2. Phàm nơi nào có kiên nhẫn và khiêm tốn, thì ở đó không có buồn rầu, cũng không có đau khổ.

(Thánh Phan-xi-cô Năm Dấu)

Lm. Giuse Maria Nhân Tài, csjb.

(Trích dịch từ tiếng Hoa trong "Cách ngôn thần học tu đức")

--------

http://www.vietcatholic.net

https://www.facebook.com/jmtaiby

http://www.nhantai.info

 

45. NGHÊ THÁI CƯỜI NHAU

Một hôm, Nghê Tử Mộc nói với Thái Bổ Đình:

- “Tại sao Chu Hy (1) lại viết chú giải như thế này: ‘Thái là con rùa lớn?”

Thái Bổ Đình nói:

- “Cái đó có gì là lạ chứ, cũng giống như ông ta viết nơi mục chú giải “Nghê là thằng con nít” đó sao”.

(Minh Tề Tiểu Thức)

Suy tư 45:

Thời xưa cũng như thời nay, có những lúc người ta lấy tên của nhau ra để chế nhạo nhau, và có khi đâm chém nhau cũng chỉ vì đối phương lấy tên húy của cha mẹ ra mà chửi, mà nhạo báng Có người nghe đến tên của người khác thì tức tối trong lòng, đó là những người có tâm hồn ghen ghét; có người nghe đến tên của thần tượng mình thì vui mừng hớn hở và nói thao thao về người ấy cho mọi người nghe; lại có người ngày đêm mơ tưởng đến tên của người mình yêu.v.v...

Tất cả những cái tên của con người không làm cho người khác được sống lâu trường thọ, cũng không cứu thoát con người khỏi tội lỗi và cơn cám dỗ của ma quỷ. Chỉ có tên của Đức Chúa Giê-su Ki-tô mới làm cho thế gian được cứu độ, chỉ có tên của Chúa Giê-su Ki-tô mới làm cho những ai tin vào Ngài được sự bình an và sự sống đời đời...

Vậy mà có một vài người Ki-tô hữu coi tên của Đức Chúa Giê-su Ki-tô như là củ sắn củ khoai, dùng tên của Ngài để thề thốt, để chửi nhau, để vu oan giá họa cho người khác. Tội phạm thánh này sẽ làm cho họ dần dần mất đức tin vào ơn cứu độ của Thiên Chúa.

Hãy cung kính cúi đầu khi nghe danh thánh Giê-su Ki-tô.

(1) Đại sư Nho học đời Tống.

Lm. Giuse Maria Nhân Tài, csjb.

(Dịch từ tiếng Hoa và viết suy tư)

---------

http://www.vietcatholic.net

https://www.facebook.com/jmtaiby

http://www.nhantai.info

 

Đức Giáo Hoàng tại Buổi Tiếp Kiến nhấn mạnh: Công đồng Vatican II kêu gọi chúng ta liên kết với Chúa Kitô

Trong buổi tiếp kiến chung hàng tuần, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV tiếp tục loạt bài giáo lý về Công đồng Vatican II, xem xét kỹ hơn "một trong những văn kiện phong phú và quan trọng nhất của Công đồng," đó là Hiến chương Tín lý 'Dei Verbum,' về Mặc Khải.

(Tin Vatican - Deborah Castellano Lubov)

“Ta không còn gọi các con là tôi tớ nữa, vì tôi tớ không biết chủ mình đang làm gì; nhưng Ta đã gọi các con là bạn hữu.”

Đức Giáo Hoàng Lêô XIV nhắc lại lời Chúa Giêsu trong đoạn Tin Mừng theo Thánh Gioan trong buổi tiếp kiến chung vào thứ Tư ngày 14 tháng 1, khi ngài tiếp tục loạt bài giáo lý mới, dành riêng cho Công đồng Vatican II và việc đọc lại các Văn kiện của Công đồng.

Tập trung vào Hiến chương Tín lý Dei Verbum, về Mặc khải, Đức Giáo Hoàng gọi đó là một trong những Văn kiện phong phú và quan trọng nhất của Công đồng.

Đức Thánh Cha lưu ý rằng văn bản này nhắc lại lời mời gọi của Chúa Giêsu dành cho chúng ta là bạn hữu của Ngài.

“Đây là một điểm cơ bản của đức tin Kitô giáo, mà thông điệp Dei Verbum nhắc nhở chúng ta: Chúa Giêsu Kitô đã biến đổi mối quan hệ của con người với Thiên Chúa, từ nay là mối quan hệ tình bạn. Vì vậy, điều kiện duy nhất của giao ước mới là tình yêu.”

Thiên Chúa biến chúng ta thành con cái Ngài.

Ngài thừa nhận rằng chúng ta không ngang bằng Thiên Chúa, và mối quan hệ giữa Thiên Chúa và nhân loại luôn luôn bất đối xứng, vì chúng ta chỉ là tạo vật của Đấng Tạo Hóa.

Mặc dù vậy, Đức Thánh Cha nói rằng, với sự xuống thế làm người của Con Thiên Chúa trong thân xác con người, Giao Ước của Thiên Chúa mở ra cho mục đích cuối cùng của Ngài.

“Trong Chúa Giêsu,” ngài nói, “Thiên Chúa biến chúng ta thành con cái Ngài, và kêu gọi chúng ta trở nên giống Ngài, dù trong thân phận con người yếu đuối của chúng ta.”

Với điều này trong tâm trí, Đức Giáo Hoàng Lêô nhắc nhở chúng ta về nhu cầu lắng nghe, “để Lời Chúa có thể thấm nhuần tâm trí và trái tim chúng ta,” và cũng “để trao đổi với Thiên Chúa,” “không phải để truyền đạt cho Ngài những gì Ngài đã biết, mà để tỏ lộ chính mình cho chính mình.”

Phải dành thời gian cầu nguyện mỗi ngày.

Ngài giải thích rằng đó là lý do tại sao cầu nguyện lại quan trọng đối với cuộc sống và việc vun đắp tình bạn với Chúa. Trước hết, ngài nói, chúng ta làm điều đó trong lời cầu nguyện phụng vụ và cộng đồng, "trong đó chúng ta không quyết định mình muốn nghe gì từ Lời Chúa, mà chính Ngài là Đấng nói với chúng ta qua Giáo hội."

Lời cầu nguyện phụng vụ này, ngài tiếp tục, "được thực hiện trong lời cầu nguyện cá nhân, diễn ra trong nội tâm của trái tim và tâm trí."

Vì những lý do này, Đức Thánh Cha nhấn mạnh, "thời gian dành cho cầu nguyện, thiền định và suy niệm không thể thiếu trong ngày và tuần sống của người Kitô hữu."

Cuối cùng, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV chỉ ra rằng chúng ta biết từ kinh nghiệm rằng tình bạn dễ dàng kết thúc như thế nào do 'sự rạn nứt' hoặc sự thờ ơ.

"Chúa Giêsu kêu gọi chúng ta là bạn với Ngài," ngài nói. "Chúng ta đừng bỏ qua lời kêu gọi này." Bằng cách đón nhận và chăm sóc mối quan hệ này, Đức Thánh Cha nhấn mạnh, "chúng ta sẽ khám phá ra tình bạn với Chúa là ơn cứu độ của chúng ta."

 

"Thời gian dành cho cầu nguyện, suy niệm và suy tư là điều không thể thiếu trong ngày và tuần của người Kitô hữu."

Theo Kathleen N. Hattrup, trong bản tin ngày 14 tháng 1, 2026 của Aleteia, như ngài đã thông báo tuần trước, Đức Giáo Hoàng Leo XIV vào ngày 14 tháng 1 đã bắt đầu một chủ đề mới cho các bài giáo lý Thứ Tư: các văn kiện của Công đồng Vatican II. Để bắt đầu, ngài đã chọn Dei Verbum, hiến chế của công đồng về Kinh Thánh.

Đức Thánh Cha đã nói về văn kiện này trong bối cảnh lời mời gọi của Chúa Giêsu để làm bạn với Người.

Chúa Giêsu Kitô đã biến đổi triệt để mối quan hệ của con người với Thiên Chúa, từ nay trở đi là mối quan hệ bạn hữu.

Thiên Chúa mặc khải chính mình qua Lời của Người, Đức Giáo Hoàng giải thích: "Bằng cách nói chuyện với chúng ta, Thiên Chúa mặc khải chính mình cho chúng ta như một Người Đồng Hành, Đấng mời gọi chúng ta làm bạn với Người."

Và chúng ta cũng được yêu cầu phải nói chuyện với Thiên Chúa.

Thái độ đầu tiên cần trau dồi là lắng nghe, để Lời Chúa có thể thấm nhuần tâm trí và trái tim chúng ta; đồng thời, chúng ta được yêu cầu phải nói chuyện với Thiên Chúa, không phải để truyền đạt cho Người những gì Người đã biết, mà là để tự tỏ bày chính chúng ta cho chúng ta.

Dưới đây là bản dịch đầy đủ bài giáo lý của Đức Giáo Hoàng, dựa vào bản tiếng Anh của Tòa Thánh:

~

Giáo lý: Các Văn kiện của Công đồng Vatican II. Hiến chế Tín lý Dei Verbum. 1. Thiên Chúa nói với con người như bạn hữu (Bài đọc: Gioan 15:15).

Anh chị em thân mến, chào anh chị em buổi sáng và xin chào mừng anh chị em!

Chúng ta đã bắt đầu chu kỳ giáo lý về Công đồng Vatican II. Hôm nay, chúng ta sẽ bắt đầu xem xét kỹ hơn Hiến chế Tín lý Dei Verbum, về Mặc Khải Thiên Chúa.

Đây là một trong những Hiến chế đẹp nhất và quan trọng nhất của Công đồng và, để giới thiệu Hiến chế này, điều hữu ích là nhớ lại lời của Chúa Giêsu: “Thầy không còn gọi anh em là tôi tớ nữa, vì tôi tớ không biết việc chủ mình làm; nhưng Thầy đã gọi anh em là bạn hữu, vì tất cả những gì Thầy đã nghe từ Cha Thầy, Thầy đã cho anh em biết” (Ga 15:15).

Đây là một điểm cơ bản của đức tin Kitô giáo, mà Dei Verbum nhắc nhở chúng ta: Chúa Giêsu Kitô đã biến đổi triệt để mối quan hệ của con người với Thiên Chúa, từ nay trở đi là mối quan hệ hữu nghị. Vì vậy, điều kiện duy nhất của giao ước mới là tình yêu.

Thánh Augustinô, khi bình luận về đoạn này trong Tin Mừng thứ tư, nhấn mạnh đến viễn cảnh ân sủng, chỉ có ân sủng mới có thể khiến chúng ta trở thành bạn hữu của Thiên Chúa trong Con của Người (Bình luận về Tin Mừng Gioan, Bài giảng 86). Thật vậy, một câu châm ngôn cổ xưa đã nói: “Amicitia aut pares invenit, aut facit” – “tình bạn được sinh ra giữa những người bình đẳng, hoặc làm cho họ bình đẳng”. Chúng ta không bình đẳng với Thiên Chúa, nhưng chính Thiên Chúa làm cho chúng ta giống Người trong Con của Người.

Vì lý do này, như chúng ta có thể thấy trong toàn bộ Kinh Thánh, trong Giao Ước có một khoảnh khắc đầu tiên của sự xa cách, trong đó giao ước giữa Thiên Chúa và loài người luôn luôn bất đối xứng: Thiên Chúa là Thiên Chúa và chúng ta là tạo vật. Tuy nhiên, với sự giáng lâm của Con Thiên Chúa trong thân xác con người, Giao Ước mở ra mục đích cuối cùng của nó: trong Chúa Giêsu, Thiên Chúa biến chúng ta thành con cái Người, và kêu gọi chúng ta trở nên giống Người, dù trong sự yếu đuối của con người. Sự giống nhau của chúng ta với Thiên Chúa, do đó, không đạt được thông qua sự vi phạm và tội lỗi, như con rắn đã gợi ý cho E-và (xem Sáng Thế 3:5), mà trong mối quan hệ của chúng ta với Con Thiên Chúa làm người.

Những lời của Chúa Giêsu mà chúng ta đã nhắc lại – “Thầy đã gọi anh em là bạn hữu” – được lặp lại trong Hiến chế Dei Verbum, một hiến chế khẳng định rằng: “Do đó, qua sự mặc khải này, Thiên Chúa vô hình, (xem Cô-lô-sê 1:15; 1 Ti-mô-thê 1:17), do sự dư dật của tình yêu thương của Người đã nói với loài người như bạn hữu (xem Xuất hành 33:11; Gioan 15:14-15) và sống giữa họ (xem Ba-rúc 3:38), để Người có thể mời gọi và đón nhận họ vào sự thông công với chính Người” (số 2).

Trong sách Sáng Thế, Thiên Chúa đã trò chuyện với tổ phụ đầu tiên của chúng ta, tham gia vào cuộc đối thoại với họ (xem Dei Verbum, 3); và khi cuộc đối thoại này bị gián đoạn bởi tội lỗi, Đấng Tạo Hóa không ngừng tìm kiếm sự gặp gỡ với các tạo vật của Người và thiết lập giao ước với họ. Trong Mặc Khải Kitô giáo, tức là khi Thiên Chúa trở thành người trong Con của Người để tìm kiếm chúng ta, cuộc đối thoại đã bị gián đoạn được phục hồi một cách dứt khoát: Giao Ước mới và vĩnh cửu, không gì có thể chia cách chúng ta khỏi tình yêu của Người. Do đó, Mặc Khải của Thiên Chúa mang bản chất đối thoại của tình bạn và, như trong kinh nghiệm về tình bạn giữa con người, nó không chấp nhận sự im lặng, mà được nuôi dưỡng bởi sự trao đổi những lời chân thành.

Hiến chế Dei Verbum cũng nhắc nhở chúng ta về điều này: Thiên Chúa nói với chúng ta. Điều quan trọng là phải nhận ra sự khác biệt giữa lời nói và sự nói chuyện phiếm: điều sau chỉ dừng lại ở bề mặt và không đạt được sự hiệp thông giữa con người, trong khi trong các mối quan hệ đích thực, lời nói không chỉ dùng để trao đổi thông tin và tin tức, mà còn để tiết lộ chúng ta là ai. Lời nói sở hữu một chiều kích mặc khải tạo ra mối quan hệ với người khác. Theo cách này, bằng việc trò chuyện với chúng ta, Thiên Chúa tỏ bày chính mình cho chúng ta như một Người Đồng Hành, người mời gọi chúng ta kết bạn với Người.

Từ quan điểm này, thái độ đầu tiên cần trau dồi là lắng nghe, để Lời Chúa có thể thấm nhuần vào trí khôn và trái tim chúng ta; đồng thời, chúng ta cần phải trò chuyện với Thiên Chúa, chứ không phải truyền đạt cho Người những gì Người đã biết, nhưng cần phải tự biểu lộ chính chúng ta cho chúng ta.

Vì vậy, cần có sự cầu nguyện, trong đó chúng ta được mời gọi sống và vun đắp tình bạn với Chúa. Điều này trước hết được thực hiện trong lời cầu nguyện phụng vụ và cộng đồng, trong đó chúng ta không quyết định mình muốn nghe gì từ Lời Chúa, mà chính Người nói với chúng ta qua Giáo hội; sau đó, điều này được thực hiện trong lời cầu nguyện cá nhân, diễn ra trong nội tâm của trái tim và trí khôn. Thời gian dành cho cầu nguyện, suy niệm và suy tư không thể thiếu trong ngày và tuần sống của người Kitô hữu. Chỉ khi chúng ta nói chuyện với Chúa, chúng ta mới có thể nói về Người.

Kinh nghiệm của chúng ta cho thấy tình bạn có thể kết thúc bởi một hành động chia lìa đột ngột, hoặc bởi một loạt các hành động thờ ơ hàng ngày làm xói mòn mối quan hệ cho đến khi nó mất đi. Nếu Chúa Giêsu mời gọi chúng ta làm bạn, chúng ta đừng bỏ qua lời mời gọi này. Hãy đón nhận nó, hãy chăm sóc mối quan hệ này, và chúng ta sẽ khám phá ra rằng tình bạn với Chúa là ơn cứu độ của chúng ta.

 

Philip Kosloski, trong bản tin ngày 13/01/2026 của Aleteia, cho hay: Có khả năng một tiến trình phong chân phước và phong thánh cho Đức Giáo Hoàng Benedict XVI sẽ được mở ra trong tương lai gần.

Từ năm 1900 đến nay đã có 12 vị Giáo hoàng, và 4 trong số các vị đã được phong thánh, một vị được phong chân phước và một vị được tuyên bố là Đấng đáng kính. Có lẽ đáng chú ý hơn là trong số 7 vị Giáo hoàng gần đây nhất, 5 vị đang (hoặc đã hoàn thành) tiến trình phong chân phước hoặc phong thánh.

Với suy nghĩ này, một số người đã tự hỏi liệu Đức Giáo Hoàng Benedict XVI có nằm trong số đó hay không. Nhiều người coi ngài là một người thánh thiện trong suốt cuộc đời và các tác phẩm của ngài tiếp tục truyền cảm hứng cho người Công Giáo trên toàn thế giới.

Cựu thư ký của ngài, Tổng Giám mục Georg Gänswein, đã bình luận vào tháng 12 trong một cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình K-TV của Đức rằng, "Cá nhân tôi rất hy vọng rằng tiến trình này sẽ được mở ra."

Sau đó, vào tháng Giêng, Tổng Giám mục Gänswein tiết lộ trong một cuộc phỏng vấn với tạp chí Công Giáo Kelionė rằng, "Và bây giờ, khi Đức Giáo Hoàng Benedict XVI đã về với Chúa, tôi nhận thấy rằng tôi không cầu nguyện nhiều cho ngài, mà cầu nguyện với ngài, xin ngài giúp đỡ."

Vị tổng giám mục thư ký không phải là người duy nhất cầu xin sự can thiệp của Đức Giáo Hoàng Benedict XVI; ngay sau khi ngài qua đời, Giám mục người Brazil Dom Antônio Carlos Rossi Keller của Giáo phận Frederico Westphalen đã cho phép một buổi cầu nguyện riêng để xin sự can thiệp của vị giáo hoàng quá cố.

Có lẽ trong số các tín hữu trên khắp thế giới, những người yêu mến ngài và tin tưởng vào sự thánh thiện của ngài, có rất nhiều người cầu xin sự can thiệp của ngài một cách riêng tư.

Thời gian chờ đợi năm năm

Mặc dù nhiều người đã bày tỏ sự quan tâm đến việc mở hồ sơ phong chân phước và phong thánh cho ngài, nhưng Giáo Hội Công Giáo thường có thời gian chờ đợi năm năm sau khi một cá nhân qua đời.

Điều này có nghĩa là Giáo Hội Công Giáo không thể (trong hoàn cảnh bình thường) mở hồ sơ cho Đức Giáo Hoàng Benedict XVI cho đến năm 2027, vì ngài qua đời vào ngày 31 tháng 12 năm 2022.

Đức đương kim Giáo hoàng có thể miễn trừ thời gian chờ đợi này, như trường hợp của Thánh Gioan Phaolô II. Thực thế, chính Đức Giáo Hoàng Benedict XVI đã miễn trừ thời gian chờ đợi cho vị tiền nhiệm của ngài.

Vào thời điểm Gioan Phaolô II qua đời, Quảng trường Thánh Phêrô tràn ngập các biểu ngữ và người dân hô vang, yêu cầu công nhận thánh tích của ngài ngay lập tức: "Santo subito" (Thánh ngay lập tức).

Vì chỉ còn một năm nữa là đến năm 2027, nên chắc chắn là Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ không đưa ra bất cứ sự miễn trừ nào vào thời điểm này. Nếu một phong trào được khởi xướng, điều đó có thể xảy ra ngay vào năm sau, nhưng không có gì đảm bảo, vì có thể phải mất nhiều năm nữa trước khi bất cứ phong trào nào được bắt đầu.

 

Wafaa Shurafa và Samy Magdy của hãng tin Associated Press, ngày 14 tháng 1 năm 2026, tường trình rằng: Gió mùa đông mạnh đã làm sập các bức tường xuống những chiếc lều tạm bợ của người Palestine bị chiến tranh tàn phá ở Gaza, khiến ít nhất bốn người thiệt mạng, các nhà chức trách bệnh viện cho biết hôm thứ Ba.

Điều kiện sống nguy hiểm vẫn tiếp diễn ở Gaza sau hơn hai năm bị Israel ném bom tàn phá và thiếu hụt viện trợ. Một thỏa thuận ngừng bắn đã có hiệu lực từ ngày 10 tháng 10. Nhưng các nhóm viện trợ cho biết người Palestine nhìn chung thiếu nơi trú ẩn cần thiết để chống chọi với những cơn bão mùa đông thường xuyên.

Theo Bệnh viện Shifa, bệnh viện lớn nhất thành phố Gaza, nơi tiếp nhận các thi thể, những người thiệt mạng bao gồm hai phụ nữ, một bé gái và một người đàn ông.

Trong khi đó, số trẻ em thiệt mạng ở Gaza tiếp tục tăng lên. Bộ Y tế Gaza hôm thứ Ba cho biết một bé trai 1 tuổi đã chết vì hạ thân nhiệt trong đêm, trong khi người phát ngôn của cơ quan trẻ em Liên Hợp Quốc cho biết hơn 100 trẻ em và thanh thiếu niên đã thiệt mạng bằng “biện pháp quân sự” kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu.

Gia đình thương tiếc người thân thiệt mạng do tường sập

Ba thành viên trong cùng một gia đình — ông Mohamed Hamouda, 72 tuổi, cháu gái 15 tuổi và con dâu của ông — đã thiệt mạng khi một bức tường cao 7,9 mét sập xuống lều của họ ở khu vực ven biển dọc theo bờ biển Địa Trung Hải của thành phố Gaza, Bệnh viện Shifa cho biết. Ít nhất năm người khác bị thương.

Hôm thứ Ba, người thân của họ bắt đầu dọn dẹp đống đổ nát đã chôn vùi những người thân yêu và xây dựng lại các lều trú ẩn cho những người sống sót.

“Thế giới đã cho phép chúng ta chứng kiến cái chết dưới mọi hình thức,” Bassel Hamouda nói sau lễ tang. “Đúng là các cuộc ném bom có thể đã tạm thời dừng lại, nhưng chúng ta đã chứng kiến mọi nguyên nhân gây tử vong có thể tưởng tượng được trên thế giới ở Dải Gaza.”

Một phụ nữ thứ hai đã thiệt mạng khi một bức tường đổ sập xuống lều của bà ở phía tây thành phố, Bệnh viện Shifa cho biết.

Phần lớn người Palestine sống trong những túp lều tạm bợ kể từ khi nhà cửa của họ bị san bằng trong chiến tranh. Khi bão đổ bộ vào lãnh thổ, các nhân viên cứu hộ Palestine cảnh báo người dân không nên tìm nơi trú ẩn bên trong các tòa nhà bị hư hại vì lo sợ sụp đổ. Các nhóm viện trợ cho biết không đủ vật liệu xây dựng nơi trú ẩn được đưa vào Gaza trong thời gian ngừng bắn.

Tại thị trấn Zawaida ở miền trung, đoạn phim của Associated Press cho thấy những túp lều bị ngập lụt vào sáng thứ Ba, với người dân đang cố gắng xây dựng lại nơi trú ẩn của mình.

Yasmin Shalha, một phụ nữ tị nạn từ thị trấn Beit Lahiya ở phía bắc, đứng chống chọi với những cơn gió mạnh làm tốc mái những tấm bạt lều xung quanh khi bà khâu lại túp lều của mình bằng kim chỉ. Bà cho biết nó đã đổ sập xuống gia đình bà đêm hôm trước, khi họ đang ngủ.

“Gió rất, rất mạnh. Chiếc lều sập xuống đè lên chúng tôi,” người mẹ năm con nói với AP. “Như các bạn thấy đấy, tình cảnh của chúng tôi rất thảm thương.”

Trên bờ biển phía nam Gaza, những chiếc lều bị cuốn trôi ra Địa Trung Hải. Các gia đình vớt những gì còn sót lại từ biển, trong khi một số người xây dựng các rào chắn bằng cát để ngăn nước dâng cao.

“Biển đã cuốn trôi nệm, lều, thức ăn và tất cả mọi thứ chúng tôi sở hữu,” Shaban Abu Ishaq nói, khi anh kéo một phần lều của mình ra khỏi biển ở khu vực Muwasi thuộc Khan Younis.

Mohamed al-Sawalha, một người đàn ông 72 tuổi đến từ trại tị nạn Jabaliya ở phía bắc, cho biết điều kiện sống của hầu hết người Palestine ở Gaza là vô cùng khó khăn.

“Nó không dùng được cả mùa hè lẫn mùa đông,” ông nói về chiếc lều. “Chúng tôi đã bỏ lại những ngôi nhà và các tòa nhà (có) cửa có thể mở ra đóng vào. Giờ đây chúng tôi sống trong lều. Ngay cả cừu cũng không sống như chúng tôi.”

Người dân không thể trở về nhà ở các khu vực do Israel kiểm soát thuộc Dải Gaza.

Tiến sĩ Philippe Lazzarini, Tổng Ủy viên Cơ quan Cứu trợ và Việc làm của Liên Hợp Quốc dành cho Người tị nạn Palestine (UNRWA), đã gặp Đức Giáo Hoàng Leo XIV vào ngày 13 tháng 1 năm 2025 để thảo luận về tình hình ở Gaza.

“Điều kiện sống vô cùng khốn khổ. Dân số Gaza tập trung ở chưa đến 50% diện tích Dải Gaza, nơi hiện dường như bị chia làm hai,” ông nói với Vatican Media sau chuyến thăm.

“Có một phần nằm dưới sự kiểm soát của quân đội Israel, nơi hầu như không có người ở, và phần còn lại vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Hamas, nơi tập trung phần lớn dân số. Gaza hiện chỉ là một đống đổ nát; mọi thứ cần phải được xây dựng lại, và người dân lo lắng hàng ngày về việc tìm kiếm sự hỗ trợ cơ bản cho gia đình họ,” ông nói.

Ông nói với Vatican Media rằng trong vài tuần qua, Liên Hợp Quốc đã lo ngại về điều kiện mùa đông, “điều này đã làm tăng thêm gánh nặng đau khổ cho người dân.”

Số trẻ em tử vong ở Gaza tăng cao

Bộ Y tế Gaza cho biết bé 1 tuổi ở thị trấn Deir al-Balah thuộc miền trung Gaza là trường hợp tử vong thứ bảy do điều kiện thời tiết lạnh giá kể từ khi mùa đông bắt đầu. Những trường hợp khác bao gồm... Một em bé mới bảy ngày tuổi và một bé gái bốn tuổi đã thiệt mạng, thông tin về cái chết của các em được công bố hôm thứ Hai.

Bộ này, thuộc chính phủ do Hamas điều hành, cho biết hơn 440 người đã thiệt mạng do hỏa lực của Israel và thi thể của họ đã được đưa đến bệnh viện kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực. Bộ này duy trì hồ sơ thương vong chi tiết, được các cơ quan Liên Hợp Quốc và các chuyên gia độc lập đánh giá là đáng tin cậy.

Người phát ngôn của UNICEF, James Elder, cho biết hôm thứ Ba rằng ít nhất 100 trẻ em dưới 18 tuổi - 60 bé trai và 40 bé gái - đã thiệt mạng kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu do các hoạt động quân sự, bao gồm các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, không kích, pháo kích xe tăng và sử dụng đạn thật. Ông nói rằng những con số đó phản ảnh các sự cố trong đó đủ chi tiết đã được thu thập để ghi nhận, nhưng tổng số thương vong dự kiến sẽ cao hơn. Ông cho biết hàng trăm trẻ em đã bị thương.

Mặc dù "các vụ đánh bom và xả súng đã giảm" trong thời gian ngừng bắn, nhưng chúng vẫn chưa dừng lại, Elder nói với các phóng viên tại một cuộc họp báo của Liên Hợp Quốc ở Geneva qua video từ thành phố Gaza. “Vì vậy, những gì thế giới hiện gọi là bình yên sẽ được coi là khủng hoảng ở bất cứ nơi nào khác,” ông nói.

Dân số hơn 2 triệu người ở Gaza đang phải vật lộn để chống chọi với thời tiết lạnh giá và bão tố, đồng thời đối diện với tình trạng thiếu viện trợ nhân đạo và thiếu nhà ở tạm thời kiên cố hơn, điều rất cần thiết trong những tháng mùa đông. Đây là mùa đông thứ ba kể từ khi cuộc chiến giữa Israel và Hamas bắt đầu vào ngày 7 tháng 10 năm 2023, khi các chiến binh tràn vào miền nam Israel và giết chết khoảng 1,200 người và bắt cóc 251 người khác đưa về Gaza.

Bộ Y tế Gaza cho biết hơn 71,400 người Palestine đã thiệt mạng trong cuộc tấn công trả đũa của Israel.

Giáo dục cũng là một vấn đề ở Gaza.

Ông Lazzarini nói với Vatican Media rằng UNRWA đang chịu “áp lực chính trị rất lớn” để ngừng các hoạt động của mình tại Dải Gaza.

“Và tôi đã chỉ ra rằng nếu điều này xảy ra, trong bối cảnh thiếu vắng các thể chế Palestine, nó sẽ tạo ra một khoảng trống lớn và một thế hệ bị mất mát trong giáo dục,” ông nói.

“Giáo dục là điều duy nhất chưa bao giờ bị tước đoạt khỏi người Palestine. Nếu chúng ta đánh mất thế hệ này, điều đó có nghĩa là chúng ta đang đặt nền móng cho chủ nghĩa cực đoan lớn hơn trong tương lai,” ông Lazzarini nói.

“Người Palestine đã mất đất đai, mất nhà cửa, nhưng họ không mất giáo dục—hoàn toàn ngược lại. Giáo dục là lĩnh vực mà mọi người đều tự hào đầu tư cho con cháu mình,” ông nói với Vatican Media.

 

Dario Salvi, trong bản tin ngày 13 tháng 1, 2026 của AsiaNews, mục Gateway to the East, nhận định rằng Iran tuyên bố tình hình tương đối yên tĩnh, nhưng vẫn có những báo cáo về các cuộc biểu tình từ nước này. Một số ước tính cho rằng số người chết lên tới 12,000, trong khi chính quyền Iran báo cáo khoảng 2,000 người chết. Trao đổi với AsiaNews, một học giả người Jordan nhận định rằng cuộc khủng hoảng của Iran không chỉ là vấn đề nội bộ liên quan đến kinh tế và xã hội, mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ Trung Đông và phản ảnh sự sụp đổ của các đồng minh của Iran.



Milan (AsiaNews) – Có nhiều yếu tố đằng sau các cuộc biểu tình ở Iran với số nạn nhân chưa được biết đến. “Tình hình nội bộ” là động lực chính, phản ảnh “tình hình kinh tế” với “các lệnh trừng phạt, sự sụp đổ của đồng tiền và giá xăng tăng cao”, theo giáo sư đại học Amer Al Sabaileh.

Là một chuyên gia về an ninh quốc tế, địa chính trị, hòa bình và nghiên cứu Trung Đông, Giáo sư Sabaileh cũng là một nhà bình luận hàng đầu và cộng tác viên cho nhiều phương tiện truyền thông và báo chí, bao gồm cả The Jordan Times.

Phân tích những diễn biến gần đây ở Iran, ông nhận xét rằng “đây không phải là lần đầu tiên” các cuộc biểu tình đường phố xảy ra. “Nếu chế độ không sụp đổ, chắc chắn đây cũng sẽ không phải là lần cuối cùng.” Nhưng “ngày nay có sự khác biệt: [các cuộc biểu tình] là một vấn đề khu vực,” do chính sách Trung Đông của Tehran thông qua “các nhóm ủy nhiệm ở Lebanon, Gaza và Syria.”

“Những gì chúng ta đang chứng kiến,” ông giải thích, “là sự sụp đổ của lý thuyết thống trị khu vực này, dẫn đến hỗn loạn trên mặt trận trong nước.”

Một cuộc biểu tình khác

Một trong những yếu tố mới trong các cuộc biểu tình là nguồn gốc và gốc rễ của nó ở các vùng miền của đất nước, ở các khu vực nông thôn và vùng sâu vùng xa.

“Những dấu hiệu của sự sụp đổ này ở các vùng nông thôn chắc chắn đã được nhìn thấy trong những năm gần đây,” Giáo sư Sabaileh giải thích, liên quan đến các vấn đề quan trọng khác như “vấn đề an ninh, khu vực biên giới, kinh tế và sự bất mãn xã hội,” vốn cũng là nguyên nhân gốc rễ của các cuộc tấn công vào lực lượng thực thi pháp luật.

Tuy nhiên, “Không giống như trước đây, các cuộc biểu tình bắt đầu ở vùng nông thôn và lan rộng ra các thành phố, ảnh hưởng đến cả tầng lớp trung lưu, các phong trào thanh niên và những người tham gia thương mại. Vì lý do này, tôi tin rằng lần này bức tranh khác hẳn so với các cuộc biểu tình trước đây, có phạm vi xã hội rộng hơn và trên toàn quốc.”

Tuy nhiên, đối với học giả người Jordan, cuộc nổi dậy cũng phải được xem như một thước đo sự bất mãn trầm trọng hơn do “sự tích lũy nhiều năm chính sách sai lầm” của chính quyền, “đã tạo ra nghèo đói, các vấn đề xã hội và sự đàn áp.”

Trong quá khứ, đã có những cuộc biểu tình đường phố, chẳng hạn như cuộc biểu tình năm 2022 về Mahsa Amini và thậm chí trước đó, vào năm 2019 về giá nhiên liệu. Ngày nay, chuyên gia cảnh báo, “chúng ta không nên nhìn vấn đề từ bên ngoài, từ góc nhìn phương Tây, mà phải hòa mình vào tình hình của đất nước. Nó sẽ không bộc lộ mạnh mẽ và dữ dội như vậy nếu không có sự bất mãn sâu sắc tiềm ẩn, một sự tức giận không được che giấu kỹ lưỡng trong nước. Tôi tin rằng cuộc biểu tình này liên quan đến tất cả các tầng lớp xã hội.”

Về “sự chia rẽ nội bộ”, những dấu hiệu rõ ràng đầu tiên xuất hiện sau vụ ám sát Tướng Qassem Soleimani, tiếp theo là cái chết của Tổng thống Ebrahim Raisi trong một tai nạn bí ẩn, sự trỗi dậy của Masoud Pezeshkian, và sự thể hiện những quan điểm khác nhau trong chế độ, từ những người muốn “mở cửa với phương Tây đến những người có ý định áp dụng một cách tiếp cận hung hăng hơn”.

Điều này được thể hiện rõ qua những cáo buộc ngày càng gia tăng chống lại Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei, “Chúng ta đang sống trong một thời điểm đặc biệt”, một thời điểm “cho thấy rằng trong chế độ có những tiếng nói hướng sự giận dữ này vào một chính sách nhất định”.

Do đó, đối với Giáo sư Sabaileh, “một số bộ phận của chế độ có thể đại diện cho sự cứu rỗi, bởi vì sự thay đổi không đòi hỏi sự sụp đổ của toàn bộ hệ thống” mà có thể chỉ cần tác động đến giới lãnh đạo cấp cao. “Chúng ta đã thấy điều đó ở Syria và gần đây hơn là ở Venezuela, tránh được mô hình thảm khốc của Iraq với cuộc xâm lược năm 2003”.

Cuộc chiến thuế quan của Trump

Trong khi đó, một số báo cáo của hãng thông tấn Fars, có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), cho thấy tình hình tương đối “yên tĩnh” đã được thiết lập tại đất nước này “sau cơn bão”. Đêm qua dường như khá yên bình sau cuộc đàn áp bạo lực đối với các cuộc biểu tình đường phố trong hai tuần qua.

Một báo cáo được công bố sáng nay mô tả một số thành phố – bao gồm thủ đô Tehran, Isfahan, Ilam và Bushehr – đã trải qua một “đêm không có xáo trộn”.

Tuy nhiên, lực lượng an ninh vẫn tiếp tục tuần tra các tuyến phố chính để “trấn an người dân” như hãng thông tấn đã đưa tin, trong khi gần ba triệu người được cho là đã tham gia các cuộc biểu tình phản đối chính phủ ngày hôm qua.

Tuy nhiên, bất chấp những gì các phương tiện truyền thông thân cận với chế độ giáo sĩ Iran có thể nói, bức tranh thực tế còn xa mới đạt được sự yên bình. Các cơ quan và phương tiện truyền thông quốc tế đang đăng tải các video tuyên bố rằng các cuộc biểu tình vẫn tiếp diễn ngày hôm qua tại nhiều thành phố, mặc dù việc tắt Internet, hiện đã kéo dài năm ngày, đang gây khó khăn cho việc xác minh độc lập tính xác thực của chúng. Việc xác minh ngày càng trở nên khó khăn.

Mặc dù khó có thể kiểm chứng các con số và tuyên bố từ nhiều phía, nhưng số người chết vẫn tiếp tục tăng. Theo tổ chức Nhân quyền Iran (IHRNGO) có trụ sở tại Na Uy, ít nhất 648 người biểu tình đã thiệt mạng trong các cuộc bạo loạn gần đây, đồng thời lưu ý rằng các nguồn tin chưa được kiểm chứng cho rằng số người chết có thể lên tới 12,000.

Một nguồn tin từ chính phủ Iran cho biết số người chết vào khoảng 2,000, bao gồm người biểu tình, thành viên lực lượng an ninh và thường dân, trong đó có trẻ vị thành niên.

Về phần mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố mở kênh liên lạc và đàm phán với Tehran, được chính quyền Iran xác nhận, đồng thời châm ngòi một cuộc chiến thương mại khác bằng cách áp thuế 25% đối với tất cả hàng hóa giao dịch giữa Hoa Kỳ và các quốc gia giao dịch với Cộng hòa Hồi giáo Iran. Biện pháp này, theo Trump viết trên Truth Social, sẽ có hiệu lực “ngay lập tức”.

Trung Quốc, một trong những đối tác chính của Iran, đã phản ứng ngay lập tức, tuyên bố rằng họ “sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình” tại quốc gia Trung Đông này.

Cuối cùng, một cuộc họp của nhóm an ninh quốc gia của Trump dự kiến diễn ra vào thứ Ba để thảo luận về những việc cần làm. Từ leo thang quân sự đến tấn công mạng, nhiều lựa chọn đang được xem xét, trong khi Israel theo dõi sát sao các diễn biến từ hậu trường.

Tác động khu vực

Về vấn đề đối thoại, Giáo sư Sabaileh lưu ý rằng việc nói về “một kênh ngoại giao mở với Iran, vào thời điểm Iran đang suy yếu hoàn toàn” là điều có lợi cho chính quyền Mỹ, và từ góc độ tuyên truyền, điều đó cho thấy “Trump đã chế ngự được các đối thủ của mình”.

Theo ông, “điều mà [Nhà Trắng] muốn là một sự thay đổi nội bộ hoàn toàn ở cấp độ chính trị và tư tưởng, để đảm bảo rằng các quốc gia này không còn là trở ngại cho tầm nhìn về hòa bình khu vực của ông” trong bối cảnh Hiệp định Abraham.

Ông cảnh báo: “Ngay cả các kênh ngoại giao ngày nay cũng là một cách để sử dụng vũ lực” và khẳng định “hệ tư tưởng mới” của Hoa Kỳ, theo đó “hòa bình được áp đặt bằng vũ lực”.

Cuối cùng, về hậu quả khu vực, những diễn biến này, ít nhất trên lý thuyết, có thể đã "gây ra tác động rất tiêu cực".

Trên thực tế, ngay trong những tháng gần đây, vào tháng Tư và tháng Năm," Sabaileh lưu ý, "chúng ta đã chứng kiến những thời điểm và sự kiện cho thấy việc làm suy yếu Iran là một quá trình lâu dài, có hệ thống" liên quan đến nhiều yếu tố: sự thâm nhập của Israel vào bộ máy của Cộng hòa Hồi giáo, việc sử dụng vũ lực của Mỹ và việc phá hủy các địa điểm hạt nhân.

"Tất cả những điều này thể hiện một quá trình khu vực," ông cảnh báo, "cũng liên quan đến việc loại bỏ tất cả các lực lượng [thù địch] xung quanh Israel có thể gây ra rủi ro an ninh" cho nhà nước Do Thái.

Đối với học giả người Jordan, "Những gì đã xảy ra trong hai năm qua cho thấy tác động tiêu cực liên quan đến các sự kiện bên trong Iran đã được kiềm chế như thế nào."