật đàm phán kinh điển của Liên Xô nhằm làm suy yếu đối thủ, đồng thời so sánh nó với đường lối của Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov trong các cuộc đàm phán về Syria từ năm 2014 đến năm 2017.
Cựu Đặc phái viên Mỹ về đàm phán với Ukraine, Kurt Volker, cho rằng giả định Putin sẵn sàng thỏa hiệp thực sự là sai lầm. "Putin muốn một đế chế, người Ukraine muốn tự do. Phần còn lại chỉ là vấn đề chi tiết," Volker nói.
Cố vấn tổng thống Nga Vladimir Medinsky, người dẫn đầu phái đoàn Mạc Tư Khoa tại Abu Dhabi cũng như các cuộc đàm phán trước đó ở Istanbul vào năm 2025, vẫn duy trì các yêu cầu cốt lõi của Nga: quy chế không thuộc khối nào cho Ukraine, giới hạn nghiêm ngặt về quy mô và vũ khí của Quân đội Ukraine, gọi tắt là AFU, và sự công nhận quốc tế về sự xâm lược của Nga đối với Crimea và bốn khu vực phía đông Ukraine.
Bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình gần đây
Những lời chỉ trích về thể thức đàm phán xuất hiện sau cuộc đàm phán ba bên giữa Ukraine, Nga và Mỹ tại Abu Dhabi vào ngày 10-11 tháng 11, vốn đã đạt được một thỏa thuận khung về việc trao đổi tù binh chiến tranh quy mô lớn, mặc dù không có bước đột phá nào về các vấn đề lãnh thổ.
Ngày 12 tháng 11, Witkoff và Kushner đã gặp Putin tại Mạc Tư Khoa trong khoảng 2,5 giờ. Sau đó, Witkoff xác nhận rằng một vòng đàm phán hòa bình đa phương mới – lần này có sự tham gia của đại diện Âu Châu – đã được lên lịch và có thể diễn ra trong tuần tới.
Ngày 12 tháng 11, cố vấn chính sách đối ngoại của Điện Cẩm Linh, Yuri Ushakov, cũng tuyên bố rằng Putin và Tổng thống Trump dự định tiếp tục các cuộc thảo luận về giải pháp trong Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế Á Châu - Thái Bình Dương, gọi tắt là APEC tại Thâm Quyến, Trung Quốc, vào ngày 18-19 tháng 11, cùng với cuộc gặp ba bên dự kiến với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Tổng thống Volodymyr Zelenskiy và các nhà lãnh đạo Âu Châu đã nhiều lần bác bỏ bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào được đàm phán mà không có sự tham gia trực tiếp của Kyiv và Âu Châu.
[Kyiv Post: Trump Envoys Help Putin Stall Ukraine Peace Talks]
4. Số lượng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine được phóng vào Nga đạt mức kỷ lục, tỉnh Mạc Tư Khoa là một trong những mục tiêu chính.
Ukraine đã phát động một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa quy mô lớn nhằm vào Nga vào đêm 16 tháng 11, và hệ thống phòng không Nga đã đánh chặn được hơn 1.400 chiếc, theo Bộ Quốc phòng Nga cho biết.
Mặc dù Kyiv chưa bình luận về cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Nga đêm qua và thường không tiết lộ số lượng máy bay điều khiển từ xa được phóng, nhưng dựa trên các tuyên bố trước đó của Bộ Quốc phòng Nga, chiến dịch này dường như là lớn nhất thuộc loại này. Ngày 29 tháng 10, Bộ này cho biết hệ thống phòng không của họ đã đánh chặn 1.214 máy bay điều khiển từ xa của Ukraine trong đêm.
Theo Bộ Quốc phòng Nga, các máy bay điều khiển từ xa đã bị chặn bắt tại hơn 15 khu vực của Nga, Crimea bị Nga tạm chiếm, Biển Azov và Hắc Hải vào đêm 16 tháng 11.
Thị trưởng Mạc Tư Khoa, Sergey Sobyanin, cho biết tỉnh Mạc Tư Khoa là một trong những mục tiêu chính của cuộc tấn công đêm qua, với khoảng 600 máy bay điều khiển từ xa hướng về khu vực này.
Ông Sobyanin tuyên bố rằng hệ thống phòng không Nga đã bắn hạ "hầu hết" chúng, đồng thời cho biết thêm 191 máy bay điều khiển từ xa đã bị chặn lại khi đang tiếp cận Mạc Tư Khoa.
Ông Sobyanin không cung cấp thông tin chi tiết về thiệt hại hay thương vong trong khu vực.
Trong cuộc tấn công đêm qua, lực lượng Ukraine được tường trình cũng đã tấn công cơ sở hạ tầng dầu mỏ ở tỉnh Rostov của Nga, bao gồm một kho chứa dầu ở thành phố Azov, cũng như cầu Crimea, nối liền bán đảo Crimea bị tạm chiếm với đất liền Nga.
Các cuộc tấn công được báo cáo diễn ra trong bối cảnh Ukraine đang mở rộng chiến dịch sử dụng máy bay điều khiển từ xa tầm xa nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng, các cơ sở quân sự và các tuyến đường hậu cần của Nga được sử dụng để hỗ trợ cuộc xâm lược toàn diện của Mạc Tư Khoa vào Ukraine.
Lần đầu tiên vào tháng 3 năm 2026, Ukraine đã vượt qua Nga về số lượng máy bay điều khiển từ xa tầm xa được triển khai.
Vào giữa tháng 8, Ukraine cũng đã phóng 600 máy bay điều khiển từ xa về phía tỉnh Mạc Tư Khoa, lập kỷ lục vào thời điểm đó. Trong tháng 6, lực lượng Ukraine đã phóng 992 máy bay điều khiển từ xa chống lại Nga, bao gồm một con số kỷ lục gần 200 chiếc tấn công riêng vào Mạc Tư Khoa.
Trong khi đó, cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa lớn nhất của Nga nhằm vào Ukraine cho đến nay diễn ra vào ngày 13-14 tháng 5, khi lực lượng Nga phóng 1.567 máy bay điều khiển từ xa và 56 hỏa tiễn, bao gồm cả hỏa tiễn đạn đạo.
Vụ tấn công cũng nhắm vào Kyiv, khiến 24 người thiệt mạng, trong đó có ba trẻ em. Thủ đô đã tuyên bố ngày 15 tháng 5 là ngày quốc tang.
[Kyiv Independent: Record number of Ukrainian drones launched at Russia, Moscow Oblast among main targets]
5. Chiến dịch tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine gây cháy các cơ sở dầu mỏ của Nga trên ba khu vực.
Ngày thứ Hai, 16 tháng 11, máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã tấn công một kho chứa dầu và một trạm phân phối khí đốt ở thành phố Azov, tỉnh Rostov của Nga, gây cháy cả hai cơ sở và làm ba người bị thương, theo chính quyền Nga và các nguồn tin giám sát của Ukraine.
Thống đốc tỉnh Yury Slyusar cho biết hỏa hoạn đã bùng phát tại bốn cơ sở công nghiệp ở Azov, khiến ba người bị thương.
Hãng thông tấn độc lập Astra của Nga đã xác định các mục tiêu khả nghi bằng cách phân tích các bức ảnh và video do các nhân chứng đăng tải.
Cuộc tấn công đã nhắm vào khu vực có kho chứa dầu do Flash Energy LLC vận hành và trạm phân phối khí đốt, gọi tắt là GDS thuộc sở hữu của Yug-Impex LLC.
Kênh giám sát Exilenova+ của Ukraine đưa tin cả hai cơ sở đều đang bốc cháy sau vụ tấn công.
Kho chứa dầu Flash Energy có 10 bể chứa với tổng dung tích hơn 6.500 mét khối. Kho này tiếp nhận, lưu trữ và phân phối nhiều sản phẩm dầu mỏ khác nhau.
Yug-Impex kinh doanh và lưu trữ nhiên liệu rắn, lỏng và khí. Chính quyền Nga chưa đưa ra bình luận chính thức nào về thiệt hại đối với cả hai cơ sở.
Thêm nhiều cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa nhắm vào các khu công nghiệp của Nga.
Vùng Krasnodar cũng hứng chịu cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đêm qua. Ba người, trong đó có một trẻ em, bị thương do mảnh vỡ máy bay điều khiển từ xa rơi xuống tại huyện Seversky, theo thông báo từ trụ sở điều hành khu vực.
Các quan chức cho biết thêm, một vụ cháy đã xảy ra tại một cơ sở công nghiệp ở khu dân cư Ilsky mà không nêu rõ địa điểm.
Ilsky là nơi đặt Nhà máy lọc dầu Ilsky, một trong năm nhà máy lọc dầu lớn nhất miền nam nước Nga, nơi từng bị máy bay điều khiển từ xa của Ukraine tấn công vào ngày 26 tháng 9.
Nhà máy lọc dầu này đã nhiều lần bị máy bay điều khiển từ xa của Ukraine tấn công trong năm 2026, bao gồm các cuộc tấn công vào tháng 8 và tháng 6, trong đó cuộc tấn công tháng 6 đánh dấu vụ tấn công thứ tư được báo cáo nhằm vào cơ sở này trong năm đó.
Trong khi đó, chính quyền vùng Yaroslavl đã tạm ngừng giao thông trên một tuyến đường dẫn từ Yaroslavl về phía Mạc Tư Khoa sau khi có thông tin về một vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa.
"Hãy tránh di chuyển theo hướng đã chỉ định và các khu vực lân cận," Thống đốc vùng Mikhail Yevrayev cho biết.
Theo Yevrayev, 20 máy bay điều khiển từ xa đã bị chặn trên khu vực này trong đêm qua. Không có thương vong hay người bị thương nào được báo cáo. Ông không cho biết liệu cuộc tấn công có gây ra thiệt hại nào trên mặt đất hay không.
Trước đây, giao thông hướng về Mạc Tư Khoa đã bị tạm ngừng gần khu công nghiệp có nhà máy lọc dầu Yaroslavl, một trong 10 nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga.
Cơ sở này đã nhiều lần bị máy bay điều khiển từ xa của Ukraine tấn công.
Các cuộc tấn công mới nhất diễn ra trong bối cảnh Ukraine đang tiến hành chiến dịch sử dụng máy bay điều khiển từ xa tầm xa nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga, với mục đích làm gián đoạn sản xuất và cung cấp nhiên liệu hỗ trợ nỗ lực chiến tranh của Mạc Tư Khoa.
Tính đến tháng 10, các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã làm tê liệt tới 40% công suất lọc dầu của Nga vào thời điểm cao điểm của chiến dịch năm 2025. Năm 2026, Ukraine tiếp tục mở rộng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng và công nghiệp trên khắp nước Nga.
[Kyiv Post: Ukrainian Drone Blitz Sets Russian Oil Facilities Ablaze Across Three Regions]
6. Một Dân biểu Đan Mạch cho rằng Ông Donald Trump có thể không hiểu rõ thỏa thuận Greenland.
Một Dân biểu Đan Mạch đã đặt câu hỏi liệu Tổng thống Donald Trump có hiểu thỏa thuận an ninh Greenland mà chính quyền của ông đã đàm phán hay không, đồng thời cảnh báo rằng việc giao dịch với một Tòa Bạch Ốc khó đoán trước đang tiềm ẩn nhiều rủi ro đáng kể.
Ông Mads Fuglede thuộc đảng Dân chủ Đan Mạch phát biểu trước Quốc hội Đan Mạch hôm thứ Năm rằng Copenhagen đã đạt được thỏa thuận với một "đối tác không ổn định", bất chấp nhiều tháng chịu áp lực cực lớn từ Washington.
"Tất nhiên bạn sẽ gặp rủi ro khi ký kết thỏa thuận với một bên mà không lâu sau khi thỏa thuận được ký kết, lại bày tỏ trên mạng xã hội và các nơi khác rằng họ có lẽ chưa hoàn toàn hiểu mình đã ký kết loại thỏa thuận nào," Fuglede nói.
Ông mô tả chính quyền Trump là một chính quyền mà việc đạt được các thỏa thuận ràng buộc có lẽ chưa bao giờ khó khăn đến thế.
Lời chỉ trích của ông được đưa ra khi các nhà lập pháp Đan Mạch bắt đầu tranh luận về một thỏa thuận an ninh mang tính bước ngoặt cho phép Hoa Kỳ mở rộng sự hiện diện quân sự tại Greenland, đồng thời khẳng định rõ ràng chủ quyền của Đan Mạch và quyền tự quyết của người dân Greenland.
Thỏa thuận, được ký kết bởi Tổng thống Trump, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ tướng Greenland Jens-Frederik Nielsen vào ngày 22 tháng 9 tại New York, diễn ra sau nhiều tháng căng thẳng liên quan đến tham vọng của Tổng thống Trump đối với vùng lãnh thổ Bắc Cực có vị trí chiến lược quan trọng này.
Thỏa thuận này dựa trên một hiệp ước quốc phòng năm 1951, cho phép mở rộng các hoạt động của Mỹ tại Căn cứ Không gian Pituffik và quy định thêm các khu vực phòng thủ tại Narsarsuaq và Mestersvig, tùy thuộc vào các thỏa thuận tiếp theo.
Thỏa thuận này cũng tăng cường hợp tác của NATO ở Bắc Cực và cung cấp khuôn khổ cho việc xây dựng thêm các cơ sở quân sự của Mỹ, đồng thời bao gồm các điều khoản liên quan đến doanh nghiệp Greenland, bảo vệ môi trường và các khoản đầu tư nước ngoài nhạy cảm.
Bất chấp những lời chỉ trích nhắm vào Tổng thống Trump, các nhà lập pháp Đan Mạch thuộc mọi phe phái chính trị đều hoan nghênh thỏa thuận này trong cuộc tranh luận hôm thứ Năm.
Mỹ là một đối tác mạnh mẽ hơn nhiều.
Ông Fuglede cho biết Đan Mạch và Greenland đã đàm phán thành công với một đối tác mạnh hơn nhiều, đồng thời nói thêm rằng Âu Châu không thể từ bỏ mối quan hệ an ninh với Hoa Kỳ.
" Chúng ta không thể thiếu họ trong cấu trúc an ninh Âu Châu của mình," ông nói, khẳng định sự ủng hộ hết lòng của đảng mình.
Nhưng các nhà lập pháp khác lại đưa ra những lời kể ấn tượng không kém về sự không chắc chắn xung quanh các cuộc đàm phán.
[Newsweek: Donald Trump May Not Understand Greenland Deal, Danish Lawmaker Says]
7. Ukraine sẽ nhận máy bay huấn luyện phản lực tiên tiến của Tiệp để chống lại máy bay điều khiển từ xa của Nga.
Theo các bản tin từ Ukraine và Cộng hòa Tiệp, nước này sẽ sớm chuyển giao 16 máy bay chiến đấu cho Ukraine để giúp chống lại máy bay điều khiển từ xa của Nga.
Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Công nghiệp và Thương mại Cộng hòa Tiệp, Karel Havlíček, phát biểu với các phóng viên tại Kyiv rằng chính phủ của ngài đã đồng ý chuyển giao bốn máy bay L-39 Skyfox cho Ukraine, đồng thời đang có một "thỏa thuận sơ bộ" cho 12 chiếc khác.
Ngài cho biết Ukraine muốn có loại máy bay này để tăng cường khả năng phòng không quốc gia trước các cuộc tấn công của Nga.
"Tôi có cảm giác rất tốt về cuộc gặp này. Thủ tướng Ukraine Serhii Koretskyi cũng đã mời Bộ trưởng Năng lượng Denys Shmyhal và Bộ trưởng Giao thông Mykola Kalashnyk tham dự cuộc họp", Havlíček cho biết, theo trích dẫn của báo České noviny.
Aero L-39 Skyfox (còn được gọi là L-39NG) là máy bay huấn luyện phản lực tiên tiến hai chỗ ngồi hiện đại với hệ thống điện tử hàng không kỹ thuật số hiện đại, hệ thống điều khiển tiên tiến và khung máy bay được gia cố. Ở cấu hình cơ bản, máy bay này thường được sử dụng làm máy bay huấn luyện nâng cao cho các phi công quân sự chuyển sang lái máy bay chiến đấu hoặc máy bay tấn công.
Theo báo cáo của công ty, Aero Vodochody, có trụ sở tại Odolena Voda, Cộng hòa Tiệp, đã bán và giao máy bay L-39 cho Không quân Tiệp, Việt Nam và Hung Gia Lợi, và hiện đang thực hiện các đơn đặt hàng từ Serbia và Armenia. Các báo cáo cho biết giá của một chiếc L-39 dao động từ 10 triệu đến 20 triệu đô la, tùy thuộc vào trang thiết bị. Aero Vodochody sản xuất 12 máy bay huấn luyện phản lực L-39 Skyfox mỗi năm và được báo cáo là có khả năng tăng công suất lên 18 chiếc. Theo tuyên bố của công ty, Aero đã bán được hơn 40 máy bay huấn luyện cho đến nay và theo dữ liệu đó, việc sản xuất đang rất bận rộn với các đơn đặt hàng cho đến quý 2 năm 2027.
Aero cũng đang phát triển một phiên bản chống máy bay điều khiển từ xa của L-39 có tên gọi Drone Hunter, mà theo tờ Ekonomický deník, có thể sẽ được chuyển giao cho Ukraine. Aero đã trưng bày một nguyên mẫu của máy bay này với hệ thống tấn công quang điện tử và các cụm phóng hỏa tiễn dẫn đường 70ly, một loại vũ khí tương đối rẻ tiền phù hợp để đánh chặn máy bay điều khiển từ xa và các loại máy bay bay chậm, không có khả năng cơ động tương tự.
Một cấu hình Drone Hunter do Aero giới thiệu tại một sự kiện của NATO vào tháng 9 năm 2026 là một máy bay được trang bị hai cụm phóng hỏa tiễn 7 phát, tổng cộng 14 hỏa tiễn, và một thiết bị định vị mục tiêu Phoenix 10. Tài liệu quảng cáo cho thấy máy bay được trang bị cả hai giá phóng hỏa tiễn và một cặp cụm súng máy cỡ nòng.50. Theo báo cáo, Aero đang hợp tác với Thales Bỉ, chi nhánh của tập đoàn quốc phòng Pháp tại Bỉ, về việc tích hợp và thử nghiệm cấu hình Drone Hunter, và việc thử nghiệm vẫn đang được tiến hành. Bài báo cho biết, nếu và khi được đưa vào hoạt động, Skyfox có thể bắn hạ các máy bay điều khiển từ xa di chuyển với tốc độ từ 150 đến 600 km/h (93 đến 373 mph) ở độ cao lên đến 8.000 mét (26.247 feet).
Trong hơn bốn năm chiến đấu chống lại các cuộc tấn công hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa hàng ngày của Nga, Ukraine đã triển khai một mạng lưới phòng không phức tạp bao gồm các máy bay chiến đấu tiên tiến, trực thăng tấn công mặt đất được cải tiến để làm nhiệm vụ phòng không, các đội súng máy và hỏa tiễn vác vai trên xe bán tải, cùng với sự kết hợp giữa các hỏa tiễn phòng không hiện đại và từ thời Chiến tranh Lạnh cũng như các hệ thống pháo tự động do các đồng minh phương Tây viện trợ để bảo vệ bầu trời của mình.
Vào cuối năm 2025 và năm 2026, khi số lượng máy bay điều khiển từ xa của Nga tăng lên, lực lượng phòng không Ukraine đã phát triển các loại máy bay điều khiển từ xa đánh chặn tự chế và đôi khi thậm chí còn sử dụng máy bay phun thuốc trừ sâu có gắn súng ngắn ở ghế sau để bảo vệ bầu trời của họ.
Vào đêm 11-12 tháng 11, khi ngài Havlíček và phái đoàn Cộng hòa Tiệp đang trên đường đến Ukraine, Nga đã phóng hỏa tiễn đạn đạo, hỏa tiễn chống hạm và khoảng 123 máy bay điều khiển từ xa tấn công vào các mục tiêu trên khắp Ukraine. Theo Không quân Ukraine, hệ thống phòng không đã bắn hạ hoặc vô hiệu hóa 94 mục tiêu trên không, trong đó có 5 hỏa tiễn hành trình cỡ nhỏ, 51 máy bay điều khiển từ xa Shahed chạy bằng động cơ phản lực và 48 máy bay điều khiển từ xa Shahed chạy bằng động cơ cánh quạt. Các cuộc tấn công được ghi nhận tại 17 địa điểm, và chính quyền địa phương cho biết 10 thường dân đã thiệt mạng và 40 người bị thương trên khắp cả nước.
Ngoài vấn đề máy bay, ngài Havlíček đã thảo luận với nhà lãnh đạo chính quyền quân sự vùng Lviv, ngài Maksym Kozytskyi, về khả năng mở rộng khai thác khí đốt của các công ty Tiệp tại Ukraine và khả năng các công ty Tiệp tham gia vào công trình xây dựng và cung cấp thiết bị công nghệ cho bệnh viện Lviv. Trong chuyến thăm Ukraine kéo dài hai ngày theo kế hoạch, ngài Havlíček dự kiến sẽ đến thăm hai thành phố thuộc vùng Lviv để gặp gỡ các quan chức địa phương và các nhà lãnh đạo doanh nghiệp, cũng như phát biểu tại hai diễn đàn kinh doanh.
Theo số liệu của Bộ Công nghiệp và Thương mại Tiệp, năm 2025, các nhà xuất khẩu Tiệp đã bán hàng hóa và dịch vụ trị giá khoảng 2,9 tỷ Mỹ Kim cho Ukraine, trong khi Ukraine xuất khẩu hàng hóa trị giá 1,78 tỷ Mỹ Kim sang Cộng hòa Tiệp. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Tiệp sang Ukraine là hàng hóa thành phẩm như điện tử, xe cộ, máy móc và nhiên liệu chế biến. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Ukraine sang Tiệp chủ yếu là hàng hóa thô hoặc bán thành phẩm như hạt có dầu, đường, mỡ thực vật và động vật, gỗ và các sản phẩm từ gỗ, sắt, thép và titan.
[Kyiv Post: Ukraine to Get Advanced Czech Trainer Jet to Fight Russian Drones]
8. Nhà độc tài Lukashenko ra lệnh kiểm tra đột xuất tình trạng sẵn sàng chiến đấu của các đơn vị biên phòng Belarus.
Theo hãng thông tấn nhà nước Belta, ngày 16 tháng 11, Thư ký Nhà nước Hội đồng An ninh Belarus Alexander Volfovich cho biết nhà độc tài Belarus Alexander Lukashenko đã ra lệnh kiểm tra đột xuất khả năng sẵn sàng chiến đấu của các đơn vị thuộc Ủy ban Biên giới Nhà nước nước này.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh các hoạt động quân sự tiếp diễn ở Belarus, một đồng minh thân cận của Nga, từng là căn cứ cho cuộc xâm lược toàn diện Ukraine của Mạc Tư Khoa vào tháng 2 năm 2022.
Ông Volfovich cho biết, cuộc kiểm tra sẽ tập trung vào các đơn vị phản ứng nhanh của lực lượng biên phòng.
Theo ông Volfovich, cuộc kiểm tra sẽ bao gồm các cuộc diễn tập thực địa, trong đó các đơn vị biên phòng dự kiến sẽ tiến hành hành quân và đẩy lùi các cuộc tấn công giả định của các nhóm phá hoại và trinh sát của đối phương.
Ông cho biết thêm, các đơn vị cũng sẽ được kiểm tra về khả năng sử dụng súng, thể lực và kỹ năng chiến thuật, và kết quả sẽ được báo cáo cho Lukashenko.
Vị quan chức này không nêu rõ địa điểm kiểm tra sẽ diễn ra ở đâu hoặc kéo dài bao lâu.
Quân đội Nga tiến về Kyiv từ Belarus trong những tuần đầu tiên của cuộc xâm lược toàn diện. Kể từ đó, Mạc Tư Khoa tiếp tục sử dụng lãnh thổ và cơ sở hạ tầng của Belarus để hỗ trợ cuộc xâm lược Ukraine.
Belarus đã thông báo về nhiều cuộc thanh tra và diễn tập sẵn sàng chiến đấu của quân đội kể từ khi cuộc chiến tranh toàn diện bắt đầu.
Belarus tiếp tục tiến hành các cuộc tập trận sẵn sàng chiến đấu của quân đội, với việc Lukashenko ra lệnh kiểm tra khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội nước này vào tháng 10 năm 2025, tiếp theo là các cuộc tập trận quân sự gần biên giới với Ba Lan và Lithuania vào tháng 9 năm 2026, mà Minsk mô tả là "các cuộc tập trận phòng thủ".
Cuộc thanh tra mới nhất diễn ra sau những cảnh báo của Ukraine về những nỗ lực của Nga nhằm làm sâu sắc thêm sự can thiệp của Belarus vào cuộc chiến.
Vào tháng 5 năm 2026, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy tuyên bố Mạc Tư Khoa đang tìm cách lôi kéo Belarus vào các hành động gây hấn tiếp theo chống lại Ukraine.
Phó Chánh Văn phòng Tổng thống Pavlo Palisa cho biết ngày 28 tháng 8 rằng lãnh đạo quân đội Nga đã được giao nhiệm vụ chuẩn bị một số kịch bản tác chiến cho một cuộc tấn công ở miền bắc Ukraine, với các tỉnh Kyiv và Chernihiv được xác định là các khu vực trọng điểm. Cả hai khu vực này đều giáp Belarus ở phía bắc.
Mặc dù hiện tại không có báo cáo nào về việc Nga hoặc Belarus tăng cường quân đội ở các khu vực biên giới phía bắc của Ukraine, nhưng phe đối lập Belarus lưu vong đã trao cho Tổng thống Zelenskiy một danh sách các dấu hiệu cảnh báo vào ngày 22 tháng 6, cho thấy Minsk có thể sớm tham gia vào cuộc xâm lược Ukraine của Nga.
Một diễn biến gần đây khác là Minsk đang xây dựng cơ sở hạ tầng hỏa xa mới ở vùng Gomel phía nam, có khả năng tiếp nhận các đoàn tàu quân sự chở binh lính và thiết bị hạng nặng, theo Cộng đồng Công nhân Hỏa xa Belarus.
Cộng đồng nhấn mạnh rằng việc xây dựng hỏa xa và trường huấn luyện không tự nó cho thấy sự chuẩn bị cho một cuộc tấn công chống lại Ukraine, nhưng cho rằng cơ sở hạ tầng này sẽ cho phép nhanh chóng tăng cường một cụm quân sự trong khu vực nếu tình hình thay đổi.
Phát ngôn nhân của Lực lượng Biên phòng Nhà nước, Andrii Demchenko, nói với Kyiv Independent rằng: "Belarus tiếp tục phát triển cơ sở hạ tầng quân sự của mình", đồng thời chỉ ra các cơ sở để bố trí chỗ ở cho nhân viên, cơ sở hạ tầng hậu cần và các bãi huấn luyện.
Ông Demchenko nói thêm rằng Belarus đã nhiều lần tuyên bố thành lập các đơn vị quân sự mới và thường xuyên tiến hành các cuộc tập trận và kiểm tra khả năng sẵn sàng chiến đấu, nhưng cảnh báo rằng Minsk cũng thường xuyên sử dụng các hoạt động này để tạo áp lực thông tin.
[Kyiv Independent: Lukashenko orders unscheduled combat-readiness inspection of Belarusian border guard units]
9. Người tố giác trong quân đội cáo buộc các quan chức cao cấp đã phớt lờ những cảnh báo trước cuộc tấn công kinh hoàng ở Kuwait.
Một sĩ quan thuộc Lục quân Hoa Kỳ, người sống sót sau vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Iran gây chết người, đã đệ đơn khiếu nại lên Quốc hội, cáo buộc các quan chức quân sự cao cấp đã phớt lờ các cảnh báo và không lập kế hoạch đúng đắn cho việc phòng thủ chống máy bay điều khiển từ xa trước cuộc chiến với Iran.
Người tố giác, Thiếu tá Stephen Ramsbottom thuộc Lục quân, đã có cuộc phỏng vấn độc quyền với Norah O’Donnell của chương trình 60 Minutes về đơn khiếu nại của mình, được đệ trình lên Ủy ban Quân sự Hạ viện và Thượng viện hôm thứ Sáu và được đài CBS News thu thập được.
Ông cáo buộc các lãnh đạo quân đội đã bác bỏ những lo ngại về hệ thống công sự mỏng manh tại một sở chỉ huy của Mỹ ở Kuwait, nơi sáu binh sĩ Mỹ thiệt mạng do máy bay điều khiển từ xa của Iran trong 24 giờ đầu tiên của cuộc xung đột, vụ tấn công gây thương vong nặng nề nhất đối với quân đội Mỹ trong chiến tranh.
Đơn khiếu nại cũng nêu rõ rằng trạm này — được biết đến với tên gọi Cảng Shuaiba — "không có bác sĩ, không có trạm cứu thương cố định và chỉ có một xe cứu thương."
"Tôi cảm thấy đây là một thất bại về chiến thuật của Quân đội, của ban lãnh đạo và của chính bản thân tôi - từ cấp bậc thấp nhất trở xuống," Thiếu tá Ramsbottom nói với chương trình 60 Minutes. "Chúng ta đã không lên kế hoạch tốt cho việc này, và đây cần phải là một bài học mà chúng ta cần rút kinh nghiệm."
Thiếu Tá Ramsbottom đã trả lời phỏng vấn chương trình 60 Minutes trong khuôn khổ cuộc điều tra kéo dài tám tháng về vụ tấn công ngày 1 tháng 3 tại sở chỉ huy, được gọi là Cảng Shuaiba. Một ngày sau vụ tấn công, trong một cuộc họp báo, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth khẳng định các binh sĩ đóng quân tại đó được bảo vệ rất tốt.
"Thỉnh thoảng, không may thay, chúng ta có thể gặp phải trường hợp một quả bom phun độc xuyên qua được," Hegseth nói. "Và trong trường hợp cụ thể đó, nó đã bắn trúng một trung tâm tác chiến được gia cố. Nhưng đây là những vũ khí rất mạnh."
Lời kể của các nhân chứng, cùng với ảnh và video về hậu quả của vụ tấn công, cho thấy một cái nhìn kinh hoàng về cơ sở cảng Kuwait được bảo vệ lỏng lẻo khi nó bị tấn công một ngày sau khi Mỹ và Israel phát động Chiến dịch Epic Fury.
Thượng Nghị Sĩ Richard Blumenthal, một đảng viên Dân chủ đến từ Connecticut và là thành viên cao cấp của Tiểu ban Điều tra Thường trực Thượng viện, đã đưa ra một loạt yêu cầu đối với Hegseth sau khi xem xét đơn tố cáo của người tố giác.
Trong một bức thư đề ngày 15 tháng 11, Thượng Nghị Sĩ đã kêu gọi Hegseth xuất hiện trong một cuộc họp kín và cung cấp "tất cả các đánh giá về bảo vệ lực lượng" cho cảng Shuaiba. Đảng Dân chủ đã ra tín hiệu rằng họ sẽ điều tra cách chính quyền giải quyết cuộc chiến với Iran khi họ giành lại quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội vào năm tới.
"Gia đình của sáu quân nhân hy sinh, những người sống sót bị thương và người dân Mỹ xứng đáng được hưởng sự minh bạch và trách nhiệm giải trình," Blumenthal viết.
Phát ngôn nhân của Ngũ Giác Đài từ chối bình luận về những cáo buộc của Ramsbottom, bao gồm cả việc liệu có đủ biện pháp bảo vệ lực lượng tại cảng Shuaiba hay không.
[CBSNews: Army whistleblower alleges senior military officials ignored warnings ahead of deadly attack in Kuwait]
10. Ông Netanyahu kêu gọi đàm phán "không điều kiện tiên quyết" về chính phủ liên minh; Tướng Eisenkot bác bỏ "cố gắng thao túng" của Thủ tướng.
Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã công khai kêu gọi lãnh đạo đảng Yashar, Tướng Gadi Eisenkot, tham gia chính phủ liên minh, một lần nữa lập luận rằng một chính phủ dựa vào các đảng Ả Rập sẽ không thể đối phó với mối đe dọa từ Iran.
Trong một tuyên bố video, ông Netanyahu nói: "Hãy cùng vào phòng, không có điều kiện tiên quyết. Hãy gạt bỏ mọi tranh chấp và tẩy chay, và đạt được thỏa thuận vì an ninh và tương lai của Israel."
Trái ngược với những lời kêu gọi trước đó, Netanyahu không nêu rõ rằng ông phải lãnh đạo một chính phủ như vậy.
Khối của Netanyahu đã mất đa số ghế trong quốc hội trong cuộc bầu cử tháng trước, và Tướng Eisenkot đã được Tổng thống Isaac Herzog trao quyền thành lập chính phủ.
Eisenkot bác bỏ lời kêu gọi của Netanyahu là "chiêu trò thao túng dư luận", nói rằng các nhóm đàm phán của Likud và đảng của Yashar đã lên lịch gặp mặt vào Chúa Nhật, trước khi Netanyahu đưa ra tuyên bố.
Cuộc trao đổi diễn ra khi Kênh 13 đưa tin rằng Yashar đang lên kế hoạch đề nghị Likud tham gia chính phủ liên minh, chỉ do Eisenkot lãnh đạo, mà không có thỏa thuận luân phiên, nghĩa là Netanyahu sẽ không giữ chức thủ tướng.
"Chúng tôi sẽ đồng ý thỏa hiệp, nhưng không phải về vấn đề thủ tướng," một nguồn tin cao cấp thân cận với ông Eisenkot cho biết.
Theo một báo cáo chưa được xác nhận, Yashar sẽ nỗ lực tìm cho Netanyahu "một khuôn khổ trong chính phủ cho phép ông ấy giải quyết các vấn đề chính trị." Ngoài ra, ông ấy sẽ được hỗ trợ về chỗ ở, an ninh và các vấn đề cá nhân khác.
Theo bản báo cáo, đảng Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái tôn giáo cũng sẽ được mời tham gia liên minh.
Eisenkot đã nhiều lần tuyên bố rằng ông sẵn sàng thành lập chính phủ bao gồm bất kỳ ai chấp nhận bốn nguyên tắc của ông, kể cả Likud nhưng không có Netanyahu, là người mà ông cho rằng không được phép tiếp tục nắm quyền. Ông nói rằng bất cứ ai nắm giữ vị trí quyền lực trung tâm khi Hamas xâm lược vào ngày 7 tháng 10 năm 2023 đều phải rời khỏi đời sống công cộng.
Eisenkot từng hy vọng xây dựng một liên minh xung quanh bốn đảng do người Do Thái lãnh đạo trong khối chống Netanyahu. Nhưng họ chỉ giành được 48 ghế trong Quốc Hội Do Thái, thường được gọi là Knesset, gồm 120 ghế — trong khi khối do Netanyahu lãnh đạo giành được 53 ghế và hai đảng Ả Rập giành được 19 ghế — khiến họ phải phụ thuộc vào sự ủng hộ từ các đảng do người Ả Rập lãnh đạo hoặc các đối tác khác để nắm quyền.
[Times Of Israel: Netanyahu urges talks ‘without preconditions’ on unity government; Eisenkot rejects PM’s ‘spin’]
11. Estonia sẽ đóng cửa biên giới với Nga sau vụ phá hoại có liên hệ với Mạc Tư Khoa nhằm vào nhà sản xuất máy bay điều khiển từ xa.
Hôm Thứ Hai, 16 Tháng Mười Một, Ngoại trưởng Estonia Margus Tsahkna thông báo nước này có kế hoạch đóng cửa tất cả các cửa ải biên giới với Nga từ ngày 1 tháng 12 sau vụ tấn công đốt phá một công ty quốc phòng mà theo nhà chức trách Estonia là do tình báo quân sự Nga ra lệnh.
Thông báo này được đưa ra sau vụ tấn công bất thành nhằm vào Threod Systems, một công ty của Estonia chuyên sản xuất máy bay điều khiển từ xa trinh sát và tấn công, vào rạng sáng ngày 14 tháng 11.
Theo Cơ quan An ninh Nội địa Estonia, gọi tắt là KAPO, các nghi phạm đã cố gắng gây ra vụ nổ và phóng hỏa trụ sở công ty tại Viimsi, gần Tallinn, vào khoảng 3 giờ sáng giờ địa phương.
"Mục tiêu của Nga là khiến chúng ta sợ hãi, do dự và làm suy yếu sự ủng hộ của chúng ta dành cho Ukraine. Phản ứng của Estonia thì ngược lại. Chúng ta sẽ tăng cường an ninh, hợp tác chặt chẽ hơn nữa với các doanh nghiệp và đồng minh, gia tăng áp lực lên Nga và tiếp tục ủng hộ Ukraine", Thủ tướng Estonia Kristen Michal tuyên bố.
Tám nghi phạm, tất cả đều là công dân Latvia, đã bị bắt giữ liên quan đến vụ tấn công. Văn phòng Công tố đã đệ đơn lên tòa án yêu cầu tạm giam năm trong số các nghi phạm.
Không có thương vong hay thiệt hại đáng kể nào được ghi nhận.
Giới chức Estonia cho biết vụ phá hoại bất thành này do cơ quan tình báo quân sự Nga, GRU, ra lệnh.
"Nga phải hiểu rằng các hành động thù địch chống lại Estonia sẽ dẫn đến hậu quả. Những nỗ lực nhằm đe dọa, gây bất ổn hoặc làm suy yếu an ninh của chúng tôi sẽ không thể không bị đáp trả", Tsahkna nói.
Ông nói thêm rằng việc đóng cửa các cửa ải biên giới sẽ giúp giảm khả năng Nga tiến hành các hoạt động thù địch ở Estonia và ngăn chặn việc né tránh các lệnh trừng phạt.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha hoan nghênh quyết định này, bày tỏ sự đoàn kết với Estonia.
"Bằng cách tấn công vào một công ty quốc phòng Âu Châu, Nga đang chứng tỏ họ sẵn sàng đi xa đến mức nào để làm suy yếu an ninh Âu Châu và cản trở việc hỗ trợ quân sự cho Ukraine", Sybiha nói.
Vụ việc này xảy ra sau một vụ tấn công đốt phá nhằm vào một công ty quốc phòng khác của Estonia, Milrem Robotics, hồi tháng 8. Vào tháng 9, chính quyền Estonia đã cáo buộc các cơ quan tình báo Nga tổ chức vụ tấn công đó.
Chính phủ Estonia dự kiến sẽ hoàn tất các biện pháp đóng cửa biên giới trong những ngày tới.
[Kyiv Independent: Estonia to close border with Russia after Moscow-linked sabotage attempt on drone maker]
12. Chiến dịch cấp cứu Komyshuvakha chấm dứt hai tuần sau cuộc tấn công của Nga, 72 người thiệt mạng, 4 người vẫn mất tích.
Hai tuần sau khi lực lượng Nga tấn công một trường học được sử dụng làm trung tâm phân phối viện trợ nhân đạo ở Komyshuvakha, tỉnh Zaporizhzhia, các nỗ lực tìm kiếm và cấp cứu đã bị tạm dừng vào ngày 16 tháng 11.
Tổng cộng 72 người đã thiệt mạng trong cuộc tấn công của Nga và 4 người vẫn còn mất tích, khi lực lượng Nga tiếp tục tấn công vào thường dân trên khắp Ukraine.
"Thật không may, vụ pháo kích Komyshuvakha ngày 2 tháng 11 năm 2026 là một trong những sự kiện bi thảm nhất trong suốt cuộc chiến tranh toàn diện," Bộ trưởng Nội vụ Ukraine Ivan Vyhivskyi nói. "Xin tưởng nhớ vĩnh viễn tất cả những người đã thiệt mạng trong cuộc tấn công tàn bạo này."
Nằm cách Zaporizhzhia khoảng 30 phút lái xe, Komyshuvakha cách tiền tuyến khoảng 20 km (khoảng 12 dặm) và là nơi sinh sống của khoảng 5.000 người trước khi chiến tranh toàn diện nổ ra.
Ngày 2 tháng 11, lực lượng Nga đã thực hiện 10 cuộc không kích, đầu tiên sử dụng bom FAB-500, trước khi triển khai bom FAB-3000 - một quả bom nặng 3 tấn chứa gần 1,5 tấn thuốc nổ với bán kính vụ nổ lên đến 250 mét - để tấn công trung tâm viện trợ nhân đạo khi người dân đang nhận hàng cứu trợ.
Khi cảnh sát và nhân viên cấp cứu lao vào giúp đỡ những người bị thương, Nga lại tấn công lần nữa, chính quyền Ukraine cho biết. Trong cuộc tấn công kép này, chín quả bom nữa đã đánh trúng một hầm trú ẩn nơi người dân đang ẩn náu, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy nói. Một quả bom trúng trực tiếp đã khiến cấu trúc bê tông ngầm của hầm trú ẩn sụp đổ.
Trong nhiều tuần liền, khi cảnh sát và lực lượng cấp cứu đào bới đống đổ nát để tìm kiếm người sống sót và thu hồi thi thể, quân đội Nga đã nã pháo vào Komyshuvakha tới 11 lần. Ông Vyhivskyi cho biết, 9 trong số những cuộc tấn công đó nhắm thẳng vào hiện trường các hoạt động cấp cứu. Những cuộc tấn công sau đó đã làm bị thương 3 viên chức cảnh sát và 4 nhân viên cấp cứu.
Ông Vyhivskyi nói: "Chúng tôi cảm ơn các viên chức cảnh sát, lực lượng cấp cứu, tình nguyện viên và quân nhân đã làm việc tại hiện trường các hoạt động tìm kiếm và cứu nạn trong hai tuần qua - chỉ cách tiền tuyến vài kilomet và luôn phải đối mặt với nguy hiểm đến tính mạng của chính mình."
Trong số những người thiệt mạng có các nhân viên cấp cứu, cảnh sát, nhân viên nhà trường, nhân viên trung tâm dịch vụ chính quyền địa phương, công nhân điện lực và nhân viên y tế.
"Trong số các nạn nhân có một giáo viên đến trung tâm cứu trợ mỗi ngày để dạy học trực tuyến cho những đứa trẻ đã rời khỏi cộng đồng", Vyhivskyi cho biết.
Một số thi thể mà lực lượng cấp cứu tìm thấy được tường trình bị hư hại nghiêm trọng đến mức nhà chức trách phải thu thập mẫu ADN từ người thân để xác định danh tính.
Bốn người được giải cứu trong những giờ đầu tiên của vụ pháo kích vẫn đang được điều trị tại bệnh viện.
Ngày 7 tháng 11, cơ quan tình báo quân sự Ukraine, gọi tắt là HUR đã xác định các quân nhân Nga bị cáo buộc có liên quan đến vụ tấn công.
HUR đã xác định Thiếu tá Fedor Zubakov, nhà lãnh đạo nhóm lập kế hoạch tấn công hỏa lực tại trụ sở Nhóm Lực lượng Dnepr của Nga, là sĩ quan đã lên kế hoạch cho vụ tấn công. HUR cũng xác định sáu phi công Nga bị cáo buộc chịu trách nhiệm thực hiện vụ đánh bom, bao gồm Đại úy Sergei Yeliseyev, Đại úy Dmitry Zverev, Thượng úy Rodion Plotnikov, Thượng úy Nikita Ignatyev, Thượng úy Maksim Sokolenko và Trung úy Vadim Perekhrest.
[Kyiv Independent: Komyshuvakha rescue operations cease two weeks after Russian strike, 72 dead, 4 still missing]
13. Thủ tướng Netanyahu nói đã đến lúc phải loại bỏ mối đe dọa từ Iran "một lần và mãi mãi".
Trong bài phát biểu về việc thành lập chính phủ mới sau cuộc gặp với lãnh đạo phe đối lập Gadi Eisenkot hồi đầu tuần này, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã viện dẫn việc Iran đang theo đuổi kế hoạch tái thiết chương trình hạt nhân của mình và tuyên bố hôm thứ Bảy rằng đã đến lúc phải loại bỏ mối đe dọa từ Iran "một lần và mãi mãi".
"Chế độ Iran, vốn tìm cách tiêu diệt Israel, một lần nữa đang nỗ lực khôi phục chương trình hạt nhân của mình," Thủ tướng Netanyahu nói, theo bản dịch từ tiếng Do Thái. "Và hãy để điều này rõ ràng: Chế độ tàn bạo này, vốn không ngần ngại sát hại hàng ngàn người dân của chính mình, sẽ không ngần ngại sử dụng vũ khí hạt nhân chống lại chúng ta."
"Họ sẽ làm như vậy ngay khi họ có thể nối lại quá trình làm giàu uranium và đẩy nhanh tiến độ phát triển vũ khí hạt nhân," ông nói tiếp.
Thủ tướng Netanyahu cho biết ông đã gặp Tướng Eisenkot hôm thứ Năm, và cuộc gặp "càng củng cố thêm sự hiểu biết của tôi về tầm quan trọng thiết yếu của việc thành lập một chính phủ đoàn kết quốc gia vào thời điểm này."
Trong cuộc bầu cử tháng trước, đảng Likud của Netanyahu và các đồng minh giành được 53 ghế trong Knesset, thiếu 61 ghế cần thiết để thành lập chính phủ và giữ ông làm thủ tướng. Đảng Yashar của Eisenkot và các đồng minh giành được 48 ghế, trong khi liên minh Ả Rập giành được 19 ghế.
Thủ tướng Netanyahu tự hỏi tại sao ông Eisenkot lại có khả năng đứng về phía liên minh Ả Rập để thành lập cái mà ông gọi là "chính phủ mong manh và nguy hiểm". Thủ tướng Netanyahu vẫn đang hy vọng ông Eisenkot sẽ đồng ý một thỏa thuận để thiết lập chính phủ đa số và loại bỏ các đảng Ả Rập, những đảng mà ông cáo buộc đã gian lận bầu cử. Hôm thứ Bảy, ông gọi họ là "những kẻ ủng hộ khủng bố".
"Chúng ta phải loại bỏ mối đe dọa hiện hữu này khỏi đầu chúng ta một lần và mãi mãi," Netanyahu nói, đề cập đến Iran. "Một chính phủ hẹp hòi, hoặc một chính phủ dựa vào những người ủng hộ khủng bố, sẽ không thể đạt được mục tiêu to lớn này. Nhưng một chính phủ đoàn kết quốc gia có thể đạt được điều đó kịp thời, từ đó bảo đảm an ninh cho Israel trong nhiều năm tới."
[CBSNews: Netanyahu says it's time to remove Iran threat "once and for all"]
14. Iran bác bỏ yêu cầu của Đức về việc ngừng làm giàu uranium.
Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Iran, Esmail Baghaei, hôm Chúa Nhật đã bác bỏ yêu cầu của Đức về việc Tehran ngừng làm giàu uranium, nói rằng nước này có quyền làm giàu uranium với tư cách là thành viên của Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân.
Ông Baghaei cũng chỉ trích cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hiệp Quốc - Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế - vì những gì ông mô tả là "suy đoán phi kỹ thuật" về khả năng xây dựng một cơ sở làm giàu uranium mới ở thành phố Isfahan, miền trung Iran. Ông khẳng định Iran chưa hề đình chỉ các nghĩa vụ bảo đảm an toàn hạt nhân của mình.
[CBSNews: Iran rejects Germany's demand to halt uranium enrichment]
Ukraine vui mừng chế được hỏa tiễn xuyên thủng cầu Kerch. Putin tái mặt và nhục nhã, thề trả thù
VietCatholic Media
17:01 17/11/2026
1. Putin thề sẽ trả thù cho cuộc tấn công mới nhất của Ukraine vào cầu Kerch
Ông Sergey Aksyonov, nhà lãnh đạo Crimea do Nga dựng lên, cho biết cầu Crimea đã bị tấn công vào ngày 16 tháng 11, dẫn đến việc tạm thời áp đặt các hạn chế giao thông trên tuyến đường nối liền Crimea bị tạm chiếm với đất liền Nga.
Vụ tấn công được báo cáo diễn ra trong bối cảnh Ukraine tăng cường các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng giao thông ở và xung quanh Crimea bị tạm chiếm, nhằm mục đích phá vỡ các tuyến đường tiếp tế quân sự của Nga cho lực lượng Nga đang chiến đấu ở miền nam Ukraine.
Ông Aksyonov cho biết vào khoảng 8 giờ sáng giờ địa phương rằng các biện pháp hạn chế giao thông sẽ vẫn được áp dụng cho đến khoảng giữa trưa và một trụ sở ứng phó khẩn cấp đã được thiết lập. Tính đến chiều ngày Thứ Hai, 16 Tháng Mười Một, giao thông vẫn chưa được phục hồi. Một cuộc họp khẩn cấp, trực tuyến đã diễn ra tại Điện Cẩm Linh, trong đó trùm mafia Vladimir Putin đe dọa sẽ trả thù cuộc tấn công của quân Ukraine.
Kênh truyền thông giám sát thân Ukraine, Crimea Wind, đưa tin rằng một cú tấn công sấm sét đã đánh trúng và gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho một trong những nhịp cầu vào khoảng 5 giờ 38 phút sáng giờ địa phương. Kênh này cho biết việc kiểm tra cấu trúc đang được tiến hành để xác định xem cây cầu còn có khả năng sử dụng được không.
Kênh Telegram Mash của Nga đưa tin khoảng 2.000 xe hơi bị kẹt trong vụ tắc đường trên cầu và cây cầu đã bị tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa.
Cầu Crimea dài 19 km, còn được gọi là cầu Kerch, nối liền vùng Krasnodar Krai của Nga với bán đảo Crimea bị Nga tạm chiếm qua eo biển Kerch. Được xây dựng sau khi Nga xâm lược Crimea năm 2014, phần đường bộ của cầu được khánh thành năm 2018, trong khi dịch vụ hỏa xa chở khách bắt đầu hoạt động vào năm 2019.
Cây cầu này đã trở thành mục tiêu các cuộc tấn công của Ukraine kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện. Một quả bom xe tải đã làm hư hại cây cầu vào tháng 10 năm 2022, trong khi thuyền điều khiển từ xa của hải quân Ukraine lại tấn công nó vào tháng 7 năm 2023.
Trong những tháng gần đây, Ukraine cũng đã tăng cường các cuộc tấn công vào các cơ sở hạ tầng giao thông khác ở Crimea. Ngày 21 tháng 6, lực lượng Ukraine đã tấn công các mục tiêu ở cả hai bên cầu Crimea, bao gồm cơ sở hạ tầng vận chuyển dầu bằng đường biển ở vùng Krasnodar của Nga và một kho dầu ở Kerch bị tạm chiếm.
Ngày 23 tháng 6, Lực lượng Đặc nhiệm Ukraine báo cáo đã phá hủy một cây cầu hỏa xa bắc qua kênh đào Bắc Crimea, một tuyến đường quan trọng được lực lượng Nga sử dụng để vận chuyển tiếp tế quân sự qua bán đảo.
[Kyiv Independent: Ukraine reportedly strikes Crimean Bridge, forcing temporary traffic halt]
2. Putin ra lệnh cho Anh ngừng bảo vệ Âu Châu bằng vũ khí hạt nhân khi nhà độc tài này tiết lộ các yêu sách để có hòa bình.
Vladimir Putin đã yêu cầu Anh ngừng bảo vệ Âu Châu bằng vũ khí hạt nhân nếu muốn chấm dứt cuộc xâm lược Ukraine của nhà độc tài này.
Tối hậu thư này nằm trong danh sách những yêu cầu trơ trẽn mới nhất của nhà độc tài Nga, vạch ra các điều kiện của ông ta để chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần 5 năm.
Theo Tổng thống Volodymyr Zelenskiy, cũng có thông tin cho rằng Mỹ đã đề nghị Ukraine nhượng lại phần còn lại của khu vực Donbas để đổi lấy tư cách thành viên NATO như một phần của các cuộc đàm phán hòa bình.
Hôm thứ Bảy, có thông tin cho rằng các quan chức Nga đã lập ra một danh sách điều kiện tối đa để chấm dứt cuộc xâm lược của Putin.
Văn kiện trơ trẽn này yêu cầu NATO rút khỏi Đông Âu và các quốc gia Baltic.
Văn bản này cũng nói rằng Phần Lan phải rời khỏi hiệp ước phòng thủ – là hiệp ước mà nước này đã gia nhập sau khi chiến tranh kết thúc.
Văn bản chính sách tiếp tục nêu rõ NATO phải loại trừ khả năng gửi quân đến Ukraine – và chỉ khi đó, Putin mới cân nhắc đến việc ngừng bắn.
Văn kiện này cũng nhằm mục đích chấm dứt "việc cung cấp bất kỳ loại vũ khí, thiết bị và sản phẩm quân sự nào của phương Tây cho Ukraine".
Tờ báo cho biết thêm, Nga sẽ giữ lại bất kỳ vùng lãnh thổ nào bị tạm chiếm mà nước này vẫn kiểm soát sau khi giao tranh kết thúc.
Đổi lại, Mạc Tư Khoa có thể chấp thuận cho Kyiv gia nhập Liên Hiệp Âu Châu – một sự nhượng bộ rất nhỏ bé so với những yêu sách quá khích đó.
Tài liệu này, đề ngày 10 tháng 11, được báo Bild đưa tin đầu tiên.
Điều này có sự tương đồng đáng kể với những yêu cầu sâu rộng mà Putin đưa ra vào cuối năm 2021 – khi ông yêu cầu NATO nhượng bộ trên khắp lục địa.
Chỉ vài tháng sau, ông ta đã tiến hành xâm lược Ukraine.
Putin đang rất muốn rút quân phương Tây về biên giới của liên minh như hồi thế kỷ trước.
Trong những thập niên gần đây, ngày càng nhiều quốc gia ở Đông Âu đã yêu cầu gia nhập NATO vì lo sợ sự xâm lược của Nga.
Mối đe dọa này được thể hiện rõ nét nhất khi Mạc Tư Khoa xâm lược Georgia vào năm 2008.
Văn kiện mới nhất của Putin đóng vai trò là nền tảng cho bất kỳ cuộc đàm phán nào trong tương lai giữa Ukraine và Nga.
Các cuộc đàm phán hiện đang được các đặc phái viên của Ông Donald Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner làm trung gian. Những đề xuất nực cười của ông ta gần như chắc chắn sẽ bị NATO và Ukraine bác bỏ.
Anh là quốc gia Âu Châu duy nhất cam kết sử dụng lực lượng răn đe hạt nhân đặt trên tàu ngầm của mình cho mục đích phòng thủ rộng lớn hơn của NATO.
Hôm thứ Năm, sau cuộc gặp với các nhà lãnh đạo Âu Châu tại Dublin, Thủ tướng Anh Andy Burnham tuyên bố an ninh lục địa không thể bị tổn hại vì Nga.
Ông nói: "Có một cảm giác rất mạnh mẽ rằng Nga đang yêu cầu đưa vấn đề cấu trúc an ninh Âu Châu hoặc các thỏa thuận an ninh Âu Châu vào cuộc đàm phán này."
"Không, điều đó không thể thương lượng. Âu Châu sẽ tự quyết định các thỏa thuận của mình, chỉ riêng Âu Châu mà thôi."
Phần Lan cũng đã loại trừ khả năng rời khỏi liên minh NATO.
Thông tin này được đưa ra sau khi Tổng thống Zelenskiy cho biết hôm thứ Bảy rằng Mỹ đã đưa ra ý tưởng Kyiv nhượng lại vùng Donbas còn lại để đổi lấy tư cách thành viên NATO.
Ukraine từ lâu đã tìm cách gia nhập khối các nước phương Tây – nhưng động thái này từ lâu đã bị Mỹ và các nước khác như Đức bác bỏ.
Tổng thống Zelenskiy nói về đề xuất này: "Người Mỹ đặt ra câu hỏi: ‘Nếu Ukraine gia nhập NATO thì sao? Liệu Ukraine có rút quân khỏi Donbas không?’"
"Đây là lần đầu tiên vấn đề này được nêu ra."
Lãnh đạo Ukraine cũng cho biết nếu nhận được dự thảo thỏa thuận hòa bình với các bảo đảm an ninh, không hạn chế quân đội Ukraine và nguồn kinh phí để tái thiết đất nước, ông sẽ đưa ra trưng cầu dân ý.
Dự kiến, Tổng thống Trump, Putin và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ gặp nhau bên lề hội nghị thượng đỉnh Thâm Quyến vào tuần tới.
Theo các quan chức cao cấp của Mỹ, hôm thứ Năm, họ dự kiến sẽ thảo luận về trí tuệ nhân tạo, gọi tắt là AI, chiến tranh với Iran, nhưng không thảo luận về cuộc chiến của Nga ở Ukraine. Các quan sát viên cho rằng sắc màu lung linh của dự án 14 ngàn tỷ đô la do Kirill Dimitriev vẽ ra sẽ bao trùm chương trình nghị sự của phiên họp khi Tổng thống Trump chuẩn bị rời khỏi Tòa Bạch Ốc vào Tháng Giêng 2029.
[The Sun: Putin orders UK to stop defending Europe with nukes as tyrant reveals peace demands & Ukraine ‘offered Nato lifeline’]
3. Tổng thống Zelenskiy cảnh báo về các cuộc tấn công sắp xảy ra từ Nga và việc phát triển hỏa tiễn "cực kỳ nguy hiểm" của Bắc Hàn.
Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cảnh báo rằng lực lượng Nga đang chuẩn bị một cuộc tấn công đường không quy mô lớn và Bắc Hàn đang cung cấp hỏa tiễn đạn đạo cho Nga trong bài phát biểu tối ngày 16 tháng 11.
"Hãy chú ý đến các cảnh báo không kích tối nay, đêm nay và suốt cả ngày mai", Tổng thống Zelenskiy cảnh báo người dân Ukraine. "Có thông tin cho rằng Nga đã chuẩn bị cho một cuộc tấn công."
Tuyên bố của tổng thống được đưa ra trong bối cảnh lực lượng Nga tiếp tục nã pháo vào các thành phố trên khắp Ukraine, ngay cả khi cộng đồng quốc tế đang nỗ lực thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình sâu rộng hơn.
"Cả thế giới đều thấy rằng Nga không hề mong muốn một kết thúc công bằng cho cuộc chiến", Tổng thống Zelenskiy nói. "Thay vào đó, họ tìm cách kéo dài các cuộc tấn công và kéo dài sự đau khổ."
Tổng thống Zelenskiy cho biết một báo cáo từ Tổng cục Tình báo Ukraine, gọi tắt là HUR cho thấy Mạc Tư Khoa đang tiếp tục đẩy mạnh sản xuất hỏa tiễn đạn đạo và hỏa tiễn hành trình.
"Quy mô sản xuất mà họ đang lên kế hoạch không nhằm mục đích hòa bình," tổng thống nói.
Tổng thống Zelenskiy cũng cho biết Bắc Hàn hiện đang cung cấp cho Mạc Tư Khoa hàng chục hỏa tiễn đạn đạo mỗi tháng.
"Điều này vô cùng nguy hiểm - và không chỉ đối với Ukraine," Tổng thống Zelenskiy nói. "Bằng việc sử dụng hỏa tiễn đạn đạo trong cuộc chiến này, Bắc Hàn đang làm cho vũ khí của mình hiệu quả hơn. Đối với toàn bộ khu vực xung quanh Nam Hàn, điều này tạo ra thêm nhiều thách thức."
Trước những lời đe dọa này, Tổng thống Zelenskiy cho biết cần thêm sự hỗ trợ từ nước ngoài để giúp Ukraine đáp trả các cuộc tấn công và phá hủy các bệ phóng hỏa tiễn đạn đạo đặt trên lãnh thổ Nga.
Tổng thống Zelenskiy nói: "Âu Châu sở hữu các hỏa tiễn có khả năng thực hiện các cuộc tấn công thực sự hiệu quả. Đức, Pháp, Anh, Ý - chúng ta đang thảo luận về thực tế rằng việc chống lại sự bành trướng toàn cầu của Nga - được tiếp sức bởi đồng minh của nước này - cần phải được hỗ trợ bằng việc cung cấp đầy đủ hơn cho Ukraine."
Sau cuộc đàm phán hòa bình ba bên giữa Nga, Mỹ và Ukraine vào ngày 10-11 tháng 11, Tổng thống Zelenskiy đã ca ngợi những nỗ lực nhằm đưa Âu Châu vào các cuộc đàm phán trong tương lai.
Ngày 13 tháng 11, Hội đồng Âu Châu thông báo rằng các nhà lãnh đạo Âu Châu đã đồng ý rằng các thể chế Liên Hiệp Âu Châu và năm quốc gia Âu Châu sẽ cùng đại diện cho Âu Châu trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt cuộc xâm lược Ukraine của Nga.
Nhóm đàm phán Âu Châu sẽ bao gồm đại diện của các thể chế Liên Hiệp Âu Châu cùng với Pháp, Đức, Ý, Ba Lan và Vương quốc Anh - năm quốc gia được gọi là E5 trong Liên minh các nước sẵn sàng hợp tác, một nhóm các quốc gia đang nỗ lực cung cấp các bảo đảm an ninh cho Ukraine.
Tổng thống Zelenskiy cho biết bước tiếp theo để Âu Châu tham gia vào các cuộc đàm phán hòa bình trong tương lai sẽ là cuộc gặp tại Berlin "để đề ra các bước đi cụ thể, chung cho quá trình đàm phán".
Tổng thống cũng cho biết các quan chức Ukraine và Âu Châu đang chuẩn bị cho cuộc gặp Ramstein vào ngày 17 tháng 11, nơi sẽ thảo luận về các gói quốc phòng và tài trợ mới cho Ukraine.
[Kyiv Independent: Zelensky warns of imminent Russian attacks, 'extremely dangerous' North Korean missile development]
4. Thủ tướng Ukraine cho biết Nga có thể phóng 6.500 máy bay điều khiển từ xa phản lực kiểu Shahed vào Ukraine trong tháng 11.
Thủ tướng Ukraine Serhii Koretskyi cho biết Nga có thể phóng tới 6.500 máy bay điều khiển từ xa phản lực kiểu Shahed vào Ukraine trong tháng 11, tăng gấp 12 lần so với khoảng 530 chiếc hồi tháng 8.
Sự gia tăng này diễn ra sau khi Nga tăng mạnh việc sử dụng máy bay điều khiển từ xa phản lực, vốn nhanh hơn và khó bị đánh chặn hơn so với các máy bay điều khiển từ xa cánh quạt cũ.
Ông Koretskyi nói các cuộc tấn công của Nga đã gia tăng trước mùa đông, với việc lực lượng Nga cũng sử dụng bom lượn, hỏa tiễn và "hàng chục ngàn" máy bay điều khiển từ xa FPV quang học. Ông cho biết ước tính này dựa trên tốc độ tấn công hiện tại.
Ông cho biết chính phủ và chính quyền địa phương đang nỗ lực bảo vệ các cơ sở năng lượng và trang bị nguồn điện dự phòng cho cơ sở hạ tầng trọng yếu, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng để nhanh chóng sửa chữa những gì không thể bảo vệ được.
Vào tháng 9, Nga đã phóng hơn 2.730 máy bay điều khiển từ xa phản lực kiểu Shahed vào Ukraine, và Ukraine đã đánh chặn được khoảng 55% trong số đó, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết.
Ngày 16 tháng 11, Nga phóng 158 máy bay điều khiển từ xa tấn công tầm xa vào Ukraine, trong đó có 77 máy bay điều khiển từ xa phản lực. Các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng đã gây mất điện ở sáu tỉnh.
Vào đêm 16 tháng 11, Ukraine đã phát động một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa quy mô lớn nhằm vào Nga, và Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố hệ thống phòng không của nước này đã đánh chặn được 1.336 máy bay điều khiển từ xa.
Mặc dù Kyiv chưa bình luận về cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Nga và thường không tiết lộ số lượng máy bay điều khiển từ xa được phóng, nhưng dựa trên các tuyên bố trước đó của Bộ Quốc phòng Nga, chiến dịch này dường như là lớn nhất thuộc loại này. Ngày 29 tháng 10, Bộ này cho biết hệ thống phòng không của họ đã đánh chặn 1.214 máy bay điều khiển từ xa của Ukraine trong đêm.
[Kyiv Independent: Russia could launch 6,500 jet-powered Shahed-type drones at Ukraine in November, PM says]
5. Kho nhiên liệu ở Azov, Nga được tường trình đang bốc cháy sau các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine.
Các cơ sở dầu khí ở thành phố Azov của Nga được tường trình đã bị máy bay điều khiển từ xa của Ukraine tấn công vào đêm 16 tháng 11, khiến ít nhất một địa điểm bị bốc cháy.
Cuộc tấn công diễn ra trong bối cảnh Ukraine tiếp tục sử dụng máy bay điều khiển từ xa tầm xa để oanh tạc các cơ sở dầu mỏ của Nga, nơi cung cấp nhiên liệu cho quân đội Mạc Tư Khoa.
Các kênh giám sát của Ukraine, Exilenova+ và Supernova+, đưa tin rằng một kho chứa dầu ở Azov, thuộc tỉnh Rostov của Nga, cách biên giới Ukraine khoảng 142 km, đã bốc cháy vào khoảng 4 giờ sáng giờ địa phương.
Hình ảnh do nhân chứng ghi lại cho thấy dường như một cơ sở lọc dầu đang bốc cháy và chiếu sáng cả bầu trời đêm.
Thống đốc vùng Rostov, Yuri Slyusar, cho biết "bốn cơ sở công nghiệp ở Azov đã bị cháy" do cuộc tấn công của Ukraine.
Hãng thông tấn đối lập Nga Astra đưa tin rằng một đám cháy có thể đã bùng phát gần hai cơ sở dầu khí liền kề nhau.
Một địa điểm, kho chứa dầu Azov, do công ty "Flash Energy" vận hành, lưu trữ các sản phẩm dầu mỏ. Một địa điểm khác gần đó lưu trữ nhiên liệu dạng lỏng, rắn và khí, theo phân tích nguồn mở của Astra.
Thành phố Azov, nằm trên bờ trái sông Don, cách biển Azov khoảng 16 km, từng là mục tiêu của các cuộc tấn công trước đây của Ukraine.
Ngày 26 tháng 9, lực lượng Ukraine tấn công Nhà máy Cơ khí Quang học Azov, gây hư hại các cơ sở sản xuất quang học và đúc, một bộ phận lắp ráp, một xưởng mạ điện và một cơ sở sản xuất bảng mạch in.
Ngày 10 tháng 7, kho chứa dầu Azovnefteprodukt ở Azov đã bị tấn công trong một cuộc tấn công quy mô lớn của Ukraine nhằm vào các cơ sở năng lượng của Nga.
Các cuộc tấn công mới nhất vào Azov diễn ra sau tuyên bố của Tổng thống Volodymyr Zelenskiy rằng các cuộc tấn công của Ukraine đã vô hiệu hóa 55% công suất lọc dầu của Nga.
Tổng thống Zelenskiy cho biết các cuộc tấn công tiếp theo vào các mỏ dầu của Nga là để đáp trả việc Mạc Tư Khoa nã pháo vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine trước mùa đông sắp tới, gây ra tình trạng mất điện và thiếu nước trên khắp cả nước.
[Kyiv Independent: Fuel depot in Azov, Russia reportedly in flames following Ukrainian drone attacks]
6. "Tôi chưa nghe thấy điều đó" — Tổng thống Trump nói về các hạn chế đối với chương trình Starshield sau những lời cảnh báo liên tục của Tổng thống Zelenskiy.
Tổng thống Donald Trump nói với các phóng viên vào ngày 16 tháng 11 rằng ông không biết về bất kỳ hạn chế mới nào đối với hệ thống liên lạc vệ tinh Starshield, phiên bản quân sự hóa của Starlink, dành cho Ukraine.
"Tôi không biết liệu họ có làm vậy không. Tôi chưa nghe thấy điều đó," Tổng thống Trump trả lời câu hỏi của một nhà báo về việc áp đặt lại các hạn chế đối với hệ thống vệ tinh ở Ukraine.
Tuyên bố này được đưa ra bốn ngày sau khi Tổng thống Volodymyr Zelenskiy lần đầu tiên nêu vấn đề này vào ngày 12 tháng 11, nói rằng quân đội Ukraine một lần nữa lại gặp phải những gián đoạn đáng kể đối với hệ thống Starshield.
Việc áp đặt các hạn chế tốc độ một cách có hệ thống ảnh hưởng đến hoạt động quân sự trên toàn tuyến và tại các vùng lãnh thổ bị Nga tạm chiếm.
Các hạn chế mới giới hạn tốc độ hoạt động của Starshield ở mức 161 km/giờ (100 dặm/giờ), hạn chế khả năng bắn hạ máy bay điều khiển từ xa tấn công của Nga của Ukraine, vốn thường bị đánh chặn trên lãnh thổ bị tạm chiếm trước khi chúng tiếp cận các khu vực do chính phủ kiểm soát.
Tổng thống Zelenskiy cho biết một số cuộc tấn công của Nga đã thành công vì hệ thống đánh chặn của Ukraine không đạt được tốc độ cần thiết để bắt kịp mục tiêu kịp thời. Ông cũng cho rằng những hạn chế này có liên quan đến các cuộc tấn công thành công của Nga vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine.
"Lực lượng Nga đang tấn công vào các trạm biến áp bằng máy bay điều khiển từ xa Shahed. Và nhiều cuộc tấn công này thành công chính xác là vì các hạn chế về tốc độ vẫn được áp dụng cho các thiết bị đầu cuối Starshield dọc theo tiền tuyến và ở các vùng lãnh thổ bị tạm chiếm tạm thời", Tổng thống Zelenskiy nói trên Telegram vào ngày 15 tháng 11.
Tổng thống Zelenskiy cho biết trong tuần qua, Nga đã phóng hơn 2.300 máy bay điều khiển từ xa tấn công, 1.590 bom lượn và 15 hỏa tiễn các loại vào Ukraine.
Lực lượng Nga đã tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng tại các tỉnh Zaporizhzhia, Sumy, Odesa, Zhytomyr và Kirovohrad trong đêm và sáng ngày 15 tháng 11. Cơ sở hạ tầng hỏa xa tại các tỉnh Dnipropetrovsk, Kharkiv và Zaporizhzhia cũng là mục tiêu tấn công.
Ngày 14 tháng 11, Tổng thống Zelenskiy cho biết Bộ Quốc phòng đã liên lạc với SpaceX, nhà sản xuất hệ thống Starshield, và công ty này trả lời rằng họ "không áp đặt bất kỳ hạn chế nào" và gọi vấn đề này là một vấn đề kỹ thuật.
"Chúng tôi không tin đó là sự thật," Tổng thống Zelenskiy nói. "Mỗi ngày, chúng tôi đều nhận được xác nhận tương tự. Vì vậy, đây không phải là những trường hợp riêng lẻ; chúng đang lan rộng."
SpaceX đã công khai phủ nhận các thông tin này. "Đây là thông tin sai sự thật. Không có gì thay đổi cả," công ty cho biết với Axios.
Tổng thống Zelenskiy cũng cho biết Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã nói với ông trong một cuộc trò chuyện trước đó rằng dự án Starshield "nằm dưới sự kiểm soát của chính phủ Mỹ nhiều hơn là của SpaceX".
"Những hạn chế hiện tại đối với hệ thống Starshield cho thấy SpaceX đã áp đặt chúng. Đó là những gì nhóm của chúng tôi nói với tôi. Vì vậy, điều này không hoàn toàn phù hợp với những gì chúng ta đã nghe trước đó," Tổng thống Zelenskiy nói.
Ukraine sử dụng rộng rãi cả các trạm đầu cuối Starlink thương mại và phiên bản quân sự hóa của chúng, Starshield. Chiến dịch tấn công tầm trung năm nay đã cho phép Ukraine làm tê liệt hoạt động hậu cần của Nga, cản trở khả năng tiến công của Nga trên chiến tuyến.
Tại Mỹ, Nhóm Dân biểu ủng hộ Ukraine, một nhóm lưỡng đảng hỗ trợ Ukraine, đã yêu cầu chính quyền Trump và SpaceX đưa ra lời giải thích đầy đủ và kêu gọi khôi phục ngay lập tức quyền truy cập đầy đủ vào hệ thống Starshield cho Ukraine.
"Quốc hội đã khẳng định rõ ràng rằng khả năng tự vệ của Ukraine và phần còn lại của Âu Châu là lợi ích quốc gia sống còn của Hoa Kỳ," tuyên bố của nhóm này cho biết.
[Kyiv Independent: 'I haven't heard that' — Trump on Starshield restrictions after Zelensky's repeated warnings]
7. LỜI CẢNH BÁO: Binh lính Bắc Hàn và máy bay điều khiển từ xa Iran chứng minh Thế chiến thứ 3 ĐÃ BẮT ĐẦU ở Ukraine – Anh phải tỉnh giấc trước nguy hiểm, một Dân biểu cảnh báo.
Một Dân biểu hàng đầu của Ukraine cảnh báo rằng bạo chúa hiếu chiến Vladimir Putin đã đẩy thế giới vào Thế chiến thứ ba.
Nỗi lo ngại đang gia tăng khắp Âu Châu rằng căng thẳng leo thang có thể nhanh chóng biến thành một cuộc xung đột toàn cầu khi cuộc xâm lược tàn bạo của Nga tiếp diễn.
Nhưng với việc quân đội thuộc chế độ của Kim Chính Ân chiến đấu trên đất Âu Châu, được trang bị máy bay điều khiển từ xa sát thủ do Iran sản xuất và các thiết bị công nghệ cao của Trung Quốc, Kyiv tin rằng chiến tuyến của một cuộc xung đột toàn cầu đã được vạch ra.
Và Anh cùng các đồng minh phương Tây đã được kêu gọi phải thức tỉnh trước thực tế đáng sợ đó trước khi quá muộn.
Trả lời phỏng vấn kênh YouTube From the Newsroom của tờ The Sun, Vasylenko nói: "Tại Ukraine, chúng tôi có những binh lính Bắc Hàn đang chiến đấu cho Nga."
"Nga đang tiến hành cuộc xâm lược Ukraine bằng máy bay điều khiển từ xa Shahed của Iran. Trung Quốc cũng đã cung cấp rất nhiều thiết bị cho Nga mà không kèm điều kiện. Và chúng tôi cũng đã bắt giữ các tù binh chiến tranh của Trung Quốc."
"Ý tôi là, bạn hãy nói cho tôi biết, đây có phải là Chiến tranh Thế giới thứ ba hay chỉ là Nga đang tiến hành một cuộc chiến tranh xâm lược chống lại Ukraine?"
Vasylenko, đại diện cho đảng Tiếng nói trung hữu, cũng đã kịch liệt chỉ trích Hoa Kỳ - cáo buộc Washington đã khiến Kyiv rơi vào tình thế nguy hiểm khi không cung cấp các vũ khí phòng không đã hứa.
Mặc dù người ta hy vọng sẽ nhận được nhiều sự hỗ trợ hơn sau thất bại bất ngờ của Tổng thống Trump trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, bà thừa nhận mối quan hệ giữa Ukraine và Tòa Bạch Ốc vẫn còn "phức tạp".
Cô ấy nói: "Mỗi khi có thông báo về các cuộc đàm phán hòa bình, hy vọng lại dâng cao."
"Mỗi khi có vẻ như những người bạn chiến lược và đối tác chiến lược của chúng ta quay trở lại nắm quyền ở Hoa Kỳ, chẳng hạn, thì hy vọng của chúng ta lại dâng cao."
"Thật không may, trong vài năm qua, những hy vọng này đã bị thực tế phũ phàng dập tắt quá nhiều lần."
Vasylenko cho biết việc không hành động đang gây ra hậu quả chết người trên chiến tuyến, tiết lộ rằng hệ thống phòng không suy yếu của Ukraine chỉ có thể bắn hạ một phần nhỏ số hỏa tiễn Nga bắn tới hồi tháng trước.
Vị Dân biểu này cũng cảnh báo rằng hàng triệu người Ukraine hiện đang phải đối mặt với một mùa đông khắc nghiệt khi lực lượng tay sai của Putin tiến hành một cuộc tấn công tàn nhẫn vào lưới điện quốc gia, với hy vọng làm tê liệt người dân kiên cường của đất nước.
Kể từ cuối tháng 8, các cuộc tấn công có chủ đích của Nga đã nhắm vào mạng lưới khẩn cấp của Kyiv, đẩy thành phố đến bờ vực sụp đổ.
Một số gia đình chỉ có điện hai tiếng mỗi ngày hoặc thậm chí không có nước sinh hoạt.
Vasylenko giải thích: "Đây sẽ là một mùa đông thứ hai thực sự khó khăn đối với chúng tôi."
"Nga đã tấn công cụ thể vào cơ sở hạ tầng năng lượng, đặc biệt là ở các thành phố lớn và nhất là ở thủ đô. Chiến lược hiện tại của Nga là làm tê liệt hoàn toàn Kyiv."
Cô ấy nói thêm: "Kyiv về cơ bản là một thành phố bốn triệu dân, nơi hàng triệu người sống trong các khu chung cư - không giống như ở Anh, nơi người dân có nhiều nhà riêng hơn."
" Nếu không có điện, nghĩa là không có nước. Điều đó có nghĩa là hệ thống thoát nước không hoạt động."
"Tất cả những điều này đang khiến cuộc sống trở nên vô cùng khó khăn, và bạn có thể tưởng tượng rằng đối với những bộ phận dễ bị tổn thương nhất trong dân số - người già, người khuyết tật, các bà mẹ có con sơ sinh - đối với họ, cuộc sống ở thủ đô là hoàn toàn không thể."
"Và đây chính xác là điều Nga muốn đạt được - biến Kyiv thành một nơi không thể ở được, dễ bị tổn thương hơn và dễ bị tấn công, xâm lược hơn."
Khi mùa đông đầy thách thức nhất từ trước đến nay đang đến gần, nhiều người Ukraine đang đặt hy vọng vào các cuộc đàm phán hòa bình ba bên giữa Kyiv, Mạc Tư Khoa và Washington tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất diễn ra trong tuần này.
Mặc dù một vài thỏa thuận trao đổi tù nhân đã được ký kết, nhưng tiến trình đàm phán hầu như không đạt được gì đáng kể khi các quan chức Nga tiếp tục đề cao những yêu cầu cực đoan của Putin.
Đặc phái viên hàng đầu của tổng thống Mỹ, Steve Witkoff, phát biểu tại Dublin hôm thứ Sáu: "Tổng thống Trump quyết tâm dẫn đầu nỗ lực chấm dứt cuộc chiến này."
"Chúng ta có một cuộc họp khác trong lịch trình."
Cả Kyiv và Mạc Tư Khoa đều tiếp tục trao đổi các cuộc tấn công – Putin phát động các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào thường dân vô tội trong khi Ukraine tấn công vào các trung tâm quân sự trọng yếu.
Hôm nay, Nga hứng chịu gần 1.200 cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa, gây ra hỏa hoạn tại các địa điểm sản xuất vũ khí ở Rostov-on-Don.
Tại thành phố Odessa của Ukraine, ít nhất hai người đã thiệt mạng và năm người bị thương sau vụ tấn công mới nhất của Putin.
Trong khi đó, một vụ đánh bom xe hơi hôm thứ Sáu tại Mạc Tư Khoa đã khiến một cố vấn của cựu thủ tướng Ukraine bị thương nặng.
Sergei Zavorotniy, cựu phát ngôn viên của cựu thủ tướng Ukraine Mykola Azarov, đã bị thương trong vụ nổ.
Theo truyền thông địa phương, Zavorotniy chuyển đến Nga vào năm 2014 sau khi rời Ukraine trong các cuộc biểu tình chống chính phủ.
[The Sun: WAKE-UP CALL North Korean soldiers & Iranian drones prove WW3 has ALREADY begun in Ukraine – UK must wake up to danger, MP warns]
8. Pháp thúc đẩy Liên Hiệp Âu Châu nhanh chóng áp đặt lệnh trừng phạt đối với Iran vì vụ tấn công mạng vào siêu thị.
Paris đang thúc đẩy Liên minh Âu Á Châu đặt lệnh trừng phạt đối với Iran vào tháng tới vì cáo buộc nước này thực hiện các cuộc tấn công mạng nhằm vào tủ lạnh siêu thị, Ngoại trưởng Pháp cho biết hôm thứ Hai.
Bên lề cuộc họp các Ngoại trưởng Liên Hiệp Âu Châu hôm thứ Hai, Jean-Noël Barrot cho biết ông sẽ chia sẻ bằng chứng với các đối tác chứng minh rằng Iran đứng sau các vụ tấn công hồi tháng 10, trong đó kẻ tấn công đã điều khiển từ xa hệ thống tủ lạnh tại 700 siêu thị trên khắp nước Pháp, làm tăng nhiệt độ và khiến một lượng lớn thực phẩm bị hư hỏng.
Tuần trước, Pháp chính thức cáo buộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran gây ra các cuộc tấn công đó, cụ thể là một đơn vị có tên gọi Shahid Kaveh, chuyên thực hiện các hoạt động tấn công mạng.
"Tôi đến đây để cung cấp bằng chứng cho các đồng nghiệp của mình," Barrot nói. "Tôi yêu cầu các biện pháp trừng phạt của Âu Châu đối với những cá nhân và tổ chức chính chịu trách nhiệm cho vụ tấn công này."
Ông nói thêm rằng ông đã nhận được "sự ủng hộ rộng rãi" về vấn đề này và do đó tin tưởng rằng các biện pháp trừng phạt sẽ được ban hành trước khi các Ngoại trưởng gặp lại nhau tại Brussels vào giữa tháng 12. Ông cho biết "đa số rất lớn" các nước thành viên Liên Hiệp Âu Châu ủng hộ các biện pháp trừng phạt.
Cho đến nay, chưa có quốc gia nào đổ lỗi cho Iran, hay bất kỳ ai khác, về các vụ tấn công tiếp theo nhằm vào tủ lạnh siêu thị trên khắp Âu Châu hai tuần sau đó.
[Politico: France pushes for rapid EU sanctions on Iran for supermarket hacks]
9. Liên Hiệp Âu Châu bật đèn xanh cho khoản thanh toán lớn nhất từ trước đến nay tưởng thưởng cho các cải cách của Ukraine.
Ngày 16 tháng 11, Liên Hiệp Âu Châu đã thông qua khoản hỗ trợ ngân sách mới trị giá 7,9 tỷ euro hay 8,7 tỷ đô la cho Ukraine, như một phần thưởng cho những tiến bộ của Kyiv trong một số cải cách quan trọng và là khoản thanh toán lớn nhất từ trước đến nay mà khối này từng trao tặng.
Khoản thanh toán này được thực hiện vào cuối năm, khi thâm hụt ngân sách của Ukraine leo thang do sự kết hợp giữa việc giảm thu thuế từ lệnh phong tỏa Hắc Hải của Nga và chi phí quốc phòng tăng cao - cho dù đó là tiền lương cho binh lính, tăng sản xuất máy bay điều khiển từ xa, hay chi tiêu nghiên cứu để chống lại máy bay điều khiển từ xa Shahed chạy bằng động cơ phản lực và hỏa tiễn đạn đạo của Nga.
Bất chấp chi phí ngày càng tăng, Liên Hiệp Âu Châu và Ukraine đã xác nhận rằng sẽ có đủ hỗ trợ tài chính cho năm 2026, với điều kiện Kyiv tiếp tục thực hiện các cải cách.
"Khoản thanh toán này được thực hiện sau khi Ukraine hoàn thành hơn 20 bước mục tiêu liên quan đến các cải cách khác nhau trong các lĩnh vực trọng điểm," thông cáo báo chí công bố khoản hỗ trợ tài chính mới cho biết.
Những cải cách này tập trung vào hệ thống tư pháp, cuộc chiến chống tham nhũng và rửa tiền, cũng như các lĩnh vực năng lượng, nông nghiệp và môi trường, cùng nhiều lĩnh vực khác.
Trong gói cứu trợ này, khoảng 5 tỷ euro (5,5 tỷ đô la) được lấy từ khoản vay hỗ trợ Ukraine trị giá 90 tỷ euro (99 tỷ đô la) đã được phê duyệt vào tháng 4 năm 2026.
Khoản tiền 7,9 tỷ euro là đợt giải ngân mới nhất trong chương trình tài trợ của Liên Hiệp Âu Châu có tên gọi "Cơ chế hỗ trợ Ukraine", cung cấp hỗ trợ tài chính cho Kyiv theo từng đợt, gắn liền với việc Ukraine thông qua các cải cách đúng tiến độ cần thiết cho nỗ lực gia nhập Liên Hiệp Âu Châu của nước này.
Quỹ này đôi khi cũng được bổ sung bằng các khoản quyên góp từ các quốc gia khác, chẳng hạn như Na Uy, quốc gia ủng hộ kế hoạch gia nhập Liên Hiệp Âu Châu của Ukraine ngay cả khi bản thân họ vẫn đứng ngoài khối.
Dự kiến sẽ có thêm nhiều khoản thanh toán được thực hiện thông qua Cơ chế hỗ trợ Ukraine cho đến cuối năm 2027, phù hợp với một loạt các thời hạn cải cách đã được Brussels và Kyiv thống nhất.
Sau đó, một ngân sách mới của Liên Hiệp Âu Châu sẽ được thông qua, hiện đang được các nước Liên Hiệp Âu Châu đàm phán và dự kiến sẽ bao gồm khoản hỗ trợ tài chính đáng kể cho Ukraine.
Ngoài ra, các nhà lãnh đạo Liên Hiệp Âu Châu dự kiến sẽ thảo luận về khoản vay bổ sung 45 tỷ euro (50 tỷ đô la) cho Ukraine khi họ họp vào ngày 26 và 27 tháng 11.
[Kyiv Independent: EU greenlights largest ever cash-for-reforms payment to Ukraine]
10. Ukraine tấn công các nhà máy hóa dầu và lọc dầu lớn của Nga.
Lực lượng Ukraine đã tấn công ba cơ sở công nghiệp quân sự của Nga vào đêm 15 tháng 11, bao gồm hai nhà máy hóa dầu và lọc dầu lớn ở Cộng hòa Tatarstan của Nga và một nhà máy sản xuất máy bay trực thăng ở tỉnh Bryansk, theo thông báo của Chuẩn tướng Oleksii Hromov, phát ngôn nhân Bộ Tổng tham mưu Ukraine.
Các cuộc tấn công này là một phần trong chiến dịch rộng lớn hơn của Ukraine nhằm vào các cơ sở công nghiệp quân sự và cơ sở hạ tầng của Nga, vốn hỗ trợ nỗ lực chiến tranh của Mạc Tư Khoa.
" Mỗi ngày các nhà máy này ngừng hoạt động đồng nghĩa với việc thiếu hụt lốp xe cho các phương tiện vận chuyển đạn dược ra tiền tuyến, thiếu hụt các bộ phận cao su cho xe thiết giáp và máy bay, thiếu hụt nguyên liệu thô cho ngành công nghiệp hỏa tiễn và thiếu hụt nhiên liệu cho quân đội Nga", Chuẩn tướng Oleksii Hromov cho biết.
Ông cho biết đã có các vụ nổ và hỏa hoạn tại Nizhnekamskneftekhim, một phần của tập đoàn hóa dầu Sibur của Nga. Địa điểm này nằm cách Ukraine khoảng 1.200 km.
Khu phức hợp này sản xuất cao su tổng hợp, chất dẻo và các sản phẩm hóa dầu khác được sử dụng trong nhiều ngành công nghiệp, bao gồm sản xuất lốp xe quân sự, phụ tùng máy bay và các thiết bị quân sự khác.
Kênh Telegram Exilenova+ của Ukraine, chuyên theo dõi tình hình, trước đó vào ngày 15 tháng 11 đã đưa tin rằng cư dân đã chứng kiến một cuộc tấn công vào một trong những cơ sở công nghiệp của thành phố, nhiều khả năng là khu phức hợp hóa dầu Nizhnekamskneftekhim.
Lực lượng Ukraine cũng tấn công nhà máy lọc dầu TAIF-NK ở Nizhnekamsk, nhắm trúng tổ máy giải quyết dầu chính duy nhất của nhà máy, được gọi là ELOU-AVT-7. Một vụ cháy đã được báo cáo tại hiện trường.
Cơ sở này cung cấp các sản phẩm dầu mỏ và nguyên liệu thô phục vụ nhu cầu nhiên liệu và công nghiệp quân sự của Nga. Nó nằm cách biên giới Ukraine hơn 1.000 km.
Theo Chuẩn tướng Oleksii Hromov, mức độ thiệt hại tại cả hai cơ sở đang được đánh giá.
Thị trưởng Nizhnekamsk, Radmir Belyaev, cho biết thành phố đã hứng chịu một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa kéo dài vào ngày 15 tháng 11, gây thiệt hại cho các cơ sở công nghiệp và một tòa nhà chung cư. Ông cho biết người dân đã được di tản và một số người bị thương.
Mục tiêu thứ ba là công ty Monolit ở Trubchevsk, thuộc tỉnh Bryansk của Nga. Doanh nghiệp này sản xuất máy bay, bao gồm cả trực thăng, cũng như phụ tùng và phụ tùng, và thực hiện gia công kim loại.
Các cơ sở công nghiệp ở Nizhnekamsk đã từng là mục tiêu của các cuộc tấn công tầm xa trước đây của Ukraine.
Ngày 13 tháng 9, Bộ Tổng tham mưu Ukraine xác nhận các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu TANECO ở Nizhnekamsk và nhà máy lọc dầu Slavyansky ở vùng Krasnodar Krai.
Theo Bộ Tổng tham mưu, Ukraine cũng đã tấn công nhà máy lọc dầu TANECO vào ngày 20 tháng 8.
[Kyiv Independent: Ukraine strikes major Russian petrochemical and oil refining plants, helicopter manufacturer, military confirms]
11. Estonia triệu tập nhà ngoại giao Nga sau cáo buộc Nga âm mưu phá hoại nhà sản xuất máy bay điều khiển từ xa.
Ngày 16 tháng 11, Bộ Ngoại giao Estonia cho biết, đại biện lâm thời của Nga đã bị triệu tập sau khi Estonia cáo buộc tình báo quân sự Nga âm mưu đốt phá một công ty quốc phòng của Estonia.
Công ty Threod Systems của Estonia, chuyên sản xuất máy bay điều khiển từ xa trinh sát và tấn công, đã trở thành mục tiêu tấn công vào rạng sáng ngày 14 tháng 11 khi một nghi phạm bị phát hiện đang cố gắng gây ra vụ nổ và phóng hỏa cơ sở của công ty tại Viimsi, gần Tallinn.
"Putin đã thất bại trong việc đạt được các mục tiêu của cuộc chiến tranh xâm lược chống lại Ukraine và hiện đang ngày càng tìm cách gieo rắc sự bất ổn trong số các đồng minh của Ukraine", Ngoại trưởng Estonia Margus Tsahkna cho biết.
Giới chức Estonia tin rằng cơ quan tình báo quân sự Nga, GRU, đứng sau vụ tấn công này.
" Thông qua nhiều hành động phá hoại khác nhau, Nga tìm cách gieo rắc nỗi sợ hãi, chia rẽ xã hội ta và đánh lạc hướng sự chú ý khỏi việc hỗ trợ Ukraine", Tsahkna nói thêm.
Để đáp trả vụ việc, Estonia cũng tuyên bố sẽ đóng cửa các cửa ải biên giới với Nga từ ngày 1 tháng 12. Ông Tsahkna trực tiếp quy kết quyết định này cho vụ việc mới nhất bằng cách nói rằng "các hoạt động thù địch của Nga cũng phải trả giá".
Ông Tsahkna cũng nhấn mạnh thông báo của Liên Hiệp Âu Châu về việc bổ sung 150 lệnh trừng phạt mới nhắm vào một loạt các doanh nghiệp và cá nhân Nga.
"Chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực tăng cường các biện pháp trừng phạt, siết chặt các hạn chế về thị thực và tăng cường hỗ trợ cho Ukraine, đặc biệt là trước mùa đông sắp tới."
Đây không phải là lần đầu tiên một công ty quốc phòng của Estonia trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công có liên hệ với Nga. Vào tháng 8, một vụ đốt phá đã được báo cáo tại Milrem Robotics, một công ty chuyên về xe tự hành điều khiển từ xa, gọi tắt là UGV.
[Kyiv Independent: Estonia summons Russian diplomat following accusations of Russian sabotage attempt on drone manufacturer]
12. Các ngân hàng lớn của Mỹ báo cáo tình trạng gián đoạn dịch vụ trên quy mô lớn.
Theo Downdetector.com, khách hàng tại Bank of America, JPMorgan Chase, US Bank và các tổ chức tài chính lớn khác đã báo cáo sự việc mất kết nối dịch vụ vào thứ Hai.
Theo công cụ theo dõi sự việc, các ngân hàng khác cũng ghi nhận sự gia tăng đột biến về khiếu nại của khách hàng liên quan đến khó khăn trong việc truy cập tài khoản của họ, bao gồm Capital One, Truist và Wells Fargo, trong khi người dùng cũng báo cáo các vấn đề với ứng dụng thanh toán kỹ thuật số Zelle.
Tuy nhiên, Zelle nói với CBS News rằng dịch vụ của họ "vẫn hoạt động bình thường", nhưng một số người dùng có thể đang gặp vấn đề liên quan đến sự việc tại các tổ chức tài chính của họ, điều này có thể làm chậm trễ các khoản thanh toán Zelle.
" Người tiêu dùng sử dụng Zelle thông qua các ngân hàng và tổ chức tín dụng tham gia, những đơn vị này quản lý tài khoản và giữ tiền của họ," một phát ngôn viên của Zelle cho biết. "Người tiêu dùng không có tài khoản Zelle riêng biệt, và Zelle không giữ tiền của người tiêu dùng."
Công ty vận hành mạng lưới Zelle, có tên là Early Warning Services, thuộc sở hữu của các tổ chức tài chính bao gồm Bank of America, Capital One, JPMorgan Chase, PNC Bank, Truist, US Bank và Wells Fargo.
Phát ngôn nhân của ngân hàng Chase cho biết hôm thứ Hai rằng các dịch vụ của ngân hàng đang gặp sự việc kỹ thuật, chứ không phải vấn đề an ninh mạng.
"Do sự việc kỹ thuật, một số giao dịch đang mất nhiều thời gian hơn bình thường để hoàn tất, nhưng khách hàng vẫn có thể truy cập vào tài khoản và tiền của mình", phát ngôn nhân của Chase cho biết trong một tuyên bố. "Chúng tôi đang nỗ lực để giải quyết vấn đề này nhanh nhất có thể."
"Vui lòng thử lại sau."
Một số khách hàng của Chase nhận được thông báo có nội dung: "Một số dịch vụ hiện không khả dụng. Chúng tôi đang khắc phục sự việc. Vui lòng thử lại sau."
Khách hàng ngân hàng bắt đầu báo cáo sự việc khi truy cập các dịch vụ trực tuyến vào sáng thứ Hai. Đến chiều, số lượng báo cáo về sự việc đã tăng vọt, theo Downdetector.com. Tính đến 2 giờ chiều theo giờ ET, gần 4.800 người dùng đã báo cáo sự việc với Chase, nhiều nhất so với bất kỳ ngân hàng nào khác.
Theo Downdetector, khách hàng của Chase đã báo cáo các vấn đề khi truy cập tài khoản trực tuyến của họ, bao gồm xem số dư và thực hiện các giao dịch như chuyển khoản ngân hàng và chuyển tiền điện tử.
Theo trang Web này, khách hàng của Bank of America đã báo cáo các vấn đề với máy ATM cũng như các dịch vụ ngân hàng trực tuyến và di động.
Khách hàng của US Bank đã báo cáo các vấn đề với tài khoản trực tuyến và ứng dụng di động của ngân hàng. Họ cũng gặp khó khăn trong việc chuyển tiền, trong khi khách hàng của Wells Fargo cho biết gặp khó khăn khi đăng nhập vào tài khoản, cũng như khi kiểm tra số dư tài khoản và thực hiện giao dịch.
Một khách hàng của ngân hàng Chase ở Texas đã nói với đài CBS News rằng ông đã cố gắng gửi séc tại một chi nhánh ở Dallas sáng nay, nhưng giao dịch không thể hoàn tất. Một giao dịch viên ngân hàng nói với khách hàng trước mặt ông rằng "hệ thống đang gặp sự việc" mà không cung cấp thêm chi tiết nào, ông cho biết thêm, bày tỏ sự thất vọng về việc thiếu rõ ràng về tình huống này.
Phát ngôn nhân của US Bank cho biết hệ thống của họ không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi sự việc mất mạng. "Tuy nhiên, khách hàng cố gắng gửi hoặc nhận thanh toán Zelle với một tổ chức tài chính khác có thể gặp phải sự chậm trễ trong giao dịch", công ty cho biết trong một tuyên bố gửi tới CBS News.
Phát ngôn nhân của Capital One cho biết họ không bị ảnh hưởng bởi sự việc mất điện và vẫn hoạt động bình thường.
3 cuộc khủng hoảng công nghệ làm nổi bật những hệ thống dễ bị tổn thương
Sự việc gián đoạn dịch vụ ngân hàng xảy ra sau khi Microsoft khôi phục dịch vụ vào thứ Bảy sau sự việc toàn cầu ảnh hưởng đến các dịch vụ Outlook và Teams, làm gián đoạn hoạt động của người dùng, các công ty và chính phủ trên toàn thế giới. Microsoft cho biết sự việc kỹ thuật là nguyên nhân gây ra sự gián đoạn và không liên quan đến một cuộc tấn công mạng.
Những sự việc này cũng xảy ra chỉ vài ngày sau khi các bộ định tuyến bị quá tải buộc Cục Hàng không Liên bang, gọi tắt là FAA phải ra lệnh tạm dừng hoạt động hàng không trên toàn quốc vào thứ Sáu, khiến nhiều hành khách bị mắc kẹt và hàng ngàn chuyến bay bị hủy.
Các chuyên gia an ninh mạng cho biết, mặc dù bề ngoài có vẻ khác nhau, nguyên nhân gốc rễ của sự gián đoạn dịch vụ ngân hàng, sự việc ngừng hoạt động của Microsoft và lỗi hệ thống của FAA, nhưng đều chỉ ra một vấn đề chung.
"Trong tuần qua, đất nước chúng ta đã chứng kiến ba sự việc công nghệ rất nghiêm trọng," Mike Chapple, chuyên gia về CNTT, phân tích và vận hành tại Đại học Notre Dame, cho biết trong một tuyên bố với CBS News. "Khi đi sâu vào chi tiết, mỗi sự việc đều có lời giải thích hợp lý riêng, nhưng tất cả đều chỉ ra một điểm chung: sự phức tạp và dễ tổn thương của các hệ thống mà chúng ta phụ thuộc vào hàng ngày."
Ông lưu ý rằng trong mỗi trường hợp, sự việc kỹ thuật nhanh chóng lan rộng khắp các hệ thống liên kết, gây ra sự gián đoạn lớn trên toàn quốc.
"Chúng tôi chưa biết nhiều về sự việc hệ thống ngân hàng ngày hôm nay, nhưng dường như nó bắt nguồn từ một vấn đề kỹ thuật tại Chase, ảnh hưởng đến các ngân hàng khác thông qua mạng lưới thanh toán chung của họ," Chapple nói thêm.
[CBSNews: Major U.S. banks report widespread service outages]