Vụ kiện cáo buộc điều gì? Và tranh cãi xung quanh Đồng Xu Thánh Phê-rô là gì?

Michelle La Rosa,trong bản tin ngày 29 tháng 5 năm 2026 của tờ The Pillar, cho biết: Tòa án Tối cao Hoa Kỳ hôm thứ Ba tuyên bố sẽ không xem xét đơn kiến nghị từ Hội đồng Giám mục Công Giáo Hoa Kỳ, yêu cầu bác bỏ vụ kiện cáo buộc gian lận liên quan đến việc Hội đồng quảng bá quỹ Đồng Xu Thánh Phê-rô.

Vụ kiện kéo dài từ năm 2020, sau các báo cáo truyền thông cho thấy quỹ này, vốn được nhiều người cho là chủ yếu để hỗ trợ người nghèo và người cần giúp đỡ trên toàn thế giới, thực chất đã được sử dụng để tài trợ cho việc quản lý của Vatican.

Vụ kiện cáo buộc điều gì? Và tranh cãi xung quanh Đồng Xu Thánh Phê-rô là gì? Tờ The Pillar giải thích như sau:

Trọng tâm của vụ kiện là Quỹ Đồng Xu Thánh Phê-rô, một khoản quyên góp hàng năm được thực hiện nhằm hỗ trợ các hoạt động cứu trợ toàn cầu của Giáo hội.

Một phần tiền quyên góp từ Quỹ Đồng Xu Thánh Phê-rô đã được sử dụng để hỗ trợ chi phí hành chính trong Giáo triều Rô-ma trong nhiều thập niên.

Khoản quyên góp này trở nên dính líu đến tai tiếng khi các phương tiện truyền thông năm 2019 đưa tin rằng chỉ có 10% số tiền được phân bổ cho từ thiện, và cáo buộc rằng quỹ Đồng Xu Thánh Phê-rô đã được sử dụng liên quan đến khoản đầu tư bất động sản gây tranh cãi của Vatican tại London — mặc dù báo cáo từ The Pillar cho thấy điều này không đúng sự thật, và các cáo buộc về mối liên hệ trực tiếp giữa quỹ này và vụ tai tiếng bất động sản London đã bị các công tố viên Vatican bác bỏ vào năm 2023.

Năm 2020, một vụ kiện tập thể đã được đệ trình chống lại Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ (USCCB), cáo buộc rằng hội nghị này đã quảng bá khoản quyên góp như một phương tiện giúp đỡ những người nghèo khổ trên khắp thế giới, trong khi phần lớn số tiền – hàng trăm triệu đô la – thực chất đã được Phủ Quốc vụ khanh Vatican chuyển vào các quỹ đầu tư đáng ngờ hoặc được sử dụng “để bù đắp những lỗ hổng trong ngân sách hành chính của Vatican”.

Vụ kiện cáo buộc hội nghị gian lận, làm giàu bất chính và vi phạm nghĩa vụ ủy thác.

Nguyên đơn David O’Connell, một người Công Giáo ở Rhode Island, đã quyên góp cho Quỹ Đồng Xu Thánh Phê-rô vào năm 2018.

Ông cho biết ông đã làm như vậy sau khi Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ (USCCB) đưa ra thông điệp gây hiểu lầm, ngụ ý rằng các khoản quyên góp sẽ được sử dụng để giúp đỡ người nghèo và những người bị ảnh hưởng bởi chiến tranh, thiên tai và dịch bệnh.

O’Connell nói rằng Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ đã “che giấu sự khác biệt này trong việc quảng bá, giám sát và quản lý” việc quyên góp cho Quỹ Peter’s Pence.

Ông nói rằng Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ “biết hoặc lẽ ra phải biết” kết quả có thể xảy ra về cách số tiền đó sẽ được sử dụng.

Các luật sư của ông đang tìm kiếm các tài liệu bao gồm các tài liệu quảng cáo do Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ tạo ra, danh sách người quyên góp và các thông tin liên lạc giữa Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ và các quan chức Vatican.

Lập luận của Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ là gì?

Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ được đại diện trong vụ kiện bởi công ty luật về tự do tôn giáo Becket.

Trong các tài liệu tòa án, Becket lập luận rằng hội nghị “không thu thập khoản đóng góp [Đồng Xu Thánh Phê-rô] và theo luật giáo hội, không thể kiểm soát cách sử dụng khoản đóng góp đó.”

Họ nói rằng số tiền thu được thông qua khoản đóng góp Đồng Xu Thánh Phê-rô được trao trực tiếp cho sứ thần Tòa Thánh và sau đó được chuyển đến Tòa Thánh.

“Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ cung cấp tài liệu quảng cáo cho các giáo phận mà họ có thể lựa chọn sử dụng theo ý mình, nhưng Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ không giám sát, thu thập hoặc phân phối khoản đóng góp này. Và theo luật giáo hội, Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ không kiểm soát cách các giáo phận lựa chọn nói về khoản đóng góp Đồng Xu Thánh Phê-rô,” họ nói.

Ngoài ra, Becket cho rằng vụ kiện nên bị bác bỏ, vì Tu chính án thứ nhất cấm sự can thiệp của nhà nước vào các vấn đề quản trị của Giáo hội.

Ngay cả việc tiếp tục vụ kiện tại tòa án cũng sẽ là một sự vi phạm nghiêm trọng quyền Tu chính án thứ nhất của Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ, Becket nói, vì tính chất xâm phạm của các tài liệu và hồ sơ mà nguyên đơn đang tìm cách tiếp cận cho phiên tòa.

Tòa án đã phán quyết như thế nào?

Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ đã yêu cầu bác bỏ vụ kiện vì cho rằng nó không phù hợp với Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, Tòa án Quận đã bác bỏ yêu cầu của Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ vào tháng 11 năm 2023, cho rằng vụ kiện không liên quan đến giáo lý, quản trị hoặc hoạt động tôn giáo.

Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ đã kháng cáo phán quyết của tòa án quận, nhưng Tòa án Phúc thẩm Hoa Kỳ khu vực D.C. một lần nữa bác bỏ yêu cầu bác bỏ vụ kiện. Tòa án phúc thẩm cho rằng nguyên tắc tự chủ của giáo hội có thể được sử dụng làm biện pháp bào chữa trong trường hợp bị kiện, nhưng không cung cấp quyền miễn trừ khỏi các vụ kiện.

“Các tòa án có thể xét xử các tranh chấp thế tục liên quan đến các tổ chức tôn giáo khi việc giải quyết vụ án không yêu cầu điều tra các tranh chấp về giáo lý,” tòa án phúc thẩm cho biết trong phán quyết tháng 4 năm 2025.

“Học thuyết tự chủ của giáo hội bảo vệ chống lại sự can thiệp của tòa án vào các vấn đề giáo hội; nó không cung cấp cho các tổ chức tôn giáo quyền miễn trừ hoàn toàn khỏi các vụ kiện, điều tra hoặc xét xử,” tòa án nói thêm.

Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ cũng kháng cáo phán quyết đó, yêu cầu Tòa án Tối cao xem xét liệu vụ kiện có được phép tiếp tục hay không. Tòa án quyết định không làm như vậy trong tuần này là diễn biến mới nhất trong vụ kiện.

Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Các phán quyết gần đây đã đề cập đến việc liệu vụ kiện có nên bị bác bỏ hay không. Chúng chưa đề cập đến các cáo buộc được nêu ra trong chính vụ kiện – cụ thể là, Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ đã phạm tội gian lận, làm giàu bất chính và vi phạm nghĩa vụ ủy thác thông qua các thông tin liên lạc của mình liên quan đến việc quyên góp Đồng Xu Thánh Phê-rô.

Vì Tòa án Tối cao đã từ chối xem xét vụ án vào thời điểm này, nên phán quyết của tòa phúc thẩm vẫn giữ nguyên. Điều đó có nghĩa là vụ kiện sẽ được đưa trở lại tòa án cấp dưới, nơi sẽ xem xét nội dung vụ án.

 

J.D. Flynn,đồng chủ bút của The Pillar, ngày 28 tháng 5 năm 2026, cho rằng: Dù điều gì xảy ra trong mùa hè này, Đức Giáo Hoàng Leo chắc chắn sẽ phải đối diện với một thử thách về quyết tâm trước Hội Thánh Piô X có trụ sở tại Thụy Sĩ, và cam kết của nhóm này trong việc phong chức giám mục mới bất chấp lệnh cấm của Đức Giáo Hoàng.

.

Trong khi Vatican của Đức Giáo Hoàng Leo đã hứa sẽ có những hậu quả nhanh chóng nếu nhóm này tiếp tục, cuộc tranh cãi đã thu hút sự chú ý quốc tế, đặc biệt là do những từ ngữ gay gắt mà tình hình có thể được mô tả, và do sự chú ý ngày càng tăng đối với các nghi thức phụng vụ tiền Công đồng kể từ khi Đức Giáo Hoàng Phanxicô hạn chế việc sử dụng chúng vào năm 2021.

Đối với một số người, cuộc đối đầu của Đức Giáo Hoàng với Hội Thánh Piô X đặt ra những câu hỏi về sự vâng phục và thẩm quyền trong một Giáo hội có hệ thống phẩm trật. Nhưng đối với những người khác, điều đó đặt ra câu hỏi về việc Đức Leo sẽ xử lý như thế nào với những rắc rối còn sót lại từ nỗ lực của người tiền nhiệm nhằm hạn chế Thánh Lễ theo Hình thức Ngoại thường, đặc biệt là trong bối cảnh hình thức này dường như ngày càng phổ biến trong giới trẻ Công Giáo ở phương Tây.

Giải quyết tình huống đó sẽ là một thử thách lớn đối với Đức Leo, không chỉ là thử thách về quyết tâm mà còn là thử thách về khả năng sáng tạo trong giáo luật và mục vụ của ngài, trước một hoàn cảnh dường như không dễ dàng biến mất.

—

Kịch bản khả dĩ nhất đối với Hội Thánh Piô X trong suốt mùa hè là các giám mục của họ sẽ làm những gì mà Cha tổng quản Davide Pagliarani đã nói họ sẽ làm — tấn phong giám mục, bất chấp lời cảnh cáo của Đức Giáo Hoàng chống lại kế hoạch này.

Kết quả là những người được tấn phong và những người tấn phong sẽ phải chịu hình phạt vạ tuyệt thông theo giáo luật, điều mà Đức Leo đã chỉ ra rằng Vatican có thể sẽ chính thức tuyên bố — một bước đi hiếm hoi đối với Vatican, nhưng nhằm mục đích truyền đạt sự nghiêm trọng của hành vi bất tuân của Hội Thánh Piô X, và kêu gọi giới lãnh đạo của họ trở lại hiệp thông với người kế vị Thánh Phêrô.

Trong những tuần gần đây, Hồng Y Victor Fernandez, người đứng đầu bộ phận giáo lý của Vatican, đã gợi ý khả năng các linh mục bình thường và thậm chí cả giáo dân có thể phải chịu và bị tuyên bố vạ tuyệt thông giống như lãnh đạo Hội Thánh Thánh Piô X. Viễn cảnh tuyên bố hình phạt đó đối với giáo dân dường như khó xảy ra.

Nhưng dù cho các hình phạt đối với Hội Thánh Piô X được tuyên bố và công khai đến mức nào, tình hình với ban lãnh đạo của nhóm này chắc chắn sẽ đặt ra câu hỏi về những người hiện đang tham dự các nghi lễ của nhóm: “Còn họ thì sao?”

Tóm lại, vì các lãnh đạo của Hội Thánh Piô X gần như chắc chắn sẽ bị trừng phạt vào mùa hè này, nên việc các sự kiện đang diễn ra sẽ đặt ra câu hỏi về việc liệu Giáo hội có xem xét lại sự nhượng bộ của mình đối với các tín hữu Công Giáo có lòng sùng kính các nghi lễ trước Công đồng Vatican II hay không – nếu họ quyết định, một cách dứt khoát hơn, là tránh các Thánh lễ do Hội Thánh Piô X cử hành, thì họ nên đi đâu?

Chính vì lý do đó - cùng với những lý do khác - mà nhiều người tin rằng Đức Giáo Hoàng Leo hiện đang cân nhắc liệu có nên sửa đổi hoặc xem xét lại các hạn chế năm 2021 đối với phụng vụ tiền Công đồng Vatican II do Đức Giáo Hoàng Phanxicô thiết lập trong thông điệp Traditionis custodes hay không.

Trong danh sách khách mời riêng của Đức Giáo Hoàng những tuần gần đây có một số nhân vật được cho là đang cân nhắc vấn đề này, bao gồm một nhóm học giả với một cuốn sách sắp ra mắt về hiện tượng những người Công Giáo truyền thống ở phương Tây, cùng với một số giáo sĩ từng giữ các vị trí lãnh đạo phụng vụ trong Giáo hội.

Và trong khi số lượng người Công Giáo thường xuyên tham dự các nghi lễ tiền Công đồng là khá nhỏ trong toàn bộ Giáo hội, thì dường như con số này đang tăng lên trong giới trẻ Công Giáo, và thu hút sự chú ý và quan tâm trên khắp phương Tây Công Giáo.

Và, từ nhiều góc độ, các hạn chế trong thông điệp Traditionis custodes của Đức Phanxicô hầu như không làm giảm bớt hiện tượng này - mục tiêu rõ ràng của Đức Phanxicô - và thay vào đó, ít nhất, có thể liên quan đến sự gia tăng mức độ phổ biến của nó.

Trong bối cảnh đó, khi cuộc tranh cãi về Hội Thánh Piô X diễn ra, chắc chắn sẽ dấy lên những câu hỏi về việc liệu Đức Giáo Hoàng Leo có kế hoạch giải quyết tình hình do Traditionis tạo ra hay không.

Nếu có, ngài có một số lựa chọn.

—

Mục đích đã nêu của Traditionis custodes là điều chỉnh việc sử dụng các quy tắc phụng vụ tiền Công đồng như một phần của “cuộc tìm kiếm không ngừng về sự hiệp thông Giáo hội”. Nhưng ít nhất ở phương Tây, không rõ mục đích đó đã được hoàn thành bởi sắc lệnh này hay chưa: thay vào đó, có bằng chứng về sự bất hòa ngày càng tăng giữa những người ủng hộ phụng vụ truyền thống và các giám mục của họ, với các linh mục giáo xứ hướng đến việc phục vụ những cộng đồng thường ở vị trí trung gian: đồng cảm với các cộng đồng mà họ đang phục vụ về mặt mục vụ, đồng thời mong muốn khuyến khích sự vâng phục đối với Giáo hội địa phương.

Có thể Đức Leo sẽ xem xét lại tính đúng đắn của sắc lệnh công bố bằng tự sắc trong những tháng tới, hủy bỏ hoàn toàn sắc lệnh này đồng thời khuyến khích các giám mục nhấn mạnh các văn bản phụng vụ hậu Công đồng là “biểu hiện độc nhất vô nhị của nghi thức Rô-ma”, ngay cả khi quay trở lại hiện trạng đã được thiết lập bởi Summorum pontificum, bộ quy tắc cho phép rộng rãi của Đức Bênêđíctô XVI về việc sử dụng các văn bản phụng vụ được ngài gọi là Hình thức Ngoại thường.

Nhưng điều đó dường như không khả hữu. Việc bãi bỏ Traditionis để ủng hộ hình thức tiền thân trực tiếp của nó sẽ bị coi là một sự bác bỏ táo bạo đối với người lập pháp của sắc lệnh này, tức Đức Giáo Hoàng Phanxicô, và do đó là một bước đi trái với phong cách hiệp nhất và hòa giải được Đức Leo áp dụng.

Cũng có khả năng Đức Leo sẽ giữ nguyên Traditionis, đồng thời chỉ thị cho Bộ Phụng vụ của Vatican phải rộng lượng trong việc cho phép các linh mục cử hành Hình thức Ngoại thường, cho phép các nhà thờ giáo xứ được sử dụng để cử hành hình thức này, và cho phép thành lập các giáo xứ cá nhân mới dành riêng cho việc tuân giữ các nghi thức phụng vụ tiền Công đồng. Có một số dấu hiệu cho thấy các nhà ngoại giao của Đức Leo đã chỉ ra cách tiếp cận này, ít nhất là như một biện pháp tạm thời, ở một số quốc gia.

Nhưng lời kêu gọi của Vatican về một “quan điểm mới” đối với việc đưa các yếu tố phụng vụ vào cho thấy rằng kế hoạch của Đức Leo có thể rộng hơn là chỉ đơn thuần diễn giải “rộng lượng” tự sắc Traditionis, và việc các nhà ngoại giao của ngài thúc giục cách tiếp cận đó tại các hội nghị giám mục chỉ nhằm mục đích như một biện pháp tạm thời.

Một số người Công Giáo đã đề xuất khả năng thành lập một giáo phận tòng nhân, hoặc một loạt các giáo phận như vậy, dành cho những người Công Giáo và giáo sĩ có khuynh hướng thể hiện phụng vụ theo truyền thống — có lẽ như một sự thừa nhận đối với mạng lưới cộng đồng mạnh mẽ đã hình thành giữa những người ủng hộ phụng vụ trước Công đồng Vatican II.

Điều này dường như cũng là một khả năng khó xảy ra trong triều đại giáo hoàng của Đức Leo.

Mặt khác, thời gian Đức Leo ở Giáo phận Chiclayo đã cho ngài kinh nghiệm xây dựng sự hiệp nhất giữa các nhóm giáo sĩ thế tục chồng chéo nhau, vì giáo phận của ngài có rất nhiều linh mục thuộc giáo phận tòng nhân Opus Dei, và giáo dân tự liên kết với giáo phận này. Điều đó có thể giúp ngài hình dung được những khả năng của một cấu trúc riêng biệt với sứ mệnh mục vụ độc đáo, và mức độ mà cấu trúc đó có thể tồn tại mà không gây ra chủ nghĩa bè phái.

Mặt khác, mục tiêu của Traditionis dường như là thúc đẩy sự hiệp nhất giữa các tín hữu Công Giáo, và ý tưởng về một cấu trúc giáo hội hoàn toàn song song dành cho những người Công Giáo theo truyền thống khó có thể được coi là con đường dẫn đến sự hiệp nhất giáo hội mong muốn, trong sự hiệp thông với các giám mục giáo phận địa phương và các tín hữu Công Giáo địa phương khác ở Rome. Trên thực tế, một giáo phận tòng nhân có thể bị coi là khuyến khích kiểu cô lập mà Traditionis nhằm chống lại, và trớ trêu thay, nó lại tạo điều kiện cho điều đó ở một số cộng đồng.

Hơn nữa, các giáo phận được thành lập cho di sản Anh giáo đã phải đối diện với những vấn đề kinh niên liên quan đến thực tế về tài chính và quản lý nhân sự, và kinh nghiệm đó có thể đã tạo ra sự không thích thú trong Tòa Thánh đối với viễn cảnh thiết lập các cấu trúc giáo luật tương tự.

Nhưng một khả thể khác có vẻ hợp lý hơn là việc sửa đổi Sắc lệnh Traditionis để thực sự khuyến khích việc thành lập các giáo xứ tòng nhân hướng đến những người Công Giáo có khuynh hướng theo Nghi thức Thánh lễ Ngoại thường, và một số hướng dẫn về cách tốt nhất để triển khai chúng trong các giáo phận.

Ưu điểm của cấu trúc như vậy có thể được coi là tiềm năng cho mối quan hệ mật thiết giữa các cộng đồng truyền thống và giám mục giáo phận của họ — thay vì tham dự các nghi lễ của các dòng tu, hoặc các tổ chức gần như ly giáo như Hội Thánh Piô X, những người Công Giáo có khuynh hướng truyền thống về phụng vụ sẽ vẫn được kết hợp trong một cộng đồng hoàn toàn thuộc giáo phận nơi nó tọa lạc, và hoạt động dưới sự chăm sóc mục vụ trực tiếp và giám sát của giám mục giáo phận.

Cùng với sự khuyến khích cho mục tiêu đó có thể là các hướng dẫn về cách thức kiểm tra, đào tạo và bổ nhiệm các linh mục giáo phận vào các giáo xứ như vậy, và hướng dẫn cho người Công Giáo về việc duy trì mối quan hệ với cả giáo xứ tòng nhân và với những người Công Giáo khác trong khu vực của họ.

Và bởi vì các giáo xứ tòng nhân không bị giới hạn về lãnh thổ — chỉ giới hạn trong lãnh thổ của một giáo phận — nên hướng dẫn về việc thành lập chúng cũng có thể bao gồm một số hướng dẫn về việc cử hành Thánh lễ theo Nghi thức Ngoại thường ở nhiều nơi trong một giáo phận, đáp ứng nhu cầu của các tín hữu Công Giáo trên toàn khu vực dưới một cấu trúc giáo xứ duy nhất.

Một sự sửa đổi Traditionis khuyến khích các giáo xứ tòng nhân có thể được xem ở Rome để cho phép trong triều đại Giáo hoàng Leo một “quan điểm mới mẻ” cung cấp “rộng rãi” cả việc chăm sóc mục vụ và cấu trúc giáo xứ cho các cộng đồng truyền thống, đồng thời trao cho các giám mục nhiều quyền tự do hơn trong việc giám sát và phân định so với những gì có thể được cung cấp theo các điều khoản của Summorum pontificum.

—

Tất nhiên, việc quyết định những lựa chọn mà ban lãnh đạo của Hội Thánh Piô X có thể đưa ra trong mùa hè này, và cách Đức Giáo Hoàng Leo có thể phản ứng, vẫn nằm trong tay chính Hội Thánh Piô X.

Một số nhân vật giáo sĩ thậm chí còn đề xuất rằng hội này có thể từ bỏ kế hoạch hiện tại và tìm kiếm một hình thức công nhận tập thể trong Giáo hội, có lẽ là một giáo phận tòng nhân — “nếu, giống như mọi người Công Giáo, hội này thừa nhận toàn bộ giáo lý của Giáo hội, bao gồm cả các sắc lệnh của Công đồng Vatican II, mà Chỉ có các giám mục hiệp nhất và dưới sự lãnh đạo của Giáo hoàng mới có thể tuyên bố một cach chính đáng có tính trói buộc”.

Điều đó dường như rất khó xảy ra. Nhưng khi giới lãnh đạo của hội tiến gần hơn đến viễn cảnh tuyên bố vạ tuyệt thông, hàng ngàn người Công Giáo trong phạm vi ảnh hưởng của họ sẽ tìm kiếm một nơi được chào đón và đồng hành trong sự hiệp thông với Giáo hội.

Ít nhất qua một vài dấu hiệu, Đức Leo dường như có khuynh hướng dành điều đó cho họ. Câu hỏi về cách thức vẫn còn bỏ ngỏ.

 

Phó Tổng thống nói với các học viên tốt nghiệp Học viện Không quân rằng hãy "sử dụng công nghệ để giúp bạn tốt hơn, nhưng đừng bao giờ khuất phục trước nó."

Theo Amira Abuzeid, trong bản tin ngày 29 tháng 5 năm 2026 của EWTNNews, Phó Tổng thống JD Vance nói với các học viên tốt nghiệp Học viện Không quân Hoa Kỳ vào ngày 28 tháng 5 rằng liên quan đến chiến tranh hiện đại và trí tuệ nhân tạo (AI), ông đồng ý với lời khuyên gần đây của Đức Giáo Hoàng Leo XIV "không nên giao phó những quyết định quan trọng nhất cho công nghệ kỹ thuật số."

Trong bài phát biểu tốt nghiệp tại Colorado Springs, Colorado, Vance nói với hơn 900 học viên tốt nghiệp rằng “điều tôi lo lắng nhất về trí tuệ nhân tạo (AI) là cách nó sẽ thay đổi chiến tranh.”

Vance nói rằng “các quyết định về sự sống và cái chết phải do con người đưa ra chứ không phải máy móc.” Ông cảnh báo các học viên tốt nghiệp hãy kiên quyết bảo vệ vai trò “là những người ra quyết định trong chiến tranh” thay vì giao phó cho AI.

“Các bạn là những người làm chủ chiến tranh và cả trí óc lẫn trái tim của các bạn đều trái ngược với sự giả tạo,” ông nói. “Hãy sử dụng kỹ thuật để giúp các bạn tốt hơn, nhưng đừng bao giờ khuất phục trước nó.”

Vance nhắc lại thông điệp Magnifica Humanitas mới được Đức Giáo Hoàng Leo ban hành gần đây, trong đó Đức Giáo Hoàng nói rằng con người không được phép để AI đưa ra quyết định trong chiến tranh vì những hệ thống đó không “có lương tâm đạo đức, vì chúng không phán xét thiện ác, không nắm bắt được ý nghĩa cuối cùng của các tình huống, hoặc không chịu trách nhiệm về hậu quả.”

Đức Giáo Hoàng Leo kêu gọi một “sự phân định đạo đức và xã hội nhằm bảo vệ quyền tối cao của con người, để đảm bảo rằng trí tuệ con người, với lương tâm và tự do của nó, sẽ luôn dẫn dắt những đổi mới công nghệ và xác định một cách có trách nhiệm việc sử dụng và giới hạn của chúng.”

Trong thông điệp, Đức Giáo Hoàng nói rằng sức mạnh của trí tuệ nhân tạo “vẫn hoàn toàn gắn liền với việc xử lý dữ liệu. Cái gọi là trí tuệ nhân tạo không trải qua kinh nghiệm, không có thân thể, không cảm nhận được niềm vui hay nỗi đau, không trưởng thành qua các mối quan hệ và không biết từ bên trong ý nghĩa của tình yêu, công việc, tình bạn hay trách nhiệm.”

Tổng cộng 931 sinh viên tốt nghiệp đã nhận bằng tốt nghiệp trong lễ tốt nghiệp và sẽ gia nhập Không quân hoặc Lực lượng Vũ trụ, nơi họ sẽ phục vụ tối thiểu năm năm.

Mặc dù Vance nói với các sinh viên tốt nghiệp rằng mối lo ngại chính của ông về trí tuệ nhân tạo là nó sẽ ảnh hưởng đến chiến tranh ra sao, ông cũng thừa nhận những mối quan ngại khác, cụ thể là “nó sẽ ảnh hưởng đến thị trường lao động như thế nào, nó sẽ phân phối nguồn lực ra sao và nó đã thay đổi căn bản cách chúng ta tương tác với nhau, cuộc sống xã hội của chúng ta như thế nào.”

Đức Giáo Hoàng Leo cũng đề cập đến những mối lo ngại này trong thông điệp của mình, viết rằng trong khi các hệ thống AI “thường vượt trội hơn trí tuệ con người về tốc độ và khả năng tính toán, mang lại lợi ích hữu hình trên nhiều lĩnh vực”, xã hội không được quên “sự ưu tiên của lao động con người so với bất cứ tư duy nào chỉ tập trung vào tài chính hoặc năng suất — với sự quan tâm đến những người và gia đình dễ bị bóc lột nhất”.

Các hệ thống AI “có thể bắt chước ngôn ngữ, hành vi và kỹ năng phân tích, hoặc thậm chí mô phỏng sự đồng cảm và thấu hiểu”, Đức Giáo Hoàng viết, “nhưng chúng không hiểu những gì chúng tạo ra, vì chúng thiếu góc nhìn về tình cảm, quan hệ và tâm linh nhờ đó con người trưởng thành trong khôn ngoan”.

Lý thuyết Chiến tranh Chính nghĩa “lỗi thời”

Phó tổng thống nói với các học viên rằng điều “làm cho người Mỹ trở nên độc đáo… là chúng ta tiến hành chiến tranh một cách chính nghĩa”, khuyên nhủ họ phải làm điều tương tự khi họ trở thành “những người lãnh đạo trên chiến trường”.

Tiến hành những cuộc chiến tranh chính nghĩa “là một gánh nặng to lớn đặt lên vai các bạn. Nhưng đó là một gánh nặng mà chúng tôi giao phó cho các bạn với sự tin tưởng tuyệt đối”, Vance nói. “Và nếu chiến tranh trong tương lai phải đáp ứng được các giá trị đạo đức của tổ tiên chúng ta, thì những quyết định về sự sống và cái chết phải do con người đưa ra chứ không phải máy móc.”

“Chính các bạn là những người đảm bảo rằng sức mạnh hủy diệt của chúng ta trong chiến tranh, điều vừa đáng kinh ngạc vừa cần thiết… cũng tồn tại song song với trái tim và lương tâm của chúng ta”, ông nói.

Tuy nhiên, trong thông điệp của mình, Đức Giáo Hoàng Leo đề nghị Giáo hội phải cập nhật “lý thuyết chiến tranh chính nghĩa” của mình trước những phát triển kỹ thuật và chính trị hiện đại.

“Ngày nay, hơn bao giờ hết, không ảnh hưởng đến quyền tự vệ theo nghĩa chặt chẽ nhất, điều quan trọng là phải khẳng định lại rằng lý thuyết ‘chiến tranh chính nghĩa’, vốn thường được sử dụng để biện minh cho bất cứ loại chiến tranh nào, giờ đây đã lỗi thời”, Đức Giáo Hoàng nói.

Trong khi thừa nhận quyền tự vệ chính đáng của các quốc gia, Đức Giáo Hoàng viết rằng việc dùng đến “vũ lực, bạo lực và vũ khí phản ánh sự nghèo nàn về mặt quan hệ, điều luôn dẫn đến những hậu quả thảm khốc đối với dân thường”.

“Nhân loại sở hữu những công cụ hữu hiệu và có khả năng hơn nhiều để thúc đẩy sự sống con người và giải quyết xung đột, chẳng hạn như đối thoại, ngoại giao và tha thứ”, ngài nói.

Bài phát biểu của Vance trước các học viên Không quân diễn ra sau những bình luận gần đây của Đức Giáo Hoàng Leo, trong đó ngài ám chỉ rằng Hoa Kỳ không tham gia vào một cuộc chiến tranh chính nghĩa, những nhận xét đã được tiếp nối bằng một cuộc tấn công bằng lời lẽ gay gắt từ Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Vance đã lên tiếng về vấn đề này vài tuần trước, cho rằng Đức Giáo Hoàng nên thận trọng hơn khi phát biểu về các vấn đề thần học như chiến tranh chính nghĩa.

“Cũng giống như việc Phó Tổng thống Hoa Kỳ cần thận trọng khi tôi nói về các vấn đề chính sách công, tôi nghĩ điều rất, rất quan trọng là Đức Giáo Hoàng cũng cần thận trọng khi nói về các vấn đề thần học,” ông nói.

 

1. Thụy Điển tuyên bố cung cấp 16 máy bay Gripen cho Ukraine.

Ngày 28 tháng 5, Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson thông báo Thụy Điển có kế hoạch chuyển giao 16 máy bay chiến đấu Saab JAS 39 Gripen C/D đã qua sử dụng cho Ukraine và hỗ trợ Kyiv mua tới 20 máy bay Gripen E hiện đại hơn.

“Ukraine đã xác định rõ Gripen là lựa chọn ưu tiên cho lực lượng không quân của mình trong dài hạn và dự định mua phiên bản mới nhất, Gripen E,” ông Kristersson cho biết tại cuộc họp báo chung với Tổng thống Volodymyr Zelenskiy ở Uppsala.

Theo chính phủ Thụy Điển, Ukraine dự định tài trợ cho việc mua máy bay Gripen E/F trong tương lai bằng 2,5 tỷ euro (2,8 tỷ đô la) từ cơ chế Cho vay Hỗ trợ Ukraine của Liên minh Âu Châu.

Ông Kristersson cho biết các cuộc đàm phán về việc mua sắm máy bay Gripen E vẫn đang diễn ra và việc giao hàng loại máy bay mới này có thể bắt đầu vào năm 2030.

Ông cho biết thêm rằng Thụy Điển cũng sẽ chuyển giao 16 máy bay Gripen C/D hiện đang được Không quân Thụy Điển sử dụng, dự kiến việc giao hàng sẽ bắt đầu vào đầu năm 2027 sau khi Ukraine hoàn tất thỏa thuận mua bán và Thụy Điển nhận được các giấy phép xuất khẩu cần thiết.

Việc chuyển giao này sẽ tiếp tục mở rộng phi đội máy bay chiến đấu do phương Tây cung cấp cho Ukraine, vốn đã bao gồm các máy bay F-16 của Mỹ và Mirage 2000 của Pháp, nhưng vẫn chưa đủ để bảo vệ hoàn toàn các thành phố và cơ sở hạ tầng của Ukraine trước các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa của Nga hàng ngày.

“Đây thực sự là một sự kiện lịch sử, một ngày lịch sử đối với sự hợp tác của chúng ta và đối với các quốc gia của chúng ta,” Tổng thống Zelenskiy phát biểu trong cuộc họp báo.

“Chúng tôi đang nói cụ thể về một phi đội máy bay Gripen dành cho Ukraine, và đây là sự hỗ trợ vô cùng quan trọng đối với chúng tôi,” ông nói thêm.

Tổng thống Zelenskiy cho biết Ukraine dự kiến sẽ nhận được “những khả năng đầu tiên” trong vòng 10 tháng tới và xác nhận rằng các phi công Ukraine đã bắt đầu huấn luyện liên quan đến loại máy bay này.

[Kyiv Independent: Sweden announces 16 Gripens for Ukraine]

2. Ukraine sẽ nhận được “vũ khí tầm xa” để chống lại máy bay Nga đang oanh tạc các vị trí tiền tuyến bằng bom lượn.

Tướng Kyrylo Budanov, chánh văn phòng của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy, cho biết Ukraine sẽ nhận được những chiếc máy bay chiến đấu Gripen đầu tiên của Thụy Điển cùng với hỏa tiễn không đối không tầm xa Meteor. Ông Budanov lập luận rằng sự kết hợp này sẽ cho phép Ukraine đẩy lùi các máy bay Nga phóng bom lượn dẫn đường, gọi tắt là KAB vào các vị trí của Ukraine từ ngay phía sau tiền tuyến.

Các máy bay chiến đấu ném bom của Nga mang theo bom KAB đã oanh tạc các vị trí tiền tuyến của Ukraine trong suốt cuộc chiến, thường phóng bom từ không phận Nga, ngoài tầm với của hệ thống phòng không Ukraine. Hiện tại, Ukraine không có vũ khí có hệ thống để chống lại chúng.

Ông mô tả sự kết hợp này là yếu tố quan trọng nhất của năng lực mới và là một bước tiến hướng tới “kiến trúc quốc phòng hoàn toàn mới” của Ukraine.

Khả năng tấn công ngoài tầm nhìn của Meteor, được coi là một trong những hệ thống không đối không tiên tiến nhất đang được sử dụng, sẽ cho phép các phi công Gripen của Ukraine đe dọa các máy bay phóng hỏa tiễn từ khoảng cách xa hơn nhiều so với các lựa chọn hiện tại của Ukraine, ArmyInform giải thích trong một bài báo gần đây về hệ thống này.

Được xây dựng cho cuộc chiến mà Ukraine đang tham gia.

Ông Budanov lưu ý rằng Gripen được thiết kế cho chiến tranh mà máy bay phải hoạt động nhanh chóng và linh hoạt từ các phi trường khác nhau, trong môi trường phòng không dày đặc và dưới áp lực liên tục của đối phương - một mô hình chiến đấu rất phù hợp với thực tế hiện tại của Ukraine.

Các máy bay chiến đấu này mở rộng các lựa chọn của Kyiv trong việc chống lại không quân, hỏa tiễn, máy bay điều khiển từ xa và hệ thống tấn công của Nga, đồng thời giúp hoàn thiện hơn kiến trúc phòng không nhiều lớp mà Ukraine đang hướng tới.

Ông nói thêm rằng việc cung cấp máy bay Gripen cho Ukraine là một đóng góp cho an ninh của toàn Âu Châu, chứ không chỉ riêng an ninh của Ukraine.

Những chiếc máy bay Gripen đầu tiên nằm trong gói viện trợ mà Stockholm đã hoàn tất trong tuần này, bao gồm 16 máy bay Gripen C/D được tặng và tối đa 20 máy bay Gripen E/F đời mới hơn mà Ukraine sẽ mua bằng khoản vay 2,5 tỷ euro từ Liên Hiệp Âu Châu, theo Euromaidan Press.

[Europe Maidan: Ukraine will receive “long arm” against Russian aircraft battering front positions with glide bombs]

3. Một quan chức thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cho biết khả năng tái diễn chiến tranh với Mỹ là thấp.

Phát ngôn nhân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, Trung Tá Ebrahim Zolfaghari, cho biết hôm Thứ Năm, 28 Tháng Năm, rằng việc tái khởi động chiến tranh với Hoa Kỳ khó có thể xảy ra, nhưng ông cảnh báo rằng Iran sẵn sàng tự vệ trước bất kỳ cuộc tấn công mới nào.

“Khả năng xảy ra chiến tranh rất thấp do đối phương yếu; quân đội đang nằm chờ sẵn với đầy đủ đạn dược,” hãng thông tấn bán chính thức Tasnim, có liên hệ với lực lượng vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, gọi tắt là IRGC, dẫn lời Mohammad Akbarzadeh, phó chỉ huy chính trị của lực lượng hải quân IRGC, cho biết.

“Đừng nghi ngờ rằng chúng tôi sẽ biến khu vực từ Chabahar đến Mahshahr thành nghĩa địa cho những kẻ xâm lược,” ông nói, đề cập đến các địa điểm ở hai đầu bờ biển phía nam dài của Iran ở Vịnh Ba Tư.

Trong khi đó, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cho biết mười thủy thủ người Ấn Độ, bị bắt giữ tại Iran hồi tháng 7 trên một tàu chở dầu, đã được thả sau “những nỗ lực đàm phán ngoại giao bền bỉ”.

Ông tuyên bố rằng các thủy thủ trên tàu MV Harbour Phoenix đã bị “giam giữ, bắt giữ và bỏ tù ở Iran sau khi tàu bị chặn bắt gần cảng Jask vào tháng 7 năm 2025”.

“Các thủy thủ hiện đã được thả và đoàn tụ an toàn”, cơ quan hàng hải cho biết. “…Các thủ tục cần thiết đang được phối hợp để sớm đưa các thành viên thủy thủ đoàn trở về Ấn Độ.”

New Delhi và Tehran từ lâu đã có quan hệ ngoại giao và năng lượng mật thiết, nhưng Ấn Độ cũng duy trì mối quan hệ chặt chẽ với Hoa Kỳ và Israel.

Lực lượng Iran thường xuyên tuyên bố chặn bắt các tàu mà họ cho là đang vận chuyển nhiên liệu trái phép ở Vịnh Ba Tư.

Ấn Độ đã theo đuổi chính sách ngoại giao kín đáo và hạn chế tối đa bình luận công khai trong các cuộc đàm phán về việc thả các thủy thủ. Nước này không cung cấp thêm chi tiết về lý do bắt giữ hoặc về con tàu, vốn được các trang web theo dõi tàu biển liệt kê là tàu chở sản phẩm dầu mỏ mang cờ Palau.

Ấn Độ sở hữu một trong những lực lượng thủy thủ thương thuyền lớn nhất thế giới, với hàng ngàn thủy thủ Ấn Độ hoạt động trên các tuyến vận tải biển vùng Vịnh.

[CBSNews: Iran Revolutionary Guard official says possibility of renewed war with U.S. is low]

4. 3 tàu chở dầu thuộc hạm đội bí mật của Nga bị máy bay điều khiển từ xa tấn công bốc cháy dữ dội gần bờ biển Hắc Hải của Thổ Nhĩ Kỳ.

Theo hãng tin Reuters dẫn lời tuyên bố từ công ty vận tải biển Tribeca, ba tàu chở dầu trước đó được xác định thuộc hạm đội bí mật của Nga đã bị máy bay điều khiển từ xa tấn công ở Hắc Hải ngoài khơi bờ biển Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 28 tháng 5.

Reuters không nêu rõ ai phải chịu trách nhiệm về vụ tấn công này. Tuy nhiên, Maria Zakharova, giám đốc phòng báo chí Bộ Ngoại giao, tuyên bố hôm Thứ Sáu, 29 Tháng Năm, rằng Ukraine sẽ phải trả giá cho việc đánh chìm các tàu chở dầu của Nga.

Nga sử dụng hạm đội tàu chở dầu cũ kỹ, thường không được bảo hiểm đầy đủ, để né tránh các lệnh trừng phạt quốc tế đối với hoạt động buôn bán dầu mỏ của nước này. Các quan chức phương Tây cũng bày tỏ lo ngại rằng các tàu này có thể liên quan đến các hoạt động hỗn hợp rộng lớn hơn của Nga ở Âu Châu, bao gồm hoạt động gián điệp và vận hành máy bay điều khiển từ xa.

Các tàu chở dầu James II, Altura và Velora đều đang ở cách bờ biển phía bắc Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 80 km khi các cuộc tấn công xảy ra.

Không có trường hợp thương vong nào được báo cáo trong số các thành viên thủy thủ đoàn. Họ được tin là đã bỏ tàu lên các thuyền nhỏ và vào bờ an toàn.

Ukraine chưa bình luận về các báo cáo này, nhưng trong những tháng gần đây, máy bay điều khiển từ xa tầm xa của Ukraine đã tấn công vào các tàu chở dầu thuộc hạm đội bí mật của Nga ở Địa Trung Hải và bờ biển Hắc Hải của Thổ Nhĩ Kỳ.

[Kyiv Independent: 3 Russian shadow fleet tankers attacked by drones near Turkey's Black Sea coast]

5. Bà Stefanishyna cho biết Ukraine sẵn sàng chi tiền mua thêm hệ thống Patriot.

Đại sứ Ukraine tại Washington, bà Olha Stefanishyna, cho biết khi bình luận về lời kêu gọi hỗ trợ thêm từ Tổng thống Volodymyr Zelenskiy rằng Ukraine sẵn sàng tài trợ cho các hệ thống phòng không Patriot và hỏa tiễn đánh chặn bổ sung.

Bà Stefanishyna hôm thứ Năm cho biết thông điệp của Ukraine gửi tới Washington là những diễn biến ngoại giao không làm thay đổi tình hình trên chiến trường khi các cuộc tấn công hỏa tiễn của Nga ngày càng gia tăng.

“Thực tế trên mặt đất không thay đổi. Người dân vẫn đang chết”, bà nói trong một cuộc phỏng vấn với Đài Phát thanh Âu Châu Tự do/Đài Phát thanh Tự do.

Bà nói thêm rằng khả năng phòng thủ của Ukraine trước các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn đạn đạo phụ thuộc phần lớn vào các hệ thống do Mỹ cung cấp.

“Khả năng duy nhất nằm hoàn toàn trong tay chính phủ Mỹ là khả năng đánh chặn hỏa tiễn đạn đạo,” Stefanishyna nói. “Và đây là khả năng phòng thủ mà chúng tôi cần, và là khả năng duy nhất mà chúng tôi thực sự rất muốn đàm phán với Hoa Kỳ.”

Ukraine sẵn sàng tài trợ cho các hệ thống bổ sung.

Stefanishyna nói rằng Kyiv “hoàn toàn có thể chi trả” cho các hệ thống Patriot và hỏa tiễn bổ sung nếu Mỹ đồng ý cung cấp.

Những bình luận của bà được đưa ra sau bức thư của Tổng thống Zelenskiy gửi Tòa Bạch Ốc và Quốc hội Mỹ, cảnh báo về tình trạng thiếu hụt khi Nga leo thang các cuộc tấn công hỏa tiễn.

Trước đó, Tổng thống Zelenskiy mô tả hệ thống Patriot là phương tiện phòng thủ hiệu quả nhất chống lại hỏa tiễn đạn đạo của Nga.

Ông cho rằng tiến độ giao hàng hiện tại không còn phản ánh đúng quy mô của mối đe dọa và kêu gọi hỗ trợ nhanh hơn.

Tổng thống Zelenskiy nói thêm: “Tốc độ giao hàng hiện tại thông qua chương trình PURL không còn tương ứng với thực tế của các mối đe dọa mà chúng ta đang phải đối mặt”, đề cập đến Danh sách các nhu cầu ưu tiên của NATO dành cho Ukraine, gọi tắt là PURL, thông qua đó NATO giúp tài trợ vũ khí của Mỹ cho Kyiv.

“Phòng không cứu sống nhiều người”

Dân biểu đảng Cộng hòa Joe Wilson ủng hộ yêu cầu của Ukraine, mô tả Kyiv là một đối tác quan trọng.

“Hệ thống phòng không cứu sống nhiều người, và Ukraine là một đối tác đáng tin cậy trong cuộc chiến chống khủng bố”, Wilson cho biết.

Tương tự, cựu Đại sứ Mỹ tại Ukraine, William Taylor, cho biết hệ thống Patriot vẫn đóng vai trò quan trọng khi Nga tiếp tục tấn công vào các thành phố.

“Nhu cầu về các hệ thống phòng thủ hỏa tiễn đạn đạo như Patriot là vô cùng cấp thiết”, Taylor nói.

Tòa Bạch Ốc đã không đưa ra phản hồi công khai nào về yêu cầu của Tổng thống Zelenskiy trong bối cảnh các cuộc tấn công của Nga đang gia tăng.

[Kyiv Post: Ukraine Ready to Pay for More Patriot Systems, Stefanishyna Says]

6. Một nhóm nghiên cứu phi đảng phái cho biết, việc bổ sung nguồn cung hỏa tiễn của Mỹ có thể mất 3 năm hoặc hơn.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, gọi tắt là CSIS, một tổ chức tư vấn phi đảng phái, nguồn cung hỏa tiễn của Mỹ bị cạn kiệt do chiến tranh với Iran có thể mất ba năm hoặc hơn để thay thế.

Theo nghiên cứu được công bố hôm thứ Tư, trong khi một số loại hỏa tiễn có thể chỉ mất một hoặc hai năm để thay thế, chẳng hạn như hỏa tiễn tấn công chính xác và hỏa tiễn không đối đất phối hợp, thì các loại vũ khí tiên tiến hơn khác có thể mất nhiều thời gian hơn.

Theo nhóm nghiên cứu, hỏa tiễn Patriot, trong đó ước tính có từ 1.060 đến 1.430 quả được sử dụng trong các cuộc tấn công vào Iran, có thể phải đến giữa năm 2029 mới được khôi phục về mức trước chiến tranh. Việc thay thế hỏa tiễn THAAD (Terminal High Altitude Area Defense) cũng có thể mất đến giữa hoặc cuối năm 2029.

Nhóm nghiên cứu cho biết, hỏa tiễn hành trình Tomahawk, một trong những loại vũ khí tầm xa chủ chốt được quân đội Mỹ sử dụng, sẽ mất thời gian lâu nhất để thay thế. Hơn 1.000 chiếc đã được sử dụng trong chiến tranh và lượng dự trữ trước chiến tranh có thể không được bổ sung đầy đủ cho đến đầu năm 2031.

Trong phiên điều trần ngày 30 tháng 4, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth chỉ nói rằng có thể mất “nhiều tháng hoặc nhiều năm” để thay thế lượng dự trữ đã cạn kiệt trong chiến tranh.

[CBSNews: U.S. missile supply could take 3 years or more to replenish, nonpartisan research group says]

7. Tòa Bạch Ốc cho biết các nhà đàm phán Mỹ và Iran đã đồng ý về bản ghi nhớ, nhưng vẫn cần sự chấp thuận của Tổng thống Trump.

Tòa Bạch Ốc hôm thứ Năm xác nhận rằng các nhà đàm phán của Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận về một bản ghi nhớ gia hạn lệnh ngừng bắn hiện tại thêm 60 ngày, trong thời gian đó hai bên sẽ tiến hành đàm phán về việc kiềm chế chương trình hạt nhân của Tehran.

Bản tin của kênh truyền hình Channel 12, được Tòa Bạch Ốc xác nhận, đã nêu rõ các điều khoản chính của biên bản ghi nhớ như sau:

Thứ nhất: Thỏa thuận ngừng bắn sẽ được gia hạn thêm 60 ngày.

Thứ hai: Việc đi lại qua eo biển Hormuz sẽ không bị cản trở và không giới hạn, không thu phí và không có sự can thiệp của Iran.

Thứ ba: Iran sẽ gỡ bỏ tất cả các thủy lôi mà nước này đã đặt trong eo biển trong vòng 30 ngày.

Thứ tư: Theo thỏa thuận khôi phục quyền lưu thông cho tàu thuyền qua eo biển, lệnh phong tỏa các cảng của Iran do Mỹ thực hiện sẽ được dỡ bỏ dần dần.

Thứ năm: Việc rút quân Mỹ đóng tại khu vực này từ khi chiến tranh bắt đầu sẽ phụ thuộc vào việc đạt được một thỏa thuận lâu dài giữa các bên, bao gồm cả vấn đề hạt nhân.

Thứ sáu: Iran sẽ đưa ra cam kết không tìm kiếm vũ khí hạt nhân, không cố gắng phát triển vũ khí hạt nhân và không cố gắng mua vũ khí hạt nhân.

Thứ bẩy: Iran cam kết rằng những vấn đề đầu tiên được thảo luận trong các cuộc đàm phán về một thỏa thuận lâu dài, sẽ bắt đầu ngay sau khi biên bản ghi nhớ được ký kết, sẽ là cách giải quyết kho dự trữ uranium làm giàu của nước này và làm thế nào để hạn chế việc làm giàu uranium ở Iran.

Thứ tám: Về phía mình, Mỹ cam kết rằng sau khi đàm phán kết thúc, họ sẽ nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Iran và giải tỏa các khoản tiền bị đóng băng của Iran.

Thứ chín: Trong suốt 60 ngày đàm phán, Mỹ sẽ tạm đình chỉ một số lệnh trừng phạt để cho phép Iran bán dầu mà không bị hạn chế.

Thứ mười: Việc gia hạn lệnh ngừng bắn 60 ngày sẽ áp dụng cho Li Băng, nhưng Israel vẫn có thể hành động chống lại các mối đe dọa trực tiếp từ Hezbollah.

Một bản tin của kênh truyền hình Channel 12 — được Tòa Bạch Ốc xác nhận —cho biết Tổng thống Trump muốn dành vài ngày để suy nghĩ trước khi quyết định có phê duyệt bản ghi nhớ này hay không.

Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran dẫn lời một nguồn tin thân cận với nhóm đàm phán của Tehran cho biết văn bản thỏa thuận cuối cùng vẫn đang được hoàn thiện và Iran sẽ công khai thông báo phê duyệt nếu và khi điều đó xảy ra.

Nguồn tin từ Israel nói với kênh truyền hình Channel 12 rằng Ngoại trưởng Abbas Araghchi và Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf “có thể đã đồng ý với thỏa thuận nhưng họ không có quyền ký kết”. “Chúng tôi không có dấu hiệu nào cho thấy ông Mojtaba đã đồng ý”.

[Times Of Israel: White House: US, Iran negotiators have agreed to MoU, but Trump’s approval still needed]

8. Việc sử dụng hỏa tiễn ‘Oreshnik’ phản tác dụng đối với Putin khi làm lộ công nghệ hỏa tiễn của Nga

Việc Nga sử dụng hỏa tiễn đạn đạo “Oreshnik” trong các cuộc tấn công vào Ukraine có khả năng làm suy yếu chứ không phải tăng cường đòn bẩy quân sự của Putin, vì mảnh vỡ từ vũ khí này hiện đang cung cấp cho Ukraine và các nhà phân tích phương Tây những thông tin hiếm hoi về thiết kế và khả năng của nó, một Dân biểu cao cấp của Mỹ cho biết tại Kyiv.

Phát biểu tại cuộc họp báo hôm thứ Năm, Jim Himes, một thành viên của Ủy ban Tình báo Hạ viện Hoa Kỳ, cho biết việc triển khai một hỏa tiễn được tường trình có khả năng mang đầu đạn hạt nhân đánh dấu một sự leo thang – nhưng lại không đạt được hiệu quả răn đe như dự định.

Ông lập luận rằng, thay vì phô trương sức mạnh, các cuộc tấn công đang tạo ra giá trị tình báo cho Ukraine và các đồng minh của nước này.

“Giống như nhiều bước đi khác của Vladimir Putin, điều này sẽ gây ra tác dụng ngược lại với những gì ông ấy đang cố gắng đạt được”, Himes nói.

Các quan chức Ukraine cũng đặt ra câu hỏi về thành phần cấu tạo của hỏa tiễn. Đặc phái viên của Tổng thống, Vladyslav Vlasiuk, hôm thứ Ba cho rằng hỏa tiễn “Oreshnik” có thể chứa rất ít hoặc không có phụ tùng sản xuất ở nước ngoài, điều này phân biệt nó với các hệ thống khác của Nga vốn phụ thuộc nhiều vào các bộ phận nhập khẩu.

Tuy nhiên, hôm thứ Năm, các quan chức Ukraine cho biết các phụ tùng được sản xuất tại một nhà máy của Belarus đã được phát hiện bên trong hỏa tiễn “Oreshnik”.

Theo RBC-Ukraine, ông Himes cho biết: “Điều này sẽ không làm người Ukraine sợ hãi”, đồng thời lưu ý rằng các mảnh vỡ thu được đang được các chuyên gia Ukraine và phương Tây nghiên cứu để đánh giá hiệu suất và công nghệ của hệ thống.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết Nga đã phóng hai hỏa tiễn “Oreshnik” vào đêm 24 tháng 5, một quả bắn trúng khu vực Kyiv và quả còn lại được tường trình rơi xuống khu vực Donetsk đang bị tạm chiếm tạm thời.

[Kyiv Post: ‘Oreshnik’ Use Backfires On Putin By Exposing Russian Missile Tech – US Lawmaker]

9. Ngũ Giác Đài đặt nền móng cho cuộc xâm lược Cuba.

Ngũ Giác Đài đã dành nhiều tháng để bố trí quân đội và vũ khí cần thiết cho việc Mỹ phát động một cuộc tấn công quân sự vào Cuba — tất cả những gì họ cần là sự bật đèn xanh cuối cùng từ Ông Donald Trump.

Tổng thống đã từng đề xuất xâm lược hòn đảo này sau khi các biện pháp gây áp lực kinh tế và chính trị thất bại trong việc lật đổ chính phủ Cộng sản. Nhưng sự hiện diện ngày càng tăng của Hải quân Mỹ trong khu vực — lớn nhất thế giới ngoài Trung Đông — sẽ cho phép Mỹ hành động ngay lập tức.

Những tài sản được bố trí chiến lược này tạo tiền đề cho hành động quân sự, từ việc bắt giữ giới lãnh đạo Havana tương tự như vụ bắt giữ cựu Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, đến một loạt các cuộc tấn công chính xác. Và chúng mở ra khả năng Mỹ tự mình lao vào cuộc xung đột quốc tế thứ ba dưới thời chính quyền Trump.

Ngoại trưởng Marco Rubio phát biểu tại cuộc họp toàn thể Nội các rằng Cuba đang “gặp rất nhiều rắc rối”. “Việc có một quốc gia thất bại chỉ cách bờ biển của chúng ta 90 dặm là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia của Hoa Kỳ.”

Hạm đội trong khu vực hiện nhỏ hơn một chút so với hồi tháng Giêng khi Mỹ bắt giữ Maduro. Nhưng nhóm tác chiến Hàng Không Mẫu Hạm USS Nimitz đã tiến vào vùng biển Caribbean hồi tháng Năm, cùng với một số tàu khu trục và tuần dương hạm mang hỏa tiễn dẫn đường có khả năng phóng hỏa tiễn chính xác vào các mục tiêu trên đất liền. Theo các trang web theo dõi chuyến bay, một loạt máy bay điều khiển từ xa và máy bay giám sát tiên tiến của Mỹ cũng đã bay vòng quanh Cuba trong nhiều tháng. Các tàu đổ bộ và tàu hộ tống USS Kearsarge, chở theo 2.500 Thủy Quân Lục Chiến, đang ở ngoài khơi bờ biển Virginia để chuẩn bị cho một đợt triển khai mới và có thể thay thế một số tàu đang trở về nước.

Việc tăng cường lực lượng mang lại nhiều lựa chọn quân sự khác nhau, mặc dù Ngũ Giác Đài sẽ cần thêm quân số cho một cuộc đổ bộ quy mô lớn.

Tàu ngầm Nimitz đến khu vực này cùng ngày Mỹ truy tố cựu tổng thống Raul Castro, động thái được tường trình một cuộc phô trương sức mạnh công khai. “Tàu Nimitz có lẽ chủ yếu được sử dụng để hăm dọa, mặc dù nó cũng có thể được sử dụng trong một chiến dịch quân sự nếu cần thiết”, Mark Cancian, cựu quan chức Ngũ Giác Đài và hiện là nhà phân tích cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, cho biết.

Ông nói rằng con tàu này, cùng với các máy bay chiến đấu đóng tại Florida và Puerto Rico, có thể sẽ đóng vai trò trong bất kỳ hành động quân sự nào ở Cuba. “Các cuộc không kích có thể nhằm phá hủy hệ thống phòng không của họ để cho phép các hoạt động không quân rộng hơn hoặc, có lẽ, tiêu diệt giới lãnh đạo của họ với ý định thiết lập mối quan hệ như chúng ta đã có với Venezuela. Raul Castro sẽ là mục tiêu đầu tiên của họ.”

Nhưng chính quyền đang phải đối mặt với áp lực thời gian để hành động. Nhiều tàu chiến lớn nhất được triển khai trong mùa hè này đang ở ngoài khơi gần 10 tháng, vượt xa thời gian thông thường từ sáu đến bảy tháng. Điều này khiến các quan chức quốc phòng lo ngại về việc thủy thủ đoàn phải làm việc quá sức, và làm tăng thêm áp lực lên lực lượng hải quân vốn cũng đang tiến hành phong tỏa các tàu của Iran ở Vịnh Ba Tư.

Tòa Bạch Ốc đã chuyển các câu hỏi đến Ngũ Giác Đài. Hải quân từ chối bình luận về các đợt triển khai hiện tại. Bộ Tư lệnh Hải quân miền Nam không trả lời yêu cầu bình luận.

“Những đợt triển khai dài ngày liên tiếp như vậy sẽ gây ra nhiều vấn đề theo thời gian,” một quan chức quốc phòng cho biết, yêu cầu giấu tên để có thể thẳng thắn nói về các hoạt động quân sự. “Việc giữ chúng ở đó quá lâu sẽ tạo ra nhiều vấn đề hơn về lâu dài khi cần phải tân trang và sửa chữa những con tàu đó sau khi chúng trở về.”

Các nhiệm vụ kéo dài này diễn ra sau đợt triển khai kỷ lục kéo dài 11 tháng của Hàng Không Mẫu Hạm USS Gerald R. Ford, kết thúc vào tháng này sau khi khởi hành từ Âu Châu đến vùng biển Caribbean cho chiến dịch chống Maduro và sau đó đến Trung Đông cho cuộc chiến với Iran.

Tàu ngầm Nimitz cũng được gia hạn thời gian hoạt động, vốn được dự kiến là đợt triển khai cuối cùng trong sự nghiệp kéo dài 50 năm của nó. Ban đầu, nó dự kiến sẽ đến Norfolk, Virginia để tháo dỡ động cơ hạt nhân, nhưng Hải quân đã quyết định kéo dài thời gian hoạt động đến năm 2027.

Các tàu đổ bộ USS Iwo Jima và USS Fort Lauderdale cũng đã ở lại đó kể từ mùa hè, mặc dù Thủy quân lục chiến đã thông báo hôm thứ Tư rằng chúng sẽ trở về Norfolk vào tuần tới.

Nhưng những đợt triển khai dài ngày gây ảnh hưởng lớn đến các phi hành đoàn và Thủy Quân Lục Chiến, những người đã lên kế hoạch cho một đợt luân chuyển bình thường và hiện đã quá hạn trở về nhà nhiều tháng so với lịch trình ban đầu.

“Bạn không ghi danh nhập ngũ để có một khoảng thời gian dễ dàng, bạn biết rằng bất kỳ đợt triển khai nào cũng sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro,” Joe Plenzler, một sĩ quan Thủy quân lục chiến đã nghỉ hưu, cho biết. “Nhưng việc kéo dài các đợt triển khai như thế này, khi mà mọi thứ dường như không có hồi kết, điều đó bắt đầu ảnh hưởng đến việc giữ chân quân nhân. Liệu tôi có thể thuyết phục gia đình mình cho phép tôi nhập ngũ lần nữa và gắn bó với nó lâu dài hay không?”

[Politico: Pentagon puts building blocks in place for Cuba invasion]

10. Mỹ cáo buộc Iran vi phạm nghiêm trọng lệnh ngừng bắn, thử thách thỏa thuận ngừng bắn mong manh.

Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ hôm thứ Năm đã chỉ trích Iran vì “vi phạm nghiêm trọng lệnh ngừng bắn”, đây là thử thách mới nhất đối với thỏa thuận ngừng bắn mong manh khi các cuộc đàm phán hòa bình giữa Washington và Tehran tiến triển chậm chạp.

Theo thông báo của CENTCOM, Iran đã phóng một hỏa tiễn đạn đạo về phía Kuwait vào tối thứ Tư và bị lực lượng Kuwait đánh chặn. Lực lượng Iran cũng đã phóng năm máy bay điều khiển từ xa tấn công một chiều “gây ra mối đe dọa rõ ràng” quanh eo biển Hormuz, tất cả đều bị Mỹ đánh chặn.

“Bộ Chỉ huy Trung ương Hoa Kỳ và các đối tác khu vực vẫn đang cảnh giác và thận trọng khi tiếp tục bảo vệ lực lượng và lợi ích của chúng ta khỏi sự gây hấn phi lý của Iran”, cơ quan này cho biết trên mạng xã hội.

Vụ phóng hỏa tiễn của Iran diễn ra sau các cuộc không kích do lực lượng Mỹ thực hiện hôm thứ Tư ở miền nam Iran, nhằm vào một địa điểm quân sự được tường trình đe dọa các tàu dân sự ở eo biển Hormuz. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố với hãng thông tấn nhà nước IRNA rằng vụ phóng hỏa tiễn là để đáp trả “hành động gây hấn” của lực lượng Mỹ.

Cuộc trao đổi diễn ra vài ngày sau khi lực lượng Mỹ tuyên bố đã tiến hành các cuộc “tấn công tự vệ” vào miền nam Iran, tấn công vào “các địa điểm phóng hỏa tiễn và tàu thuyền Iran đang cố gắng gài mìn”, theo một phát ngôn viên của CENTCOM.

Loạt cuộc tấn công quân sự diễn ra ngay cả khi Tòa Bạch Ốc thể hiện sự tự tin rằng một thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến kéo dài ba tháng sắp đạt được. Tổng thống Trump tuyên bố hôm thứ Bảy trên Truth Social rằng một thỏa thuận hòa bình “về cơ bản đã được đàm phán xong”, chỉ còn “những khía cạnh cuối cùng” cần thảo luận.

Các nhà đàm phán Mỹ và Iran về cơ bản đã đạt được thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày, tạo thêm thời gian cho các cuộc đàm phán bổ sung về các chủ đề như chương trình hạt nhân của Tehran, nhưng theo một quan chức Mỹ và một quan chức Ả Rập quen thuộc với các cuộc thảo luận, Tổng thống Trump vẫn chưa ký duyệt kế hoạch này. Axios là trang đầu tiên đưa tin về diễn biến này, mô tả đó là một bản ghi nhớ thỏa thuận.

Trong cuộc họp nội các hôm thứ Tư, Tổng thống Trump một lần nữa bày tỏ sự lạc quan rằng một thỏa thuận sẽ sớm đạt được nhưng cũng cảnh báo rằng “có lẽ chúng ta phải quay lại và hoàn tất nó” bằng sức mạnh quân sự thay vì đàm phán ngoại giao.

Khoảng 50.000 binh sĩ Mỹ vẫn đang đóng quân ở Trung Đông, rải rác tại các căn cứ khu vực và tàu hải quân trên các tuyến đường thủy xung quanh Iran. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth hôm thứ Tư cho biết những binh sĩ này vẫn sẵn sàng tiếp tục các hoạt động chiến sự nếu được yêu cầu.

[Politico: US says Iran launched ‘egregious ceasefire violation,’ testing fragile truce]

11. Cuộc đột kích vào trụ sở đảng làm gia tăng áp lực lên ông Sánchez của Tây Ban Nha.

Cảnh sát chống tham nhũng Tây Ban Nha đã đột kích trụ sở của đảng Xã hội cầm quyền ở Madrid hôm thứ Tư, gia tăng áp lực lên Thủ tướng Pedro Sánchez, người đang chao đảo vì hàng loạt vụ bê bối tham nhũng liên quan đến các đồng minh chủ chốt.

Tòa án Quốc gia Tây Ban Nha xác nhận các đặc vụ của Đơn vị Tác chiến Trung ương, gọi tắt là UCO tinh nhuệ thuộc Lực lượng Vệ binh Dân sự đã được cử đi thu thập bằng chứng cho cuộc điều tra về âm mưu làm mất uy tín những người chỉ trích các vụ kiện chống lại chính phủ.

Cơ quan này cũng thông báo về việc truy tố Ana Fuentes, người phụ trách quản lý tài chính của đảng từ năm 2021, vì vai trò bị cáo buộc của bà trong âm mưu đó và các hoạt động gian lận khác.

Theo hồ sơ điều tra của Tòa án Quốc gia, được báo El País đưa tin đầu tiên, vụ gian lận bị cáo buộc bắt đầu vào năm 2024, khi ông Sánchez cân nhắc việc từ chức sau khi cảm thấy bực bội với những đơn kiện pháp lý đáng ngờ nhắm vào các thành viên trong gia đình ông.

Các quan chức Đảng Xã hội bị cáo buộc đã chi hàng chục ngàn euro để thuê người theo dõi các tổ chức cánh hữu đệ đơn khiếu nại. Hóa đơn giả mạo được tường trình đã được sử dụng để che đậy các khoản thanh toán cho các đặc vụ của đảng, những người được lệnh “cản trở một cách có hệ thống bất kỳ thủ tục pháp lý nào có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến lợi ích của chính phủ”.

Lãnh đạo phe đối lập Alberto Núñez Feijóo, thuộc đảng Nhân dân trung hữu, đã kêu gọi ông Sánchez từ chức, nhưng thủ tướng đã bác bỏ khả năng rời nhiệm sở trước khi nhiệm kỳ lập pháp hiện tại kết thúc vào tháng 8 năm 2027.

“Tôi không thể kêu gọi bầu cử vì lợi ích đảng phái, tôi phải kêu gọi bầu cử vì lợi ích chung của người dân,” ông Sánchez nói với các phóng viên ở Rôma sau cuộc gặp với Đức Giáo Hoàng Lêô XVI.

Cuộc đột kích hôm thứ Tư diễn ra một tuần sau khi Tòa án Quốc gia truy tố cựu Thủ tướng José Luis Rodríguez Zapatero, một đồng minh chủ chốt của Sánchez, về tội rửa tiền, mua bán chức quyền và các tội hình sự khác liên quan đến gói cứu trợ hãng hàng không Plus Ultra năm 2021.

Vụ việc này cũng diễn ra sau nhiều tuần bê bối tham nhũng liên quan đến các thành viên trong gia đình ông, chính phủ và đảng chính trị của ông.

Liên minh lo lắng

Câu hỏi lớn đặt ra là tác động tích lũy của các vụ bê bối của đảng Xã hội đối với các đối tác liên minh của họ.

Các đồng minh trong quốc hội, những người đã giúp liên minh cánh tả của Sánchez thành lập chính phủ vào năm 2023, ngày càng thận trọng hơn khi bị liên kết với thủ tướng.

Hôm thứ Tư, Enrique Santiago, Dân biểu thuộc đảng Sumar cực tả, cho biết việc tài trợ bất hợp pháp là “giới hạn đỏ” đối với nhóm của ông, vốn là đối tác nhỏ trong chính phủ liên minh của Tây Ban Nha. Ông nói thêm rằng các đồng nghiệp của ông sẽ rời khỏi chính phủ nếu những cáo buộc chống lại đảng Xã hội được chứng minh là đúng.

Hôm Chúa Nhật, Aitor Esteban, nhà lãnh đạo Đảng Dân tộc Basque, cho biết ông Sánchez nên tổ chức bầu cử sớm trước cuối năm nay, lập luận rằng sẽ “rất khó” để thủ tướng tiếp tục nắm quyền cho đến khi nhiệm kỳ lập pháp hiện tại kết thúc vào tháng 8 năm 2027.

“Hiện đã có chín vụ kiện đang chờ giải quyết, giờ lại thêm vụ Zapatero nữa,” ông nói. “Sẽ là vô trách nhiệm nếu tiếp tục sau năm 2026 mà không có định hướng, không có ngân sách, không có đa số ổn định, và với một chương trình nghị sự ngoài tầm kiểm soát và bị vướng vào các vụ kiện tụng.”

Một đồng minh quan trọng khác của Sánchez, Gabriel Rufián thuộc đảng Cộng hòa cánh tả Catalonia, cho biết hôm thứ Hai rằng lằn ranh đỏ đối với đảng của ông sẽ là bằng chứng về tham nhũng tràn lan dưới hình thức tài trợ đảng bất hợp pháp.

Rufián nhớ lại rằng sau khi Đảng Nhân dân trung hữu bị phát hiện hưởng lợi từ một vụ tham nhũng quy mô lớn liên quan đến các khoản hối lộ, đảng của ông đã ủng hộ cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm năm 2018 dẫn đến việc Thủ tướng Mariano Rajoy bị phế truất.

“Chúng tôi sẽ kêu gọi bầu cử nếu có trường hợp tương tự xảy ra với đảng Xã hội,” ông nói. “Đó là điều hợp lý cần làm.”

Tuy nhiên, khuôn khổ hiến pháp của Tây Ban Nha và các liên minh phức tạp ràng buộc các đảng phái chính trị trong nước khiến việc ông Sánchez sắp rời nhiệm sở trở nên khó xảy ra.

Thủ tướng Tây Ban Nha chỉ có thể bị phế truất thông qua các cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm, trong đó họ sẽ được thay thế bởi một ứng cử viên khác được đa số các nhà lập pháp trong quốc hội ủng hộ. Nhân vật có khả năng thay thế Sánchez nhất là Feijóo, nhưng nỗ lực tranh cử của ông cần sự ủng hộ của cả đảng cực hữu Vox và các nhóm theo chủ nghĩa khu vực như Đảng Dân tộc Basque hoặc đảng ly khai Catalan Junts.

Động lực phức tạp

Pablo Simón, một nhà khoa học chính trị tại Đại học Carlos III ở Madrid, cho biết các đảng phái đối lập về tư tưởng khó có thể liên minh để lật đổ Sánchez trong thời gian ngắn sắp tới.

“Có rất nhiều yếu tố tác động: ví dụ, những người theo chủ nghĩa dân tộc Basque đang thành lập chính phủ liên minh với đảng Xã hội ở xứ Basque,” ông lưu ý. “Nếu họ lật đổ Sánchez khỏi quyền lực ở Madrid, đảng của ông ta có thể giao chính quyền khu vực cho nhóm Bildu cánh tả.”

Tương tự, đảng Junts khó có thể thực hiện những động thái gây nguy hiểm cho sự trở lại của lãnh đạo ly khai Carles Puigdemont từ nơi lưu vong tự nguyện. Ông Sánchez đã thông qua một sắc lệnh ân xá gây tranh cãi dành cho các lãnh đạo phong trào độc lập Catalonia để đổi lấy sự ủng hộ của đảng này đối với chính phủ của ông vào năm 2023, nhưng các thẩm phán Tây Ban Nha cho đến nay vẫn ngăn chặn việc áp dụng sắc lệnh này.

“Cuối cùng, sẽ không ai ép ông ấy từ chức, vì vậy việc có muốn tổ chức bầu cử sớm hay không là tùy thuộc vào quyết định của Sánchez”, Simón nói. “Và ông ấy biết rằng nếu chọn con đường đó, ông ấy có khả năng sẽ thua, và với các thủ tục pháp lý đang diễn ra, tại sao ông ấy lại làm vậy?”

Nhà phân tích dự đoán Sánchez sẽ cố gắng giữ thái độ im lặng cho đến khi quốc hội nghỉ hè, với hy vọng rằng căng thẳng sẽ lắng xuống khi người dân Tây Ban Nha đi nghỉ mát.

“Xét cho cùng, ông ấy được bảo vệ tốt hơn ở phủ thủ tướng so với khi là thành viên phe đối lập, vì vậy ông ấy sẽ làm mọi thứ để giữ vững quyền lực,” Simón nói thêm. “Tất nhiên, nếu sự phẫn nộ hiện tại không lắng xuống trước mùa thu, ông ấy có thể phải xem xét lại hướng hành động của mình.”

[Politico: Raid on party headquarters dials up pressure on Spain’s Sánchez]

 

1. Nga tăng cường phòng không Mạc Tư Khoa khi mối đe dọa từ máy bay điều khiển từ xa gia tăng.

Theo đoạn phim do nhà phân tích quân sự Massimo Frantarelli và trang tin quốc phòng Ukraine Militarnyi công bố, Nga dường như đã bắt đầu triển khai các hệ thống phòng không Pantsir-SMD-E mới trên nóc các tòa nhà dân sự ở Mạc Tư Khoa.

Trong những tháng gần đây, Ukraine đã tăng cường chiến dịch tấn công tầm xa nhằm vào các mục tiêu quân sự, công nghiệp và năng lượng bên trong lãnh thổ Nga, với việc máy bay điều khiển từ xa liên tục vươn tới Mạc Tư Khoa và các khu vực khác cách biên giới Ukraine hàng trăm km.

Video được đăng tải trực tuyến vào ngày 27 tháng 5 cho thấy một máy bay trực thăng vận tải hạng nặng Mi-26 của Nga đang lắp đặt hệ thống Pantsir-SMD-E trên nóc tòa nhà trung tâm thương mại Nordstar Tower ở phía bắc Mạc Tư Khoa.

Pantsir-SMD-E là phiên bản mới hơn của hệ thống phòng không tầm ngắn Pantsir của Nga, được thiết kế đặc biệt để chống lại máy bay điều khiển từ xa và các mục tiêu trên không nhỏ hơn. Không giống như Pantsir-S1 đời cũ, biến thể SMD-E không bao gồm pháo tự động 30 ly, theo Militarnyi.

Hệ thống này được trang bị hai loại hỏa tiễn: hỏa tiễn 95Ya6 tiêu chuẩn với tầm bắn được báo cáo lên tới 20 km, và hỏa tiễn TKB-1055 nhỏ hơn được thiết kế để tấn công vào các máy bay điều khiển từ xa nhỏ ở tầm bắn lên tới 7 km.

Theo Militarnyi, hệ thống radar bao gồm một radar giám sát mảng pha chủ động với tầm phát hiện lên đến 24 km, cũng như một radar định vị mục tiêu sóng milimét.

Nga bắt đầu triển khai hệ thống Pantsir trên các mái nhà ở Mạc Tư Khoa vào năm 2023, bao gồm cả trên nóc trụ sở Bộ Quốc phòng Nga, khi máy bay điều khiển từ xa của Ukraine có thể vươn tới thủ đô.

[Kyiv Independent: Russia bolsters Moscow air defense as drone threat increases]

2. “500 mục tiêu đầu tiên đã được đánh dấu”: Ukraine có kế hoạch đáp trả nếu Belarus tham chiến, theo lời chỉ huy lực lượng máy bay điều khiển từ xa.

Tư lệnh Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa của Ukraine, Robert “Madyar” Brovdi, cho biết lực lượng Ukraine đang chuẩn bị các kế hoạch đáp trả trong trường hợp Belarus trực tiếp can thiệp vào cuộc xâm lược Ukraine của Nga, bao gồm một loạt các mục tiêu đã được xác định trước.

Những bình luận này được đưa ra trong bối cảnh Ukraine liên tục cảnh báo rằng Nga đang tích cực tìm cách lôi kéo Belarus vào cuộc chiến sâu hơn, bao gồm cả thông qua các cuộc tiếp xúc quân sự và thảo luận về các chiến dịch tiềm năng được phát động từ lãnh thổ Belarus.

Ông Madyar cho biết khoảng 500 mục tiêu đã được đánh dấu, và đây là một phần của kế hoạch tác chiến đang diễn ra đối với các hệ thống điều khiển từ xa và khả năng tấn công tầm xa.

“Chó sủa thì không cắn. Chim săn mồi thì khác. 500 mục tiêu đầu tiên đã được đánh dấu. Lời khuyên miễn phí và rất thiết thực: đừng cản đường Ukraine”, Madyar nói, hướng lời lẽ về phía Tổng thống Belarus Aliaksandr Lukashenka.

Lo ngại leo thang căng thẳng dọc biên giới phía bắc Ukraine.

Các quan chức Ukraine cho biết những kịch bản như vậy có thể bao gồm việc gây áp lực lên miền bắc Ukraine hoặc thậm chí là lãnh thổ NATO, và đã chỉ ra những dấu hiệu về việc mở rộng cơ sở hạ tầng quân sự và các hoạt động chuẩn bị bên trong Belarus.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy trước đó đã nói rằng Nga đang cố gắng lôi kéo Belarus vào “các hoạt động gây hấn mới”, trong khi Ukraine tăng cường phòng thủ ở phía bắc để đáp trả.

Ông cũng cho biết Ukraine đang tăng cường các công sự và hệ thống phòng không dọc theo trục Chernihiv-Kyiv phía bắc, viện dẫn lý do cần chuẩn bị cho khả năng leo thang căng thẳng từ phía Belarus.

Lãnh đạo quân đội Ukraine đã mô tả mối đe dọa từ phía bắc là có thật, đồng thời nhấn mạnh rằng Ukraine đang phát triển cả các phương án ứng phó phòng thủ và chủ động.

Belarus chưa chính thức tham gia chiến tranh, nhưng lãnh thổ của nước này đã được sử dụng trong cuộc xâm lược năm 2022 của Nga và vẫn tiếp tục là nơi đặt cơ sở hạ tầng quân sự và các cuộc tập trận của Nga.

Tư thế tấn công tầm xa của Ukraine

Trong bối cảnh đó, ông Brovdi cho biết lực lượng hệ thống điều khiển từ xa của Ukraine tiếp tục mở rộng khả năng tấn công, ngày càng tấn công vào các cơ sở hậu cần quân sự, cơ sở hạ tầng năng lượng và các khu công nghiệp của Nga.

Ông nói thêm rằng các hoạt động sử dụng máy bay điều khiển từ xa đang được phát triển như một thành phần trọng tâm trong chiến lược tấn công tầm xa rộng lớn hơn của Ukraine, và kế hoạch triển khai nhanh chóng đã được tiến hành nếu tình hình an ninh thay đổi.

[Europe Maidan: “First 500 targets already marked”: Ukraine has a response plan if Belarus enters war, says drone forces commander]

3. Nga ký kết thỏa thuận hợp tác quân sự với Taliban.

Nga và Afghanistan đã ký một thỏa thuận hợp tác quân sự, chỉ một năm sau khi Điện Cẩm Linh loại bỏ Taliban khỏi danh sách các nhóm khủng bố bị cấm. Thư ký Hội đồng An ninh Nga Sergei Shoigu cho biết như trên hôm Thứ Sáu, 29 Tháng Năm.

Thỏa thuận mới nhấn mạnh mối quan hệ ngày càng sâu sắc giữa Điện Cẩm Linh và Taliban, và mặc dù các chi tiết cụ thể vẫn chưa rõ ràng, Bộ trưởng Quốc phòng Afghanistan Mohammad Yaqoub cho biết thỏa thuận này đánh dấu sự mở rộng quan hệ song phương giữa hai nước.

“Việc tương tác với Nga rất quan trọng đối với chúng tôi,” ông Yaqoub nói sau cuộc gặp với Shoigu tại Diễn đàn An ninh Quốc tế ở Mạc Tư Khoa. “Afghanistan và Nga có mối quan hệ lâu dài và mang tính lịch sử, và chúng tôi muốn tiến lên theo hướng này.”

Liên Xô xâm lược Afghanistan năm 1979 và trải qua thập niên tiếp theo trong một cuộc chiến đẫm máu chống lại lực lượng mujahideen, những chiến binh du kích Hồi giáo chống lại sự xâm lược, nhiều người trong số họ sau này đã thành lập Taliban.

Trong những năm sau khi quân đội Liên Xô rút lui, quan hệ giữa Mạc Tư Khoa và Kabul vẫn căng thẳng. Tuy nhiên, sau cuộc xâm lược Afghanistan của Mỹ, Nga bị cáo buộc cung cấp vũ khí cho Taliban khi nhóm này tìm cách củng cố quyền kiểm soát đất nước.

Shoigu cũng kêu gọi các nước phương Tây “giải tỏa” các lệnh trừng phạt đối với Taliban và “hoàn toàn thừa nhận trách nhiệm của họ về sự hiện diện suốt 20 năm qua tại Afghanistan”.

Tháng 4 năm 2025, Nga đã loại bỏ Taliban khỏi danh sách các nhóm khủng bố bị cấm, một danh sách đã được áp dụng từ năm 2003. Sau đó, vào tháng 7 cùng năm, Nga trở thành quốc gia đầu tiên và duy nhất chính thức công nhận Taliban là chính phủ của Afghanistan.

Đầu tháng này, Ủy ban Âu Châu xác nhận đã mời các quan chức Taliban đến Brussels, mặc dù phát ngôn nhân cho biết lời mời này “không có nghĩa là sự công nhận”.

[Politico: Russia signs military partnership with the Taliban]

4. Máy bay điều khiển từ xa tấn công “Behemoth” – câu trả lời của Ukraine đối với Shahed của Nga.

Theo các đại diện ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine, nước này vừa công bố một loại máy bay điều khiển từ xa tấn công kiểu Shahed mới có tên gọi “Behemoth”, một loại vũ khí lượn vòng tầm xa được thiết kế cho các nhiệm vụ tấn công sâu vào lãnh thổ địch và hiện đang được sản xuất hàng loạt với số lượng hạn chế.

Hệ thống này được các công ty GLEFA và Culver Aerospace giới thiệu tại triển lãm Wild Drones và được mô tả trong các bình luận gửi cho Militarnyi. Nó được thiết kế cho loại hình mà các nhà phát triển Ukraine gọi là “tấn công tầm trung”, với tầm hoạt động được công bố lên đến 300 km và mang theo hai đầu đạn.

Chiến thuật chiến tranh kiểu Shahed định hình sự phát triển của chiến trường.

Sự phát triển này phản ánh việc máy bay điều khiển từ xa kiểu Shahed đã trở thành một trong những vũ khí chủ chốt của cuộc chiến. Nga đã sử dụng số lượng lớn máy bay điều khiển từ xa Shahed do Iran thiết kế cho các cuộc tấn công tầm xa nhằm vào các thành phố và cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine, nơi các vụ phóng hàng loạt đã nhiều lần thử thách hệ thống phòng không.

Ukraine đã đáp trả bằng cách nhanh chóng mở rộng hệ sinh thái máy bay điều khiển từ xa tấn công của riêng mình, sử dụng các hệ thống điều khiển từ xa cho cả các hoạt động trên chiến trường và các cuộc tấn công tầm xa vào các mục tiêu quân sự và công nghiệp bên trong Nga.

Được thiết kế để thâm nhập ở độ cao thấp.

Behemoth tuân theo khái niệm chung về loại đạn dược lượn vòng kiểu Shahed. Theo các nhà phát triển, nó được trang bị một đầu đạn phân mảnh nổ mạnh 40 kg ở phần mũi và một đầu đạn nhiệt áp 35 kg đặt phía sau.

Máy bay này có sải cánh 2,28 mét và chiều dài 2,2 mét. Các nhà phát triển cho biết nó được thiết kế để bay ở độ cao thấp nhằm giảm thiểu khả năng bị phát hiện và đánh chặn bởi các hệ thống phòng không.

Máy bay điều khiển từ xa này hỗ trợ các chế độ điều khiển tự hành, bán tự động và FPV, phản ánh sự chuyển dịch rộng rãi hơn của Ukraine hướng tới các hệ thống điều khiển máy bay điều khiển từ xa linh hoạt, thích ứng với điều kiện tác chiến điện tử và yêu cầu nhiệm vụ.

Đã được đưa vào sản xuất hàng loạt

Các quan chức quốc phòng Ukraine ngày càng mô tả máy bay điều khiển từ xa là một lớp cốt lõi của chiến tranh hiện đại, đảm nhiệm những vai trò trước đây phụ thuộc vào sức mạnh không quân truyền thống và cho phép các phương án tấn công có quy mô lớn hơn, chi phí thấp hơn.

Theo các đại diện trong ngành được hãng tin Militarnyi trích dẫn, Behemoth hiện đang được sản xuất hàng loạt và được Lực lượng Quốc phòng Ukraine triển khai với số lượng hạn chế.

[Europe Maidan: The “Behemoth” strike drone – Ukraine’s answer to Russia’s Shahed]

5. Các nhà lập pháp Mỹ ủng hộ yêu cầu của Ukraine về việc tăng cường phòng không.

Hai Dân biểu Mỹ đến thăm Kyiv hôm 28 tháng 5 cho biết Washington nên đáp trả tích cực yêu cầu của Ukraine về việc giao thêm các hỏa tiễn phòng không đã được đặt mua trong bối cảnh Nga tăng cường các cuộc tấn công trên không khắp nước này.

Đầu tuần này, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đã gửi thư cho Tổng thống Donald Trump cảnh báo về tình trạng thiếu hụt ngày càng trầm trọng các hệ thống phòng không của Ukraine, đặc biệt là khả năng chống hỏa tiễn đạn đạo.

Lời kêu gọi này được đưa ra vài ngày sau khi Bộ Ngoại giao Nga công khai cảnh báo về một làn sóng tấn công tầm xa mới nhằm vào Kyiv, bao gồm cả các cuộc tấn công nhắm vào những nơi mà Mạc Tư Khoa gọi là “trung tâm ra quyết định” của Ukraine.

Phát biểu tại một cuộc họp báo ở Kyiv, Thượng Nghị Sĩ Mỹ Richard Blumenthal cho biết ông kỳ vọng Hoa Kỳ sẽ ủng hộ yêu cầu của Ukraine.

“Tôi hy vọng và mong đợi rằng nước Mỹ sẽ phản hồi tích cực đối với yêu cầu này,” ông Blumenthal nói, khi phát biểu bên cạnh Dân biểu Jim Himes, một thành viên khác của đảng Dân chủ.

Ông Blumenthal cho biết cả hai Dân biểu sẽ ủng hộ việc tăng cường phòng không và áp đặt các biện pháp trừng phạt cứng rắn hơn đối với Nga khi trở lại Washington.

“ Điều chúng tôi sẽ coi là nhiệm vụ của mình khi trở về là bảo đảm Ukraine có đủ phương tiện để hoàn thành công việc,” ông nói.

Trước đó cùng ngày, trong cuộc gặp với Tổng thống Zelenskiy, Blumenthal đã cáo buộc hành động của Putin là “vô cùng tàn nhẫn”.

“Ông ta đang cố gắng khủng bố và bắt nạt Ukraine để buộc nước này khuất phục và thuyết phục thế giới rằng Nga đang thắng thế”, Blumenthal nói.

“Tôi trở về sau chuyến thăm hồi tháng Hai để nói với mọi người rằng Nga sẽ không thắng. Nga sẽ không bao giờ thắng. Ukraine có thể chiến thắng nếu chúng ta ủng hộ Ukraine”, ông nói thêm.

Sau đó, Blumenthal đã tái khẳng định sự ủng hộ của mình đối với Ukraine trong một bài đăng trên mạng xã hội.

“Như tôi đã nói với (Tổng thống Zelenskiy), chúng tôi sẽ bảo đảm an ninh cho họ – đó là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi – nhưng quyết tâm hơn bao giờ hết. Nước Mỹ sát cánh cùng Ukraine”, ông viết.

[Kyiv Independent: US lawmakers support Ukraine's request for additional air defense]

6. Mỹ sẽ tiếp tục duy trì hoạt động đại sứ quán tại Kyiv bất chấp các mối đe dọa từ Nga.

Hoa Kỳ cho biết đại sứ quán của họ tại Ukraine sẽ vẫn mở cửa bất chấp cảnh báo của Nga rằng các nhà ngoại giao ở lại Kyiv có nguy cơ bị đánh bom.

“ Hoạt động của chúng tôi không có thay đổi nào và những thông tin trái chiều là sai sự thật. Bộ Ngoại giao không có ưu tiên nào cao hơn sự an toàn và an ninh của người Mỹ và thường xuyên xem xét tình hình an ninh của Đại sứ quán tại Kyiv.”

Bộ Ngoại giao Nga hôm thứ Hai đã kêu gọi công dân và các nhà ngoại giao nước ngoài rời khỏi Kyiv “càng sớm càng tốt”, cảnh báo rằng họ có nguy cơ bị trúng hỏa tiễn tấn công vào thủ đô. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm thứ Ba cho biết Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã cảnh báo ông rằng Kyiv “sẽ trở thành một nơi rất nguy hiểm”.

Ông Rubio nói với các phóng viên rằng các nhân viên ngoại giao Mỹ đã được thông báo về nguy cơ gia tăng, tuy nhiên ông không nói rõ liệu lệnh di tản đã được ban hành hay chưa. Quyết định của Washington giữ cho đại sứ quán của mình mở cửa phản ánh quyết định của nhiều quốc gia Liên Hiệp Âu Châu khác đang bác bỏ lời kêu gọi của Điện Cẩm Linh về việc rời khỏi thủ đô.

“Liên minh Âu Châu sẽ không đi đâu cả,” bà Katarína Mathernová, Đại sứ Liên Hiệp Âu Châu tại Ukraine, tuyên bố hôm thứ Hai. “Chúng tôi vẫn sẽ ở Kyiv.”

Hôm thứ Ba, Liên Hiệp Âu Châu đã triệu tập ông Karen Malayan, đại biện lâm thời của Mạc Tư Khoa tại khối, để yêu cầu Điện Cẩm Linh “ngừng tấn công dân thường” và “tham gia vào các cuộc đàm phán hòa bình thực sự, bắt đầu bằng một lệnh ngừng bắn toàn diện và vô điều kiện”.

Cuối tuần qua, Mạc Tư Khoa đã bắn hơn 80 quả hỏa tiễn vào thủ đô, khiến ít nhất hai người thiệt mạng và 87 người khác bị thương, theo các quan chức Ukraine.

[Politico: The US will keep embassy in Kyiv open despite Russian threats]

7. Thủ tướng mới của Latvia cam kết tăng cường phòng không.

Hôm thứ Năm, quốc hội Latvia đã bỏ phiếu bổ nhiệm doanh nhân chuyển sang làm chính trị gia Andris Kulbergs làm thủ tướng mới, với ưu tiên hàng đầu là an ninh và các biện pháp chống máy bay điều khiển từ xa.

Quốc hội gồm 100 ghế đã thông qua chính phủ liên minh bốn đảng của ông Kulberg với tỷ lệ 66 phiếu thuận và 25 phiếu chống, thể hiện đa số mạnh mẽ trong quốc hội, bao gồm liên minh các lực lượng trung hữu, bảo thủ và dân tộc chủ nghĩa.

Phát biểu trước cuộc bỏ phiếu, Kulbergs nói rằng Latvia cần “một chính phủ hiệu quả, chuyên nghiệp và có trách nhiệm” sẵn sàng “đưa ra những quyết định mạnh mẽ”.

Ông nói thêm rằng nhiệm vụ đầu tiên của ông sẽ là bảo đảm an ninh biên giới và các biện pháp chống máy bay điều khiển từ xa, bao gồm cả cơ chế bồi thường để bù đắp thiệt hại. Ổn định ngân sách, bầu cử công bằng, vấn đề di cư và chống tham nhũng cũng nằm trong chương trình nghị sự, cùng với việc tiếp tục hỗ trợ Ukraine.

“Nền kinh tế gắn liền với an ninh. Không có an ninh thì không thể có kinh tế, và không có kinh tế thì sẽ không có an ninh”, ông Kulbergs nói.

Liên minh mới được thành lập sau khi hai máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đi lạc mục tiêu và tấn công cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Latvia hồi đầu tháng 5, dẫn đến việc Thủ tướng Evika Siliņa từ chức.

Ông Kulbergs, một cựu doanh nhân trong ngành xe hơi và nhà lãnh đạo Hiệp hội Ô tô Latvia, chỉ mới vào quốc hội năm 2022 nhưng nhanh chóng tạo dựng được tên tuổi bằng cách lên án điều mà ông gọi là “tham nhũng được hợp pháp hóa” trong quản lý nhà nước.

Nội các của ông cũng bao gồm Bộ trưởng Y tế Hosams Abu Meri, người gốc Li Băng - một bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa đang hành nghề, nổi tiếng vì vẫn tiếp tục thực hiện nội soi khi đang tại chức - và Bộ trưởng Quốc phòng Raivis Melnis, một sĩ quan quân đội chuyên nghiệp từng là cố vấn quân sự cho Ukraine.

Chính phủ mới sẽ có chưa đến sáu tháng để thực hiện chương trình nghị sự của mình, vì Latvia dự kiến sẽ tổ chức bầu cử quốc hội vào ngày 3 tháng 10.

[Europe Maidan: New Latvian PM pledges to beef up air defenses]

8. NATO chuẩn bị một pháo đài Baltic để ngăn chặn Putin.

NATO đang gấp rút củng cố một hòn đảo lộng gió ở biển Baltic mà các nhà hoạch định quân sự ngày càng coi là một trong những tiền tuyến dễ bị tấn công nhất — và có tầm quan trọng chiến lược — của liên minh trong cuộc chiến chống lại Nga.

Nằm giữa biển Baltic, Gotland chỉ cách vùng lãnh thổ Kaliningrad được quân sự hóa cao độ của Nga 300 km. Trong bối cảnh lo ngại ngày càng gia tăng về sự hung hăng của Nga, các cuộc tấn công hỗn hợp và sự lung lay cam kết của Mỹ đối với an ninh Âu Châu, Thụy Điển và các đồng minh NATO đang chạy đua để biến Gotland trở lại thành một cứ điểm quân sự.

Tuần trước, Thụy Điển đã kết thúc cuộc tập trận phối hợp NATO đầu tiên trên đảo kể từ khi gia nhập liên minh vào năm 2024. Khoảng 18.000 binh sĩ từ 13 quốc gia đã huấn luyện trên những vùng đồng bằng bụi bặm của Gotland để chuẩn bị cho một cuộc tấn công có thể xảy ra từ phía Nga.

Tướng Michael Claesson, Tham mưu trưởng Quốc phòng Thụy Điển, nói với POLITICO rằng một cuộc tấn công của Nga “có thể xảy ra bất cứ lúc nào”, khi các binh sĩ di chuyển giữa các xe thiết giáp ở phía tây hòn đảo.

Cuộc tập trận đã làm nổi bật những khó khăn mà Thụy Điển phải đối mặt: Mỹ đã giảm bớt sự tham gia của mình — một phần của xu hướng lớn hơn khi Ông Donald Trump rút khỏi NATO — và các binh sĩ Ukraine tham gia huấn luyện đã thể hiện khả năng làm chủ chiến tranh bằng máy bay điều khiển từ xa bằng cách nhanh chóng tiêu diệt một đơn vị thiết giáp của Thụy Điển.

Tiếp đó, cần phải điều chỉnh phản ứng đối với các cuộc tấn công hỗn hợp ngầm của Nga, những cuộc tấn công chưa đến mức chiến tranh toàn diện.

“Họ đã chứng kiến nhiều hoạt động gia tăng của Nga… cắt cáp, máy bay điều khiển từ xa bay qua không phận, và khá nhiều vụ gián điệp,” Anna Wieslander, giám đốc khu vực Bắc Âu tại viện nghiên cứu Atlantic Council, cho biết. “Khi bạn ở trong tình huống có nhiều sự không chắc chắn về cam kết của Mỹ… thì nguy cơ Nga lợi dụng điều này càng tăng lên.”

Từng nhiều lần đổi chủ giữa Đan Mạch, Thụy Điển — và trong một thời gian ngắn là Nga — Gotland là một tài sản chiến lược quan trọng.

“ Với tầm bắn và vị trí của các hệ thống vũ khí hiện nay, nếu kiểm soát được Gotland, bạn có thể kiểm soát phần lớn những gì đang diễn ra ở Biển Baltic”, Niklas Granholm, phó giám đốc Cơ quan Nghiên cứu Quốc phòng Thụy Điển do chính phủ hậu thuẫn, cho biết.

Hòn đảo này được mệnh danh là “Hàng Không Mẫu Hạm không thể chìm” vì vai trò là bệ phóng quan trọng cho các hoạt động không quân trong khu vực; máy bay chiến đấu cất cánh từ đó có thể đến bất kỳ thủ đô nào của vùng Baltic “trong vòng vài phút”, ông nói.

Ông lập luận rằng nếu Nga chiếm được hòn đảo này và thiết lập hệ thống phòng không, họ có thể chặn các tàu và máy bay tiếp tế cho ba quốc gia Baltic và Phần Lan, đồng thời ngăn chặn việc tiếp viện quân đội của đồng minh. Nếu NATO giữ được Gotland, họ có thể phong tỏa đường tiếp cận của Mạc Tư Khoa đến Biển Baltic, sử dụng hỏa tiễn tầm xa để bảo vệ khu vực và bắn đạn dược sâu vào lãnh thổ Nga.

Để đối phó với mối đe dọa từ Nga, Stockholm đang nhanh chóng tái quân sự hóa hòn đảo có 60.000 dân này — đảo ngược chính sách rút quân sau Chiến tranh Lạnh, vốn chỉ để lại một số ít binh lính trên đảo Gotland. Thụy Điển đã đầu tư hơn 200 triệu euro vào nâng cấp cơ sở hạ tầng, kích hoạt lại hệ thống phòng không và tái lập một trung đoàn được trang bị xe thiết giáp CV90 và xe tăng Leopard 2.

Andreas Gustafsson, chỉ huy trung đoàn Gotland, nói với POLITICO rằng “ít nhất một ngàn binh sĩ nữa” sẽ gia nhập lực lượng 4.500 hiện đang đóng quân trên đảo “trong vòng một năm”. Ông nói thêm rằng ông hy vọng các đơn vị pháo binh tầm xa sẽ sớm gia nhập. Hòn đảo này cũng dự kiến sẽ được trang bị hệ thống phòng không tầm trung IRIS-T mới từ năm 2028.

Wieslander cho biết, một kịch bản khả thi là Nga cố gắng bí mật đổ bộ quân lên đảo từ một tàu thương mại trong khi gây nhiễu tín hiệu vô tuyến và vô hiệu hóa hệ thống phòng không bằng máy bay điều khiển từ xa.

Bất chấp những lo ngại đó, bà nói thêm rằng an ninh của Gotland hiện đang ở “tình trạng tốt”, đặc biệt là sau khi Thụy Điển gia nhập NATO vào năm 2024.

Cuộc tập trận nhằm mục đích thử nghiệm sự hợp tác đa quốc gia — quy tụ binh lính Canada và Đan Mạch, máy bay chiến đấu F-18 của Phần Lan, lính bắn tỉa Anh, Thủy Quân Lục Chiến Mỹ và Na Uy, cùng trực thăng Apache của Hòa Lan.

Việc Thụy Điển gia nhập liên minh đồng nghĩa với việc “chúng tôi đã thiết kế lại các kế hoạch của mình”, theo lời Đề đốc Frédéric de Rupilly người Pháp, Phó Tham mưu trưởng phụ trách kế hoạch của NATO tại Bộ chỉ huy chung của liên minh ở Virginia.

Bên cạnh việc chuẩn bị cho một cuộc tấn công trực diện từ Nga, Gotland còn đang đối mặt với các mối đe dọa hỗn hợp ngày càng gia tăng từ Mạc Tư Khoa.

Trong 18 tháng qua, hòn đảo này đã trải qua sự việc rò rỉ nước đột ngột sau khi một máy bơm quan trọng bị phá hoại, đối mặt với sự việc đứt cáp quang dưới biển và thường xuyên bị nhiễu sóng vô tuyến ảnh hưởng đến mọi thứ, từ máy bay đến xe cứu thương.

Tướng Claesson, tổng tư lệnh quân đội, cho biết ông “khá lo ngại” về các cuộc tấn công kết hợp. Ông nói thêm: “Rõ ràng học thuyết của Nga... thực chất là cố gắng xác định các điểm yếu và lỗ hổng, rồi làm mọi cách để khai thác chúng.”

Cũng giống như các đồng minh NATO khác, Thụy Điển cũng phải đối mặt với viễn cảnh chiến đấu với sự hỗ trợ ít hơn — hoặc không có — từ Mỹ. Chỉ trong tháng trước, Tổng thống Trump đã khiến Âu Châu bất ngờ khi tuyên bố rút quân đột ngột khỏi Đức và Ba Lan, ám chỉ việc giảm bớt năng lực quân sự dài hạn hơn nữa và làm suy yếu uy tín của liên minh, làm dấy lên thêm nhiều câu hỏi về độ tin cậy của Washington.

Dấu hiệu cho thấy sự dao động đó là việc Mỹ đã cắt giảm số lượng binh sĩ triển khai tham gia cuộc tập trận Gotland, theo một nguồn tin thân cận với vấn đề này. Phát ngôn nhân của Lục quân Mỹ tại Âu Châu và Phi Châu nói với POLITICO rằng “mức độ tham gia của các quốc gia khác nhau thường thay đổi trong giai đoạn lập kế hoạch”, đồng thời lưu ý rằng vẫn có 300 binh sĩ Mỹ tham gia. Họ từ chối cho biết số lượng binh sĩ dự kiến ban đầu là bao nhiêu.

Về phía mình, các binh sĩ Mỹ tham gia cuộc tập trận khẳng định mối quan hệ quân sự giữa hai bên vẫn bền chặt. “Lực lượng của chúng ta đã phối hợp với nhau rất tốt”, Trung tá Travis Chamberlain, chỉ huy một tiểu đoàn Thủy quân lục chiến Mỹ được cử đến Gotland, cho biết.

“Chúng tôi đã chứng kiến mức độ hội nhập rất cao… đang xây dựng các kế hoạch an ninh hội nhập rất chi tiết về cách chúng tôi sẽ bảo vệ lực lượng và cung cấp hỗ trợ hậu cần trên toàn đảo,” ông nói khi binh lính của mình hòa mình cùng binh lính Thụy Điển trong một khu vực có bãi cỏ.

Là một trong những quốc gia chi tiêu quốc phòng nhiều nhất trong NATO, chiếm 2,5% GDP và sở hữu ngành công nghiệp vũ khí trong nước mạnh mẽ, Thụy Điển “không phụ thuộc vào Mỹ để bảo vệ Gotland”, bà Wieslander cho biết. Nhưng nước này cần Washington đối với một số hệ thống vũ khí nhất định, bao gồm hỏa tiễn Patriot PAC-3 và hỗ trợ hậu cần như bảo trì thiết bị.

Cuộc tập trận cũng làm nổi bật kỷ nguyên mới của các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa quy mô lớn - một lĩnh vực mà Ukraine và Nga đang đi trước liên minh rất xa về khả năng đổi mới và sản xuất.

Theo lời kể của một người điều khiển máy bay điều khiển từ xa 24 tuổi đến từ miền trung Ukraine, có biệt danh là Tarik, binh lính Thụy Điển đã buộc phải bắt đầu lại một phần cuộc tập trận ba lần sau khi 17 binh sĩ Ukraine sử dụng máy bay điều khiển từ xa để tiêu diệt quân đội của họ.

“Chúng tôi có một nhiệm vụ với kịch bản… lên đến 20 xe tăng chiến đấu tấn công bằng cơ giới,” anh ta nói với POLITICO, khi một chiếc máy bay điều khiển từ xa tấn công một chiều được lắp ráp chắp vá bay lượn trên bầu trời nông thôn phía sau anh. “Tôi chỉ điều khiển máy bay điều khiển từ xa của mình – tôi nhìn thấy tất cả chúng, vì vậy chúng là những mục tiêu dễ dàng,” anh ta nói.

Sau các cuộc tấn công hỗn hợp gần đây, bà Meit Fohlin, nhà lãnh đạo chính quyền khu vực, cho biết bà gặp gỡ “hàng tuần” với lực lượng bảo vệ bờ biển, cảnh sát, lính cứu hỏa, quân đội, bệnh viện, các nhà điều hành cấp nước và năng lượng để vạch ra các biện pháp ứng phó với mọi tình huống có thể xảy ra — từ thiếu hụt năng lượng đến phong tỏa nguồn cung cấp cho đến một cuộc tấn công vũ trang vào cảng địa phương.

“Chúng ta phải nắm bắt mọi thứ,” bà nói từ văn phòng của mình ở Visby, thủ phủ thời trung cổ của hòn đảo, và cho biết thêm hiện bà đang làm việc với tất cả 92 giáo xứ trên đảo để hướng dẫn họ cách ứng phó với mọi tình huống khủng hoảng.

Gustafsson, chỉ huy trung đoàn Gotland, cho biết ông đang rút ra những bài học ngay lập tức từ đơn vị máy bay điều khiển từ xa của Ukraine. “Tôi khá ngạc nhiên [bởi] số lượng mà họ thực sự sử dụng và phải đối mặt hàng ngày,” ông nói. “Bài học chính mà tôi rút ra là chúng ta phải huấn luyện với máy bay điều khiển từ xa nhiều hơn nữa.”

Nhưng xét đến tầm quan trọng của Gotland đối với liên minh, một số thủ đô vẫn cho rằng NATO có thể làm nhiều hơn nữa. Hai nhà ngoại giao NATO, giấu tên để được tự do phát biểu, cho biết liên minh nên xem xét việc đặt các hệ thống phòng không tầm xa thường trực trên Gotland để răn đe Nga.

Điều quan trọng là không để Mạc Tư Khoa nắm thế chủ động, Claesson nói.

“Chúng ta không nên khoanh tay chờ đợi sự tái thiết ở mức độ nào đó của quân đội Nga diễn ra,” nhà lãnh đạo quốc phòng Thụy Điển nói, “mà thay vào đó phải luôn cảnh giác và chuẩn bị sẵn sàng.”

[Politico: NATO prepares a Baltic fortress to head off Putin]

9. Albania triệu tập đại sứ Nga lần thứ hai trong vòng vài ngày — sau khi Nga phá hoại nơi ở của đại sứ và ra lệnh cho các nhà ngoại giao nước ngoài rời khỏi Kyiv.

Bộ Ngoại giao Albania đã triệu tập đại sứ Nga tại Tirana vào ngày 28 tháng 5 để phản đối những lời đe dọa của Mạc Tư Khoa về các cuộc tấn công tiếp theo vào Ukraine và lệnh yêu cầu các nhà ngoại giao nước ngoài rời khỏi Kyiv, Ngoại trưởng Ferit Hoxha khẳng định. Đây là lần thứ hai Albania triệu tập vị đại sứ này trong vòng vài ngày, sau cuộc tấn công quy mô lớn của Nga vào Kyiv ngày 24 tháng 5 làm hư hại nơi ở của đại sứ Albania tại Ukraine.

Bộ Ngoại giao Nga kêu gọi tất cả công dân nước ngoài và nhân viên ngoại giao rời khỏi Kyiv vào ngày 25 tháng 5, đồng thời tuyên bố sẽ tiến hành “các cuộc tấn công có hệ thống” vào các “trung tâm ra quyết định” và các cơ sở quốc phòng của Ukraine.

Ông Hoxha gọi lời đe dọa này là vi phạm luật pháp quốc tế và Công ước Vienna về Quan hệ Ngoại giao; ông là một trong số các Ngoại trưởng Âu Châu triệu tập phái viên Nga về lời cảnh báo này.

Ông nói thêm rằng, trong hơn bốn năm kể từ khi phát động cuộc chiến toàn diện, Nga đã không ngừng tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng, trường học, bệnh viện và nhà cửa trên khắp Ukraine.

Albania sẽ không rút quân và sẽ vẫn ở lại Kyiv, và cách duy nhất để tiến lên phía trước là chấm dứt chiến tranh và tham gia vào “các cuộc đàm phán hòa bình chân thành, thiện chí”. Ông lưu ý rằng lập trường này đã được truyền đạt trực tiếp đến đại sứ Nga tại Tirana.

Trước đó, dinh thự của Đại sứ Albania tại Ukraine, Ernal Filo, đã bị hư hại do một cuộc tấn công của Nga vào Kyiv. Sau vụ việc, chính phủ Albania đã triệu tập nhà ngoại giao Nga để giải thích.

Ngoài ra, ông Hoxha cũng mạnh mẽ lên án cuộc tấn công quy mô lớn của Nga vào cơ sở hạ tầng dân sự của Ukraine ngày 24 tháng 5.

Theo ông, một khu chung cư ở Kyiv, nơi đại sứ Albania sinh sống, đã bị trúng bom trong vụ tấn công, khiến sự an toàn của nhà ngoại giao này gặp nguy hiểm.

Ngoại trưởng Albania kêu gọi Nga ngừng tấn công cơ sở hạ tầng dân sự của Ukraine và chấm dứt chiến tranh. Sau đó, Nga tuyên bố các nhà ngoại giao nước ngoài nên rời Kyiv để tránh các cuộc tấn công tiếp theo có thể xảy ra.

Ngay sau động thái này, Mạc Tư Khoa đã đưa ra cảnh báo về các cuộc tấn công tiếp theo và yêu cầu các nhà ngoại giao nước ngoài phải rời khỏi thủ đô Ukraine.

[Europe Maidan: Albania summons Russia’s ambassador second time in days — after Russia damaged its envoy’s residence and ordered foreign diplomats to leave Kyiv]

10. Elon Musk cáo buộc chính quyền Trump sử dụng Starlink cho mục đích quân sự.

Elon Musk, chủ sở hữu dịch vụ internet vệ tinh toàn cầu Starlink, đã cáo buộc chính quyền Trump vi phạm thỏa thuận mà công ty ông đã ký với Ngũ Giác Đài trong bối cảnh có những tranh chấp về phí dịch vụ.

Musk đã sử dụng nền tảng mạng xã hội X của mình để cáo buộc Bộ Quốc phòng, gọi tắt là DOD vi phạm điều khoản dịch vụ khi sử dụng Starlink vào thời điểm quân đội Mỹ ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào các công ty và sản phẩm bên ngoài, đặc biệt là những sản phẩm thuộc sở hữu của tỷ phú này.

“Họ đã sử dụng hệ thống dân sự Starlink cho mục đích quân sự một cách không đúng quy định,” Musk nói trên X. “Đây là hành vi vi phạm trực tiếp các điều khoản dịch vụ.”

Theo Reuters, hãng tin đã phỏng vấn các quan chức với điều kiện giấu tên và xem xét các tài liệu nội bộ của Bộ Quốc phòng, chính phủ và SpaceX của Musk, công ty sở hữu Starlink, đang bất đồng với nhau về việc tăng chi phí. SpaceX lập luận rằng chi phí này là cần thiết vì Ngũ Giác Đài đã đồng ý với một kế hoạch ở cấp độ dân sự trong khi sử dụng cấp độ dịch vụ cao hơn cho các hoạt động quân sự ở Iran.

Đáp lại, một quan chức Ngũ Giác Đài nói với Newsweek rằng Bộ Quốc phòng cam kết thúc đẩy một “môi trường cạnh tranh” cho truyền thông vệ tinh, bao gồm việc tìm kiếm các lựa chọn bổ sung nhằm mang lại “sự đa dạng” về nhà cung cấp.

Phát ngôn nhân Ngũ Giác Đài Sean Parnell cũng lên tiếng trên X để lên án bản báo cáo của Reuters, khẳng định SpaceX vẫn là “một đối tác mạnh mẽ và đáng quý”.

SpaceX bán một phiên bản sản phẩm dành riêng cho quân sự, có tên là Starshield, mà theo Reuters, Ngũ Giác Đài đã lựa chọn sử dụng trong một thỏa thuận năm 2023. Các thiết bị đầu cuối này có thể kết nối với các vệ tinh thương mại Starlink và các tùy chọn bảo mật cao hơn.

Nguồn tin cho biết các quan chức công ty của Musk lập luận rằng theo thỏa thuận hiện có, Starlink không nên được sử dụng trên các máy bay điều khiển từ xa cảm tử LUCAS của Mỹ ở Iran. Loại máy bay điều khiển từ xa này có khả năng bay vòng quanh mục tiêu trước khi lao xuống và phát nổ khi va chạm.

Theo các nguồn tin, SpaceX lập luận rằng cách sử dụng này phù hợp hơn với gói dịch vụ hàng không của họ, với mức giá khoảng 25.000 đô la mỗi tháng, mà Ngũ Giác Đài không chi trả. Thay vào đó, chính phủ dường như chỉ trả 5.000 đô la cho mỗi kết nối.

Ngũ Giác Đài cũng đã sử dụng Starlink để giúp người Iran vượt qua lệnh cấm liên lạc do chính phủ nước này áp đặt, nhưng nỗ lực này được tường trình cũng gây ra căng thẳng với SpaceX về vấn đề giá cả.

Hiện vẫn chưa rõ liệu hai bên đã đạt được thỏa thuận về giá cả trong thời gian tới hay chưa. Một phần vấn đề dường như nằm ở chỗ chính quyền Trump không có lựa chọn thay thế rõ ràng nào khác ngoài việc sử dụng sản phẩm của Musk, vì không có công ty nào khác có thể cạnh tranh trực tiếp với Starlink.

Theo Reuters, Ngũ Giác Đài đã tìm thấy các thiết bị quan trọng đối với các hoạt động quân sự của mình. Hơn 6.000 thiết bị đầu cuối Starlink đã được Mỹ buôn lậu vào Iran hồi tháng Giêng, sau cuộc đàn áp người biểu tình của nước này, để họ có thể truy cập internet.

Mặc dù một số quan chức cao cấp được tường trình tỏ ra hoài nghi về mối quan hệ thân thiết này, vốn có tiềm năng mang lại hàng trăm triệu đô la doanh thu cho công ty của Musk, việc tìm kiếm các lựa chọn khác vẫn đang tiếp diễn.

Căng thẳng gia tăng sau khi Musk dường như đã hàn gắn mối quan hệ với Tổng thống Trump trong những tháng gần đây. Sau khi tỷ phú này đóng vai trò quan trọng trong những ngày đầu của chính quyền Trump nhiệm kỳ thứ hai, hai người đã bất hòa về các đề xuất chi tiêu của tổng thống.

Sau đó, Musk đã tháp tùng Tổng thống Trump trong chuyến thăm cấp nhà nước gần đây tới Trung Quốc, nơi ông xuất hiện cùng với các giám đốc điều hành cao cấp khác với hy vọng nới lỏng các hạn chế do Bắc Kinh áp đặt.

[Newsweek: Elon Musk Accuses Trump Admin of Using Starlink for Military Purposes]