Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Lu-ca.

Khi ấy, Đức Giê-su kể cho môn đệ dụ ngôn này: “Mù mà lại dắt mù được sao? Lẽ nào cả hai lại không sa xuống hố? Học trò không hơn thầy, có học hết chữ cũng chỉ bằng thầy mà thôi. Sao anh thấy cái rác trong con mắt của người anh em, mà cái xà trong con mắt của chính mình thì lại không để ý tới? Sao anh lại có thể nói với người anh em: ‘Này anh, hãy để tôi lấy cái rác trong con mắt anh ra’, trong khi chính mình lại không thấy cái xà trong con mắt của mình? Hỡi kẻ đạo đức giả ! Lấy cái xà ra khỏi mắt ngươi trước đã, rồi sẽ thấy rõ, để lấy cái rác trong con mắt người anh em!”

 

Kathleen N. Hattrup của tạp chí Aleteia, ngày 9/9/2026, tường trình rằng: Tuần này, Đức Giáo Hoàng Leo đã có cuộc gặp gỡ với các giám mục thuộc phong trào Focolare, chuyên về sứ mạng hiệp nhất – vốn là một trong những cam kết lớn nhất của ngài, như được thể hiện qua khẩu hiệu của ngài.

Vào năm 1943, một phụ nữ giáo dân người Ý tên là Chiara Lubich đã thành lập một nhóm mà ngày nay được biết đến trên toàn thế giới với tên gọi "Phong trào Focolare". Là một trong nhiều phong trào của Giáo hội, mục tiêu đặc biệt của Focolare là thúc đẩy sự hiệp nhất – dù là giữa các tôn giáo hay trong các lĩnh vực văn hóa khác.

Những người gắn bó với Focolare "tham gia vào nhiều hình thức đối thoại khác nhau và cam kết xây dựng những nhịp cầu tình huynh đệ giữa các cá nhân, giữa các nhóm văn hóa và trong mọi lĩnh vực của xã hội." Vào thứ Tư, Đức Thánh Cha đã gặp gỡ 83 vị Hồng Y và giám mục là những người bạn của Phong trào Focolare. Các ngài đến từ 40 quốc gia và do đó phải đối diện với nhiều thách đố đa dạng trong việc xây dựng tình huynh đệ, như Đức Giáo Hoàng đã nhận định.

Tuy nhiên, ngài nói rằng "làm chứng cho sự hiệp nhất" là "một trong những yếu tố cốt lõi của phong trào do bà Chiara Lubich sáng lập, và cũng là điều rất gần gũi với trái tim tôi". "Nếu đó là sứ mạng của bà Chiara cách đây 40 năm, thì ngày nay, đó càng là sứ mạng cấp thiết hơn đối với chúng ta."

Ngài lưu ý rằng một số giám mục đang phải đối diện với "những tình trạng như định kiến, phân biệt chủng tộc, sự thiếu khoan dung tôn giáo, và thậm chí là bạo lực". Theo ngài, các giám mục ở phương Tây phải đối diện với một nền văn hóa "chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi chủ nghĩa cá nhân; tại đó, những mạng lưới vốn bền vững của gia đình, tình bạn và cộng đồng đang dần nhường chỗ cho sự chia rẽ ngày càng lớn, và tự do thường được nhìn nhận như sự tự chủ tuyệt đối – tức là khả năng theo đuổi hạnh phúc mà không bị ràng buộc bởi bất cứ giới hạn nào về mặt đạo đức, tự nhiên hay thậm chí là nhân bản."

Thế nhưng, chúng ta lại thấy một nghịch lý. Dù rất đề cao tự do cá nhân, con người ngày nay thường cảm thấy ít tự do hơn trong việc sống đúng với bản chất thật của mình hay theo đuổi những lý tưởng cao đẹp nhất, bởi nỗi sợ thầm kín bị phán xét hoặc sợ không hòa nhập được với tập thể. Hơn nữa, việc thiếu cởi mở với người khác – điều làm gia tăng cảm giác chia rẽ – rốt cuộc lại tước đi niềm hạnh phúc mà chúng ta được tạo dựng để đón nhận; bởi lẽ, chúng ta được dựng nên theo hình ảnh của Thiên Chúa Ba Ngôi – Đấng tự thân là sự hiệp thông giữa các Ngôi Vị: Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần.

Hãy trở nên những người sống đời chiêm niệm!

Đức Giáo Hoàng khuyến khích các giám mục hãy trở về "với nguồn mạch sự hiệp nhất của chúng ta nơi Thiên Chúa Ba Ngôi". "Quả thực, chúng ta phải trở thành những người sống đời chiêm niệm!"

Ngài mời gọi các vị sống những ngày này như một khoảng thời gian canh tân đời sống tâm linh, đồng thời đưa ra ba gợi ý cụ thể để nuôi dưỡng đời sống nội tâm:

-- cầu nguyện quảng đại và bền bỉ trước Chúa Giêsu Thánh Thể trong Nhà Tạm

-- cử hành Các Giờ Kinh Phụng Vụ và Thánh Lễ một cách sốt sắng và chú tâm

-- thường xuyên chiêm niệm về sự hiện diện của các Ngôi Vị Thiên Chúa Ba Ngôi nơi sâu thẳm tâm hồn chúng ta

Tiến trình phong thánh cho bà Chiara Lubich đang được tiến hành. Tiến trình này đã bắt đầu ở cấp giáo phận vào năm 2013 và hoàn tất vào cuối năm 2019. Vị đồng sáng lập phong trào cũng đang được xem xét để phong thánh. Một thành viên của phong trào Focolare là Chiara Badano – một người trẻ – đã được phong Chân phước; đồng thời, tiến trình phong thánh cho khoảng hai mươi bốn thành viên khác cũng đang được thực hiện.

 

Anna Kurian, trong mục Vatican Insight của I. Media, ngày 10/9/2026, cho hay: Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã gửi thông điệp qua video tới Ngày Giới trẻ Tây Phi lần đầu tiên diễn ra tại Ghana, khích lệ người trẻ trở thành những người kiến tạo hòa bình và hy vọng.

“Đừng hy sinh tuổi trẻ quý giá của các con trên bàn thờ của những thú vui ảo tưởng và sự hời hợt.” Đây là lời nhắn nhủ của Đức Giáo Hoàng Leo XIV dành cho những người tham dự Ngày Giới trẻ Tây Phi lần đầu tiên, sự kiện vừa diễn ra tại Accra, Ghana. Trong thông điệp video được công bố ngày 8 tháng 9, Đức Giáo Hoàng kêu gọi người trẻ hãy là “ngày hôm nay của Thiên Chúa” và “ngày hôm nay của Giáo hội” bằng cách trở thành những người kiến tạo hòa bình và thay đổi.

Từ ngày 7 đến 12 tháng 9, hàng ngàn người trẻ đến từ 16 quốc gia Tây Phi đã quy tụ về đây tham dự Ngày Giới trẻ Tây Phi. Đây là sự kiện cấp khu vực được tổ chức theo mô hình Ngày Giới trẻ Thế giới – sự kiện thường kỳ của Giáo Hội Công Giáo. Phát biểu với các bạn trẻ bằng tiếng Anh và tiếng Pháp, Đức Giáo Hoàng Leo khích lệ họ hãy tiến bước mà không “đánh mất hy vọng” trước những cuộc khủng hoảng dường như đang “che phủ chân trời” của họ.

Vượt qua sự hoài nghi và bất định

Vị Giáo hoàng người Peru gốc Mỹ này đã đề cập đến “gánh nặng của sự hoài nghi, bất định và đôi khi là cảm giác bất an” có thể “đè nặng” lên vai người trẻ và làm xáo trộn những dự định tương lai của họ. Đồng thời, ngài cũng bày tỏ niềm tin tưởng vào họ.

“Các con không phải là một thế hệ bị hy sinh như nhiều người vẫn nghĩ,” ngài khẳng định. “[...] Các con chính là ‘ngày hôm nay’ của Thiên Chúa, là ‘ngày hôm nay’của Giáo hội!”

Đức Giáo Hoàng Leo kêu gọi các bạn trẻ Tây Phi hãy “góp phần mang lại những thay đổi tích cực cho xã hội của mình.” Đặc biệt, ngài yêu cầu họ hãy hành động để “không ai bị gạt ra bên lề, bị cô lập, bị loại trừ hay bị chối bỏ.”

“Qua lời nói và hành động, hãy gửi đi một thông điệp mạnh mẽ tới thế giới đang bị chia cắt bởi chiến tranh và đủ mọi loại xung đột,” ngài nói.

Xây dựng những nhịp cầu

Để làm được điều này, ngài khuyên họ hãy vượt ra khỏi bản thân và trở thành “những người xây dựng nhịp cầu nối kết các dân tộc, các nền văn hóa và các tôn giáo.”

“Đừng hy sinh tuổi trẻ quý giá của các con trên bàn thờ của những thú vui ảo tưởng và sự hời hợt,” người đứng đầu Giáo Hội Công Giáo cảnh báo. Ngài nhấn mạnh rằng “những câu hỏi sâu sắc nhất của chúng ta không thể được lắng nghe hay giải đáp bằng việc cứ mãi lướt điện thoại.”

Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã từng đến thăm châu Phi kể từ khi ngài đắc cử. Trong chuyến tông du thứ ba vào tháng Tư năm ngoái, ngài đã đến thăm Algeria, Cameroon, Angola và Guinea Xích đạo. Tuy nhiên, ngài vẫn chưa đến thăm Tây Phi.

 

"Không công ty nào trong số đó đang hành động một cách có trách nhiệm," người thanh niên 27 tuổi này, Jacob Coxon, nhận xét về Anthropic và OpenAI.

Anh từng góp phần xây dựng các mô hình AI tiên tiến nhất thế giới tại OpenAI và Anthropic. Giờ đây, Jacob Coxon đưa ra một lời cảnh báo đanh thép gửi tới công chúng.

Harrison Christian, trong bản tin ngày 10 tháng 9, 2026 của news.com.au, cho hay: Một nhà nghiên cứu tại Anthropic đã từ chức kèm theo lời cảnh báo công khai đầy nghiêm trọng: cuộc chạy đua vũ trang về AI đang diễn ra quá nhanh, và ngay cả những người trực tiếp xây dựng các hệ thống này cũng lo ngại rằng chúng có thể "giết chết tất cả chúng ta" trước khi thập niên này kết thúc.

"Hôm nay tôi đã từ chức tại Anthropic," Jacob Coxon viết trong một bài đăng trên X vào thứ Tư, giải thích rằng anh đã dành ba năm qua để thực hiện "nghiên cứu tiền huấn luyện" (pretraining research) tại cả OpenAI và Anthropic.

"Không công ty nào trong số đó hành động một cách có trách nhiệm," chàng trai người Anh 27 tuổi nói tiếp.

"Họ đang lao thẳng tới đích là trí tuệ siêu việt có khả năng tự cải tiến và đang đánh cuộc với mạng sống của chúng ta."

Trong bài đăng dài, ông Coxon cảnh báo người tiêu dùng không nên "đánh giá thấp sức mạnh của kỹ thuật này".

"Chẳng bao lâu nữa, đây sẽ là những hệ thống vượt xa trí tuệ con người, có khả năng xâm nhập bất cứ đâu, tạo ra cuộc cách mạng trong mọi lĩnh vực chỉ sau một đêm, cũng như nắm giữ quyền lực và nguồn lực thực sự," ông viết.

"Những người xây dựng AI thực sự tin rằng nó có thể giết chết tất cả chúng ta trước khi thập niên này kết thúc. Đây không phải là chiêu trò tiếp thị.

"Thực tế là, nhiều giám đốc điều hành và nhà nghiên cứu cấp cao thường chọn cách diễn đạt nghe có vẻ hợp lý khi trả lời báo chí – nhưng tôi lại nghe chính những con người đó bày tỏ nỗi sợ hãi khi ở trong không gian riêng tư."

Ông Coxon cho rằng nhiều nhân viên OpenAI vẫn chưa "thực sự thấm nhuần những hệ quả mang tính sống còn đối với nền văn minh", trong khi tại Anthropic, "họ hiểu rõ những rủi ro này nhưng lại đang bị cuốn vào cuộc đua để trở thành người dẫn đầu".

"Họ tin rằng không ai khác sẽ hành động có trách nhiệm, nên họ buộc phải tự mình làm điều đó, bất chấp rủi ro."

Ông bày tỏ sự lạc quan về khả năng phối hợp giữa các phòng thí nghiệm AI hiện đang cạnh tranh gay gắt với nhau.

"Những tín hiệu cảnh báo như vụ tấn công liên quan đến Hugging Face đã khiến các thỏa thuận về tốc độ phát triển giữa các phòng thí nghiệm tại Mỹ trở nên khả thi hơn," ông nói, ám chỉ sự cố hồi tháng 7 khi các bot của OpenAI tự ý tấn công một trang web mà không cần sự can thiệp của con người.

"Tôi không thấy chúng ta đang đi đúng hướng để ngăn chặn một cuộc chạy đua toàn cầu – điều có thể đòi hỏi những biện pháp tốn kém như lệnh cấm tạm thời đối với việc nâng cao năng lực của các mô hình AI," ông kết luận.

"Nếu bạn là một nhà nghiên cứu tại phòng thí nghiệm, tôi tha thiết mong bạn hãy cân nhắc xem những năm tới thực sự sẽ diễn ra như thế nào.

"Liệu bạn có muốn khởi động một quy trình học tăng cường (RL= Reinforcement Learning) cho trí tuệ siêu việt mà không thực sự hiểu thấu đáo về 'tư duy' của nó hay không?

"Bạn nên cúi đầu chấp nhận vì 'dù sao thì chuyện đó cũng sẽ xảy ra' – hay tận dụng thời điểm này để kêu gọi những thay đổi về cách thức vận hành?"

Sự ra đi của ông Coxon đánh dấu vụ từ chức cấp cao thứ hai tại Anthropic, sau trường hợp của ông Mrinank Sharma – người từng lãnh đạo nhóm nghiên cứu về các biện pháp an toàn của công ty – đã rời đi vào tháng 2 cùng lời cảnh báo về một thế giới đang "lâm nguy".

Việc ông rời đi đánh dấu vụ từ chức cấp cao thứ hai tại Anthropic, công ty đứng sau mô hình Claude.

"Jacob nói đúng": Đồng nghiệp tại Anthropic lên tiếng.

Evan Hubinger, trưởng bộ phận nghiên cứu về sự đồng thuận mục tiêu (alignment science) tại Anthropic, đã phản hồi bài đăng trên X và bày tỏ sự ủng hộ đối với một trong những quan điểm của người đồng nghiệp cũ.

"Jacob nói đúng đấy; chúng tôi thực sự tin tưởng một cách nghiêm túc rằng AI có thể tiêu diệt toàn bộ nhân loại!" ông Hubinger chia sẻ.

"Cá nhân tôi cho rằng xác suất xảy ra điều này là hơn 10% trong thập niên tới.

"Tôi tin rằng Anthropic đang nỗ lực hết mình, nhưng chúng tôi vẫn chưa có kế hoạch giải quyết vấn đề đồng thuận mục tiêu cho trí tuệ siêu việt và cũng chưa thực sự đi đúng hướng để đạt được điều đó."

Sau đó, ông Hubinger nói thêm một lưu ý rằng: "Tôi cho rằng rủi ro từ các mô hình hiện tại là thấp".

"Điều khiến tôi lo ngại là sự xuất hiện của siêu trí tuệ (superintelligence) từ quá trình tự cải thiện đệ quy (recursive) – điều mà chúng tôi nhận thấy đang diễn ra nhanh hơn dự kiến."

Bài đăng của ông Coxon xuất hiện sau khi OpenAI – công ty đứng sau ChatGPT – bắt đầu triển khai mô hình AI mới nhất và mạnh mẽ nhất của mình trong tháng này, đồng thời tuyên bố đã tích hợp các biện pháp bảo vệ để giảm thiểu rủi ro an ninh.

"Với mức độ năng lực này, sự an toàn phải trở thành ưu tiên hàng đầu của chúng tôi," Chủ tịch OpenAI, ông Greg Brockman, phát biểu với các phóng viên trong một cuộc trao đổi về việc ra mắt GPT-6 (còn được gọi là Astra).

Ông Jensen Huang, Giám đốc điều hành của NVIDIA – công ty sản xuất chip phục vụ phần lớn quá trình huấn luyện AI – đã đánh dấu cột mốc Astra bằng tuyên bố: "AGI đã xuất hiện".

AGI (Trí tuệ nhân tạo tổng quát) là thuật ngữ chỉ trí tuệ nhân tạo có khả năng xử lý hầu hết các loại công việc trí óc mà con người có thể thực hiện, thay vì chỉ giới hạn ở một nhiệm vụ cụ thể.

Biến cố liên quan đến Hugging Face là gì?

OpenAI gọi vụ tấn công mạng xảy ra vào tháng 7 là một "biến cố mạng chưa từng có tiền lệ" và cho biết họ sẽ phối hợp điều tra cùng thư viện mã nguồn trực tuyến Hugging Face.

Các mô hình AI đóng vai trò nền tảng cho các công cụ như chatbot và trình tạo hình ảnh được gọi là "tác nhân" (agent) khi chúng hoạt động một cách tự chủ để thực hiện các nhiệm vụ trong thế giới thực.

Khi kỹ thuật này nhanh chóng trở nên tinh vi hơn, an ninh mạng đang trở thành tâm điểm chú ý do nguy cơ AI tiên tiến có thể phát hiện ra các lỗ hổng trong phần mềm hiện có trước cả con người.

OpenAI cho biết biến cố này liên quan đến sự kết hợp của nhiều mô hình, bao gồm cả GPT-5.6 Sol vừa mới ra mắt "và một mô hình chưa được phát hành nhưng có năng lực mạnh mẽ hơn nữa".

Công ty đã cố gắng đánh giá khả năng tấn công mạng của các mô hình này bằng cách giao nhiệm vụ trong một môi trường thử nghiệm kỹ thuật số được kiểm soát chặt chẽ, nơi quyền truy cập internet bị hạn chế vì lý do an toàn.

"Trong quá trình hoạt động tại môi trường thử nghiệm biệt lập (sandbox), các mô hình của chúng tôi đã tiêu tốn một lượng lớn (năng lực tính toán) để tìm cách truy cập internet công khai nhằm giải quyết bài toán đánh giá được giao," một bài đăng trên blog của OpenAI về biến cố này cho biết.

Sau khi kết nối được với internet, các mô hình này đã quyết định nhắm mục tiêu vào nền tảng Hugging Face – một kho lưu trữ lớn chứa các mô hình AI, bộ dữ liệu và nhiều thông tin khác – để hỗ trợ cho mục tiêu của mình. Để tìm kiếm "thông tin bí mật" có thể giúp qua mặt quy trình đánh giá, hệ thống của OpenAI đã "kết hợp nhiều phương thức tấn công khác nhau, bao gồm cả việc sử dụng thông tin đăng nhập bị đánh cắp".

 

Đức Giáo Hoàng Leo XIV dự kiến sẽ đến thăm Metz để thảo luận về hòa bình và sự thống nhất tại châu Âu, tiếp nối truyền thống lâu đời của các Giáo hoàng trong việc ủng hộ và định hướng cho sự thống nhất cũng như hội nhập châu Âu.

Kết thúc chuyến thăm Pháp bằng điểm dừng chân tại Metz vào thứ Hai, ngày 28 tháng 9, Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ mang đến một dấu ấn châu Âu cho chuyến đi của mình. Vị Giáo hoàng người Mỹ này sẽ tham dự cuộc gặp gỡ mang tên "Hướng về cội nguồn châu Âu vì hòa bình và sự thống nhất". Theo thông tin mà I.Media có được, nhiều nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ dự kiến sẽ tham dự sự kiện này.

Khi đề cập đến châu Âu, và đặc biệt là Liên minh Châu Âu, Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ tiếp bước các vị tiền nhiệm của ngài. Các Giáo hoàng gần đây luôn khuyến khích việc xây dựng sự thống nhất giữa các quốc gia châu Âu, đồng thời đôi khi cũng đưa ra những lời phê bình.

Nuôi dưỡng tinh thần châu Âu

Ngay sau Thế chiến thứ hai, Đức Giáo Hoàng Pi-ô XII đã thể hiện sự ủng hộ đối với một tổ chức chính trị châu Âu. Ngài tin rằng điều này sẽ mang lại hòa bình lâu dài cho châu lục. Năm 1953, Đức Thánh Cha tuyên bố rằng nếu thiếu "tinh thần châu Âu", các quốc gia sẽ không thể xây dựng được "bất cứ điều gì vững chắc". Một mặt, ngài nhắc lại những nền tảng pháp lý và văn hóa do Đế quốc La Mã để lại. Mặt khác, ngài cũng nhấn mạnh tầm quan trọng sâu sắc của Kitô giáo trong việc "định hình tâm hồn sâu thẳm của các dân tộc". Lời nhắc nhở này thường xuyên xuất hiện trong các phát biểu của những người kế vị Thánh Phêrô.

Vài năm sau, vào năm 1957, Hiệp ước Rome vừa được ký kết. Chính Đức Giáo Hoàng Pi-ô XII đã chia sẻ "sự quan tâm sâu sắc" mà ngài dành cho "tiến trình phát triển của ý tưởng châu Âu". Vào thời điểm đó, ý tưởng về một châu Âu thống nhất đã được ủng hộ mạnh mẽ bởi nhiều nhân vật Công Giáo, chẳng hạn như Alcide De Gasperi (người Ý), Konrad Adenauer (người Đức) và Robert Schuman (người Pháp). Theo các nguồn tin của I.MEDIA, Đức Giáo Hoàng Leo XIV dự kiến sẽ nhắc nhiều đến ông Schuman trong chuyến thăm Metz.

Đức Giáo Hoàng Gioan XXIII, người kế nhiệm Đức Pi-ô XII, đã ban hành thông điệp *Pacem in terris* (Hòa bình trên Trái đất) vào năm 1963 mà không trực tiếp đề cập đến vấn đề châu Âu. Trong văn kiện này, ngài suy tư về những điều kiện cần thiết để đạt được hòa bình toàn cầu. Ngài bảo vệ ý tưởng về một trật tự quốc tế dựa trên công lý, nhân quyền và sự hợp tác giữa các quốc gia. Đó là một sự khuyến khích đầy ý nhị đối với việc xây dựng một châu Âu thống nhất.

Những bước tiếp xúc ngoại giao đầu tiên

Đức Giáo Hoàng Phaolô VI đã tiếp nối con đường mà các vị tiền nhiệm của ngài đã vạch ra. Ngài tiếp tục khuyến khích các nỗ lực nhằm đảm bảo hòa bình tại châu Âu, đồng thời duy trì một thái độ trung lập nhất định. Năm 1968, khi phát biểu trước các thành viên ủy ban chính trị của Hội đồng Châu Âu, ngài khẳng định rằng Giáo hội “không theo đuổi chương trình nghị sự chính trị nào” và “không có thẩm quyền đề xuất các giải pháp chính trị tối ưu”. Tuy nhiên, ngài cũng lưu ý rằng Giáo hội không thể thờ ơ trước những “nỗ lực” của những người đang làm việc để “củng cố hòa bình” và “phát huy di sản chung của châu Âu”.

Phải đến năm 1970, Tòa Thánh mới thiết lập sự hiện diện ngoại giao chính thức tại các định chế châu Âu, qua việc đạt được quy chế quan sát viên tại Hội đồng Châu Âu. Kể từ đó, các vị Giáo hoàng luôn duy trì đại diện tại các định chế này cũng như các cơ quan kế nhiệm của chúng. Ngày nay, Tổng giám mục Bernardito Auza đang giữ chức Sứ thần Tòa Thánh tại Liên minh Châu Âu. Phải đến năm 2006, EU mới cử đại diện thường trú của mình đến Tòa Thánh.

Năm 1980, một bước tiến mới đã được thực hiện với việc thành lập Ủy ban các Hội đồng Giám mục Cộng đồng Châu Âu (COMECE). Tổ chức này đảm bảo sự đại diện cho các giám mục từ các quốc gia thành viên EU trước các định chế của Liên minh. Mặc dù COMECE không trực thuộc Tòa Thánh, nhưng tổ chức này góp phần duy trì mối liên kết giữa Liên minh Châu Âu và Giám mục thành Rôma. Chẳng hạn, kể từ khi bắt đầu triều đại giáo hoàng của mình, ngài đã hai lần tiếp đón chủ tịch của ủy ban này.

Cội rễ Kitô giáo của châu Âu

Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã đặt vấn đề thống nhất châu Âu làm trọng tâm trong triều đại giáo hoàng của mình. Ngài chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi sự thống trị của Liên Xô đối với Ba Lan cũng như sự chia cắt châu Âu bởi Bức màn Sắt. Vào ngày 11 tháng 10 năm 1988, ngài trở thành vị giáo hoàng đầu tiên đến thăm Nghị viện Châu Âu – cơ quan đại diện cho 12 quốc gia vào thời điểm đó.

Trong bài phát biểu của mình, ngài kêu gọi sự hội nhập của Đông Âu trong tương lai, ngay cả khi Bức tường Berlin vẫn chưa sụp đổ. Vị Giáo hoàng người Ba Lan cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc không gạt bỏ vấn đề về Thiên Chúa sang một bên. Ngài đặt câu hỏi: “Thực sự, làm sao chúng ta có thể hình dung được một châu Âu thiếu vắng chiều kích siêu việt này?” “Đạo luật Châu Âu Thống nhất, văn kiện sẽ có hiệu lực vào cuối năm 1992, sẽ đẩy nhanh tiến trình hội nhập Châu Âu,” ngài phát biểu trước các nghị sĩ Châu Âu. Hiệp ước Maastricht – văn kiện chính thức thành lập Liên minh Châu Âu – cuối cùng đã được ký kết vào ngày 7 tháng 2 năm 1992 và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 11 năm 1993.

Cũng trong thời gian Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II tại vị, một số căng thẳng đã nảy sinh giữa Tòa Thánh và Liên minh Châu Âu. Đã nhiều lần, vị Giáo hoàng người Ba Lan kêu gọi đưa nội dung đề cập đến cội rễ Kitô giáo của Châu Âu vào Hiệp ước Hiến pháp của EU, nhưng những nỗ lực này không thành công.

Lời mở đầu của hiệp ước, được thông qua vào ngày 29 tháng 10 năm 2004, cuối cùng đã nhắc đến "những di sản văn hóa, tôn giáo và nhân văn" của châu Âu mà không đề cập rõ ràng đến Kitô giáo. Vào thời điểm đó, Tòa Thánh đã không ngần ngại bày tỏ sự không hài lòng của vị Giáo hoàng người Ba Lan.

Vạch ra một tầm nhìn mới

Vào ngày 24 tháng 3 năm 2004, khoảng một năm trước khi qua đời, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã được trao Giải thưởng Charlemagne. Giải thưởng này được trao hàng năm tại Aachen (Đức) cho những cá nhân có đóng góp tích cực vào công cuộc hội nhập châu Âu. Mười hai năm sau, vào năm 2016, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã trở thành vị giáo hoàng thứ hai nhận giải thưởng này.

Đức Giáo Hoàng Biển Đức XVI tiếp nối con đường của những người tiền nhiệm. Một mặt, ngài khuyến khích việc tạo ra các "công cụ chính trị, kinh tế và pháp lý" để xây dựng sự thống nhất châu Âu. Tuy nhiên, ngài cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải "mang lại sự đổi mới về mặt đạo đức và tinh thần". Ngài cũng bày tỏ sự tiếc nuối khi "những cội rễ Kitô giáo" của châu Âu không được đề cập rõ ràng trong Hiệp ước thiết lập Hiến pháp cho châu Âu.

Là vị giáo hoàng đầu tiên không phải người châu Âu trong nhiều thế kỷ, Đức Giáo Hoàng Phanxicô luôn nỗ lực thúc đẩy EU gánh vác trách nhiệm đối với các vấn đề liên quan đến di cư. Năm 2014, ngài trở thành vị giáo hoàng thứ hai đến thăm Nghị viện Châu Âu tại Strasbourg. Tại đây, ngài đã có bài phát biểu mang tính phê phán mạnh mẽ về một số xu hướng tại châu Âu đương thời. Ngài thường xuyên mô tả châu Âu là một lục địa đang già cỗi và mệt mỏi, ví châu Âu như một "bà già".

Kể từ khi bắt đầu triều đại giáo hoàng của mình, Đức Giáo Hoàng Phanxicô cũng luôn cân bằng giữa việc ghi nhận những thành quả của dự án Liên minh Châu Âu và việc bày tỏ sự tiếc nuối khi các định chế của khối này gạt bỏ một số giá trị Kitô giáo. Chẳng hạn, vào tháng 5 năm ngoái, ngài tuyên bố rằng "việc chối bỏ nguồn cảm hứng Kitô giáo từ các nhà sáng lập các định chế Liên minh Châu Âu đã dẫn đến một giai đoạn trì trệ trầm trọng".

Tại Metz, Đức Giáo Hoàng Leo XIV dự kiến sẽ đặt triều đại của mình vào dòng chảy truyền thống lâu đời về đối thoại giữa các giáo hoàng và châu Âu, đồng thời phác thảo tầm nhìn của riêng ngài về một châu Âu phục vụ hòa bình và sự thống nhất.

 

Trong bản tin ngày 9 tháng 9, 2026 của tạp chí Aleteia, Camille Dalmas cho hay: Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã phê chuẩn việc bổ nhiệm Tổng giám mục Andrew Ding Yang (Đinh Dương) đứng đầu Tổng giáo phận Trùng Khánh, lấp đầy tòa giám mục đã bị bỏ trống từ năm 2001.



Văn phòng Báo chí Tòa Thánh thông báo rằng vào thứ Ba, ngày 8 tháng 9, Cha Andrew Ding Yang đã được tấn phong làm tổng giám mục của Trùng Khánh, Trung Quốc, với sự chấp thuận của Đức Giáo Hoàng Leo XIV. Ngài là giám mục thứ 20 – và là tổng giám mục đầu tiên – được bổ nhiệm trong khuôn khổ thỏa thuận năm 2018 giữa Trung Quốc và Tòa Thánh. Tổng giáo phận của ngài – tòa giám mục chính của một giáo tỉnh bao trùm phần lớn vùng Tứ Xuyên rộng lớn – đã bị bỏ trống từ năm 2001.

TGM Ding Yang, sinh ngày 16 tháng 9 năm 1981, đã lãnh nhận chức giám mục trong một Thánh lễ được cử hành trước 350 người tại Trùng Khánh. Giám mục Joseph Li Shan (Lý Sơn) của Bắc Kinh đã chủ sự nghi thức phụng vụ. GM Li Shan hiện giữ chức chủ tịch Hiệp hội Yêu nước Công Giáo Trung Quốc. Tổ chức do nhà nước kiểm soát này – cơ quan chính thức giám sát Giáo Hội Công Giáo tại Trung Quốc – không được Rome công nhận và hoạt động dưới sự giám sát của Đảng Cộng sản.

Một thỏa thuận lịch sử giữa Vatican và Trung Quốc

Trong một thông cáo báo chí, hiệp hội này thông báo rằng Tổng giám mục Ding Yang ban đầu được bầu chọn vào ngày 15 tháng 4. Tuy nhiên, thông báo không đề cập việc Đức Giáo Hoàng Leo XIV sau đó đã phê chuẩn sự lựa chọn này vào ngày 28 tháng 7 – một chi tiết được Tòa Thánh nêu rõ trong tuyên bố riêng của mình. Kể từ khi Vatican và Bắc Kinh đạt được thỏa thuận lịch sử vào năm 2018, quy trình đề cử này đã dẫn đến 20 vụ bổ nhiệm được cả hai bên công nhận.

Rome công nhận ĐC Andrew Ding Yang là tổng giám mục, nhưng Bắc Kinh thì không. Chính phủ Trung Quốc coi địa hạt giáo hội Trùng Khánh chỉ là một giáo phận thông thường. Những bất đồng về phân chia lãnh thổ vẫn thường xuyên xảy ra: hiện có 69 giáo phận tại Trung Quốc không có giám mục, và trên thực tế, Hiệp hội Yêu nước chỉ công nhận 22 giáo phận trong số đó. Tổ chức do nhà nước điều hành này đã vẽ lại bản đồ giáo phận do Rome thiết lập để khớp với phân chia hành chính của đất nước.

Nhiều thập niên không có vị chủ chăn

Trong một thời gian dài, các giáo hoàng đã giao phó nơi hiện là Tổng giáo phận Trùng Khánh cho Hội Thừa sai Hải ngoại Paris (Paris Foreign Missions Society) phụ trách. Đức Giám Mục Eugène Desflèches – vị giám mục đầu tiên của khu vực này khi nơi đây còn là một Hạt Đại diện Tông tòa (vùng truyền giáo chưa được thiết lập thành giáo phận) – là thành viên của hội dòng và đã nhậm chức vào giữa thế kỷ 19. Trước khi Tổng Giám mục Andrew Ding Yang được bổ nhiệm, tòa giám mục này đã khuyết vị mục tử kể từ khi Tổng Giám mục Peter Luo Beizhan qua đời vào năm 2001. Cố Tổng Giám mục này từng trải qua thời gian bị giam giữ trong các trại lao động khổ sai của chế độ cộng sản; ngài được tấn phong vào năm 1993 với sự công nhận của cả Bắc Kinh lẫn Rome – một trường hợp rất hiếm thấy vào thời điểm đó.

Tổng Giám mục Ding Yang là người gốc Trùng Khánh. Ngài từng theo học tại Đại chủng viện Bắc Kinh – cơ sở do Giáo hội "yêu nước" điều hành – trước khi thụ phong linh mục vào năm 2007. Vị giám mục này có nền tảng học vấn quốc tế, điều hiếm thấy trong hàng ngũ giáo sĩ Trung Quốc. Ngài đã theo học thần học từ năm 2009 đến 2011 tại Ma Cao (vùng lãnh thổ từng do Bồ Đào Nha quản lý và hiện có quy chế đảm bảo cho Giáo hội quyền tự chủ tôn giáo cao hơn). Trong các năm 2014 và 2015, ngài cũng theo học tại Đại học Giáo hoàng Thánh Giá (Pontifical University of the Holy Cross) ở Rome. Kể từ đó, ngài đã phục vụ mục vụ tại bốn giáo xứ thuộc Tổng Giáo phận Trùng Khánh.

 

Sau chuyến thăm Nga gần đây, Tổng giám mục Paul Richard Gallagher đã chia sẻ với Vatican News về công tác ngoại giao và sự cần thiết phải hỗ trợ các cộng đồng Công Giáo nhỏ bé tại đây.

Matthew Green, trong bản tin ngày 9 tháng 9, 2026 của Aleteia, cho biết: Tổng giám mục Paul Richard Gallagher, Bộ trưởng Ngoại giao Tòa Thánh (phụ trách Quan hệ với các Quốc gia và Tổ chức Quốc tế), đã đến thăm Liên bang Nga từ ngày 24 đến 28 tháng 8. Trong chuyến đi, ngài đã gặp gỡ các nhà lãnh đạo dân sự và tôn giáo của Nga cũng như các thành viên của cộng đồng Công Giáo tại đây.



Sau khi trở về, ngài đã trả lời phỏng vấn Vatican News. Hai chủ đề chính đã được đề cập: tầm quan trọng và những thách thức của đối thoại như một phương thức mang lại hòa bình, cùng sức sống của cộng đồng Công Giáo thiểu số tại Nga.

Mọi cuộc chiến đều kết thúc bằng đàm phán

Liên quan đến cuộc chiến tại Ukraine, Tổng giám mục nhấn mạnh rằng đối thoại và đàm phán là điều thiết yếu. Ngài chia sẻ với phóng viên Stefano Leszczynski của Vatican News: "Xét về mặt lịch sử, mọi xung đột và mọi cuộc chiến đều kết thúc bằng đàm phán và thỏa thuận, để rồi sau đó các bên từng tham chiến bắt đầu khôi phục lại mối quan hệ."

Tuy nhiên, ngài cũng thừa nhận rằng hoạt động ngoại giao giữa Nga và Ukraine đang ngày càng trở nên khó khăn hơn theo thời gian. Ngài chỉ rõ: "Đó là một cuộc đối thoại đầy gian nan, bởi lẽ cuộc chiến càng kéo dài thì việc khôi phục quan hệ càng trở nên khó khăn hơn. Đã có quá nhiều nạn nhân và nhiều vết thương lòng chưa thể chữa lành."

Dù vậy, ngài khẳng định: "Với tư cách là Giáo hội, chúng tôi có trách nhiệm và bổn phận phải lên tiếng ủng hộ" ngoại giao như một con đường "hứa hẹn mang lại giải pháp khả hữu."

Ngài nói: "Chúng tôi đến Moscow để bàn về hòa bình, để khích lệ những tâm hồn đang bất an vì chiến tranh, và để nhắn nhủ rằng: hãy can đảm, hãy chọn con đường hòa bình và hãy nuôi hy vọng vào một ngày mai tươi sáng hơn."

Tuy nhiên, Tổng giám mục Gallagher không đưa ra các đề xuất cụ thể. Ngài chia sẻ với Vatican News: "Tòa Thánh không can thiệp vào các chi tiết của cuộc đàm phán, cũng không đưa ra các giải pháp mang tính kỹ thuật. Đó là trách nhiệm trực tiếp của các bên tham chiến. Thay vào đó, Tòa Thánh nhắc nhở về trách nhiệm này và kêu gọi các bên thể hiện thiện chí để có thể nghiêm túc bắt đầu một cuộc đối thoại."

Không ai có thể tự mình giải quyết mọi việc

Ngài lưu ý rằng Giáo hội đã nỗ lực thúc đẩy ngoại giao giữa Nga và Ukraine thông qua các cơ quan ngoại giao của mình. Tuy nhiên, ngài thừa nhận rằng đề xuất này đã bị từ chối. "Dường như không có mong muốn về sự tham gia trực tiếp từ phía các cơ quan ngoại giao của chúng tôi," ngài nói. "Nhưng cử chỉ đó đã được ghi nhận."

Mặc dù đề nghị của Tòa Thánh chưa được chấp nhận, Tổng giám mục Gallagher vẫn nhấn mạnh sự cần thiết phải có sự tham gia của bên thứ ba vào tiến trình hòa bình.

"Trong thế giới ngày nay, không ai có thể tự mình giải quyết mọi việc," ngài nói. "Cả Nga và Ukraine đều cần cộng đồng quốc tế, cần các liên minh của mình." Đồng thời, TGM Gallagher nhắc lại rằng "Tòa Thánh luôn sẵn sàng hỗ trợ bằng mọi cách có thể."

Cách tiếp cận của Vatican bao gồm việc duy trì các kênh ngoại giao với cả Nga và Ukraine, một động thái đôi khi vấp phải sự chỉ trích. Đối với một số nhà quan sát, điều này dường như đặt bên gây hấn và nạn nhân lên cùng một vị thế. Tuy nhiên, ngài giải thích: "Chúng tôi tin chắc rằng đây là con đường đúng đắn và thẳng thắn mà nói, việc cô lập các cá nhân hay quốc gia không mang lại hiệu quả."

Ngài thừa nhận rằng dù đây là con đường Tòa Thánh đã chọn, nhưng đó không phải là lựa chọn duy nhất. "Mỗi quốc gia đều có quyền tự quyết chiến lược của riêng mình," ngài thừa nhận. Dẫu vậy, "chúng tôi kêu gọi suy nghĩ xem liệu các chiến lược được triển khai cho đến nay có mang lại kết quả trong việc giải quyết thảm kịch này hay không."

Các nỗ lực nhân đạo

Lĩnh vực mà sự can thiệp của Tòa Thánh được hoan nghênh là hoạt động nhân đạo. "Khía cạnh này là nền tảng," TGM Gallagher lưu ý, "và trong lĩnh vực này, Tòa Thánh đang đóng góp tích cực – một cam kết cho đến nay đã được đánh giá rất cao."

Khi đề cập đến khía cạnh này trong chuyến thăm của vị Hồng Y, người phỏng vấn đặc biệt nhắc đến công việc của Hồng Y Matteo Zuppi, người đã đến thăm cả Nga và Ukraine. Vị Hồng Y người Ý này đã hỗ trợ đàm phán để đưa trẻ em – những em bị cưỡng ép đưa sang Nga – trở về Ukraine. Những nỗ lực của ngài cũng đóng vai trò then chốt trong việc giúp các linh mục Công Giáo Hy Lạp bị chính quyền Nga giam giữ được trả tự do.

"Chúng tôi hy vọng rằng sứ mệnh hòa bình của Đức Hồng Y Zuppi sẽ được tiếp tục," TGM Gallagher nói, "và ngài có thể sớm trở lại Moscow."

Người Công Giáo tại Nga

Trong chuyến đi, ngài đã gặp gỡ các giáo sĩ Công Giáo địa phương cùng các thành viên của các dòng tu nam và nữ. Ngài đã kể lại với Vatican News việc ngài đã khích lệ họ, nói rằng họ “vốn dĩ đã là những sứ giả hòa bình, và họ thể hiện điều đó trong cuộc sống thường ngày, mỗi khi họ xây dựng những nhịp cầu kết nối nhỏ bé.”

Khi họ “tiếp nối các công việc bác ái của Giáo hội” trong lĩnh vực giáo dục và y tế, đó là “biểu hiện cụ thể cho cam kết của Giáo hội đối với sự hòa giải và hòa bình.”

Những hành động này “có sức thuyết phục mạnh mẽ hơn bất cứ lời nói nào.” Ngài nhấn mạnh rằng mặc dù người Công Giáo tại Nga có “số lượng rất ít” và “nguồn lực rất hạn chế,” họ vẫn tạo ra được những tác động tích cực.

Ngài nhận thấy rằng, trong cuộc gặp gỡ với họ, họ không hề “than phiền về hoàn cảnh của mình”; trái lại, ngài “cảm nhận được niềm vui nơi họ.”

Ngài đã chủ sự Thánh lễ trọng thể tại Nhà thờ Chính tòa Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội vào ngày trọn vẹn cuối cùng trong chuyến thăm. Thánh lễ đã thu hút đông đảo tín hữu tham dự, trong đó có rất nhiều người trẻ. Dù người Công Giáo chỉ là một cộng đồng thiểu số, ngài chia sẻ rằng: “Việc chứng kiến họ quy tụ tại ngôi thánh đường tuyệt đẹp này để làm chứng cho sức sống của đức tin đã để lại trong tôi ấn tượng sâu sắc.”

“Giáo hội hoàn vũ cần suy nghĩ về cách thức hỗ trợ nhiều hơn nữa cho các cộng đồng này, khích lệ các mục tử cùng giáo dân, cũng như duy trì mối dây liên kết thiêng liêng,” ngài kết luận.

 

1. Mưu toan ám sát Tổng thống Zelenskiy mới nhất của Nga tại Moldova

Một máy bay điều khiển từ xa loại Shahed của Nga bị nghi ngờ đã xâm phạm không phận Moldova và Rumani vào ngày 8 tháng 9 và suýt chút nữa đã đâm thành công vào máy bay chở Tổng thống Volodymyr Zelenskiy khi nó đang cất cánh từ Moldova. Phát ngôn nhân Bộ Nội Vụ Moldova cho biết như trên hôm Thứ Năm, 10 Tháng Chín.

Vào thời điểm xảy ra vụ việc, Tổng thống Zelenskiy đang trên đường đến Na Uy để gặp Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store trước lễ tang của Quốc vương Harald V. Máy bay của tổng thống cất cánh từ Moldova, nơi xảy ra vụ xâm nhập bằng máy bay điều khiển từ xa.

Bộ Nội Vụ Moldova báo cáo rằng một máy bay điều khiển từ xa loại Shahed đã xâm phạm không phận nước này vào khoảng 4:20 chiều giờ địa phương và lao vào phi trường Chișinău. Quân đội Moldova đã can thiệp nhưng quyết định không bắn hạ chiếc Shahed để tránh gây thương vong cho dân chúng. Chiếc máy bay điều khiển từ xa này sau đó đã bay vào không phận Rumani vào khoảng 4:37 chiều.

Vụ xâm nhập bằng máy bay điều khiển từ xa đã dẫn đến việc đóng cửa không phận, báo động khẩn cấp và việc điều động máy bay chiến đấu của NATO.

Tại Na Uy, Thủ tướng Store cho biết máy bay của Tổng thống Zelenskiy suýt bị máy bay điều khiển từ xa tấn công trong chuyến đi đến Na Uy.

"Máy bay của ông ấy suýt bị máy bay điều khiển từ xa tấn công khi đang cất cánh từ Moldova. Đây là thực tế mà ông ấy phải đối mặt", Store nói với đài truyền hình Na Uy NRK vào ngày 9 tháng 9.

Trong những tháng gần đây, máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn của Nga thường xuyên xâm phạm không phận của cả Rumani và Moldova.

Mặc dù Bộ Nội Vụ Moldova không tiết lộ thông tin về chuyến bay của Tổng thống Zelenskiy trong các tuyên bố chính thức về vụ vi phạm không phận do máy bay điều khiển từ xa gây ra, nhưng thời điểm xâm phạm đáng ngờ này làm dấy lên lo ngại về một âm mưu ám sát Tổng thống Zelenskiy của Nga.

Âm mưu ám sát suýt thành công này diễn ra ngay sau nỗ lực hòa bình do Mỹ dẫn đầu, trong đó các nhà đàm phán chính của Tổng thống Trump đã đến thăm Kyiv và Mạc Tư Khoa — và ra về mà không thu được kết quả đáng kể nào ngoài những lời hứa mơ hồ về các cuộc đàm phán ba bên trong tương lai.

Putin đã kiên quyết giữ vững lập trường cực đoan của mình bất chấp những thất bại gần đây trên chiến trường, tình trạng kinh tế thê thảm, và sự khuyến khích từ Washington về việc tìm kiếm giải pháp ngoại giao cho cuộc chiến.

Putin đã từng bị nghi ngờ thực hiện các vụ ám sát nhằm vào các đối thủ chính trị liên quan đến các vụ tai nạn máy bay đáng ngờ — chẳng hạn như vụ bắn rơi máy bay riêng của cựu chỉ huy phi đội Wagner, Yevgeny Progozhin, ở Nga vào tháng 8 năm 2023.

[Kyiv Independent: Russian drone in Moldova nearly hit Zelensky's plane, source says]

2. Theo báo cáo của người dân địa phương, máy bay điều khiển từ xa của Ukraine gây ra hỏa hoạn tại nhà máy lọc dầu Saratov của Nga.

Theo đoạn video do người dân địa phương chia sẻ trên mạng xã hội và được các nhóm giám sát phân tích, máy bay điều khiển từ xa của Ukraine được tường trình đã tấn công nhà máy lọc dầu Saratov ở Nga vào đêm 8 tháng 9.

Saratov nằm cách biên giới Ukraine với Nga khoảng 460 km về phía đông, gần tỉnh Luhansk ở miền đông Ukraine.

Cư dân Saratov đã báo cáo về các vụ nổ và hỏa hoạn tại nhà máy lọc dầu trong đêm, đồng thời đăng tải ảnh và video về vụ tấn công. Hãng thông tấn độc lập Astra của Nga đã phân tích đoạn phim và kết luận dựa trên định vị địa lý rằng Nhà máy lọc dầu Saratov đã bị tấn công và đang bốc cháy.

[Kyiv Independent: Ukrainian drones ignite blaze at Russia's Saratov Oil Refinery, locals report]

3. Nga nói với Tổng thống Trump rằng việc chấm dứt hỗ trợ của Mỹ cho Ukraine có thể giúp chấm dứt chiến tranh.

Hôm Thứ Năm, 10 Tháng Chín, trợ lý Điện Cẩm Linh Yuri Ushakov nói với đài truyền hình nhà nước Nga VGTRK rằng Hoa Kỳ phải ngừng hỗ trợ Kyiv để giúp chấm dứt cuộc xâm lược Ukraine của Nga.

Những phát biểu này được đưa ra một ngày sau khi Putin điện đàm với Tổng thống Donald Trump, trong bối cảnh Washington đang tăng cường nỗ lực khôi phục các cuộc đàm phán hòa bình.

"Trước hết và trên hết... họ nên ngừng cung cấp bất kỳ sự hỗ trợ nào cho Kyiv," Ushakov nói, đồng thời cho biết thêm rằng Putin đã vạch ra những bước đi khả thi mà Mỹ có thể thực hiện để giúp chấm dứt chiến tranh trong cuộc điện đàm.

Mặc dù Mỹ đã ngừng viện trợ tài chính và quân sự trực tiếp cho Ukraine, các đồng minh của Kyiv vẫn có thể mua vũ khí của Mỹ cho Ukraine thông qua cơ chế của NATO. Washington cũng tiếp tục chia sẻ thông tin tình báo với Kyiv, giúp lực lượng Ukraine tấn công các mục tiêu bên trong Nga.

Những phát biểu của Ushakov được đưa ra sau chuyến thăm của các đặc phái viên của Tổng thống Trump, Steve Witkoff và Jared Kushner, tới Mạc Tư Khoa và lần đầu tiên tới Kyiv vào cuối tuần qua, như một phần nỗ lực nhằm phá vỡ bế tắc trong các cuộc đàm phán hòa bình.

Những người quen thuộc với các cuộc đàm phán nói với tờ Kyiv Independent rằng các phái viên đã đưa ra các đề xuất hòa bình được sửa đổi, nhưng không đạt được bước đột phá nào vì Putin dường như vẫn muốn leo thang chiến tranh của Nga.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy nói với các phóng viên sau cuộc gặp ở Kyiv rằng ông dự đoán "cuộc chiến sẽ tiếp diễn" trong những tháng mùa đông bất chấp nỗ lực hòa bình mới.

Kết quả hữu hình nhất của chuyến đi là thỏa thuận giữa Ukraine, Mỹ và Nga về việc nối lại các cuộc đàm phán ba bên. Các vòng đàm phán trước đó đạt được rất ít tiến bộ về chính trị nhưng lại mang đến những sáng kiến nhân đạo quan trọng, bao gồm cả việc trao đổi tù binh chiến tranh.

Ushakov cho biết Điện Cẩm Linh vẫn sẵn sàng tiếp tục đàm phán theo thể thức Mỹ-Nga-Ukraine tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Mạc Tư Khoa coi Abu Dhabi, nơi đã diễn ra một số vòng đàm phán hồi đầu năm nay, là địa điểm ưu tiên.

"Chúng tôi đang thảo luận về việc nối lại quá trình đàm phán với Ukraine đã diễn ra trước đây," Ushakov nói. "Chúng tôi cũng đã thảo luận điều này với các đồng nghiệp Mỹ, vì vậy có khả năng quá trình này sẽ được nối lại theo hình thức ba bên."

Ngày 5 tháng 9, Putin nói với các phái viên Mỹ rằng ông kỳ vọng Nga sẽ đạt được "mục tiêu" của mình và Mạc Tư Khoa muốn giải quyết "nguyên nhân gốc rễ" của cuộc chiến.

Điện Cẩm Linh đã nhiều lần bác bỏ đề nghị ngừng bắn và yêu cầu Kyiv nhượng lại vùng Donbas ở miền đông Ukraine, khu vực đang bị tạm chiếm một phần và có vị trí chiến lược quan trọng.

Thay vào đó, Ukraine kêu gọi ngừng bắn dọc theo các chiến tuyến hiện tại, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của các bảo đảm an ninh do phương Tây hậu thuẫn để ngăn chặn hành động gây hấn tiềm tàng của Nga trong tương lai.

[Kyiv Independent: Russia tells Trump ending US support for Ukraine could help end war]

4. Một phụ nữ trẻ thuộc thế hệ Millennials đang thiết kế hỏa tiễn đạn đạo riêng của Ukraine cho biết cô sẽ sớm đưa Moscow vào tầm bắn của hỏa tiễn này.

Nhà sản xuất vũ khí quan trọng nhất của Ukraine đeo khuyên tai không đồng bộ và mặc một chiếc váy dệt kim màu đen.

"Điều tuyệt vời khi làm sếp là bạn được quyền quyết định trang phục," Iryna Terekh, CEO 34 tuổi của Fire Point, một trong những nhà sản xuất máy bay điều khiển từ xa lớn nhất Ukraine, nói với CBS News, mỉm cười khi ngồi xuống cạnh mô hình một trong những thiết kế mới nhất của công ty.

Với đôi giày cao gót, nụ cười rạng rỡ và đội ngũ trợ lý cùng các giám đốc trẻ trung, Terekh nổi bật trong nhà máy của mình, nơi có rất nhiều người đàn ông trung niên khuân vác phụ tùng máy bay điều khiển từ xa, sử dụng dụng cụ điện và hút thuốc liên tục.

"Khi cuộc xâm lược quy mô lớn bắt đầu, nhiều người phải xem xét lại tác động cá nhân của mình," bà nói. "Bạn không bao giờ thực sự biết loại kiến thức và kinh nghiệm nào có thể được chuyển hóa và biến đổi thành một điều gì đó mới mẻ."

Được đào tạo chuyên ngành kiến trúc tại thành phố Irpin, miền bắc Ukraine, bà bắt đầu sự nghiệp bằng việc xây dựng sân hiên và đồ nội thất ngoài trời, đồng thời phát triển một công ty bê tông phẩm chất cao thành công.

Những tháng đầu năm 2022, quân đội Nga đã xâm lược Irpin, phá hủy khoảng 70% thành phố.

"Tôi hiểu chúng tôi dễ bị tổn thương như thế nào trước hành vi man rợ hoàn toàn của kẻ thù," Terekh nói với CBS News. "Và nếu có bất kỳ năng lực nào tôi có thể đóng góp để chiến đấu trong cuộc chiến này, thì tôi phải làm điều đó."

Sau khi thoát khỏi sự xâm lược của Nga, Terekh bắt đầu tìm cách giúp đỡ. Vào mùa thu năm 2022, Nga bắt đầu tấn công các thành phố của Ukraine bằng máy bay điều khiển từ xa tầm xa Shahed do Iran sản xuất. Người Nga cũng bắt đầu tự sản xuất các phiên bản của riêng mình, được gọi là Geran.

Terekh và doanh nhân người Ukraine Denys Shtilerman, người mà bà từng hợp tác thiết kế không gian đô thị ngoài trời trước chiến tranh, đã quyết định chế tạo máy bay điều khiển từ xa tấn công tầm xa của riêng họ để giúp Ukraine phản công.

Shtilerman có nền tảng về kỹ thuật quốc phòng, nhưng hầu hết các thành viên ban đầu khác của nhóm, bao gồm cả Terekh, đều đến từ lĩnh vực dân sự. Yehor Skalyha, người đồng sáng lập thứ ba của họ, là một nhà sản xuất phim.

Ban đầu, công ty đặt mục tiêu sản xuất 20 máy bay điều khiển từ xa FP-1 mỗi tháng. Đến năm 2024, chúng thường xuyên được sử dụng để tấn công các phi trường, kho đạn dược và nhà máy lọc dầu của Nga. Nhưng trong hai năm qua, tham vọng và kho vũ khí của công ty đã tăng lên đáng kể.

Hiện tại, Fire Point sản xuất từ 300 đến 400 máy bay điều khiển từ xa tấn công tầm xa mỗi ngày và đã bổ sung thêm nhiều loại vũ khí tiên tiến vào dây chuyền sản xuất của mình.

Vào tháng 6, một hỏa tiễn hành trình Fire Point đã hoàn thành nhiệm vụ bay xa hơn 1.000 dặm, và đây được coi là cuộc tấn công tầm xa nhất từng được thực hiện bởi một hỏa tiễn hành trình trong lịch sử chiến đấu.

Terekh cũng đưa ra tuyên bố táo bạo rằng Ukraine đã thực hiện số lượng các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga nhiều gấp đôi so với số lượng Nga tấn công vào Ukraine trong năm 2026 - với 60% các cuộc tấn công của Ukraine sử dụng vũ khí Fire Point.

Bà cho biết công ty của bà chỉ còn vài tháng nữa là triển khai hỏa tiễn đạn đạo đầu tiên do Ukraine tự thiết kế và sản xuất. Không giống như hỏa tiễn hành trình bay ở độ cao thấp hơn, hỏa tiễn đạn đạo bay theo quỹ đạo vòng cung ở độ cao lớn hơn nhiều, khiến chúng khó bị đánh chặn hơn.

Fire Point là một trong nhiều công ty khởi nghiệp của Ukraine đã giúp chuyển đổi đất nước từ chỗ chỉ là quốc gia nhận viện trợ quân sự sang trở thành động lực thúc đẩy đổi mới công nghệ quốc phòng.

Nhiều công ty khác cũng có những câu chuyện khởi nghiệp tương tự, đầy bất ngờ. Người sáng lập Sine Engineering, công ty thu hút đầu tư từ Mỹ vào công nghệ truyền thông và định vị, từng điều hành một doanh nghiệp sản xuất bàn đứng trước chiến tranh. Yaroslav Azhnyuk, người sáng lập Fourth Law, công ty sản xuất hệ thống dẫn đường tự động cho máy bay điều khiển từ xa, trước đây đã thành lập Petcube, một công ty khởi nghiệp công nghệ dành cho thú cưng được hỗ trợ bởi chương trình tăng tốc kinh doanh Y Combinator của Mỹ.

Terekh tin rằng những công ty này, với những người sáng lập có nền tảng đa dạng ngoài lĩnh vực quốc phòng và khả năng chung là nhanh chóng chuyển hướng sang các lĩnh vực kinh doanh mới, chính là chìa khóa dẫn đến thành công của họ.

"Điều này hiệu quả ở Ukraine vì chúng tôi có bộ máy quan liêu rất đơn giản, vì chúng tôi có sự liên lạc trực tiếp với quân đội, và vì chúng tôi có các công ty phản ứng nhanh chóng," bà nói.

Đường lối sáng tạo của quốc gia này trong lĩnh vực sản xuất và mua sắm quốc phòng cũng đã thu hút sự chú ý của các đồng minh.

Vào năm 2025, quân đội Mỹ đã công bố chương trình riêng của mình nhằm sao chép máy bay điều khiển từ xa Shahed của Iran, được gọi là "LUCAS", và đã triển khai những chiếc máy bay điều khiển từ xa tầm xa tương đối rẻ tiền đầu tiên ở Trung Đông vào tháng Hai.

Chính phủ Mỹ và Ukraine dự kiến sẽ sớm ký một thỏa thuận quốc phòng mới, theo đó mở rộng việc xuất khẩu công nghệ quân sự của Ukraine sang Mỹ và các liên doanh với các công ty Mỹ.

Bà Terekh cho biết trọng tâm chính của Fire Point vẫn là quốc phòng của Ukraine, nhưng bà hoan nghênh ý tưởng một ngày nào đó sẽ đóng vai trò trong một cấu trúc an ninh phương Tây mới, rộng lớn hơn.

"Chúng ta cần bảo đảm rằng Ukraine sẽ không chỉ là vựa lúa mì của thế giới nữa", bà nói, đề cập đến mặt hàng xuất khẩu chính lâu nay của đất nước là ngũ cốc. "Giờ đây chúng ta có thứ để cung cấp có giá trị hơn nhiều, và ngành công nghiệp quốc phòng là động lực rất lớn cho điều này."

[CBSNews: Millennial woman designing Ukraine's own ballistic missile says it will soon put Moscow in reach]

5. Nga cho biết họ kỳ vọng các cuộc đàm phán hòa bình với Ukraine sẽ được nối lại trong bối cảnh vụ tấn công kinh hoàng xảy ra ở Kyiv.

Hôm Thứ Tư, 09 Tháng Chín, phát ngôn nhân Điện Cẩm Linh Dmitry Peskov cho biết Nga kỳ vọng các cuộc đàm phán ba bên với Ukraine và Mỹ sẽ được nối lại, ngay cả khi lực lượng Nga phát động một cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa quy mô lớn vào Kyiv đêm qua, khiến ba người thiệt mạng và hơn chục người bị thương.

Peskov đưa ra nhận xét này trong một cuộc họp báo dành cho giới truyền thông Ấn Độ trước thềm hội nghị thượng đỉnh BRICS tại New Delhi.

"Nga kỳ vọng các cuộc đàm phán ba bên giữa Nga, Hoa Kỳ và Ukraine sẽ được nối lại. Nga sẵn sàng xem xét một giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột ở Ukraine", ông nói, theo trích dẫn của hãng thông tấn nhà nước Nga TASS.

Peskov cũng khẳng định rằng Kyiv không muốn chiến tranh kết thúc, nói rằng "nếu muốn kết thúc thì chiến tranh đã chấm dứt từ lâu rồi".

Ông nói thêm rằng Nga hoan nghênh những nỗ lực hướng tới một giải pháp hòa bình, bao gồm cả những nỗ lực từ phía Mỹ và Ấn Độ.

Peskov cũng mô tả Ấn Độ là đối tác chiến lược của Nga và cho biết Mạc Tư Khoa kỳ vọng sẽ tăng cường quan hệ với New Delhi trên nhiều lĩnh vực.

Ông cho biết Putin và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi sẽ thảo luận về thương mại theo cách "không bị cản trở bởi các quốc gia không thân thiện".

Peskov cho biết Nga cũng sẵn sàng tiếp tục cung cấp vũ khí cho Ấn Độ, đồng thời nói thêm rằng việc bán máy bay chiến đấu Su-57 vẫn nằm trong chương trình nghị sự.

Peskov nói thêm: "Các công dân Ấn Độ tham gia SVO [cách Nga gọi cuộc chiến tranh toàn diện chống lại Ukraine] sẽ được hồi hương về Ấn Độ ngay khi danh tính của họ được xác định và danh sách tương ứng được lập ra."

Kyiv bị tấn công trong khi Mạc Tư Khoa đang đàm phán hòa bình.

Những phát ngôn của Peskov được đưa ra trong bối cảnh cuộc tấn công quy mô lớn của Nga vào Kyiv đêm qua, gây ra hỏa hoạn và thiệt hại trên nhiều khu vực và khiến ba người thiệt mạng.

Tại quận Holosiivskyi, mảnh vỡ đã rơi trúng các nhà kho, một trường tư thục và các tòa nhà dân cư, trong khi một tòa nhà 26 tầng đang xây dở bị hư hại. Các quận Darnytskyi và Podilskyi cũng báo cáo các nhà kho bị hư hại và hỏa hoạn, trong khi mảnh vỡ rơi trúng các tòa nhà dân cư và phi dân cư ở Solomianskyi.

Cuộc tấn công tiếp diễn đến tận sáng. Lúc 8 giờ sáng, nhà chức trách báo cáo về một vụ cháy kho hàng ở Shevchenkivskyi và thiệt hại đối với một tòa nhà ở Podilskyi. Lúc 11 giờ 30 phút sáng, lực lượng cấp cứu được gọi đến Shevchenkivskyi và Solomianskyi, nơi mảnh vỡ máy bay điều khiển từ xa rơi xuống gây ra hỏa hoạn và làm hư hại một tòa nhà văn phòng bốn tầng.

Các cuộc tấn công nói tiếp diễn ra. Lúc 12:46 chiều, nhà chức trách báo cáo về vụ tấn công thứ hai vào các kho hàng ở Shevchenkivskyi. Lúc 1:18 chiều, mảnh vỡ rơi xuống một kho hàng ở quận Holosiivskyi, gây cháy mái nhà.

Vào lúc 12 giờ 51 phút chiều, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết một máy bay điều khiển từ xa tấn công của Nga đã tấn công tòa nhà kênh truyền hình We Are Ukraine trong khi các nhà báo đang phát sóng trực tiếp.

"Nga đã tấn công giới truyền thông, các nhà báo," Tổng thống Zelenskiy nói như trên. "Một máy bay điều khiển từ xa đã tấn công tòa nhà của kênh truyền hình ‘Chúng ta là Ukraine’ trong chương trình gây quỹ bác ái ‘Tin tức Thống nhất’."

Ông cho biết thêm, tòa nhà bị hư hại một phần và lực lượng cứu hỏa đã dập tắt đám cháy.

"Tính đến thời điểm hiện tại, đã có năm nạn nhân được xác nhận. Đáng tiếc là con số này vẫn có thể tăng lên", Tổng thống Zelenskiy nói.

Tổng thống lên án cuộc tấn công và kêu gọi sự đáp trả quốc tế.

"Việc chống lại giới truyền thông là một trang mới trong sự suy thoái của nước Nga, và chắc chắn Âu Châu và thế giới phải có phản ứng trước điều này", Tổng thống Zelenskiy nói.

[Kyiv Post: Russia Says It Expects Ukraine Peace Talks to Resume as Deadly Attack Hits Kyiv]

6. Vụ tấn công kinh hoàng bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga nhắm vào trung tâm mua sắm Sumy, khiến 2 người thiệt mạng và 20 người bị thương, trong đó có 3 trẻ em.

Hôm Thứ Tư, 09 Tháng Chín, lực lượng Nga đã tấn công dữ dội vào một trung tâm mua sắm và giải trí ở thành phố Sumy, phía đông bắc Nga, khiến ít nhất hai người thiệt mạng và 20 người bị thương, trong đó có ba trẻ em. Phát ngôn nhân cảnh sát quốc gia Ukraine, Đại Úy Alyona Lyutnytska, cho biết như trên hôm Thứ Năm, 10 Tháng Chín.

Cơ quan Dịch vụ Khẩn cấp Nhà nước Ukraine cho biết một máy bay điều khiển từ xa của Nga đã tấn công trung tâm thương mại Manufactura ở Sumy, gần trung tâm thành phố. Đoạn video do cơ quan này công bố cho thấy các nhân viên cứu hỏa đang chiến đấu với ngọn lửa bao trùm xe hơi, mảnh vỡ vương vãi khắp các bãi đậu xe và máu của các nạn nhân chảy thành vũng trên mặt đường nhựa bên ngoài trung tâm thương mại. Tất cả các nguồn lửa được tường trình đã được dập tắt.

Thiếu Tướng cảnh sát Oleh Hryhorov, Thống đốc tỉnh Sumy, cho biết trên Telegram rằng vụ tấn công đã khiến hai người thiệt mạng, cả hai đều 21 tuổi.

Tướng Hryhorov cho biết thêm, có 20 người bị thương, trong đó hai người đàn ông và một phụ nữ trong tình trạng nghiêm trọng, và một phụ nữ khác trong tình trạng nguy kịch. Ba cô gái, độ tuổi từ 15 đến 16, cũng nằm trong số những người bị thương.

Thống đốc cho biết đã có 14 người phải vào bệnh viện.

Vụ tấn công gây chết người ở Sumy diễn ra trong bối cảnh Nga tăng cường các cuộc tấn công vào các siêu thị và trung tâm mua sắm của Ukraine - thậm chí cả ban ngày, khi các cửa hàng đông đúc người dân.

Oleksandr Merezhko, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại của Quốc Hội Ukraine, nhận xét cay đắng rằng vụ tấn công tiếp nối một mô hình đáng sợ là sau mỗi cuộc điện đàm giữa Tổng thống Trump và trùm mafia Vladimir Putin, trong vòng 24 giờ sau đó, Nga sẽ tấn công rất dữ dội. Lần nào cũng như thế.

Từ sau khi trở lại Tòa Bạch Ốc, Tổng thống Trump đã có nhiều cuộc điện đàm với Putin. Chỉ tính các cuộc điện đàm được hai bên công khai công bố, có 6 cuộc điện đàm trong năm 2025, và cho đến nay có 3 cuộc điện đàm trong năm 2026, bao gồm một cuộc điện đàm vào tháng Tư kéo dài 90 phút, và cuộc điện đàm vào ngày Chúa Nhật, 14 Tháng Sáu, kéo dài 55 phút. Cuộc điện đàm mới nhất vào ngày 8 Tháng Chín, kéo dài hơn một giờ. Sau tất cả 9 cuộc điện đàm này, chỉ trong vòng 24 giờ sau đó, Ukraine bị tấn công rất tàn bạo, khiến người Ukraine có cảm tưởng hết sức âu lo sau khi mỗi cuộc điện đàm của Tổng thống Trump với nhà độc tài Vladimir Putin được loan báo.

Tháng 8 năm 2026, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cảnh báo rằng Nga đang cố tình tấn công vào các kho hàng siêu thị, trung tâm phân phối và cửa hàng. Cuối tháng đó, Nga đã tiến hành một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa vào ban ngày nhằm vào một trung tâm mua sắm ở Kryvyi Rih, khiến 16 người thiệt mạng và 130 người khác bị thương, trong đó có 23 trẻ em.

Vụ tấn công mới nhất ở Sumy diễn ra sau nỗ lực hòa giải do Mỹ làm trung gian tại Kyiv và Mạc Tư Khoa vào ngày 6-7 tháng 9. Mặc dù chuyến thăm đã hồi sinh tiến trình ngoại giao đang bế tắc, nhưng nó đã không mang lại bước đột phá nào hoặc ngăn chặn các hỏa tiễn của Nga bắn vào Ukraine trong những ngày tiếp theo.

"Giờ đây, điều quan trọng là tất cả các đối tác phải tập trung và cùng nhau thực hiện các bước cần thiết để giảm leo thang tình hình và ngăn chặn các vụ giết người", Tổng thống Zelenskiy nói trên Telegram ngày 9 tháng 9 sau cuộc tấn công vào Sumy. "Chủ nghĩa khủng bố luôn là mối đe dọa đối với nhiều người, và chúng ta phải cùng nhau chống lại nó".

Mặc dù chuyến thăm của các đặc phái viên Mỹ Jared Kushner và Steve Witkoff đã mang lại một khoảng thời gian tạm lắng trước các cuộc tấn công của Mạc Tư Khoa, nhưng Nga đã lợi dụng tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng hệ thống phòng không của Ukraine để oanh tạc các thành phố trên khắp cả nước suốt mùa hè.

Tháng 7 năm 2026 chứng kiến số lượng thường dân thiệt mạng hoặc bị thương cao nhất ở Ukraine kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện Ukraine vào tháng 3 năm 2022, theo báo cáo của Phái bộ Giám sát Nhân quyền Liên Hiệp Quốc tại Ukraine ngày 13 tháng 8.

[Kyiv Independent: Deadly Russian drone strike targets Sumy shopping center, killing 2, injuring 20, including 3 children]

7. Liên Hiệp Quốc ủng hộ nỗ lực thể hiện chính xác Phi Châu trên bản đồ bất chấp sự phản đối của Mỹ.

Liên Hiệp Quốc với đa số áp đảo đã thông qua một nghị quyết nhằm thúc đẩy việc sử dụng bản đồ phản ánh đúng tỷ lệ thực của các châu lục, sau một chiến dịch do Phi Châu dẫn đầu nhằm loại bỏ phép chiếu Mercator phổ biến từ thế kỷ 16.

Hoa Kỳ là quốc gia duy nhất bỏ phiếu chống lại sáng kiến này, lên án nó là một phần của "dự án ý thức hệ lớn hơn và cực đoan hơn nhiều" và kêu gọi "các quốc gia hãy vận dụng lẽ thường vào cơ quan này". Estonia, Georgia, Lithuania, Moldova, Serbia và Ukraine bỏ phiếu trắng.

Phép chiếu Mercator, là phép chiếu bản đồ được sử dụng phổ biến nhất trên thế giới, được nhà bản đồ học người Flemish Gerardus Mercator phát minh vào năm 1569 để giúp các thủy thủ định hướng bằng la bàn.

Nhưng nó làm sai lệch kích thước, khiến các lục địa trông lớn hơn khi càng xa xích đạo. Kết quả là, Phi Châu trông nhỏ hơn nhiều so với kích thước thực tế khi so sánh với các quốc gia ở bán cầu Bắc.

"Một bản đồ công bằng không làm thay đổi địa lý thế giới", ông Robert Dussey, Ngoại trưởng Togo và là trưởng đoàn đàm phán của nhóm các nước Phi Châu, phát biểu trước cuộc bỏ phiếu của Liên Hiệp Quốc.

Nghị quyết không ràng buộc này nêu rõ rằng "việc sửa chữa những sai lệch về bản đồ liên quan đến kích thước lục địa là một hành động công bằng về nhận thức và bồi thường tưởng niệm", đồng thời kêu gọi các quốc gia thúc đẩy dự án Trái đất Bình đẳng, kể cả trong các trường học.

"Quyết định này không chỉ đơn thuần là về bản đồ học. Nó còn liên quan đến công lý, phẩm giá, bình đẳng và cách chúng ta thể hiện thế giới của mình," Dussey vui mừng nói sau khi nghị quyết được thông qua.

[Politico: UN backs effort to depict Africa correctly on maps despite US opposition]

8. Tổng thống Zelenskiy cho biết các phi trường ở Kyiv sẵn sàng đón tiếp các phái đoàn nước ngoài nếu Nga bảo đảm hành lang an ninh.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy nói với các nhà báo ngày 8 tháng 9 rằng các phi trường ở Kyiv và khu vực lân cận về mặt kỹ thuật đã sẵn sàng tiếp nhận máy bay chở các phái đoàn nước ngoài, nhưng việc sử dụng chúng phụ thuộc vào việc Nga đồng ý cung cấp một hành lang an toàn.

Các phi trường trên khắp Ukraine đã đóng cửa kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện trong bối cảnh các cuộc tấn công liên tục của Nga, khiến xe lửa trở thành phương tiện di chuyển chính cho các phái đoàn nước ngoài và các vị khách chính thức khác.

Theo tổng thống, Ukraine đã chuẩn bị sẵn sàng đón tiếp máy bay của Mỹ chở các đặc phái viên của Tổng thống Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner trong chuyến thăm Kyiv ngày 6 tháng 9.

Một ngày trước khi phái đoàn đến, Tổng thống Zelenskiy nói rằng Nga đã cố tình tấn công vào đường băng tại phi trường Zhuliany ở Kyiv và phi trường quốc tế Boryspil sau khi xuất hiện các cuộc thảo luận về khả năng Witkoff và Kushner bay thẳng đến Ukraine.

Các cuộc tấn công vào phi trường là một phần của cuộc tấn công quy mô lớn hơn của Nga vào đêm trước đó, sử dụng hỏa tiễn đạn đạo và 167 máy bay điều khiển từ xa, khiến ít nhất 7 người thiệt mạng và ít nhất 51 người khác bị thương trên khắp Ukraine.

Tổng thống cho biết một phương án khác mà phái đoàn Mỹ cân nhắc là bay đến Gomel, Belarus, rồi sau đó di chuyển đến Ukraine bằng đường bộ.

"Từ Gomel, đi đường bộ mất hơn ba tiếng. Chúng tôi cũng đã xem xét phương án đó, và về mặt chính thức, lực lượng an ninh của chúng tôi đã sẵn sàng đón tiếp Steve và Jared," Tổng thống Zelenskiy nói.

Cuối cùng, Witkoff và Kushner quyết định đi đến Ukraine bằng xe lửa.

"Họ đã chọn hỏa xa. Chúng tôi nói với họ rằng đó sẽ là cách an toàn và thoải mái để đến Ukraine", Tổng thống Zelenskiy nói. "Toàn bộ phái đoàn Mỹ đều rất thích đi xe lửa. Chúng tôi đã đồng ý rằng họ sẽ quay lại lần nữa."

Mặc dù hỏa xa đã trở thành một trong những phương tiện giao thông chính trong và ngoài Ukraine sau khi các chuyến bay bị đình chỉ, lực lượng Nga vẫn thường xuyên tấn công vào cơ sở hạ tầng hỏa xa của Ukraine, bao gồm cả các đoàn tàu dân sự.

Vụ tấn công mới nhất xảy ra vào ngày 8 tháng 9, khi máy bay điều khiển từ xa của Nga tấn công một đoàn tàu chở khách Kyiv-Sumy. Không ai bị thương sau khi đoàn tàu dừng lại trong lúc báo động không kích và khoảng 90 hành khách cùng các nhân viên hỏa xa đã được di tản theo các quy định an toàn mới.

Năm 2024, chính phủ Ukraine đã xem xét việc mở lại một số phi trường ở các thành phố lớn như Kyiv và Lviv, tuyên bố rằng họ đã "sẵn sàng 95%" để mở lại không phận quốc gia. Tuy nhiên, các quan chức cho biết việc thảo luận về việc nối lại các chuyến bay mà không có hệ thống phòng không đầy đủ sẽ "không khả thi" chừng nào chiến tranh còn tiếp diễn.

Vào tháng 3 năm 2025, tổng giám đốc Sân bay Quốc tế Danylo Halytskyi ở Lviv cho biết các chuyến bay có thể nối lại sớm nhất là vào tháng 4 hoặc tháng 5 theo kịch bản lạc quan mà chính phủ đang xem xét. Đồng thời, phi trường đã đàm phán với Wizz Air, airBaltic, Turkish Airlines, SkyUp, Austrian Airlines, Lufthansa và LOT về khả năng nối lại các chuyến bay.

Tính đến năm 2026, tất cả các phi trường của Ukraine vẫn đóng cửa đối với các chuyến bay thương mại.

[Kyiv Independent: Kyiv airports ready to host foreign delegations if Russia guarantees safe corridor, Zelensky says]

9. Tổng thống Zelenskiy đề nghị sử dụng máy bay riêng của tổng thống cho chuyến thăm Kyiv tiếp theo của ông Witkoff và ông Kushner.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết Ukraine có thể sử dụng máy bay tổng thống để đưa các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đến Kyiv trong chuyến thăm tiếp theo của họ nếu họ không muốn đi trên máy bay của Mỹ.

"Tôi nghĩ lần tới chúng ta có thể thử đi máy bay," Tổng thống Zelenskiy nói. "Nếu họ không muốn bay trên máy bay Mỹ, họ có thể để máy bay ở Ba Lan hoặc một quốc gia khác, và máy bay của tôi, máy bay tổng thống Ukraine, có thể đưa họ đến nơi."

Tổng thống Zelenskiy cho biết ông đã đồng ý với các phái viên rằng chuyến thăm đầu tiên của họ tới Kyiv nên được tiếp nối bằng một chuyến thăm khác mà không nên trì hoãn quá lâu.

"Họ đã đến Mạc Tư Khoa nhiều lần, và đây là lần đầu tiên họ đến Kyiv," ông nói, thêm rằng các phái viên giờ đây đã tận mắt chứng kiến thủ đô Ukraine vận hành như thế nào trong thời chiến.

Ông Witkoff và ông Kushner đã đến Kyiv bằng xe lửa để hội đàm vào Chúa Nhật, ngày 6 tháng 9, một ngày sau khi gặp lãnh đạo Nga Vladimir Putin tại Mạc Tư Khoa.

Tổng thống Zelenskiy cho biết Ukraine đã chuẩn bị sẵn sàng để đón phái đoàn Mỹ bằng đường hàng không và cả Sân bay Quốc tế Boryspil lẫn Sân bay Quốc tế Kyiv, thường được gọi là Zhuliany, đều có khả năng kỹ thuật để phục vụ chuyến bay này.

"Ukraine đã sẵn sàng đón máy bay Mỹ chở phái đoàn đàm phán," ông nói.

Tuy nhiên, Nga đã tấn công đường băng tại cả hai phi trường trước chuyến thăm, Tổng thống Zelenskiy nói, cáo buộc Mạc Tư Khoa đang cố gắng chứng minh rằng Ukraine không thể cung cấp đủ an ninh cho phái đoàn Mỹ.

"Nga rõ ràng muốn nhấn mạnh rằng không có an ninh ở Ukraine. Họ đã tấn công đường băng ở Zhuliany và đường băng ở Boryspil."

Bất chấp các cuộc tấn công, các phi trường vẫn hoạt động và sẵn sàng về mặt kỹ thuật để đón các phái đoàn nước ngoài. Tổng thống Zelenskiy cho biết vấn đề then chốt là liệu Nga có đồng ý cung cấp hành lang hàng không an toàn cho chuyến bay hay không.

Tổng thống Zelenskiy cho biết Ukraine cũng đã xem xét một lộ trình thay thế, theo đó phái đoàn Mỹ sẽ bay đến Gomel, Belarus, trước khi di chuyển khoảng ba giờ bằng đường bộ đến Kyiv.

Các cơ quan an ninh Ukraine đã xem xét phương án đó và sẵn sàng gặp gỡ Witkoff và Kushner, nhưng cuối cùng nhóm an ninh Mỹ đã chọn di chuyển bằng hỏa xa.

Tổng thống Zelenskiy nói: "Chúng tôi đã nói rằng đây cũng sẽ là một cách an toàn và thoải mái để đến Ukraine", đồng thời cho biết thêm rằng phái đoàn Mỹ rất thích chuyến đi bằng xe lửa.

Theo cố vấn chính sách đối ngoại của Điện Cẩm Linh, Yuri Ushakov, Witkoff và Kushner đã gặp Putin tại Mạc Tư Khoa vào thứ Bảy, ngày 5 tháng 9, trong cuộc hội đàm kéo dài 3 giờ 10 phút.

Các phái viên đã đến Kyiv vào ngày hôm sau và tiến hành đàm phán với Tổng thống Zelenskiy cùng các quan chức Ukraine khác.

Các chuyến thăm Mạc Tư Khoa và Kyiv là một phần trong nỗ lực mới của Mỹ nhằm thúc đẩy các cuộc đàm phán chấm dứt chiến tranh với Nga. Hai bên vẫn bất đồng về các vấn đề then chốt, và các cuộc đàm phán không đạt được bước đột phá nào được công bố công khai.

[Kyiv Post: Zelensky Offers Presidential Plane for Witkoff and Kushner’s Next Kyiv Visit]

10. Liên Hiệp Âu Châu cho rằng Nga "rõ ràng" không muốn lập lại hòa bình với Ukraine trong khi Mỹ thúc đẩy đàm phán.

Phát ngôn nhân của Ủy ban Âu Châu cho biết vào ngày 8 tháng 9 rằng Mạc Tư Khoa cũng không thể hiện thiện chí theo đuổi một nền hòa bình công bằng và lâu dài một cách nghiêm chỉnh.

" Chúng ta cần Nga sẵn lòng đạt được một nền hòa bình công bằng và lâu dài, điều mà rõ ràng chúng ta không thấy."

Những phát biểu này được đưa ra sau vòng ngoại giao mới do Mỹ dẫn đầu, trong đó các đặc phái viên hòa bình của Mỹ là Steve Witkoff và Jared Kushner đã đến thăm Mạc Tư Khoa vào ngày 5 tháng 9 và Kyiv lần đầu tiên vào ngày 6 tháng 9.

"Thật không may, chúng ta cũng thấy rằng Nga tiếp tục leo thang," phát ngôn nhân chính sách đối ngoại của Ủy ban Âu Châu, Christian Wigand, cho biết.

Ông Wigand cho rằng Âu Châu phải tiếp tục gây áp lực lên Nga, đặc biệt là thông qua việc hỗ trợ Ukraine và áp đặt các biện pháp trừng phạt.

"Đây là động lực tốt nhất để thực sự đưa Nga đến bàn đàm phán một cách thiện chí," ông nói thêm.

Tuy nhiên, Ủy ban vẫn hoan nghênh việc các cuộc đàm phán đã diễn ra.

Các đại diện của nhóm E3 — Pháp, Đức và Anh — đã tham dự cuộc họp tại Kyiv. Các đại diện đó lần lượt là Emmanuel Bonne, Gunter Sauter và Jonathan Powell.

Khi được hỏi về tầm quan trọng của việc đưa Âu Châu vào các cuộc đàm phán hòa bình, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy nói với các phóng viên vào ngày 8 tháng 9 rằng "Âu Châu rất quan trọng tại bàn đàm phán, và chúng tôi hiểu rằng Âu Châu có tầm quan trọng cơ bản đối với chúng tôi."

Ông nói rằng Âu Châu nên tham gia không chỉ vì họ cung cấp viện trợ cho Ukraine, mà còn vì các cuộc đàm phán liên quan đến "an ninh của toàn Âu Châu" và vì "Ukraine sẽ là một phần của Liên minh Âu Châu".

Tuy nhiên, nhóm E3 không thể chính thức đại diện cho Liên Hiệp Âu Châu. Anh Quốc không còn là thành viên của khối này kể từ khi rút khỏi Liên Hiệp Âu Châu vào năm 2020.

Ủy ban lưu ý rằng họ đã nhận được một bản tóm tắt từ các đại diện của nhóm E3 sau cuộc đàm phán, và một quan chức Liên Hiệp Âu Châu nói với tờ Kyiv Independent rằng họ cũng đã nói chuyện với các đại diện này trước đó, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc họ đảm nhận vai trò đại diện.

Ông Wigand nói: "Tôi xin nhắc lại lập trường rõ ràng và lâu dài của chúng ta rằng không thể quyết định bất cứ điều gì về Ukraine mà không có sự tham gia của Ukraine, và không thể quyết định bất cứ điều gì về Âu Châu và an ninh của Âu Châu mà không có sự tham gia của chính Âu Châu."

"Hội đồng Âu Châu cũng đã đưa ra kết luận về vấn đề đó," ông nói thêm.

Những kết luận đó, được 27 quốc gia Liên Hiệp Âu Châu đồng ý thông qua vào tháng 6 năm 2026, tái khẳng định rằng khối này "sẽ quyết định về các vấn đề thuộc thẩm quyền của mình hoặc ảnh hưởng đến an ninh của mình", và rằng sự đóng góp của Liên Hiệp Âu Châu vào việc bảo đảm an ninh cho Ukraine cũng sẽ "dựa trên thẩm quyền và khả năng tương ứng của mỗi bên và phù hợp với luật pháp quốc tế".

[Kyiv Independent: EU says Russia 'clearly' unwilling to make peace with Ukraine as US pushes talks]

11. Vì sao hội nghị thượng đỉnh về không gian của Macron có nguy cơ thất bại ngay trên bệ phóng?

Hội nghị thượng đỉnh không gian quốc tế do Tổng thống Pháp Emmanuel Macron chủ trì đang không diễn ra theo kế hoạch.

Hôm thứ Sáu, văn phòng của nhà lãnh đạo Pháp đã hạ thấp tầm quan trọng của quyết định vào phút chót của các ông lớn trong ngành vũ trụ Mỹ, bao gồm SpaceX của Elon Musk và Blue Origin của Jeff Bezos, về việc không tham dự sự kiện này, được đưa ra dưới áp lực từ Tòa Bạch Ốc.

Việc Mỹ từ chối tham dự chỉ là một trong số nhiều thách thức mà cuộc gặp gỡ vào thứ Tư và thứ Năm tại thủ đô Paris của Pháp phải đối mặt. Khoảng 120 phái đoàn quốc tế đã được mời, trong đó có các quan chức Trung Quốc dự kiến sẽ tham dự.

Sáu người tham gia có hiểu biết trực tiếp về công tác tổ chức hội nghị thượng đỉnh đã mô tả với POLITICO rằng đây là một sự kiện phối hợp kém hiệu quả với kết quả không rõ ràng. Họ được yêu cầu giấu tên để thảo luận về những vấn đề nhạy cảm.

"Nó đang bị chậm tiến độ, chưa thực sự được phối hợp với các bên chủ chốt trong lĩnh vực vũ trụ Âu Châu, và mục đích của nó vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng," một chuyên gia vũ trụ cao cấp tham gia vào công tác chuẩn bị hội nghị thượng đỉnh cho biết.

"Và giờ đây, khi Tòa Bạch Ốc đã quyết định sử dụng điều đó để chống lại Emmanuel Macron, tình hình càng trở nên khó xử hơn - điều đó cho thấy rằng, xét về mặt ngoại giao, họ đã không làm những gì họ nên làm," họ nói thêm.

Sự kiện tuần tới nhằm mục đích tập hợp cộng đồng quốc tế — bao gồm các nhà lãnh đạo, các tập đoàn lớn, các công ty khởi nghiệp và các nhà nghiên cứu — để thảo luận về các vấn đề bao gồm quy định về các hoạt động không gian, khả năng cạnh tranh, an ninh và quốc phòng, và thám hiểm không gian.

Tổng thống Macron rất muốn bảo đảm rằng Pháp và Âu Châu vẫn là những cường quốc vũ trụ đáng tin cậy, với khả năng phóng vệ tinh độc lập và hệ thống liên lạc vệ tinh toàn cầu riêng, nhằm giảm sự phụ thuộc vào công nghệ của Mỹ.

Văn phòng tổng thống Pháp khẳng định rằng việc SpaceX và Blue Origin - hai trong số các công ty vũ trụ hàng đầu thế giới - vắng mặt sẽ có rất ít tác động đến hội nghị thượng đỉnh.

"Nếu một số quốc gia hoặc các bên liên quan không muốn tham gia, thì đó có thể là thiệt thòi của họ," một quan chức Điện Élysée nói với các phóng viên hôm thứ Sáu.

"Có các công ty Mỹ tham gia, và sẽ có những thông báo. Chúng tôi không thấy xu hướng Mỹ quay lưng lại với Âu Châu tại hội nghị thượng đỉnh về không gian này", một quan chức khác của Điện Élysée cho biết. Ví dụ, mảng kinh doanh vệ tinh Amazon Đức Lêô của Amazon sẽ được đại diện bởi một trong những phó chủ tịch của công ty, một phát ngôn nhân của công ty đã xác nhận với POLITICO.

[Politico: Why Macron’s space summit risks blowing up on the launchpad]

12. Máy bay điều khiển từ xa của Nga xâm phạm không phận Moldova và Rumani, rơi xuống Moldova.

Ngày 8 tháng 9, một máy bay điều khiển từ xa loại Shahed của Nga bị nghi ngờ đã xâm phạm không phận Moldova và Rumani, buộc phải đóng cửa không phận, ban hành cảnh báo khẩn cấp và điều động máy bay chiến đấu của NATO.

Bộ Quốc phòng Moldova cho biết trong một tuyên bố rằng quân đội nước này đã phát hiện một "máy bay điều khiển từ xa" vào lúc 4 giờ 20 phút chiều giờ địa phương, xác định đó là một máy bay điều khiển từ xa "kiểu Shahed" đã xâm nhập không phận nước này từ "hướng… Ukraine".

Quân đội đã theo dõi máy bay điều khiển từ xa cho đến khi nó rời không phận Moldova lúc 4:37 chiều, hướng về phía Golaiesti ở Rumani.

Các máy bay chiến đấu F/A-18 của Tây Ban Nha, được triển khai như một phần của nhiệm vụ tuần tra không phận của NATO, đã cất cánh từ căn cứ không quân Mihail Kogalniceanu khi máy bay điều khiển từ xa xâm nhập không phận Rumani.

[Kyiv Independent: Russian drone violates Moldovan and Romanian airspace, crashes in Moldova]

13. Hội Hồng Thập Tự kêu gọi "các bước khẩn cấp" để giảm leo thang xung đột Yemen-Ả Rập Xê Út.

Hội Hồng Thập Tự quốc tế hôm thứ Ba cảnh báo rằng các cuộc xung đột ảnh hưởng đến Yemen và Ả Rập Xê Út có nguy cơ làm leo thang cuộc xung đột ở Trung Đông, đồng thời kêu gọi giảm leo thang khẩn cấp.

Lực lượng Houthi ở Yemen cho biết Ả Rập Xê Út đã đáp trả bằng một loạt các cuộc tấn công hôm thứ Ba sau khi phiến quân được Iran hậu thuẫn tấn công vào các cơ sở dầu mỏ và các địa điểm khác, làm bị thương hàng chục người, trong cuộc tấn công mạnh nhất của họ trong nhiều năm.

Loạt các cuộc tấn công và phản công nhanh chóng này diễn ra sau khi thỏa thuận ngừng bắn bốn năm đổ vỡ vào tháng 7, vài tháng sau khi cuộc chiến giữa Hoa Kỳ và Iran bắt đầu.

Chủ tịch ICRC, bà Mirjana Spoljaric, cho biết trong một tuyên bố rằng cần phải có "các bước khẩn cấp" để giảm leo thang xung đột.

"Việc leo thang xung đột gần đây ở Trung Đông, ảnh hưởng đến Yemen và Ả Rập Xê Út, có nguy cơ dẫn đến sự mở rộng hơn nữa của xung đột trong khu vực, nếu không được kiềm chế, có thể làm trầm trọng thêm tình hình nhân đạo vốn đã rất tàn khốc mà hàng triệu người đang phải đối mặt", bà cảnh báo.

"Nếu giao tranh tiếp diễn, chúng tôi lo ngại sẽ dẫn đến thêm nhiều người chết và bị thương, người dân phải di dời và có thể gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng đối với các dịch vụ và cơ sở hạ tầng thiết yếu như chăm sóc sức khỏe, nước, nhiên liệu và điện", bà nói thêm.

Theo thống kê của AFP dựa trên nguồn tin từ mỗi bên, cuộc giao tranh đã khiến hơn 500 người thiệt mạng, chủ yếu là binh lính từ cả hai phía.

[CBSNews: Red Cross calls for 'urgent steps' to de-escalate Yemen-Saudi fighting]